İmadəddin Nəsimi. Əsərləri İmadəddin Nəsimi (1369–1419) == Qəzəllər == Afərin olsun nigarın zülfü ilə qaşinə Afərin olsun nigarın zülfü ilə qaşinə, Gər macal bulsam həbibin çövriləydim başinə. Mənzilə irmək dilərsən, eşqi yoldaş eyləgil, İrmədi mənzilinə, kim baxmadı yoldaşinə. Kə’bənin ehramına irməz hacının dəgməsi, Çizginir dər girdinə, sürtər üzünü daşinə. Şol rəqibi görə idim çah içində bir kərə, Gilliyəydim başına şol səd həzaran daş yenə. Ey rəqib, bir yerdə ölgil ki, bulunmaz aşü su, Qarğavü quzğun yığılsın leşinə, hey leşinə. Buduna çıxsın ufalar, gözünə həm qara su, Tutulsun dilü qulağın, bir neçə daş dişinə. Dedilər, miskin Nəsimi, doğruya yoxdur zaval, Müddəilər qalib oldu, hazır olgil başinə. * * * Afitabın tələtindən mahi-taban ru tutar Afitabın tələtindən mahi-taban ru tutar, Çini-zülfündən Xətada nafeyi-ahu tutar. Bilmənəm hurimisən, yoxsa məlaik, ya pəri, Kim ki gördü ay üzün şərməndə oldu, xu tutar. Bər-kənari-çeşmimə basğıl qədəm, ey sərvinaz, Sərvə adətdir ki, məskən bər-kənari-cu tutar. Görmüşəm, həm qanda kim, aslan qılır ahu şikar, Mən əcaib qalmışam, aslanları ahu tutar. Çeşmimə dedim fərağından anın çox ağlama, Nagəhan tufan qopar, mülki-cahanı su tutar. Mərg aman versə, əlindən qoyma dilbər damənin, Tutmasan, bilgil, əcəl ol xud səni niku tutar. Qeyrət iltürmən ki, hindu bərgi-nəsrin yastanur, Xublara adət nədən, lələ müdam hindu tutar. Müshəf açdım, falıma gəldi camalın ayəti, Əhli-tövhidin kəlamı falımı niku tutar. Ləblərinin şərbətindən bir qədəh sun, saqiya, Ləlini içdi Nəsimi, hər zaman bir ku tutar. * * * Allahü əkbər, ey sənəm, hüsnündə heyran olmuşam Allahü əkbər, ey sənəm, hüsnünə heyran olmuşam, Qövsü-qüzehdir qaşların, yayına qurban olmuşam. Üzündür ol cənnət gülü, boyun həqiqət sərvidir, Eşqində mən bülbül kimi aləmdə dəstan olmuşam. Kövnü məkandan keçmişəm, mə’na şərabın içmişəm, Cananın üzün görmüşəm, başdan ayaq can olmuşam. Də’vi mənəm, qazi mənəm, münkir mənəm, razi mənəm, Tağı mənəm, yazı mənəm, mən külli-dövran olmuşam. Sufi mənəm, safi mənəm, kafi mənəm, şafi mənəm, Ərni mənəm, heyran mənəm, dərd ilə dərman olmuşam. Zahid mənəm, abid mənəm, asi mənəm, fasiq mənəm, Mö’min mənəm, kafir mənəm, mən külli-insan olmuşam. Uçmaq ilə rizvan mənəm, damu ilə neyran mənəm, Danan ilə nadan mənəm, həm inü həm an olmuşam. Gəh çıxmışam İsa kimi, çərx üstünə oturmuşam, Gəh varmışam Yusif kimi, ol Misrə sultan olmuşam. Sərrafi-bəhri-qüdrətəm, yaquti-kani-vəhdətəm, Şimdi gərçi Nəsimiyəm, Haqq ilə yeksan olmuşam. * * * Aləmdə bu gün əhdi bütün yar ələ girməz Aləmdə bu gün əhdi bütün yar ələ girməz, Yandırdı tikən bağrımı, gülzar ələ girməz. Ey xəstə könül, gör nə derəm, məndən eşit pənd, Dildarə həris olma ki, dildar ələ girməz. Naqis məhək oldu, qamunun qəlbi dəğəldir, Bir sikkə dürüst, aricə dinar ələ girməz. Timarə könül verməgil, ey sayru, həkim ol, Dərmanını dərd eylə ki, timar ələ girməz. Ey aşiq, anın zülfünə yapış bu cahanda, Bir ancalıyın dilbəri-əyyar ələ girməz. Çün qəm yeyirəm qəm degil, ey aşiq, əgər kim Qəm yürəgə kar eylədi, qəmxar ələ girməz. Gəl çöhrəsinin şəminə pərvanə kimi yan, Anın kimi can yandırıcı nar ələ girməz. Səyyarə kimi seyr edərəm daim anınla, Şol seyr edici kovkəbi-səyyar ələ girməz. Musa kimi gər aşiq isən, könlünü arıt, Saf olmayacaq ayinə, didar ələ girməz. Ey axirətin darinə aşiq, bu səradən Keç kim, bu keçər ərsədə şol dar ələ girməz. Əlfazi-Nəsimi bu gün ol möcüzədir kim, Bənzər ana bir lölöi-şəhvar ələ girməz. * * * Apardı könlümü bir çeşmi-məxmur Apardı könlümü bir çeşmi-məxmur, Kim ola istəməz ol hüsnə məğrur. Şərabi-lə’linizdən cür’ə içdi, Ənəlhəq çağırır eşqində Mənsur. Həqin əsrarını mən anda gördüm Ki, Musa söylər idi bər-səri-Tur. Sənin eşqində, ey Leylisifətli Ki, Məcnun olmuşam aləmdə məşhur. Çü Isa nöh fələk çərxinə çıxdım, Cahanı sərtasər gördüm pür əz nur. Nəsiminin cahanda yarı sənsən Ki, sənsən cənnətü cənnətdəki hur * * * Apardı könlümü məndən bu gün ol cənnətin huri Apardı könlümü məndən bu gün ol cənnətin huri, Götür pərdə camalından ki, sənsən eynimin nuri. Bu gün yövmilhesab oldu üzün dövründə, ey məhru, Məgər qopdu qiyamətlər, görə bilmən bu məzmuri. Minacat eylərəm dünü gün sənin dövlətli kuyində, Üzün nuri-təcəllidir, dəxi mən neylərəm Turi. Saçın həblül-mətinindən, nə qəmdir boynuma taxsan, Vəli me’raci-zülfündə asıldı, gör bu Mənsuri. Fəraqü mövnəti-hicrin yıxıbdır könlümün şəhrin, Nola bir gəz vüsalınla yapasan Beyti-mə’muri. Şəha, lə’lin şərabından Nəsimi şoylə sərxoşdur, Olubdur valehü heyran, diləməz abi-ənguri. * * * Ay ilə gün sücud edər surəti-canfəzayinə Ay ilə gün sücud edər surəti-canfəzayinə, Ay ilə gün nədir kim, ol düşməyə xaki-payinə. Cami-cahannümadur ol, səndə iki cahanı gör, Çün görəsən sən olmusan cani-cahanə ayinə. Faili-mütləqi-yəqin kim ki dilər görə bu gün, Baxsın anın camalına, həqqi görər bu ayinə. Aşiqi-sadiq oldurur həq yoluna şəhid ola, Həq deyəni alır anun durmuş anun bəhayinə. Yusifi-Misri canü dil, yə’ni ki Fəzli-zülcəlal, Gəldi səfavü zövq ilə şəhri-bədən sərayinə. Qıldı fəna vücudumu küll kərim ilə kəlam, Zərqi-həsən budur ki, şah sandı bu gün gədayinə. Hər ki Nəsimitək sücud Fəzli-ilahə qılmadı, Div kimi bu gün anı, bəlkə, bu yolda dayinə. * * * Ayrılıqdan yar mənim bağrımı büryan eylədi Ayrılıqdan yar mənim bağrımı büryan eylədi, Özünü bir yana saldı, məni bir yan eylədi. Zə’fərana bənzimi döndərdi ol birəhm yar, Düşmənin xəndan edib, dostunu giryan eylədi. Aldı könlüm, qılmadı ol bivəfa bir kəz vəfa, Yıxdı mə’mur şəhrini, gör necə viran eylədi Canımın zəxmindən, ey can, xab gəlməz eynimə, Cigərimdə zəxmi-peykan, tiri-müjgan eylədi. Eşidərsə daş ərir həsrətdə ahü zarımı, Ol güləndam yarı gör, könlümü zindan eylədi. Cəhd qıldım çox, vüsalə yetmədim, çəkdim fəraq, Tədbir ana neyləsin, təqdiri-yəzdan eylədi. Ey Nəsimi, sübhdəm var, ərz qıl dildarə sən, Qəmzəyə versin nəsihət, yoxsa çox qan eylədi. * * * Aşiq bəla yolunda gərək kim, həmul ola Aşiq bəla yolunda gərək kim, həmul ola, Mə’şuqədən ana nə gəlürsə, qəbul ola. Gerçək mühibbə cövrü cəfa çünki yar edər, Neyçün cəfadən incinə, qəmdən məlul ola? Nazü nə’imü işrəti-cavid içindədir, Dilbərdən ol könül ki, muradı hüsul ola. Hər aşiqin ki, yar ilə oldu çeravü çün, Arif qatında adı anın bülfüzul ola. Şirin həlavət ol yemiş imiş ki, sidrəsi, Zatında xub xilqətü şirinüsul ola. Yoxdur nəsibi eşqi-həqiqətdən, ey könül, Şol kimsənin ki, mürşidi naqisüqul ola. Ey xaliqin əmanətini zaye’ eyləyən, Layiqdir ada ol ki, zülumən-cəhul ola. Gər şərh edərsəm ayəti-hüsnün kitabını, Hər bab içində fəslinə yüz min füsul ola. Me’racə çıxdı ruhi-Nəsimi Buraq ilən, Şol laşədən nə faidə kim, la-zəlul ola? * * * Bahar oldu, gəl ey dilbər, tamaşa qıl bu gülzarə Bahar oldu, gəl ey dilbər, tamaşa qıl bu gülzarə, Buraxdı qönçələr pərdə bəşarət bülbüli-zarə. Şəqayiq pərdədən çıxdı, boyandı bağ ilə bostan, İrişdi gülşənin hüsnü boyandı rəngi əzharə. Məni mən’ etmə, ey zahid, güvənmə zikrə, ey sufi Ki, sən məğrurisən zikrə, mənəm müştaq didarə. Ki, hər bəlhüm əzəl bilməz nədir kim, eşqin əhvalı, İrişməz qasirin əqli bu müğləq sirri-əsrarə. Əbirü mişkü ənbərtək rəyahindən çəmən doldu, Səhərdə tə’n edər saçın nəsimi mişki-tatarə. Ki, çıxdı qönçədən sünbül giriban çak edər məntək, Dəlindi qüssədən bağrım, sən etmə yürəgim yarə. Çəmənlər müxtəlif oldu həzar əlvan çiçəklərdən, Açıldı laləvü nəsrin, şükufə gəldi əşcarə. Açıldı nərgisü lalə, tutubdur yasəmən çadır, Söyütlər, ərğəvan titrər, qamışlar mindi ənharə. Bənövşə, gül tamaşası qənimət bil ki, beş gündür, Satar mə’şuqə gül hüsnün, xəridar ol bu bazarə. Yaxıldı canına canı dəmi-İsa Nəsiminin Vüsali dərdinə dərman, irişdi cani-bimarə. * * * Bağrımnı dəlür navəki-hicrani-filani Bağrımnı dəlür navəki-hicrani-filani, Qanımnı tökər sehr ilə çeşmani-filani. Başdan ayağa külli-vücudum oda yandı, Yarəb, yaraya dərdimə dərmani-filani. Şahın quluyam, eyləmişəm yüz kərə iqrar, Bel bağlamışam bəndə bəfərmani-filani. Sundum əlimi daməninə bəs ki, dutaydum, Bağladı qapu, qoymadı dərbani-filani. Billah, sərü can cümlə bəşükranə verərdim, Gər olsa idim bir gecə mehmani-filani. Ənbər saçılır, zülfünü gər şanə qılırsa, Şəkkər tökülür əz-ləbü dəndani-filani. Bu şəhri qoyub üştə gedər xəstə Nəsimi, Bədnami-cahan oldu bədövrani-filani. * * * Başını top eyləgil, gir vəhdətin meydanına Başını top eyləgil, gir vəhdətin meydanına, Ey könül, müştaq isən gər zülfünün çövkanına. Aşiqin qanilə oynar dilbərin simin əli, Ey yalançı aşiq, əbsəm, girmə canın qanına. Çəkməyən eşqin bəlasın, görməyən hicrin qəmin, Dərdi dərmansızdır anın, çarə yox dərmanına. Canını qurban edəndir yar içün gerçək şəhid, Səd həzaran rəhmət olsun ol şəhidin canına. Zülfünün sirrin nə bilsin zahid, anı sor mana, Gər əsir olmaq dilərsən zülfi-canəfşanına. Gəl niqabın tərfini gülgün yanağından götür, Ta gülüstan gülməsin ayruq güli-xəndanına. Xubların bağında çoxdur fitnəli nərgis, vəli Fitnəlik xətm oldu anın nərgisi-fəttanına. Lə’lü mərcandır dodağın, lö’löi-dürdür dişin, Afərin şol bəhri-kanın lö’löi-mərcanına. Kirpiyin navək oxudur, qaşların çaçi kəman, Uğramaz aşiqdən özgə şol oxun peykanına. Ey Nəsimi, gər sözün mə’nisi bipayan deyil, Neçin irməz kimsənin fikri onun payanına. * * * Bir cəfakeş aşiqəm, ey yar, səndən dönməzəm Bir cəfakeş aşiqəm, ey yar, səndən dönməzəm, Xəncər ilə yürəgimi yar, səndən dönməzəm. Ey sənəm, eşqin yolunda qamətintək doğruyam, Çəksələr Mənsurləyin bər-dar, səndən dönməzəm. Müshəfi-hüsnün həqiçün, ey dilaramım mənim, Anca kim, bu təndə canım var, səndən dönməzəm. Gər Zəkəryatək məni başdan ayağa yaralar, Başıma ərrə qoya nəccar, səndən dönməzəm. Leyliyi-şeyda idim seydinə düşdüm, ey nigar, Yanaram Məcnun kimi mən zar, səndən dönməzəm. Rindi-rüsvayəm, başımda vardır sevdayi-eşq, Namü nəngi qoymuşam, həm ar, səndən dönməzəm. Hüsnünə mən aşiqəm, ey dilbər, əgər sən mana Qılasan min gəz cəfa, dildar, səndən dönməzəm. Kə’bədə istər idim, bütxanədə buldum səni, Bağladım uş belimə zünnar, səndən dönməzəm. Möhnətindən, ey pəri, haşa ki, mən üz döndərəm, Yanaram pərvanətək bər-nar, səndən dönməzəm. Hər rəqibin gündə min gəz tə’nəsin nuş eylərəm, Mən Nəsimi, sən pəri, zinhar səndən dönməzəm. * * * Bir dəxi görmək camalın könlüm, ey can, arzular Bir dəxi görmək camalın könlüm, ey can, arzular, Xəsteyi-dərdi-fəraqın dərdə dərman arzular. Ey üzün cənnət, boyun tuba, sözün abi-həyat, Qulluq etməklik tapunda hurü qılman arzular. Gər səni arzularam, ey canü cananım, nola, Təşneyi-vəslin, nigara, abi-heyvan arzular. Ta gülüstani-Irəm rüxsarını gördü gözüm, Bülbüli-şeyda kimi hər dəm gülüstan arzular. Gördü tupi-qəbqəbi-simin, çövkan zülfünü, Tifli-ruhum neyləsin, ol tupü çövkan arzular. Könlümüz arzuladı gər vəsli-cananı, nola Kim, yəqindir arzular dərviş, sultan arzular. Bax axır xəstə Nəsiminin xəyali-xamına, Xatiri dərbəndi-zindan, hurü qılman arzular. * * * Bir saqiyi-baqi ki, vəfa qıldı vüsalə Bir saqiyi-baqi ki, vəfa qıldı vüsalə, Lütf ilə nəzər qıldı mana, sundu piyalə. İçdim qədəhi-pürmeyi mə’şuqə əlindən, Cismim qamu can olduvü can uğradı halə. Can məsti-ələst olduvü la-yə’qəlü heyran, Könlüm qədəhi dürdü içib irdi zülalə. Hər bir səri-mu Mənsur olub söylər ənəlhəq, Həqqa mey içənlər irişərlər bu xəyalə. Hər kimi ki, yaxmadıvü yandırmadı firqət, İrmədi Xəlil kimi bu gün nuri-vüsalə. Yandırdı, bəli, eşqin odu, qıldı məni kül, Eşqində kül olan irişər külli-kəmalə. Dəxi nedərəm dünya mənə ərzani qılsa, Səni dilərəm, qılma məni qeyrə həvalə. Seyyid, qədəh iç, əbsəm, əzəldən şəhi-təqdir Hər kimsəyə öz qədri ilə sundu nəvalə. * * * Bu nə adətdir, ey türki-pərizad Bu nə adətdir, ey türki-pərizad, Qəmindən olmadım bir ləhzə azad. Siyəhdil gözlərin qan tökmək üçün Çəkibdir tiğini manəndi-cəllad. Bu bidadı mana eşqin qılıbdır, Cahanda qılmadı Nəmrudü Şəddad. Rəvamı, könlümün şəhrində səndən Fəraqü qüssəvü qəm tutdu bünyad. Gəl, ey Şirindəhən, eşqin yolunda Mənəm ol kuhkən biçarə Fərhad. Nəzər qılgil bu viran könlümə, şah, Qılır sultan olan viranı abad. Bir eyü ad edin fani cahanda, Ululardan cahanda qaldı bir ad. Nəsiminin kəlamından eşitgil, Vəfasızdır cahan, sən qılma bidad. * * * Bu necə qəddü qamətdir ki, bənzər sərvi-balayə Bu necə qəddü qamətdir ki, bənzər sərvi-balayə, Bu necə hüsnü surətdir ki, nur ehsan edər ayə. Cəmalından münəvvər ay ilə xurşid, ey dilbər, Mələkdir valehü heyran bu gün bu hüsni-zibayə. Qaşındır qab ilə qövseyn ki, əsrarına əql irməz, Vəli bu sirri ol bildi ki, qurban oldu ol yayə. Ləbin şol lə’li-əhmərdir, dişin ol dürri-gövhərdir Ki, lə’li torpağa saldı, buraxdı dürrü dəryayə. Rüxün kimi müzəyyəndir gülü lalə, anın şövqi, Yanağın əksi düşmüşdür məgər kim, vərdi-həmrayə. Cahanın torpağı çünki, əbirə ənbər olmuşdur, Səba mişkin saçın buyi buraxdı müşkü səhrayə. Vüsalın istəyən aşiq əcəb sevdayə düşmüşdür, Cahanü canı tərk eylər, düşər hər kim bu sevdayə. Bu gün, ey xubların şahı, əmiri-dilbəransan kim, Xəyalın ləşkəri verdi könül şəhrini yəğmayə. Gözümdən gərçi pünhandır nigarın surəti, amma Görünən vəchidir anın nəzər qıldıqca hər cayə. Ölürsə iştiyaqından, nə qəm, hicran ilə Seyyid, Üzünü gördü vü irdi bu gün firdövsi-ə’layə. * * * Bənövşə zülfünü salmış gül üzrə ənbərin sayə Bənövşə zülfünü salmış gül üzrə ənbərin sayə, Könül heyranü zar oldu bu reyhani-səmənsayə. Lətafətdən edər əksi ləbin lə’li-bədəxşanə, Zərafətdən urar tə’nə dişin lö’löi-lalayə. Pərişanhal olmuşdur könül zülfün səvadından, Bu divanə nədən düşmüş bu piça-piç sevdayə. Əzəl nəqqaşı yazarkən cəmalın nəqşini, dammış Qələmdən nöqteyi-ənbər bu gülbərgi-dilarayə. Nə gül bitdi gülüstanda ki, bənzər uşbu rüxsarə, Nə bir sərv ola bostanda ki, həmta qəddi-balayə. Xəti reyhandürür gör kim, göyərmiş kövsər üstünə, Və ya rüxündən ayətdir oxunmuş bədr ilə ayə. Nə şirin şərhini eylər Nəsimi ləblərin, yarəb Ki, məst olur həlavətdən bu tutiyi-şəkərxayə. * * * Bərgi-nəsrin üzrə mişkin zülfünü dam eyləmə Bərgi-nəsrin üzrə mişkin zülfünü dam eyləmə, Aşiqi-aşüftəyi bisəbrü aram eyləmə! Şol moğolçin nərgisinlə çünki qapdın könlümü, Bağrımı cövrinlə pürxun, ey dilaram, eyləmə! Kimsə çün yarın vüsalın bulmadı tamat ilə, Əbsəm, ey xəlvətnişin, əndişeyi-xam eyləmə! Və’də qılmış həq bizə çün səlsəbilü hurü eyn, Qoyma əldən şahidi, tərki-meyü cam eyləmə! Aşiqi-sadiq duzağın quşu, ey zahid, degil, Danə düzmə təsbihi, səccadəyi dam eyləmə! Zülfü rüxsaridir anın zikrimiz hər sübhü şam, Zikrsiz hərgiz, ilahi, sübhümüz şam eyləmə! Çün Nəsiminin muradı sənsən, ey arami-can, Xəlq içində anı düşmənkamü bədnam eyləmə! * * * Boyundur sidrəvü tuba, dodağın abi-heyvandır Boyundur sidrəvü tuba, dodağın abi-heyvandır, Anın mahiyyəti-zövqün nə bilsin ol ki, heyvandır. Üzün inna-fətəhnadır, təbarək şə’ninə münzəl, Bu vəchi əhsəni-surət bilənlər əhli-irfandır. Xətin ümmül-kitabıdır bəyanı əhli-tövhidin, Hürufu lövhi-məhfuzun müsəvvər şərhi-Fürqandır. Rüxün gülzarına qarşı qızardı məğribin rəngi, Tüluyi məşriqin rəngi nəsimi-ənbərəfşandır. Hədisi gövhərəfşanın həqiqətdir nəhayətsiz, Üqulu əhli-irfanın onun hərfində heyrandır. Nəsimi çün səni gördü münəzzeh oldu aləmdən, Gözündə surəti-rəhman, dilində zikri-sübhandır. * * * Cahan üzün günəşindən münəvvər olmuşdur Cahan üzün günəşindən münəvvər olmuşdur, Səba saçın qoxusundan müəttər olmuşdur. Ləbin qatında ki, andan utandı abi-həyat, Şəkər sözün nə deyim, çün mükərrər olmuşdur. Dua ilən nə diləyim səninçün həqdən kim, Iki cahan sana həqdən müyəssər olmuşdur. Kimin ki, könlü dilədi ayağını öpmək, Başını oynamaq ana müqərrər olmuşdur. Nəsibimi necə sə’y ilə artırım, çünkim, Əzəldə nəhnü qəsəmna müqəddər olmuşdur. Səhər yeli əsəli sünbülün diyarından, Məşami-əhli-məhəbbət müəttər olmuşdur. Nəsimi, ey şəhi-xuban, camalını görəli, Gözündə surəti-rəhman müsəvvər olmuşdur. * * * Camalın əksi, ey dilbər, nəyə kim düşdü al eylər Camalın əksi, ey dilbər, nəyə kim düşdü al eylər, Anın qövsi-qüzeh qaşı bu bədr ayı hilal eylər. Sənin ol cadu gözündən həzər kim qılmasın, şaha Ki, hər bir baxışı yüz min füsunü məkrü al eylər. Xəyalın hər gecə ta sübh gətirməz gözümə uyqu, Fəraqın bağrımı qəmdən əritdi, çün zülal eylər. Çün ol kirpiklərin zəxmi baş edər bağrımı hər dəm Ki, bağrım qanı hər saət gözümnü malamal eylər. Bu cövrü kim, edərsən sən Nəsimiyə, bu gün, cana, Səni tərk eyləməz neyçün, cəfalar ittisal eylər. * * * Cəmalın fitnəsi tutdu cahani Camalın fitnəsi tutdu cahanı, Çıxardıb pərdədən razi-nihanı. Nedər aşiq cahanü canı sənsiz, Ki, sənsən aşiqin canü cahanı. Ləbindir çeşmeyi-heyvan, vəli şükr Ki, hər heyvantəbiət bilməz anı. Ləbi-lə’lin şərabın içənə sor Ki, kimdir içən abi-zindəganı. Susamış qanıma lə’lin eşitdim, Bu dövlət aşiqi-miskinə qanı? Görün kim, qəmzəsilə yuxusundan Oyardı fitneyi-axırzamanı. Əgərçi binişansan, kimsə hərgiz Nişansız bulmamışdır binişanı. Vüsalındır, vüsalındır, vüsalın, Nəimi-xüldü ömri-cavidani. Nəsiminin məkanı laməkandır, Məkansız aşiqin həqdir məkanı. * * * Camalın rövzeyi-rizvan deyilmi Camalın rövzeyi-rizvan deyilmi? Dodağın çeşmeyi-heyvan deyilmi? Səqahüm rəbbihüm xəmri ləbindən, Bəyanü ayəti-Qur’an deyilmi? Rüxü zülfün bəyaz ilə səvadı, Biri küfrü biri iman deyilmi? Sənin məstanə eynin sağərindən Cahan sərtasəri məstan deyilmi? Şəha, eşqin yolunda canı qurban Buyursan, qılmağı asan deyilmi? Dili-sərgəşteyi, sultani-aləm, Səninçün ta əbəd heyran deyilmi? Nəsimi kəşfi-əsrarını bildi, Anı fəhm etməyən nadan deyilmi? * * * Camalın tələti gülzara bənzər Camalın təl’əti gülzara bənzər, Dodağın şərbəti xunxara bənzər. Nəimin bağıdır gülzari-vəehin, Əgər odlu üzün gülnara bənzər. Tamaşayi-camalın qulhüvəllah, Üzündən qılmayan hüccara bənzər. Yanağın cənnətin xəndan gülüdür, Vəli nərgislərin əyyara bənzər. Vücudun Misri-came’dir, saçın Şam, Xorasanü Əcəm, Bulqara bənzər. Mənəm əxtər bu Misrü Şam içində, Kəvakib türrəsi timara bənzər. Nəsiminin vücudu, ya Məhəmməd, Anadır daima iqrara bənzər. * * * Camalındır həqqin zatü sifatı Camalındır həqqin zatü sifatı, Müənbərdir boyun qədrü bəratı. Könül bir nöqtədir, eşqi yəmində Bitirdi bəhri-eşqin kainatı. Sənin şirin sözün ta Misrə düşdü, Əritdi şəkkərü qəndü nabatı. Xuraman qamətindən sidrə, ey dust, Əyildi çənbər oldu şeş cahatı. Kimin dərmani-dərdi sən deyilsən, Həbadır, hərzədir zöhdü səlatı. Nəsimi ta ki, oldu həqqə vasil, Xızrnın çeşməsi bolmuş həyatı. * * * Can eşqə düşdü, ey könül, yarəb, nədir tədbirimiz Can eşqə düşdü, ey könül, yarəb, nədir tədbirimiz? Can neyləsin, biçarə, çün həqdən budur təqdirimiz. Mişkin saçın eşqi bizi zəncirə çəkdi, bağladı, Yə’ni ki, biz məcnunlarız, şol həlqədir zəncirimiz. Saqi ləbindən doğmuşuz, yə’ni ki, beydən lam ilə, Fitrət günündən ta əbəd şol dayədəndir şirimiz. Şol gözlərin kirpiginə aşiq necə seyd olmasın, Gör kim, nə yaydandır gələn şol zəxmə mərhəm tirimiz. Çün qirü qarın qiymətin mə’nidə bildin kim, nədir, Kafura döndü qarımız, həm ənbər oldu qirimiz. Zöhdü səlahü tövbənin ərkanın əhli-zərqə sor, Eşqə mürid olduq, bu gün eşqi-əbəddir pirimiz. Dövründə meygun gözlərin abidlərin, zahidlərin Zikri budur dilində kim, va zərqü va təzvirimiz. Eşq əhli iqlimində çün hüsnündür, ey dilbər, məlik, Hökmünə məhkum olmuşuq, sultanımızdır, mirimiz. Əshabi-kəhfin sirrini görmüş liqayi-Turə sor, Niçün ki, "vəttur" əhlinin kəhfindədir Qətmirimiz. Şol sünbüli-pürçin ilə sevdayə düşdüm, nedəvüz, Tüccariyiz hüsnün, budur kisbatilə kəşmirimiz. Qur’andır anın surəti, aydır Nəsimi, şək degil, Münkir əgər yox derisə, uş müshəf, uş təfsirimiz. * * * Cana, üz istivasına şəqqül-qəmər gərək Cana, üz istivasına şəqqül-qəmər gərək, Ol mö’cüzün bəyanına xeyrül-bəşər gərək. Musasifət təcəlliyi-didar üçün sana, Hüsn ilə qamətin kimi Turü şəcər gərək. Əhya qılır əgərçi dəmin ölü, ey sənəm, Xəlvətnişinə şahidü şəm’ü şəkər gərək. Başımı top edib, şəha, meydanə girmişəm, Meydanə girməgə yenə mərdanə ər gərək. Hər bibəsər səni neçə yol bula görməyə, Uçmaqda rö’yətə dəxi əhli-nəzər gərək. Napak olan sənin nə bilir qədrü qiymətin, Zatında adəmin dəxi arı göhər gərək. Qismət, Nəsimi, olmayacaq yara kim irər, Yara irişməgə yenə yardan xəbər gərək. * * * Cana, sən candan nə kim, gəlsə cigərlər ağrımaz Canə sən candan nə kim gəlsə cigərlər ağrımaz, Həq bilir, bir zərrə neştərdən damarlar ağrımaz. Şəha, mehrindənmidir, ya aşinalıqdanmıdır, Cismimi sər ta qədəm min gəz yararlar ağrımaz. Fitvasindan zahidin nahəq məni gər soyarlar, Qəm değil səndən, şəha , görcək damarlar ağrımaz. Zahidin əfsanəsindən soydular nahaq məni, Həq bilir səndən şəha, sahib nəzərlər ağrımaz. Şişəmi çün daşə çaldım, həqqi izhar eylədim, Çeşmi-əhvəl ağrıdan arifbəsərlər ağrımaz. Zahidin bir barmağın kəssən dönər həqdən qaçar, Gör bu gerçək aşiqi sərpa soyarlar ağrımaz. Cəhli-namərdin qaçan meydan günündə yeri var, Ər bilir meydan qədrin kim, qədərlər ağrımaz. Soyun, ey murdar sallaxlar, Nəsiminin tənin, Bunca namərdi görün, bir ər qıyarlar ağrımaz. * * * Canana mənim sevdiyimi can bilir ancaq Canana mənim sevdiyimi can bilir ancaq, Könlüm diləyin dünyada canan bilir ancaq. Bildim, tanıdım elmdə mə’budu, yəqin ki, Şöylə bilirəm kim, anı Qur’an bilir ancaq. Abdal oluban bəylik edən arifi gör kim, Bu səltənətin qədrini sultan bilir ancaq. Sufimidir ol cami-müsəffasına məşğul, Pünhani içər eylə ki, şeytan bilir ancaq. Ey saqi, gətir dövr əyağını dövr eləsün kim, Bu dövr əyağın dövrünü dövran bilir ancaq. Könlüm gəmisin qərq edə gör eşq dənizinə Kim, bu dənizin bəhrini ümman bilir ancaq. Heç kimsə Nəsimi sözünü kəşf edə bilməz, Bu, quş dilidir, bunu Süleyman bilir ancaq. * * * Canda ki, eşq olmadı, dildə xəbər nə faidə Canda ki, eşq olmadı, dildə xəbər nə faidə? Gözdə ki, görmək olmadı, nuri-bəsər, nə faidə? Hər kişi kim, əzəldə ol binəsib oldu mə’nidən, Ayətü təfsirü kəlam, ana xəbər nə faidə? Gövhərin üştə qiymətin sərraf olan arif bilir, Ol ki, mübəssir olmadı görə göhər nə faidə? Tutidürür bu şəkkərin dadını, ləzzətin bilən, Qarğa nedər bu gülşəni, zağə şəkər nə faidə? Dərd ilə sən Nəsiminin gövhərini gəl almağıl, Aşiq olan kişilərə eşqə süpər nə faidə? * * * Candan çıxarmazam sənin, ey canı, xəyalını Candan çıxarmazam sənin, ey can, xəyalını, Can təndə qalmaz anda ki, görsəm camalını. Elmü hədisü ayəti-fürqan sorar zi mən, Ağ üzün üstə görmüşəm ol xəttü xalını. Cəhd et macalın əldə ikən yara yara kim, Bir gəz əcəl irər dəxi verməz macalını. Ey dünya, mən yenə səni bildim, yalançısan, Aldanmazam sənə dəxi çün bildim halını. Vəhdət dəmində dərvişü sultan çü bir imiş, Gəl, xəstədil Nəsimi, qəbul eylə şalını. * * * Canıma düşdü firqətin, gör ki, nə nar içindəyəm Canıma düşdü firqətin, gör ki, nə nar içindəyəm, Güldən iraq gül kimi möhnəti-xar içindəyəm. Canımı vüsləti-ləbin hicrə mübəddəl eylədi, Gör nə meyü piyalədən rənci-xumar içindəyəm. Zülfü rüxün şümarını şamü səhərdə sayaram, Kim bilir ol şümari kim, mən nə şümar içindəyəm? Lə’lü əqiqü inciyi saçaram altun üstünə, Gör ki, gözümdən uş necə bəzlü nisar içindəyəm. Ey qamu xubların şahı, lütfü inayət eyləgil, Dut əlimi ki, düşmüşəm əqrəbü mar içindəyəm. Zülfü rüxün hədisini necə unudam, ey pəri, Çün dünü gün anınla mən leylü nəhar içindəyəm. Canımı ənbərin saçın seyd edəli kəməndinə, Rumü Xətayi dutmuşam, Çinü Tatar içindəyəm. Nəqşi-nigarını üzün məndə müsəvvər eylədi, Mən bu nigari-nəqş ilə nəqşü nigar içindəyəm. Fəzli-ilahə canını eylə fəda, Nəsimi, sən Olma məlul, ayıtma kim, bəndü hasar içindəyəm. * * * Canımı qıldım fəda şol dilbərin didarına Canımı qıldım fəda şol dilbərin didarına, Aşiq oldur canını qıldı fəda dildarına. Çünki Məcnun gördü ol üzündə həqqin surətin, Aşiqin mə’şuqəsi Leyli olur didarına. Gəl asıl bərdar çün Mənsurləyin, Mənsurvar, Aqibət mənsurini Mənsur asar darına. Dünyanın nazü nəimi laşeyi-murdar imiş, Assığı yoxmuş anın, sən girməgil bazarına. Şəm’i-ənvari-təcəllidir camalı dilbərin, Ey könül, pərvanətək gəl yan bu şəm’in narına. Xoş keçir ömrün, Nəsimi, sən cahanda yar ilən, Aqil isən təkyə qılma dünyanın dinarına. * * * Canımın, cana, vüsalın can içində canıdır Canımın, cana, vüsalın can içində canıdır, Cana canü cana canü canü həm cananıdır. Yarəb, ey sərvi-rəvan, hüsnün nə gülşəndir kim, ol Bülbüli-ruhül-əminin bağı həm bostanıdır. Qamətin, yarəb, nə tubadır, nə cənnətdir üzün Kim, yəqin əhli-behiştin rövzeyi-rizvanıdır. Bəxtili Xızr imiş, ol dövlətligün, fərxəndəfal Kim, dodağın səlsəbili çeşmeyi-heyvanıdır. Gözlərin dövründə düşdü qülqülə aləmdə çün, Sürsün ol dövranı kim, dövran anın dövranıdır. Bəhri-eşqində Nəsimi gör necə qəvvasdır, Gövhəri-yekdanə buldu, bəhri-bipayanıdır. * * * Canımı yandırdı şövqün, ey nigarım, hardasan Canımı yandırdı şövqün, ey nigarım, hardasan? Gözlərim nuru, iki aləmdə varım, hardasan? Bağrımı qan eylədi acı fəraqın, gəl iriş, Ey ləbi vüslət şərabi-xoşgüvarım, hardasan? Firqətin xarı məni gör kim, nə məcruh eylədi, Ey gözü nərgis, həbibi-gülüzarım, hardasan? Səbrimi yəğmaladı şövqün, qərarım qalmadı, Ey mənim aramım, ey səbrü qərarım, hardasan? Eylədi eşqin məni qalxan məlamət tirinə, Ey gözü, qaşı yeləkli şəhriyarım, hardasan? Ta üzün şəm’indən iraq düşmüşəm, pərvanətək Yanaram leylü nəhar, ey nurü narım, hardasan? Səndən ayru könlümə yoxdur vəfalı yarü dust, Ey cəfasız hüsnü-kamil, yariğarım, hardasan? Dəldi hicranın oxu eşqinlə yanan bağrımı, Surətü mə’nidə, ey çapüksüvarım, hardasan? Zülfünə vermiş əmanət həq əzəldə sirrini, Ey əmanətdar, əmini-kirdigarım, hardasan? Qatı müştaq olmuşam zülfü üzarın buyinə, Ey üzü gülşən, saçı mişki-tatarım, hardasan? Badilən göndər saçın buyin mana hər sübhdəm, Ta ki yandım, keçdi həddən intizarım, hardasan? Aşiqin cənnati-ədni şol camalın vəslidir, Ey şərabi-kövsərim, getməz xumarım, hardasan? Yar üçün hər guşədə min div olur düşmən mana, Ey səvadi-ə’zəmü möhkəm həsarım, hardasan? Çün Nəsimidir bu gün əyyami-eşqin xosrovu, Ey şəkərləb, yari-şirinruzigarım, hardasan? * * * Cənnəti-ədn imiş üzün, üştə ləbin də kövsəri Cənnəti-ədn imiş üzün, üştə ləbin də kövsəri, Qədrü bərat imiş saçın, xalü xətin mələkləri. Qaliyəbu saçınla çün can ilə vüslət etmişəm, Çini-tatarı bulmuşam ud ilə mişkü ənbəri. Mə’dəni-ruh əgər desəm ləblərinə, əcəb degil, Cövhəri cövhəri bilir, sən mana sor bu cövhəri. Hüsnü cəmali-surətin qiblədir, uşbu mə’nidən Surətinə sücud edər ay ilə şəmsi-xavəri. Can ilə kim ki, könlünü eşqinə qılmadı vətən, Divə müsəlləm eylədi məmləkəti-Skəndəri. Dairəsində sünbülün nöqtə günəşdir, ay ilə, Gör nə imiş bu nöqtənin daireyi-müdəvvəri? Lövhi-zəmirə nəqşini sübhi-əzəldə yazmışam, Məhv eləməz bu səfhədən kimsə bu nəqşi-peykəri. Üzünə qarşu, ey mələk, hüsnünü öymə kim, ana Ay ilə gün sücud edər, anda pərin tökər pəri. Kişvəri-əmnü afiyət, mə’rifətin kilididir, Ey məliki-zəmanə, gəl fəth edə gör bu kişvəri. Həşrü hesabü məhşərə qail isən, gəl üştə gör Həlqələrində zülfünün şol ərəsati-məhşəri. Gülşəkəri nə vəch ilə ağzına nisbət eyləyim Kim, xəcil eylədi ləbin bal ilə qəndü-şəkkəri. * * * Çəkəli əynimə bu sikkeyi-mərdan kəpənək Çəkəli əynimə bu sikkeyi-mərdan kəpənək, Biləsən, qıldı mənim dərdimə dərman kəpənək. Kəpənək geydiyimə kimsələr eyb eyləməsin, Kim ki, halıma mənim qılmadı nöqsan kəpənək. Kəpənək geymişəm, əndişədən azad olubam, Üşümək müşkülünü eylədi asan kəpənək. Mə’rifət əhlinə gəldi kəpənək ətləsi-xas, Nə rəvadır ki, geyə cahilü nadan kəpənək. Ey Nəsimi, yeri gey, xirqə ərənlər donudur, Geymədi münkir anı, sandı ki, zindan kəpənək. * * * Çıxar pənbə qulağından, gözün aç Çıxar pənbə qulağından, gözün aç Ki, həşr olduvü çalındı bu gün sur. Ləbin lə’li-Bədəxşan eylədi mat, Həbəş mülkündə xalın asdı mənşur. Nəsimi çünki həqqə vasil oldu, Gərək matəm tut, ey münkir, gərək sur. * * * Çünki rəf’ oldu üzündən, ey şəhi-xuban, niqab Çünki rəf oldu üzündən, ey şəhi-xuban, niqab, Qalmadı küfrü zəlalət, zahir oldu afitab. Həq əyan oldu sənə, ey məzhəri-zatü sifat, Kənzi-məxfi aşikar olduvü həm yovmül-hesab. Xeymeyi-miad imiş gördüm vücudum sərbəsər, Kafü nundan iki yana hər tərəf əlli tənab. Ol ki, bu sirri bilir oldu şəhi-Misri-vücud, Hökm anın, buyruq anın, ol sahibi-əmrü xitab. Kirpigin, qaşınla zülfün sirrini məndən eşit, Ta sənə ərz oluna həm məniyi-ümmül-kitab. Arifi-həq istərəm söz tanıya aləmdə kim, Söyləyəm məqsudumu ta ol verə gerçək cavab. Divi-naməhrəm nə bilsin sirri-ərvahi-nəbi, Talibi-dünyayi-dundur nəfsi-nadanü kilab. Sirri-pənc əlhəmd faş oldu zi vəchü dəstü pa, Ey kəlamüllahi-natiq, ta be key başi bexab. Valiyi-əhd oldun, ey Səyyid, zi Fəzli-ləmyəzəl, Gör nəder vali budur, vallahi-aləm bilsəvab. * * * Daldım yenə bir bəhrə ki, ümman dəxi bilməz Daldım yenə bir bəhrə ki, ümman dəxi bilməz, Küfrün sözünü dünyada iman dəxi bilməz. Buldum vücudun sübhi-əzəl vəhy ilə münzil, Vəchin sözünü dünyada bürhan dəxi bilməz. İblis əzəli lə’nət olub lə’nətə qaldı, Lə’nət sözünü dünyada şeytan dəxi bilməz. Musa əzəli qıldı vücudimi əsa çün, Musa sözünü dünyada Imran dəxi bilməz. Muşkil oluban çün bu sözü bilmədi kimsə, Müşkil sözünü dünyada asan dəxi bilməz. İnsan oluban camə geyib dünyaya gəldim, İnsan sözünü dünyada ehsan dəxi bilməz. Lö’löi-əzəl şöylə könül dopdolu oldu, Lö’lə sözünü dünyada mərcan dəxi bilməz. Düxan əzəli kim, sözünü vermədi yarə, Düxan sözünü dünyada düxan dəxi bilməz. Gənci-əzəli şöylə könül daşdı töküldü Gəncüm sözünü dünyada viran dəxi bilməz. Ey badi-səba, var, xəbəri yarə ilət kim, Hüdhüd dilidir bunu Süleyman dəxi bilməz. Zülfünə başın top edibən qoydu Nəsimi, Zülfün sözünü dünyada çövkan dəxi bilməz. * * * Dərdə müştaq olmayan kimdir ki, dərman istəyə Dərdə müştaq olmayan kimdir ki, dərman istəyə? Qəbləl-mövti bilməyən, sən sanma ki, can istəyə. Cövhəri olmaq gərəkdir, cövhəri bulmaq gərək, Hər kimin könlündə vardır, vara ol kan istəyə. Can ilə, dünyavü üqba hər kim ol tərk etmədi, Müddəidir, sanma kim, ol vara canan istəyə. Xizrlə zülmatını tanımayan heyvan kimi, Nə bilə kim, qanda vara, abi-heyvan istəyə? Kim əzəl tanımadı kəndi vücudu şəhrini, Ol gədahimmət nə yoldan vara sultan istəyə? Ənbərin zülfü anın, kim ki, dolaşdı boynuna, Başı top olsun anın, gər özgə çövkan istəyə. Zülfünün küfrün əgərçi əhli-fəzl iman bilir, Ey Nəsimi, sanma sən kim, kafər iman istəyə. * * * Dərdü qəm ilə yandı könül, yar bulunmaz Dərdü qəm ilə yandı könül, yar bulunmaz, Çox darü diyar istədi, dəyyar bulunmaz. Yaram, deyici çoxdurur, amma bəhəqiqət, Fürsət gəlicək, yari-vəfadar bulunmaz. Adət budurur kim, dili dildara verərlər, Dil getdi əlimizdənü dildar bulunmaz. Neçə kişilər də’viyi-islam edər, amma Tək arada bir xaç ilə zünnar bulunmaz. Hər bihünər, insafı yox uş mənsəbi tutdu, Sahibhünərə mənsəbi-idrar bulunmaz. Hər kişidə bir cübbəvü dəstar olur, amma Min başda biri layiqi-dəstar bulunmaz. Çün çərxi-fələk cahilü nadan sevər oldu, Pəs lacərəm uş fəzlə xəridar bulunmaz. Tərrar gər aparsa qamu rəxti rəvadır, Çün qafilədə bir kişi bidar bulunmaz. Xəlqin əməli azdı, könül yıxıcı öküş, Bir xəstə könül yapıcı me’mar bulunmaz. Var, dərdə təhəmmül qılü səbr eylə cəfaya, Çün dil diləyi əndəkü bisyar bulunmaz. Zərq işi, riya üştə kasad eylədi fəzli, Elm əhlinə bir rövnəqi-bazar bulunmaz. Var özüni faş etmə, Nəsimi, kişiyə kim, Aləmdə bu gün məhrəmi-əsrar bulunmaz * * * Dərdmənd etdin məni, ey dərdə dərman erməni Dərdmənd etdin məni, ey dərdə dərman erməni, Olmuşam eşqin yolunda bəndəfərman, erməni. Nə pəri, nə adəmi bu şəkl ilə mən görmədim, Cənnəti hurimisən, yoxsa ki, rizvan, erməni? Anca kim, səy eylədim nazik camalın görməyə, Zərrəcə yumşalmadın, ey könlü zindan erməni. Örtgil ol ay üzünü kim, çeşmi-naməhrəm görər, Yoxsa ki, dindən dönər çox-çox müsəlman, erməni. İsayi-Məryəm həqiçün, heç qərarım qalmadı, Didəmi giryan edərsən, bağrımı qan, erməni. Qorxuram mən dərvişə sən deyəsən din tərkin et, Necə ki, bağladı zünnar Şeyx Sənan, erməni. Xanda bir xaç əhli varsa qamusun seyr eylədim, Bulmadım mən sən təki bir cani-canan, erməni. Bir sual etdi Nəsimi sən büti-mehparədən, Lütf ilə söyləşə gör, ey ləli xəndan, erməni. * * * Dil bazarçısı yalandır, varmazam bazarinə Dil bazarçısı yalandır, varmazam bazarinə Gerçək olmaz əyri dil, inanmazam iqrarinə. Sadiq oldur dilini könlü ilə bir eyləyə Əyri dildən nəsnə gəlməz, durmuşam inkarinə. Van möhnətdir cahanın, nə umarsan, ey könül Lənət olsun bu cahana, həm cahanın varinə. Dilbəri oldu kimin kim, fani dünya aqibət Keçdi ömrü doymadı, irişmədi dildarinə. Təxtə çıxmaq istəməz Mənsur olan, ya minbəra Hər ki, Mənsur oldu, çıxdı şahi-eşqin darinə. Dünyanın nazfi naimi cifədir, yəni nəcis, Ey könül tahirsən axır sunma el murdarinə. Həq bilir işini, səbr et, fariq ol, qüssə yemə, Vəqti yetsin bu cahanın qoy və qatlan karinə. Hiç gül olmaz tikənsiz, hiç şadi qüssəsiz, Dərmə ğülündən anın, çün güli dəyməz xarinə. Çün Nəsiminin qəmindən Fəzli-həq vaqifdürür, Qəm deyil gər kimsə olmaz müttəla esrarinə. * * * Dil bəri eylə, ey könül, keç qamudan ki, qamudan Dil bəri eylə, ey könül, keç qamudan ki, qamudan Eyləməyincə dil bəri, bulmadı kimsə dilbəri. Eşq ətəgin tut, ey könül, başını sal ayağına, Gör nə derəm sana, eşit, eşqə yapışma sərsəri. Anda imana gəlməyən bilmədi sirri-Əhmədi, Bunda Əli gərək, əli ta yıxa babi-Xeybəri. Mə’rifət əhlinə üzün Kə’bə, Bilali bənlərin, Mehrab can quşun, vəli eynin imami-Cə’fəri. Çəkdi saçı Nəsimiyi çənbəri-eşqə, neyləsin, Çənbər anındır, oynasın dövri-qəmərdə çənbəri. * * * Dilbəra, dil səndən özgə bir dəxi yar istəməz Dilbəra, dil səndən özgə bir dəxi yar istəməz, Çün müyəssər oldu vəslin, qeyri didar istəməz. Könlümə eşqini qismət çün əzəldən qıldı həq, Ta əbəd eşqindən özgə nəsnə, zinhar, istəməz. Könlümün Mənsuri çünkim, zülfünü edindi dar, Yə’ni ki, Mənsur olan zülfündə bərdar istəməz. Mən kəsildim masivallahdan bu gün, ey müddəi, Vahid oldum yar ilən, aşiq olan var istəməz. Bu dili-biçarədən sordum nədir dərdinə əm, Dilbərin lə’lindən ayrı hiç timar istəməz. Bu könül şəhrini çünki, hicr viran eylədi, Gəl ki, səndən özgə bir mə’murü me’mar istəməz. Çün ləbin abi-həyatidir həyati-ömrümün, Bu Nəsimi səndən ayrı leysə-fiddar istəməz. * * * Dilbəra, eşqində aləm sərbəsər qovğa çəkər Dilbəra, eşqində aləm sərbəsər qovğa çəkər, Sanma ki, eşqin bəlasın mən qulun tənha çəkər. Gər sana təqrir edəm şərhi-dərunum şəmməsin, Bazuyi-himmət qələm bər-kuhü ba-səhra çəkər. Aşiqi-həqbin qılır yarın tamaşasın bu gün, Zahidi-xudbin durubdur qüsseyi-fərda çəkər. Sübhi-vəslindən camalın afitabın görməyə, Gözlərim ta sübhdəm bidariyi-şəbha çəkər. Ey Nəsimi, yarın əsmasın dilindən qoymagil Kim, müsəmmaya səni xasiyyəti-əsma çəkər. * * * Dilbəra, mən səndən ayru ömrü canı neylərəm Dilbəra, mən səndən ayrı ömrü, canı neylərəm? Təxti-tacı, mülkü-malı xanimanı neylərəm? İstərəm vəsli-camalın ta qılam dərdə dəva Mən sənin bimarınam, özgə dəvanı neylərəm? Ey müsəlmanlar, bilin, yar ilə xoşdur bu cahan, Mən ki, yardan ayrı düşdüm, bu cahanı neylərəm? Çox dualar qılmışam mən xaliqin dərgahına, Çün muradım hasil olmaz, mən duanı neylərəm? Dilbər aydır, ey Nəsimi, sabir ol, qılma fəğan, Mən bu gün səbr eyləsəm, danla fəğanı neylərəm? * * * Dilbəra, şəmsüzzühadır ayəti-rüsxarınız Dilbəra, şəmsüzzühadır ayəti-rüxsarınız, Ayəti-tahavü yasin surəti-didarınız. Qamətin tubadurur, nun vəl-qələmdir qaşların, Hazihi cənnati-ədnin lə’li-şəkkərbarınız. Sureyi-vəlleyl zülfün, gözlərin nə’məlbəsər, Leyk sübhanəlləzi-əsradurur əsrarınız. Surətin vəşşəms oxuram dəmbədəm ixlas ilə Ta ki, hüsnünü bəladən saxlasın cəbbarınız. Qul kəfa billahidir zikri Nəsimi xəstənin, Həq bilir kim, sümmə-vəchullahdurur didarınız. * * * Dildarə müştaq oldu can, anın camalın arzular Dildarə müştaq oldu can, anın camalın arzular, Hicrinə qatlanmaz könül, yarın vüsalın arzular. Yandırdı şövqün bağrımı, gör tabişindən kim, necə Canım susamışdır, ləbin abi-zülalın arzular. Yaxmaq gərəksən yaş ilə hər dəm gözün məsbahini, Gər gözlərin gerçəkləyin anın xəyalın arzular. Çərxin hilalü bədrinə könlüm qaçan baxmaq dilər, Neçün ki, üzün bədrivü qaşın hilalın arzular. Aşiqlərin azarına gör kim necə bel bağlamış, Şol bivəfa aşiqlərin neçün vəbalın arzular. Çin nafəsindən bezdi can, ənbərdən usandı könül, Hər sübhdən şol dilbərin zülf ilə xalın arzular. Yarəb, nə huri-çöhrədir şol mahi-taban üzlü kim, Gördükcə anın üzünü, günəş zəvalın arzular. Şəhdin hədisi həm şəkər xoş gəlməz ol müştaqə kim, Şol ruhi-qüdsün məntiqi şirin məqalın arzular. Eşqində qurban olduğun istər Nəsimi, sor nədən, Şol mə’nidən kim, dünyada hər şey kamalın arzular. * * * Dil sənin şirin kəlamıntək kəlim olmuşdurur Dil sənin şirin kəlamıntək kəlim olmuşdurur, Can sana bir bəndeyi, əlbət qədim olmuşdurur. Müshəfi-hüsnündə şol hərfü xətü xalın sənin, Sətri-bismillahir-rəhmanir-rəhim olmuşdurur. Istivadan zülfünüz cənnətdə ey huriliqa, Əhli-imana siratül-müstəqim olmuşdurur. Nəmdürür eynim bu sevdadan həmişə kim, nədən; Qaşların nunü dəhanın hərfi-mim olmuşdurur. Naşüküftə zanbağam, əngüşti-xatəmdir məgər Kim, fələkdə mahi-bədr andan dü nim olmuşdurur. Seyyid andan bəlli kim, şaha, qapına yastanır, Fariğ əz rizvanü bağ, eyşi-nəim olmuşdurur. * * * Dinin günəşi, dünyada imanım əfəndi Dinin günəşi, dünyada imanım əfəndi, Alimlər ümidi, məhi-tabanım əfəndi. Könlüm, gözümün nuru, vücudumda həyatım, Hər dəm damarımda yeriyən qanım əfəndi. Cənnət çəmənində salınan huri-nəimin Gül rayihəli sərvi-xuramanım əfəndi. Gülnarımü narım, çiçəyim, meyvəli bağım, Laləm, səmənim, sünbülü reyhanım əfəndi. Bağım, irəmim, rövzə ilə huri-cinanim, Bülbüllər üçün tazə gülüstanım əfəndi. Kanım, gühərim, mə’dəni-yaquti-rəvanım, Qiymətli olan lə’li-bədəxşanım əfəndi. Eşqində Nəsimi çü qılır canını qurban, Qurbanına qurban olayım, canım əfəndi. * * * Dinləgil bu sözü ki, candır söz Dinləgil bu sözü ki, candır söz, Aliyü asimanməkandır söz. Şeş cəhətdən münəzzəh anlavü bax, Şöylə kim, xaliqi-cahandır söz. Nazilü münzil anla kim, birdir, Kəndi kənduyə tərcümandır söz. Tulü ərz ilə ümqü bulunmaz Yə’ni bihəddü binişandır söz. Bu hədisə nəzər qıl, ey aqil, Anlayasan ki, bigümandır söz. Ərşi-rəhman dedi nəbi könülə, Çünki gördü, könüldə kandır söz. Dedi ya kafüha, əyzə-bikə, Çün Əli bildi, müstəandır söz. Qeyri-məxluqdur, nə demək olur, Anla kim, imdi rayigandır söz. Əqli-küll ərşü kürsü, lövhü qələm, Çar ünsür, nöh asimandır söz. Zahirü batin, əvvəlü axir, Aşikaravü həm nihandır söz. Ey üqulu nəsəb edən isbat, Qamuya söz de kim, hamandır söz. Kafü nundan vücuda gəldi cahan, Əgər anlar isən, əyandır söz. İsiyi-pak, Adəmü Əhməd, Mehdiyi-sahibəz-zəmandır söz. Bu bəyanı dilərsən anlayasan Kim, necəsi filan-filandır söz. “Cavidannamə”yi gətirgil ələ, Ta biləsən ki, nəsnə candır söz. Sözə bu izzü cah yetməzmi, K’aydalar Fəzli-qeybdandır söz. Aqil isən sözünü müxtəsər et, Ey Nəsimi, çü bigirandır söz. * * * Dünü gün müntəzifəm mən ki, bu pərgar nədir Dünü gün müntəzİFəm mən ki, bu pərgar nədir? Künbədi-çərxi-fələk, gərdişi-dəwar nedir? Bu doquz-çərxi-müələq nədən oldu tərtib, Fələk altında dönən kövkəbi-səyyarə nədir? Museyi Tur nədir, Şibliyü Mənsur nədir? Əcdaba olan ağac, riştə ilə dar nədir? Fələyin əsli nədəndir, mələyin nəsli nədən, Adəmin surətinə bunca tələbkar nədir? Kəbəvü deyr nədir, qeyr nədir, seyr nədir, Məscidi bütkədəvü xirqəvü zünnar nədir? Elmi Quranü hədisü xəbəri vəz ilə dərs Cümlə bir məni imiş, bunca bu təkrar nədir? Kim ki, pərvanə sifət eşqə yaxılmaz, nə bilir, Ol nə bilsin özünü bilmədi kim, nar nədir? Odu su, torpağı yel adı nədəndir, adəm, Ana səcdə nə üçün, iblisə inkar nədir? Günəşin qürsü nədən yer üzünə şölə verir. Ya bu bir məşələdə nur nədir, nar nədir? Kim ki, bilməz özünü, bilməyə pirlər sözünü, Kəndisin anlamayan bilmədi hər kar nədir? Ayü gün əxtəri əncüm nədən oldu izhar, Şöleyi şəmsü-qəmər, pərtövi-ənvar nədir? Gəlgil ey dust, qamu müddəilər korluğuna, Sana asan qılayım bunca bu düşvar nədir? Kim ki, pərvanəsifət eşqə yaxılmaz nə bilir, Surəti-şəmidə bu pərtövi-ənvar nədir? Tərk evində sən əgər hərçü Nəsimi olasan, Bir gün ola deyəsən, cübbəvü dəstar nədir? * * * Dünya duracaq yer deyil, ey can, səfər eylə! Dünya duracaq yer deyil, ey can, səfər eylə! Aldanma anın alına, andan həzər eylə! Bir halə qərar eyləməz əyyam, keçər ömr, Ey əhli-nəzər, baxma bu halə, nəzər eylə! Payəndə degil dövləti, ey xacə, cahanın, Əsbabinə aldanma, gəl andan güzər eylə! Gər aşiq isən sidq ilə şol dilbər üçün, gəl Can ilə cahan ortaya qoy, tərki-sər eylə! Düşdü saçının zülmətinə könlüm, ilahi, Şol hali pərişanə bu şami səhər eylə! Çün hüsnünə xətm oldu bu gün dövri-məlahət, Ey fitnələrin xatəmi, şəqqül-qəmər eylə! Gər Musiyi-Imran kimi şol narə sataşdı, Gəl, tabişini göstərü şərhi-şəcər eylə! Dünya evinin səltənəti beş gün imiş çün, Bünyadını yıx, ər kimi, zirü zəbər eylə! Şol püstədəhanın xəbərin bildi Nəsimi, Şirinlərə şol tüngi-şəkərdən xəbər eylə! * * * Düşdü könül ala gözün ağınavü qarəsinə Düşdü könül ala gözün ağınavü qərasinə, Ayrıq anınla kimsənin ağı nədir, qərasi nə? Gəldi fəğanə can yenə ney kimi, suzü dərd ilə, Kim nə bilir bu xəstənin dərdi nədir, dəvasi nə? Türrəsinin cəfalərin sorsa bu mübtəlayə kim, Eyləmişəm fəda anın canımı hər bəlasinə. Çünki cəfasız, ey könül, kimsə murada irmədi, Cövrə təhəmmül eylə, dur şol sənəmin cəfasinə. Nurü səfa içindəyəm qərğə, vəli, bu haləti Ol nə bilir ki, düşmədi mehri-rüxün həvasinə. Yekcəhət olğıl, ey könül, canü cəhanə ur qəfa, Yüzünü doğru dut həqə, ur qamunun qəfasinə. Hüsnü cəmalə baxmağa ari səfa nəzər gərək, Düşməsin arisiz nəzər ayinənin səfasinə. Dilbər əlində aşiqin qətli nədən həram ola, Aşiqə çün həlal edər vəslini qan bəhasinə? Çün bu yalançı dünyanın aqibəti fəna imiş, Keç qamudan Nəsimitək, baxma anın bəqasinə. * * * Düşdü yenə dəli könül gözlərinin xəyalinə Düşdü yenə dəli könül gözlərinin xəyalinə, Kim nə bilir bu könlümün fikri nədir, xəyali nə? Al ilə ala gözlərin aldadıb aldı könlümü, Alını gör nə al edər, kimsə irişməz alinə. Qiymətini dodağının dəgmə xəsisə sorma kim, Mən bilirəm ki, can ilə susamışam zülalinə. Gözlərinə əsir olan halımı, oldur anlayan, Kim ki, bu halə düşmədi qoy vara kəndü halinə. Sirrini şol qara bənin çünki yanağı şərh edər, Can, nə ola nisar edəm yanağınavü xalinə? Dadlı sözündən utanır abi-həyat, məhv olur, Gülbəşəkər nə nəsnədir kim, irişə məqalinə? Hüsnü cəmalü surətin məclisi bərkəmaldır, Şərhü bəyanü vəsfinə əql irəməz kəmalinə. Üzünü, qaşını görən qarşubəqarşu, gözbəgöz, Sanma ki, baxa ol gögün bədrinə ya hilalinə. Aşiqi-sadiqin qanı yarə həlal imiş, vəli, Girsə əgər rəva degil dilbər anın vəbalinə. Ay ilə gün sücud edər surətini göricəgiz, Bu nə cəmalü hüsn olur, səlli-əla cəmalinə. Buldu Nəsimi çün səni, keçdi qamudan, ey sənəm, Qoydu həqiqü ətləsi, girdi əbavü şalinə. * * * Düşdüm əzəldə zülfünə, dam olmadan hənuz Düşdüm əzəldə zülfünə, dam olmadan hənuz, İçdim ləbin şərabını, cam olmadan hənuz. Gördüm üzünü Kə’bədə əhli-səfa ilə, Qıldım təvafi-Kə’bə, həram olmadan hənuz. Yazmış üzündə sureyi-rəhman ələssəlam, Ərş ilə kürsü, lövhü qələm olmadan hənuz. Gördüm üzünü nuri-təcəllivü şövqünü Ayü günəşdən nuri-qiyam olmadan hənuz. Dürdanə dişlərini nigarın görəndə mən, Dürrə sədəfdə nəzmü, nizam olmadan hənuz. Vəchində yazmış idi anın yirmi səkkiz hərf, Xətti-bəyani-hərfü kəlam olmadan hənuz. Görmüş idi üzündə Nəsimi nişani-həq, Ol dəm nişani-sübh ilə şam olmadan hənuz. * * * Düşmüş müənbər sünbülün xurşidi-taban üstünə Düşmüş müənbər sünbülün xurşidi-taban üstünə, Şol rəsm ilə mişkin bənin gülbərgi-xəndan üstünə. Könlümü viran eylədim, mehrin yerin can eylədim, Eşqin mana şan eylədim, düşdü qəmin can üstünə. Dərdi-məhəbbət aşiqə dərman yetər, var, ey həkim, Hərdəm mana bir dərd ilən artırma dərman üstünə. Rüxsarın üzrə zülfünü hər kimsə kim, gördü dedi: Küfri-siyəhdir, sanasan, dağıtmış iman üstünə. Yaquti-reyhandır xətin, ey quti-can, lə’li-ləbin Şö’lə ki, düşmüş Xızr tək ol abi-heyvan üstünə. Nuri-təcəlli sirrini xalında gördü gözlərim, Gör kim, nə surət bağlamış bu çeşmi-giryan üstünə. Eşqindən, ey arami-can, gərçi Nəsimi xak olur, Durmuş səninlə ta əbəd şol əhdü peyman üstünə. * * * Düşürmüş ənbərin zülyfün hümayun kölgəsin ayə Düşürmüş ənbərin zülyfün hümayun kölgəsin ayə, Təaləllah, zəhi sünbül, təaləllah, zəhi sayə! Nəzirin yazamaz ayruğ əzəl nəqqaşı rüxsarın Ki, hüsnün dövri xətm oldu bu rüxsari-dilarayə. Qaşın me’racinə sufi irişmək istər, ey huri, Vəli hər qasir idrakın ürucu irməz ol yayə. Üzün vəş-şəmsü yasindir, müsənna kirpiğin taha, Tanıqdür əlləzi-əsra bu me’racü bu əsrayə. Rüxün əsmayi-hüsnadır, təala şanəhu, gör kim, Nə ehsan eyləmiş möhsin bu hüsni-surət-əsmayə. Saçındır leylətül-əsra, qaşın əsrari-ma əvha, Qanı həqdən irişmiş can bu ma əvhayü əvhayə. Vüsalın qiyməti dürdür, nəhayətsiz dəniz eşqin, Bu dürrün kanın ol buldu ki, qərq oldu bu dəryayə. Rüxün rəngi, saçın buyi nə ziba rəngü budur kim, Gülü gülzarə göndərdi, buraxdı mişki səhrayə. Gəl ey tuba, sücud eylə bu siminbər səhi sərvə Ki, əmri-əscədü gəldi bu rə’na qəddü balayə. Pərişan zülfünün halın nedirsən bilmək, ey aqil? Bu sevda incə sevdadır, dolaşma sən bu sevdayə. Saçın vəslindən ol aşiq həyati-cavidan buldu Ki, təslim eylədi canın bu reyhani-səmənsayə. Münəvvər əbhərin türkü evin yəğmaladı əqlin, Moğol hər qanda varırsa düşər taracü yəğmayə. Nəhəngi-məcməül-bəhreyn xüruç etdi məkanından, Sədəf ağzındakı dürrü buraxlı qə’ri-dəryayə. Bu gün şol mahi-tabanın üzün gör zahir, ey abid Ki, məhrum oldu ol xasir ki, məğrur oldu fərdayə. Nəsimi çün səni buldu, dü aləmdən vəhid oldu, Kəsildi mavü mənlikdən, ulaşdı zati-yektayə. * * * Dodağın qənd imiş, bal anda neylər Dodağın qənd imiş, bal anda neylər? Nə nazik xətt imiş, xal anda neylər? Yedi hərf oldu çün hər bir vərəqdə, Əlif ya lam əlif dal anda neylər? Sufi ətləs geyər, zahid səqərlat, Fəqirin geydiyi şal anda neylər? Kimin ki yoxdurur gənci-nihanı, Ya anca mülk ilə mal anda neylər? Nəsimi nara düşdü yar əlindən, Bu özgə hal imiş, qal anda neylər? * * * Ey badi-səba, məndən ilət yarə səlamı Ey badi-səba, məndən ilət yarə səlamı, Şol qəmzələri ərbədəcu, eyni həramı. Müştaqə nədir çarə, mana bildir, anı et, Gər fürsət ola yarə dəgirmək bu pəyamı? Yandırdı məni yandırıcı firqəti anın, Bir daxi qanı kim, görüm ol mahi-təmamı? Zülfündənü xalından anın ayruyam, ayru, Ey həq, mana ver sən yenə şol danəvü damı. Məqsudi kimin kim, iki aləmdə nə sənsən, Məqsudunu itirdivü fəth olmadı kamı. Mə’nidə üzü qiblədə ol arif imiş kim, Üzündür anın qibləsi, eynindir imamı. Ol lövhdü, ey üzü qəmər, gül yanağın kim, Ruhülqüdüs ol lövhdən endirdi kəlamı. Bəzmində əzəl saqisi lə’lin mana sunmuş, Ol badəyi kim, ruhül-əmindir dolu camı. Vəslin əbədi bəxt imiş, amma nə deyim kim, Dövranı degil baqivü peyvəstə davamı. Hüsnün quludur cümlə əgər mahisə, gər xur, Ey lə’linə can bəndəvü yazuqlu qulamı. Namusa məni də’vət edər nasehü namə, Ey xacə, nədir aşiqə namus ilə namı? Vəsfində Nəsimi sözünü ərşə çıxardı, Qanğı sədəfin incisi buldu bu nizamı. * * * Ey diriğa kim, cahanda yarü həmdəm kəmdürür Ey diriğa kim, cahanda yarü həmdəm kəmdürür, Xubların cövründən özgə kim mənə həmdəmdürür? Ey günəş üzlü həbibim, şad qılğıl sən məni Kim, fərağından bu canü dil qəriği-qəmdürür. Gər inanmazsan ki, qəmzən yıxdı könlüm şəhrini, Bəs bu fəryadım nədəndir, didə qandan nəmdürür? Və’deyi qoy, ey könül, gəl bu dəmi xoş görəlim, Dün ki, keçdi, danla qaib, bəs bu dəm xoş dəmdürür. Gər desəm vardır cahanda, sənsən, ey könlüm alan, Dil sənindir, can sənindir, mən mənim bəs nəmdürür? Zahidin mehrab içində zikrü taətdir işi, Aşiqin məhbub önündə çəngi zilü bəmdürür. Bir nəzər qılğıl Nəsimi halına, gör kim, necə Sözləri fəryadü naliş, gözləri Zəmzəmdürür. * * * Ey əlləzi-yüvəsvis, taətlərin həbadır Ey əlləzi-yüvəsvis, taətlərin həbadır, Əgri yolun zəlalət, çürük sözün xətadır. Zənnü güman içində qalmışsan, ey yəqinsiz, Məşkuk ilən kim aydır qılmaq əməl rəvadır? Cüm’ə namazı niçün şərt oldu Misrü came’ Şərtin bil əvvəl, andan məşrutun et, səladır. Ey bilməyən bu Misri, itirmə cüm’əyi kim, Cüm’ə bu Misr içində məqbuli-kibriyadır. Yusif kimi əzizəm Misrin içində daim, Həqqi bilən həmişə aləmdə müqtədadır. Adinə surətindən endi Rəsula cüm’ə, Tanıq bu həq hədisə uş qövli-Mustafadır. Adinə neçin oldu, adinənin adın bil, Bu sirri ol bilir kim, həq ilə aşinadır. Adinədir qiyamət, ol gündədir nədamət, Ol gündə həşr olisər, ol gündə macəradır. Ol gündədir hesabın, həm rahətü əzabın, Ol gündə həq qatında icmai-ənbiyadır. Adinəyi bilənlər məğfurü nacidirlər, Məğfur olan cahanda hadiyü pişvadır. Ey cüm’ədən xəbərsiz, cüm’ə gününü bil kim, Ol gündə və’deyi-həqq uçmaq ilə liqadır. Cüm’ə günün süfatı şərhü bəyana sığmaz, Mə’nidə cüm’ə gərçi cami-cahannümadır. Çün cüm’ə yövmi-dindir ərzü səmada həqdən, Dinin itirmiş ol ki, adinədən cüdadır. Ol müşriki-nəcisdir cüm’əyi qılmayan kim, Qövlivü fe’li anın təqlid ilən riyadır. Çün höccətül-məsakin cüm’ə günüdür, ey can, Miskinə sor ki, miskin ayinəsi səfadır. Came’də cüm’əyi uş hər gün qılan mənəm bil, Qur’an imamım oldu, daim yönüm həqadır. Adinə həcci-əkbər hüccaca həqdən endi, Ol bibəsər nə bilsin bu sirri kim, ə’madır. Peyğəmbərin sözüdür, həm tanrının kəlamı, Şol əhdü şol əmanət gör kim, nə iddiadır. İmanı yoxdur anın kim, oldu biəmanət, Dinin itirmiş ol kim, əhdində bivəfadır. Şol əhdü şol əmanət gər səndə varsa xoşdur, Yoxsa, yalan imansız, həm dinsiz ol dəğadır. Ey küfrü şirk içində sanan özünü mö’min, İslamü şər’ü iman məxsusi-övliyadır. Dəccal tə’nəsindən xövf eyləməz Nəsimi, Niçün ki, ruhi-qüdsə övnü müin xudadır. * * * Ey əzəli can ilə cananımız Ey əzəli can ilə cananımız! Eşqi-rüxündür əbədi şanımız. Kə’bə üzündə bizə, ey Fəzli-həq, Zülfü rüxün qibləvü imanımız. Vəchinə yazdı otuz iki hüruf, Hikmət ilə münşiyi-ərkanımız. Surəti çün əhsəni-təqvim imiş, Səndə zühur eylədi sübhanımız. "Səvvərəkəllahü əla şəklihi" Üştə nəbinin sözü bürhanımız. Mö’minə həq dünyanı zindan dedi, Möminə çox qalmaya zindanımız. Uymadı arif sözünə vaizin, Divə müti’ olmadı insanımız. Əvvəlü axırda üzündür, üzün, Sün’i-xuda, qüdrəti-yəzdanımız. Kim ki, sücud eyləmədi hüsnünə, Divi-lə’in olduvü şeytanımız. Can necə tərk eyləsin, ey can, səni, Çünki canın canısan, ey canımız! Pərdə üzündən götür, ey surətin Fəzli-ilahi ilə rəhmanımız. Eynimə sənsiz tikan oldu cahan, Qandasan, ey tazə gülüstanımız? Ta biləsən kim, necədir, ey fəqih, Adəmi-xaki ilə ehsanımız. Hüdhüdü Bilqeysə rəsul eylədi, Naməni göndərdi Süleymanımız. Cövr ilə yandırdı Nəsimiyi dust, Həm bu idi dust ilə peymanımız. * * * Ey müsəlmanlar, mədəd, ol yar pünhan ayrılır Ey müsəlmanlar, mədəd, ol yar pünhan ayrılır, Ağlamayım neyləyim, çün gövdədən can ayrılır. Ey sənəm, hicran əlində naleyi-zar eylərəm, Gözlərimdən sanasan dəryayi-ümman ayrılır. Ol səbəbdəndir ki, mən bimarü-rəncur olmuşam, Xəstə könlüm mərhəmi, şol dərdə dərman ayrılır. Rəngi-çöhrəm zərd olubdur, qamətim həm çün hilal, Ol günəş üzlü həbibim, lə’li-xəndan ayrılır. Taqətim, səbrim tükəndi, yarsız mən neylərəm? Əqlimi şeyda qılan ol çeşmi fəttan ayrılır. Məhşəri-yövmül-hesab, qopdu qiyamət başımə, Çünki, ey Yusuf sifətli, piri-Kən’an ayrılır. Ey cigərsuz nari-firqətdən Nəsimi çarə nə? Hər kimə nəhnü qəsəmna çün əzəldən ayrılır. * * * Ey nəsimi-sübhdəm, billah, şu yarım xoşmudur Ey nəsimi-sübhdəm, billah, şu yarım xoşmudur? Şol həbibim, dilbərim, aləmdə varım xoşmudur? Şol mütərra mişki-zülfündən, səba, vergil xəbər, Şol üzü gül, qaməti sərvü çinarım xoşmudur? Şol ləbi lə’lü gözü ahuyi-şəhr la dilfirib, Şol saçı zülmət, bəni mişki-tatarım xoşmudur? Qönc içində qönçə olub dürc olur dürri-ədən, Şol çəmən səhnində açılmış baharım xoşmudur? Yel əlimdə, su gözümdə, od içimdə xak olur, Daim anda həşr olıcaq səbzəzarım xoşmudur? Çün Nəsimi saldı özün eşqinə pərvanətək, Ey üzü gülşən, sana bu ahü zarım xoşmudur? * * * Ey camalım ərşi-rəhman qabiə-qövseyn qaşınız Ey camalın ərşi-rəhman qabiə-qövseyn qaşınız, Nəqşi-ma-əvha yazıbdır hüsnünə nəqqaşınız. Əhsəni-surətdə, yarəb, sən nə ziba çöhrəsən, Hurilər oldu qulun, xublar qamu fərraşınız. Ey üzü cənnət, xəti reyhan, dodağı səlsəbil, Laməkan bədrü hilalidir üzünlə qaşınız. Ta ki zülfü qaşlarından gözləri çəkdi çəri, Oldu kövn ilə məkanın varlığı taraşınız. Surətindən, ey sənəm, ta görmüşəm həqqi əyan, Səcdə qıldı üzünə bu aşiqi-qəllaşınız. Bəhri-zatın gövhərisən, layəzalın surəti, Laməkan sirrinə xoşdur uşbu gün sirdaşınız. Üzünü gördü Nəsimi, ey gözüm nuri həbib, Asitanındır səririm, yastığımdır daşınız. * * * Ey gülüm, ey sünbülüm, ey süsənim, ey ənbərim Ey gülüm, ey sünbülüm, ey süsənim, ey ənbərim, Ey mənim nüqlüm, meyim, həbbim, nabatım, şəkkərim. Ey həbibim, ey təbibim, ey bütüm, ey həmdəmim, Ey rəfiqim, ey şəfiqim, ey ənisim, dilbərim. Ey baharım, ey nigarım, ey şikarım, şahidim, Ey hərifim, ey zərifim, ey şərifim, sərvərim. Ey gülüstanım, gülüm, sərvi-güləndamım mənim, Sağərim, şəm’im, şəbistanım, məlayikmənzərim. Ey riyahin rahətim, ruhi-rəvanım, lütf ilə, Sərfərazim, sərkəşim, şuxü səadət əxtərim. Ey mənim xurşidü mahım, ey çırağım, fanusum, Şux çeşmim, lütfi-şahım, ey mübarək peykərim. Eşqin aldı əqlü huşum, könlümü yəğmaladı, Söylə axər, ey Nəsimi, cani-dildən çakərim. * * * Ey həbibim, dilbərim, vey sevgili yarım mənim Ey həbibim, dilbərim, vey sevgili yarım mənim, Vey dilaramım, nigarım, bəxti-bidarım mənim. Ey güləndamım, gülüm, vey bülbülüm gülzar ilən, Işrətim, eyşim, tərəbim, türfə əyyarım mənim. Rahətim, ruhum, rəvanım, can içində sənmisən, Qüvvətim, püştüm, pənahım, sirrü əsrarım mənim. Yusifim, Misrim, Əzizim, dövlətim, başım tacı, Şəkkərü qəndü nabatım, türkü tatarım mənim. Səbrim, aramım, qərarım, qiymətim, qədrim bilən Fikrim, əndişəm, xəyalım, varlığım, varım mənim. Nazikim, xubum, lətifim, mehribanım, tazə gül, Munisim, canım, rəfiqim, şol vəfadarım mənim. Sərvərim, şahım, əminimsən, humayun kölgəlim, Həm yenə səndən düzülmüş uşbu bazarım mənim. Cənnətim, hurim, nəimim, kövsəri-mai müin, Görk içində gündən ayrı hüsnü dildarım mənim. Kə’bəmü qibləm, sücudum qaşların mehrabıdır Üzümü döndərməzəm gər, asalar, darım mənim. Seyyidin razü niyazı, məhrəmi sənsən bu gün, Həm sana gəlmiş əzəldən sidqü iqrarım mənim. * * * Ey Məsihadəm, niyə can vermədin cansızlara? Ey Məsihadəm, niyşə can vermədin cansızlara? Ol ki, hər dəm can ilə aydır ki, canan sizlərə. Ləblərin abin məni-diltəşnədən qılma diriğ, Nola dərman eyləsən bu dərdi dərmansızlara. Abi-heyvan qiymətin heyvana sorma, Xızra sor, Çünki idrak eyləməz hər dəgmə heyvan sizlərə. Hüsn içində Yusifi-Kən’ana təhsin etməzəm, Onların dövranı keçdi, gəldi dövran sizlərə. Barmaq ilən göstərərlər kim, üzündür qibləgah, Ol şəhadətdən dönübdür küfri-iman sizlərə. Dilbəra, könlündə yoxdur aşiqə qılmaq vəfa, Xeyri qoymaz miskinə qılmağa şeytan sizlərə. Çün Süleyman mülkünü qoyduvü getdi dünyadan, Qaldı andan sonra bu mülki-Süleyman sizlərə. Eşq içində binəva qaldım, hədər cəhd eylərəm, Halımı ərz edə bilmən, şahi-xuban, sizlərə. Əhli-aləm ildə bir qurban edərlər eyd içün, Hər zaman qurbanınam, ey cümlə qurban sizlərə. Lütfü ehsan vaxtıdır, şaha, mənə ehsan gərək, Çün əzəldən qismət olmuş lütfü ehsan sizlərə. Ey Nəsimi, xubların bir başı vardır, min dili, Eşqilə bel bağlama bu əhdü peymansızlara. * * * Ey nafeyi-Çin saçın siyahı Ey nafeyi-Çin saçın siyahı, Hüsnün dəli qıldı mehrü mahı. Şəqqülqəmər oldu istivadən, Şərh eylə bu sirrini kəmahi. Ey eşqə ədüvvü, hüsnə münkir, Təzvir ilə çəkmə bunca ahı! Gər ne’məti-cavidan dilərsən, Heyvanlara qoy bu abü kahı. Ey eşqə günah deyən günahkar, Tərk eyləməzəm mən ol günahı. Çün vəhdətə buldu yol müvəhhid, Cərh oldu bu münkirin güvahı. Məqsudunə bulmadı hidayət, Hər kimsə ki, bilmədi bu rahı. Mislivü nəziri yoxdur anın, Vəsfində nə söyləyim, ilahi?! Şol başə ki, taci-dövlət endi, Neylər kəməri, nedər külahı? Sultandır iki cahanda şol kim, Fəzli-həq ola anın pənahı. Məhv oldu Nəsimi eşq içində, Dəryayi-mühitə düşdü mahi. Sufi nə bilir rümuzi-rindan, Çün çəkmədi bər səri-sürahi. * * * Ey nazı çox dilbər, məni yandırma hicrin narinə Ey nazı çox dilbər, məni yandırma hicrin narinə, Çün yanaram pərvanətək şəm’-rüxün ənvarinə. Hicrin şərabı acıdır, müştaqə içirmə anı, Neçin ki, yar ol ağuyu içirməz, ey can, yarinə. Hüsnündən, ey şəmsü qəmər, afaqə düşdü fitnələr, Kimdir yetən əndişəsiz zülfü rüxün əsrarinə. Dünyavü üqbadə mənə məqsud sənsən, yoxsa mən Üqbayə sənsiz baxmazam, həm dünyanın miqdarinə. Vəslindən oldum çün qəni, mən mülkü malı neylərəm, Mən künfəkani vermişəm vəsli-rüxün didarinə. Saçır xəyalın nəqşinə lö’löi -şəhvarı gözüm, Ey dişləri dür, bax anın dürdaneyi-şəhvarinə. Üzün ənəlhəqqi məni zülfündə bərdar eylədi, Mənsur olandır asılan aləmdə eşqin darinə. Təsbih ilə səccadə çün zərq əhlinin ərkanidir, Aşiqlərə zülfün yetər də’vət qıla zünnarinə. Gər vasil olmaq yar ilə istərsən, ey aşiq, bu gün Gəl ur Nəsimi tək qafa kövnü məkanın varinə. * * * Ey nuri-dilü dildə, didarına müştaqəm Ey nuri-dilü didə, didarına müştaqəm, Vey yari-pəsəndidə, didarına müştaqəm. Ey mahi-pəripeykər, vey huri-mələkmənzər, Vey lə’li-ləbi şəkkər, didarına müştaqəm. Ey rəhməti-ilahi, sənsən yerü gög mahı, Vey qamu xubun şahı, didarına müştaqəm. Ey şəmsü qəmər üzlü, şirin dodağın duzlu, Vey şəhdü şəkər sözlü, didarına müştaqəm. Ey cümlə cahan canı, aşiqlərin imanı, Vey simü gühər kanı, didarına müştaqəm. Ey sahibi-təxtü tac, canlar canına möhtac, Vey görklü üzün me’rac, didarına müştaqəm. Ey nuri-səmavati, vey məzhəri-ayati, Vey canü cahan zati, didarına müştaqəm. Ey eşqi-dürəfşanım, vey bülbüli-bustanım, Vey nərgisi məstanım, didarına müştaqəm. Ey buyi-baharıstan, vey huri-nigarıstan, Vey dilbəri-sərməstan, didarına müştaqəm. Ey dərdimə sən dərman, tən gövdəvü eşqin can, Vey tazə güli-xəndan, didarına müştaqəm. Ey çeşmeyi-heyvanım, sənsiz nedərəm, canım, Vey şahımü sultanım, didarına müştaqəm. Ey dilbəri-pünhani, sənsiz nedərəm canı, Vey Yusifi-Kən’ani, didarına müştaqəm. Ey hüsnü bidayətsiz, vey lütfü nəhayətsiz, Vallah ki, bəğayətsiz, didarına müştaqəm. Ey dilbəri-dildarım, sənsən əbədi yarım, Vey yari-vəfadarım, didarına müştaqəm. Ey çeşməyi-heyvanım, sənsiz olımaz canım, Vey bəhri-gühər kanım, didarına müştaqəm. Ey dilbəri-simintən, sən canü Nəsimi tən, Vey sərvü gülü gülşən, didarına müştaqəm. * * * Ey rüxün gülzari-cənnət, saçların reyhanıdır Ey rüxün gülzari-cənnət, saçların reyhanıdır, Ey dodağın abi-heyvan can anın heyranıdır. Surətin lövhündə həq çəkmiş kəmali-qüdrətin, Əhsən, ey surət, kəmahı qüdrəti-rəhmanidir. Gəl ki, yandırdı məni hicrində eşqin atəşi, Şərbəti-vəslin bu dərdli xəstənin dərmanıdır. Mö’minin qəlbindədir əhli-yəqinin rövzəsi, Arifi-əsrari-həq şol rövzənin rizvanıdır. Ey ki, hüsnündür kəmali-qüdrəti-rəhmanımız, Qüdrəti-rəhmana heyran olmayan şeytanidir. Dilbərin yolunda sən gər əhl olursan, can fəda Tərki-can etmək yolunda ömri-cavidanidir. Ey Nəsimi, həq sənə oldu çü Fəzli-müstəan, Şükri-əyyami-vüsalü rəhməti-rəhmanidir. * * * Ey üzün nuri-təcəlli, məniyi-iman budur Ey üzün nuri-təcəlli, mə’niyi-iman budur, Hər kim iqrar eyləməz, insan degil, heyvan budur. Sün’ü biçun eylədi zahir üzün, yüz afərin, Yoxdur anda sirri-peyda, nükteyi-pünhan budur. Görmüşəm ziba üzünü, surəti-rəhmandurur, Sormuşam lə’li-ləbini, dərdimə dərman budur. Leylətül-me’rac zülfün, qabə qövseyndir qaşın, Hər kişi kim, oldu layiq, eydinə qurban budur. Surətin lövhündə yazmış nəqşbəndi-kafü nun, Ayəti-Allahu nurən, höccətü bürhan budur. Surətin vəchində buldu, bildi arif sirrini, Bilmədi qafil bu sirri, cahilü nadan budur. Söylədi zahir Nəsimi şe’rini, verdim cavab: Ruhi-qüdsü qıldı təhsin, dedi kim, Salman budur. * * * Ey üzün şənində münzəl ayəti-Allahu nur Ey üzün şə’nində münzəl ayəti-Allahu nur, Ləblərin həqqinə gəldi nükteyi-maən-təhur. Əvvəlü axır çü sənsən, batinü zahir çü sən, Məqsədi-əqsa camalındır, gözümdən getmə dur. Söyləyən hər natiqin dilində səndən özgə yox, Işləyən hər failin fe’lində sənsən biqüsur. Səndən özgə aradım, dəyyar yoxdur dünyada, Cümlə əşyada kəmahu eyləyən sənsən zühur. Zahida, gəl zöhdü mə’bud etmə, olma bütpərəst, Həqpərəst ol, həqqi tanı, həq-minəllahül-ğəyur. Aşiqin məqsudu didarındır, ey arami-can, Qeyri-didarın görünməz gözümə cənnatü hur. Vaqif olmaz sirri-lövhidə ol iman əhli kim, Edə bilməz nəfsini dünya həvasından übur. Aləmi-ərvaha, ey dil mürğü, pərvaz eylə kim, Qalmadı bu aləmi-ünsürdə bir saət hüzur. Ey Nəsimi, surü e’cazi-Məsihadır sözün, Istimaından nola həyy olalar min-fi-qübur. * * * Eyşü tərəb yari gül, üzar ilə xoşdu Eyşü tərəb yari gül, üzar ilə xoşdur, Canü cahan elə bil ki, yar ilə xoşdur. Qanıma gəl bandır əlin, ey nigar, gör Kim, necə simin əlin nigar ilə xoşdur. Gəldi gül, açıldı lalə, gəl bəri sun cam, Laləvü gül fəsli-növbahar ilə xoşdur. Əhli-nəzərdən yaşırma, aç üzünü gəl, Gül gəlicək əndəlib zar ilə xoşdur. Dara çıx, ey aşiq, söylə anda ənəlhəq, Aşiq olanın həqqə başı dar ilə xoşdur. Aşiqə ol fəxr yetər ki, olmadı sufi, Dövlət ana kim, bu iftixar ilə xoşdur. Ta ki, gülünün vəslinə irişməyə hər əl, Çevrəsi anın həmişə xar ilə xoşdur. Gərçi xoş olmaz xumarı hər sifətə, Qəmzeyi-məstanəsi xumar ilə xoşdur. Aləmi tövhidə çün irişdi Nəsimi, Nar ilə nur olduvü nur nar ilə xoşdur. * * * Ey üzü gül, ləbləri mərcanımız Ey üzü gül, ləbləri mərcanımız! Ey gözü nərgis, şəhi-məstanımız! Üzünə qarşı sücud eylər mələk, Səcdəyə inkar edər şeytanımız. Nunü eynin həq kitabıdır, vəli Surətin nəqşidürür Qur’anımız. Surəti-həqdir cəmalın, ey nigar, Uş nəbinin sözləri bürhanımız. Xızr əgər zülmətdə istər abını, Ləblərindir çeşmeyi-heyvanımız. Şol səfasız sufiyi gör kim, necə Dəm urar bimə’rifət heyvanımız. Favü zadü lamdır Fəzli-ilah, Fəzlinə qurban edəlim canımız. Hökmünə təslim olur canü könül, Ey vücudum təxtinə sultanımız! Ey Nəsimi, gövhərin xərc eyləmə, Olmayınca müştəri cananımız. * * * Ey üzün "nəsrün-minəllah", vey saçın "fəthün-qərib" Ey üzün "nəsrün-minəllah", vey saçın "fəthün-qərib", Ey bəşər surətli rəhman, vey mələksima həbib! Valehəm hüsnünə, ey mişkin saçından münfəil, Cənnətin bağında reyhan, sünbülün çiynində tib! Zülfü rüxsarındır ərrəhman-ələl-ərş-istiva, Kə’bənin mehrabı qaşın, fitnəli eynin xətib. Ənbərəfşan sünbülün əsrarı oldu aşikar, Gəldi ruhüllahü mənsux oldu zünnarü səlib. Surətin lövhindən endirdi kitabı Cəbrəil, Ey camalın həq kəlamı, innəhü-şey’ün-əcib. Aşiqin əsrarını, həqqi bilən arif bilir, Aşina halın nə bilsin nəfsini bilməz qərib. Kim ki, sevdasından oldu sayru şəhla gözlərin, Şərbəti şirin ləbindir, Isəvi nitqin təbib. Xubların eşqindən, ey zahid, məni mən’ eyləmə, Çün mana eşq eyləmiş qismət günündə həq nəsib. Ey ədib, uy vermə adabından əhli-vəhdətə, Əbsəm ol, niçün ki, eşq adabını bilməz ədib. Cənnəti-ədnin gülüstanı rüxündür, şək deyil, Ey gülüstanında ruhüllahi-rizvan əndəlib. Ey Nəsimi, çün rəfiqin Fəzl imiş, yə’ni ilah, Lütf ilə qəhr oldu vahid, həm həbib oldu rəqib. * * * Əcəb lə'linmi şol, ya cahi-əhbab? Əcəb lə’linmi şol, ya cani-əhbab? Əcəb zülfünmü, ya zənciri-pürtab? Gözümdən axan, ey dilbər, qəmindən Əcəb xunabəmi, ya əşki-innab? Əcəb qəddinmi şol, ya sərvi-bustan, Əcəb xəddinmi şol, ya vərdi-sirab? Əcəb eyninmi şol, ya sehri-Babil, Əcəb dişinmi şol, ya lö’löi-nab? Əcəb üzünmü şol, ya xirməni-gül, Əcəb qaşınmı şol, ya taqi-mehrab? Əcəb şol məsti-sevdayi-moğolçin, Mənim bəxtimmidir, ya çeşmi-pürxab? Nəsiminin gözü yarın qəmindən Dürün dürcümidir, ya bəhri-simab? * * * Əcaba, bu huri üzlü məhi-bədr, ya pərimi Əcəba, bu huri üzlü məhi-bədr, ya pərimi? Boyu sərvi-bustani, yanağı güli-tərimi? Ləbi-canfəzayi-lə’lin urar abi-Xızra tə’nə, Bu şəkər dodaqlı, yə’ni sözü şilə şəkkərimi? Düşərəm oda göricək bu mələknijad huri, Əcəba, bu Çin bütünün üzü nəqşi-azərimi? Gecələr gözü xəyalı götürər gözümə şəbxun, Bu gözü hərami cadu, qaşı yaylı çərimi? Gözü, qaşı, zülfü, xalı ki, iki cahanı aldı, Qamu bir əmiri-hüsnün sipəhivü ləşkərimi? Tökülür sözə gəlincə dürü lö’lö ləblərindən, Əcəb ol sədəf dəhanın dişi nəzmi-gövhərimi? Saçı ilə həmdəm olmuş bu şikəstədil Nəsimi, Gəl inanmaz isən uş gör dəmi mişki-ənbərimi. * * * Əhdə vəfa eylədi yari-vəfadarımız Əhdə vəfa eylədi yari-vəfadarımız, Yar ilə gör kim, necə düşdü əcəb karımız. Eşqi-cəmalın məni kəndüdə məhv eylədi, Oldu tamam uşbu gün eşq ilə bazarımız. Qəmzələrin sirrini canda dedim saxlayım, Daşrə buraxdı könül pərdədən əsrarımız. Eşqə əlac istəmə, dərdinə səbr eylə, dur, Gör ki, nə dərman qılır yari-dilazarımız. Kim ki, səni sevmədi, eşqinə can vermədi, Yoxdur anın həqqinə zərrəcə iqrarımız. Zahid əgər aşiqə münkir olur, qəm degil, Həq bizə oldu əyan, qalmadı inkarımız. Əhdə vəfa eyləgil, ta deməsin müddəi, Qövlü qərar üstünə durmadı dildarımız. Batinə kar eylədi eşqi-rüxün şoylə kim, Tə’nə urar altunun rənginə rüxsarımız. Gərçi Nəsimi sözün dadını verdi, vəli Dadə gətirdi anı ləfzi-şəkərbarımız. * * * Ənbərin zülfün, nigara, bağladı divanəni Ənbərin zülfün, nigara, bağladı divanəni, Şəm’i-vəhdətdir camalın, yandırır pərvanəni. Ey üzün qədrü cəmalın rəhmətən lil-aləmin, Məscidə varman bu gün, arzulaman meyxanəni. Abi-kövsərdir dodağın, mə’dəni-ruhülqüdüs, Aşiqə sun arifanə, saqiya, peymanəni. Zahidi-zərraqı hər dəm oda yandırmaq gərək, Gərçi məndən eşidərsən şeyx həm mövlanəni. Ey Nəsimi, satmagil sən cahilə dürri-ədən, Cahilü nadan nə bilsin qiyməti-dürdanəni. * * * Fəraqı çəkməyən aşiq vüsalın qədrini bilməz Fəraqı çəkməyən aşiq vüsalın qədrini bilməz, Cəmilə olmayan vasil cəmalın qədrini bilməz. Şəbi-əsradə qövseynin iki nisf eylədi ayı, Bu mö’cüzdən olan qafil hilalın qədrini bilməz. Xəyalından gözün hər kim, buraxdı özgə mənzurə, Bu mə’nidəndir, ey can kim, xəyalın qədrini bilməz. Dodağın səlsəbilindən xəbərdar olmayan qafil, Anın mahiyyəti oddur, zülalın qədrini bilməz. Müdəvvər nöqteyi-xalın bəbəktək eynə qondurdum, Bəbəksiz qalsın ol göz kim, bu xalın qədrini bilməz. Kəlamüllahə, ey dilbər, ki boyun gərçi dal oldu, Hər əyri baxanın eyni bu dalın qədrini bilməz. Üzündür şəksiz allahın yəmini, Kə’bəsi, beyti, Yəmini bilməyən, bil kim, şimalın qədrini bilməz. Nihalın e’tidalından utanır sidrəvü tuba, Bu qəddi bənzədən sərvə nihalın qədrini bilməz. Günəş mahın təmamindən zəvalə hər gün uğrar, çün Nədən şol afitabi-bizəvalın qədrini bilməz. Nəsimi sufə dəgşirməz qəmindən geydigi şalı Kim, ol sufi səfasızdır, bu şalın qədrini bilməz. * * * Firqət içində yanıram, dərdimə eylə çarə gəl Firqət içində yanıram, dərdimə eylə çarə gəl, Yaralu oldu, üştə gör, bağrım içində yarə gəl. Səbrimi qarət eylədi, qapdı qərarımı qəmin, Necə cəfayı gör qəmin qıldı bu biqərara gəl. Qəmdən əgərçi firqətin min çəri çəkdi üstümə, Sən mana bəssən, ey sənəm, qorxmavü yeksüvarə gəl. Düşdügüm ayru səndən uş yanar od oldu canıma, Ey gözümün çırağı, sən yaxma məni bu narə gəl. Zülfü rüxün vüsalına susamış, ey qəmər, gözüm, Ey qəmərin qatında yüz ay ilə gün, sitarə gəl. Möhnət içində qərqəyəm firqətinə ulaşalı, Çək, sənəma, bu vərtədən zovrəqimi kənarə gəl. Məndən ayırma vəslini necə ki, şad olur ədu, Yürəgini ədulərin yaralu eylə, yarə gəl. Düşmüşəm ahü naləyə səndən olalı ayrı mən, Görmə rəva bu halımı, qoyma bu rəsmü karə gəl. Müntəzir oldu vəslinə həsrətü dərdi çox könül, Xoş degil, anı yandırıb və’dəvü intizarə gəl. Canım içində gözlərəm mehrini ol saçın kimi, Şövqi-rüxündən, ey pəri, pərdəsi oldu parə gəl. Canü təni Nəsiminin sənsənü səndən özgə yox, Var isə səndən özgə gər, can ilə təndə arə gəl. * * * Firqət içində yürəgim gör ki, nə parə-parədir Firqət içində yürəgim gör ki, nə parə-parədir, Bağrımı gör bu qüssədən kim, necə yarə-yarədir. Qəmdə yanan bu aşiqə lütfü inayət eyləgil, Ey büt, əgərçi yürəgin mərmərü səngi-xarədir. Lə’li-ləbin hədisini eşidəlidən, ey sənəm, Səcdə edər mələk kimi, səcdəsi qüdsi-narədir. Mən bu təriqü vəch ilə cövrü cəfadan usandım, Çünki həmişə yarımın cövrü cəfası yarədir. Yaralı eylədi məni cür’əsi ağulu qəmin, Yaralı qoyma yarını, dərdinə gör nə çarədir? Nazü itabü işvəsi yaxdı məni fəraqilə, Daim onunla aşiqin işi bu rəsmü karədir. Ayü günü nə vəch ilə üzünə nisbət eyləyim, Hüsni-rüxün qatında çün ay ilə gün sitarədir. Zərqü riyavü sufilik zərrəcə assi eyləməz, Şol kişiyə ki, rəğbəti ol meyi-bixumarədir. Hüsnünə aşiq eylədi, canımı yandırar qəmin, Gör ki, nə ftitnələr qılur ol ki, bu hüsni-yarədir. Zövrəqinin məhəbbətin dənizinə buraxmışam, Gəl çək anı kənara kim, meyli anın kənarədir. Zülfü tozundan oldu çün canü təni Nəsiminin, Əslinə qaruşur yenə, ric’əti şol qubarədir. * * * Firqətin dərdi, nigara, bağrımı qan eylədi Firqətin dərdi, nigara, bağrımı qan eylədi, Ruzigar oldu müxalif, vəsli hicran eylədi. Canımı, yə’ni vüsalından kim, ayırdı fələk, Gəl bu cansız aşiqi gör kim, nə bican eylədi. Bağrımın qanın gözümdən axıdar hər dəm qəmin, Ey sənəm, şövqün məni gör kim, nə giryan eylədi. Dərdimin dərmanını fəzlindən Allah eyləyə, Hər dəvasız dərdə çün oldur ki, dərman eylədi. Sirri-eşqin gəncimiş, anın yeri viranədir, Yıxdı eşqin könlümü, ol gənci viran eylədi. Səndən ayru düşdügüm məndən degil, təqdirimiş, Həqdir, ey can, hər nə kim, təqdiri-yəzdan eylədi. Canını verdi Nəsimi çün saçın zəncirinə, Neçin anın məskənin zəncirü zindan eylədi? * * * Firqətin dərdindən, ey can, yürəgim qan oldu, gəl! Firqətin dərdindən, ey can, yürəgim qan oldu, gəl! Gözlərim yaşı cahanı dutdu, tufan oldu, gəl! Canımın vəslinlə həqdən ittisalı var ikən, Dövləti-vəslindən ayru düşdü, hicran oldu, gəl! Çəkdi mişkin zülfünü, aldı əlimdən ruzigar, Şol səbəbdən könlümün halı pərişan oldu, gəl! Gərçi məndən surətin qaibdir, ey huricamal, Sanma kim, gözdən camalın nəqşi pünhan oldu, gəl! Firqətin şol dərd imiş canımda kim, hər kimsə kim, Fikrinə düşdü bu dərdin, əqli heyran oldu, gəl! Səndən ayrı düşdügüm ağulər içirdi mana, Vüslətin tiryakı qanı, vəqti-ehsan oldu, gəl! Xızr əgər zülmətdə istər çeşmeyi-heyvanını, Susamış müştaqə lə’lin abi-heyvan oldu, gəl! Gərçi xəndandır fərəhdən ağzı açılmış gülün, Əndəlibin gözlərin gör kim, nə giryan oldu, gəl! Yar cövr etmiş Nəsimiyə, rəvadır gər ana, Öz nigarından cüda zəncirü zindan oldu, gəl! * * * Firqətin yandırdı bağrımı, yürəgim qan oldu, gəl! Firqətin yandırdı bağrım, yürəgim qan oldu, gəl! Gəl ki, didarın bu sayru cana dərman oldu, gəl! Dünyanın nazü-nəimi, bağü-bustanı mana Sənsiz, ey sultani-xuban, bəndü zindan oldu, gəl! Istədi lə’lin fərağı canımı yaxmaq, vəli Şövqə yanmış cana vəslin abi-heyvan oldu, gəl! Ol könül ki, daima işi səninlə vəsl idi, Yandı şövqündən, əsiri-dərdü hicran oldu, gəl! Canımın canı vüsalındır, vüsalından anı Ta kim, ayırdı fələk, biçarə bican oldu, gəl! Aşiqin bağü-gülüstanı üzün gülzarıdır, Qanğı gülzarın adı gülsüz gülüstan oldu, gəl! Mö’cüzatından yanağun, möhkəmatından saçın, Xarü xaşakı cahanın vərdü-reyhan oldu, gəl! Bəhri-bipayana şövqün canımı qərq eylədi, Gör nə bidad eylədi hicrin, nə tufan oldu, gəl! Cənnətin səhnində tuba valehü aşüftəhal, Qamətin hüsnilə, ey sərvim, xuraman oldu, gəl! Ta məni təqdiri-yəzdan eylədi səndən cüda, Könlümün halı pərişan, didə giryan oldu, gəl! Çün Nəsimi səndən ayrı bildi kim, yoxdur vücud, Küfrü iman, vəslü-hicran cümlə yeksan oldu, gəl! * * * Firqətindən, dilbəra, könlüm pərişan oldu, gəl! Firqətindən, dilbəra, könlüm pərişan oldu, gəl! Qıl kimi cismim mənim əz dərdi-hicran oldu, gəl! Ta ki, sən getdin, mən oldum dərdiməndi-müstəmənd, Dərdimə görklü camalın cana dərman oldu, gəl! Qalmadı çeşmimdə nəm əzbəs ki, ağlarmən müdam, Didəmin yaşı qurumaz, bəhri-ümman oldu, gəl! Yoluna baş qoymuşam zarü nizarü xəstədil, Ey təbibim, gəl ki, cismimdən cüda can oldu, gəl. Firqətindən uş Nəsimi dəmbədəm qılır fəğan, Ölürəm hicran qəmindən, cigərim qan oldu, gəl! * * * Gə, gə, gə, gəl ki, seviram sə, sə, sə, sən mehi-Çini Gə, gə, gə, gəl ki, sevirəm sə, sə, sə, sən mehi-Çini, Za, za, za, zar oluban mən çə, çə, çə çən, çend nişini. Dü, dü, dü, dür təki dilər, ve, ve, ve, verdi sana həqq, Sə, sə, sə, səvsə gərəkdir di, di, di, dişləri sini. Sö, sö, sö, sözlərin elə şə, şə, şə, şəkkəri kəsad, Gö, gö, gö, gözlərin elər se, se, se, sehri mübini. A, a, a, al ki, yeridir kö, kö, kö, könlümü mənim, Sa, sa, sa, sal ki, yeridir zü, zü, zü, zülfunə çini. Qa, qa, qa, qalmışam axır a, a, a, ahilə sayur, No, no, no, nola ki, sorsan za, za, za, zari-həzini. Yü, yü, yü, yüzünü gördüm a, a, a, ayə sataşdım, Ne, ne, ne, necə ürəkdir qa, qa, qa, qalmaya çəni. Xə, xə, xə, xəstə Nəsimi sö, sö, sö, söyləyən oldum, Ne, ne, ne, neylərəm axır dü, dü, dü, dürri-səmini. * * * Gəl, ey dilbər ki, müştaqam, səni görmək dilər könlüm Gəl, ey dilbər ki, müştaqam, səni görmək dilər könlüm, Qəmindən düşdü zar, istər vüsalından şəkər könlüm. Qara qaşın hilalını gözümdən ta bəid etdin, Dutuşdum narə eşqindən, yanar, zari qılar könlüm. Səqahüm rəbbühüm gəldi dodağından xəbər cana, Susamışdır, yenə istər ləbindən çeşmələr könlüm. Cahanda can ilə könlüm vüsalın ixtiyar etmiş, Zəhi görmüş həqi canım, zəhi sahibnəzər könlüm! Nə gövhərsən, əya can kim, cahanın bəhrü-kanında Mükərrəm qədrü-qiymətli səni bildi gühər könlüm. Qəmin narından, ey dilbər, könül qaynar, içim yanar, Bu rənci-möhnəti gör kim, qəm ucundan çəkər könlüm. Səbir qılmaq dəvadır der mühübbün dərdinə naseh, Vəli naseh dəvasından olur hərdəm betər könlüm. Gəl, ey lütfü nəhayətsiz, məni vəslindən ayırma Ki, şol ömrüm ki, vəslinlə keçər, ömrə sayər könlüm. Vüsalından məni ayru, kərəm qıl, qıyma, lütf eylə Ki, vəslinlə müdam olmaq dilər şamü-səhər könlüm. Gəl ara könlümün için, gör, ey can kim, fəraqından, Nə acı qüssələr yudar, nə ağular içər könlüm. Iki aləm mana sənsiz gərəkməz, olmasın hərgiz, Cahanın hasili sənsən, anı sənsiz nedər könlüm? Saçın zəncirini məndən fələk çün çəkdi, ayırdı, Tənim şəhrində sevdadan dəli olmuş, gəzər könlüm. Xəyalı sevdigim yarın gözümdən gərçi ayrılmaz, Camalın pərdəsiz görmək dilər açıqbəsər könlüm. Əzəldə surəti-rəhman üzün şə’nində gördüm çün, Ilahi surətin daim bu mə’nidən sevər könlüm. Nəsimi yarını verməz cahanın varına, andan Keç, ey də’vaçı nadan kim, degildir ol qədər könlüm. * * * Gəl, ey dilbər, məni gör kim, necə xoş yanaram sənsiz Gəl, ey dilbər, məni gör kim, necə xoş yanaram sənsiz, Odundan acı hicranın su oldum, axaram sənsiz. Xəyalın gəlmiş, ey huri, gözüm qarşısına durmuş, Fəraqindən yanır bağrım, xəyala baxaram sənsiz. İki aləmdə məqsudum vüsalinə irişməkdir, Zəmirim, niyyətim oldur, qaçan fal açaram sənsiz. Amansız firqətin hər dəm bu viran könlümün şəhrin Əsasi-rəsmini yıxar, netəkim yaparam sənsiz. Sulu inculərin şövqi gözümdən axıdar yaşı, Bu lö’lö mə’dənindən gör nə mərcan saçaram sənsiz. Gəl, ey məhbubi-ruhani ki, hər dəm boynuma qəmdən Fəraqin, həsrətin, şövqin ipini taxaram sənsiz. Nəsimi canını eşqin yolunda eylədi qurban, Anın adın bu mə’nidən qan ilə yazaram sənsiz. * * * Gəlgil ki, müştaq olmuşam şirin ləbin gül qəndinə Gəlgil ki, müştaq olmuşam şirin ləbin gül qəndinə, Gəlgil ləbin qəndin ilət, gül anların gülqəndinə. Hər qanda kim, şərh eyləsəm şirin dodağın qəndini, Ərvah üşər sinək kimi ol dadlı şəkkərxəndinə. Şəhla gözün məndən könül aldıvü and içər ki, bu Kəffarət olsun canü dil ol gerçəgin sövgəndinə. Mişkin saçın məndən məni kəsdivü peyvənd eylədi, Təhsin anın təqtiinə, rəhmət anın peyvəndinə. Zülf ilə qaşı qarədir, sərvi-xüraman dilbərin, Qaşlarına qurban olam, ya türreyi-dilbəndinə? Ey vaiz, əbsəm ol, mana tamatını ərz eyləmə, Mən aşiq oldum, girməzəm hər qissəxanın pəndinə. Ey eşqə inkar eyləyən, çunü çəravü çəndi qoy, Niçin düşərsən aşiqin çunü çəravü çəndinə? Zülfü kəməndindən könül qurtulmaz ayruq şoylə bil, Sevdasinə bel bağlamış, həm göz qaratmış bəndinə. Çün şəhriyarın şəhrinə bu gün Nəsimidir məlik, Buyruq anındır, hökm anın həm şəhrinə, həm kəndinə * * * Gəlgil ki, qapdı şövqi-cəmalın qərarımı Gəlgil ki, qapdı şövqi-cəmalın qərarımı, Zar eylədi fəraqi-rüxün laləzarımı. Yarəb, zəmanə həqqinə mən neylədim kim, ol Məndən cəfavü cövr ilə ayırdı yarımı? Yaxdı fəraqın, ey güli-xəndan, məni oda, Gəlgil, söndür abi-vüsalinlə narımı. Vəslin şikarım olmuş ikən bəxti-sə’dilən, Qaçırdı hasidin gözü məndən şikarimi. Nəqşü nigarı gör fələkin kim, nə nəqş ilə Nəqş eylədivü qapdı əlimdən nigarımı. Mənsuri-eşqə axirətin darı oldu dar, Ol dara gəl ki, ta görəsən anda darımı. Düşdüm ləbi vüsali-meyindən xümarına, Gəlgil həm ol şərab ilə dəf et xümarımı. Şövqün qışından ağlayıcı küz tökər yaşın, Vəslin gününə döndərü güldür baharımı. Ey latə tapıcı, səni eyb etməzəm, nədən, Kim, görməmişsən ol sənəmi-gülüzarimi. Sən yarı qılmışam iki aləmdə ixtiyar, Məndən kim ayruq ala bilir ixtiyarımı. Xalü xətin şümarını gəl sor Nəsimiyə, Ta sən hesabını biləsən, mən şümarımı. * * * Gəlgil ki, səndən ayru müştaqə can gərəkməz Gəlgil ki, səndən ayru müştaqə can gərəkməz, Müştaqə sənsiz, ey can, iki cahan gərəkməz. Gülzarə, sərvə könlüm meyl eyləməz anunçün, Qəddindən özgə, ey can, sərvi-cinan gərəkməz. Şol binişani buldum, anın nişanı oldum, Üzün görənə ayruq namü nişan gərəkməz. Gördüm səni gümansız hər dilbərin üzündə, Həqqül-yəqin görənə zənnü güman gərəkməz. Çün vasil oldun, ey can, bizimləsən cahanda, Olduq vüsalə qane, kövnü məkan gərəkməz. Mişkin saçına çün kim, verdim iki cahanı, Assiyə uğrayana qılca ziyan gərəkməz. Qaşınla kirpiyin çün seyd eylədi cahanı, Səyyad olana ayruq tirü kəman gərəkməz. Şirin ləbin meyindən çün əsridi Nəsimi, Faş oldu sirri-pünhan, şərhü bəyan gərəkməz. * * * Gərçi fəraqə düşmüşəm, eyni-vüsal içindəyəm Gərçi fəraqə düşmüşəm, eyni-vüsal içindəyəm, Gəl nəzər eylə halıma gör ki, nə hal içindəyəm. Vəsli-rüxün zülalına susadım, üştə yanıram, Gözümə baxü gör necə abi-zülal içindəyəm. Nəqşi-xəyali-surətin sanma ki, məndən ayrıdır, Çün bu xəyalü nəqş ilə nəqşü xəyal içindəyəm. Xürrəm edər ümid ilə vəsli-rüxün məni, vəli Vəsl irişincə canıma, hüznü məlal içindəyəm. Zülf ilə qaşü kirpigin əbcədi-cimü dal imiş, Mən bu hüruf şəkliçün cim ilə dal içindəyəm. Talevü bəxt yıldızım kövkəbi-nəhsə uğradı, Ey şərəfim, səadətim, gəl ki, vəbal içindəyəm. Vəslinə irmək istərəm gərçi ki, eyniyəm anın, Məndən anı kim ayıra, fikri-məhal içindəyəm. Sən mənim olduğun, şəha, düşmənə zahir olmamış, Münkir ilə bu mə’nidən qiyl ilə qal içindəyəm. Surətü qaşü alnına verdi Nəsimi könlünü, Mən bu səbəbdən, ey günəş, bədrü hilal içindəyəm * * * Gətir, gətir, gətir ol kaseyi rəvanpərvər Getir, gətir, gətir ol kaseyi rəvanpərvər, Götür, götür, götür ol çəngi, bir nəva göstər. yerim, verim, verim öz canımı mən ol yarə, Öpüm, öpüm, öpüm ol ləli şəhdilə şəkkər. Ləbin, ləbin, ləbinizdən əqiq ləlilə mat, Dişin, dişin, dişinizdən bəhanəsiz gövhər. Sözün, sözün, sözünüzdən utandı qəndü nəbat, Üzün, üzün, üzünüzdən tutulu şəmsü qəmər. Məni, məni, məni qəmzə oxilə öldürdü! Sənin, sənin, sənin ol cadu gözlərin yeksər. Saçın, saçın, saçınızdan Xətayi müşk xəcil, Qaşın, qaşın, qaşınızdan bu kirpiyinlə cigər. Yəqin, yəqin, yəqinindən Nəsimiyə bilgil, Həbib, həbib, bu həbibdir ki, dildə şol söylər. * * * Görün ki, bəhri-məani nə qəsdi-can eylər Görün ki, bəhri-məani nə qəsdi-can eylər, Sifati-surəti-rəhmani xoş bəyan eylər. Qaşın, gözün nəzəri, bil yəqin ki, həqdəndir, Həqin nəzərgəhi bilgil nə tərcüman eylər. Təriqət ər dilər isən həqiqətə başla, Həqə könül vericək eşq ona nişan eylər. Bu gənci-vəhdətə gir gör sifati-ləmyəzəli Ki, kafü nuna irişən özün əyan eylər. Əyan gözün aça gör, yarı bigüman görgil, Ki, yarı görücügəz çox səna bəyan eylər. Hədisi-eşqü məhəbbət vücud içində gəlir Ki, nunü vəl-qələmin sirrini əyan eylər. Gəl, ey Nəsimiyi-sərgəştə, canı tərk eylə Ki, can qəfəsdən uçar, əzmi-cavidan eylər. * * * Gördüm camalın şəmini rövşən, məhi-taban budur Gördüm camalın şəm’ini rövşən, məhi-taban budur, Hüsnün təaləllah dedim, həqdən gələn bürhan budur. Xızrın həyatı gör necə zülmətdə zahir oldu kim, Kövsər ləbindir aşiqə, can ilə həm canan budur. Səcdə edər şəmsü qəmər, Zöhrəvü Mahü Müştəri, Hüsni-camalın görməgə, hurü mələk, insan budur. Aşiqlərin rizvanı çün hüsni-rüxündür, ey sənəm, Ol aşiqi görmə əcəb kim, rövzeyi-rizvan budur. Zərq əhlidir, yarəb, şəqi kim, tutmamış həq sözünü, Qılmadı səcdə adəmə, gör kim, bu gün şeytan budur. Səb’ülməsanidir üzün, inna fətəhnadır xətin, Əlhəmdülillah, dür dişin, gör mə’dəni-hər kan budur. Gülbərgi əkdim zülfünə, dağıldı üzün üstünə, Gül bərgidir bu yasəmən, xalın güli-reyhan, budur. Qıldı Nəsimi qibləsin şol qaşları mehrabına, Qövli-Nəsimidir yəqin, ol həq deyən fərman budur. * * * Gözümdən dəmbədəm axan qəmindən su degil, qandır Gözümdən dəmbədəm axan qəmindən su degil, qandır, Ləbin qəndindən, ey can, gəl susamış canımı qandır. Vücudum şəhrini qıldı müsəxxər ləmyəzəl eşqin, Bu şəhristanda eşq olsun məlik daim ki, xaqandır. Qaşınla kirpigin vəhyi mana gəldivü bildirdi Ki, sənsən ərş ilə kürsü, üzün yazısı Qur’andır. Gəl, ey hurisifət dilbər ki, qəmdən bağrımın içi Səba ol qönçəyə bənzər kim, ağzı dopdulu qandır. Ənəllahın odundan kim, yanağın şəm’i yandırdı, Ləbi-lə’lindən afaqı həyatın abına qandır. Rüxün şəm’i fəraqından könül pərvanətək yandı, Ulaşdır vəslə hicranı, həsudun bağrını yandır. Sana huri əgər bir gəz qılırsa hüsnünü ərzə, Rüxün bədrin əyan eylə, üzündən anı utandır. Camalın vəslinə canım susadı, yürəgim yandı, Könül hicrindən usandı, məni hicrindən usandır. Xəyalın gərçi şad eylər məni hər gah, gah amma, Fəraqın qüssəsin gör kim, necə bihəddü payandır. Fərağından axan yaşım məni qərq eylədi suya, Gözümdən yaşımı gör kim, nə seyl axır, nə tufandır. Nəsimidən cüda yarı qılan həqdən cüda olsun Ki, yarından cüda yarı qılan bidinü imandır. * * * Götür niqabını xəlqə görün, ey şəmsü qəmər Götür niqabını xəlqə görün, ey şəmsü qəmər, Görüb utana ləbindən nabatü şəhdü şəkər. Gözünü nərgisə kimdir ki, bənzədir, yarəb, O qafil bixəbər gör kim, necə qıldı nəzər. Əbirü ənbər utandı camalını gördü, Saçın xəyalına irməz məşami-badi-səhər. Əzəl günündə oxudum üzündə uş taha, Bu rəmzi kim, anı heç kimsə verməmişdi xəbər. Səni bu lütf ilə kimdir deyən ki, ey dilbər, Bu surət ilə sana kim dedi ki, üştə bəşər? Əzəldə düşdü camalın təcəllisi Tura, Ya Musa, anı mana sor ki, yandı nara şəcər. Həqi bu rəsm ilə tanı, dəxi həqiqət bil Ki, həq ilə yerü göy dopdoludur bəhr ilə bər. Hur ilə insü mələk bəndə oldu cümlə sana, Bu hüsnə aşiq olmayanın adı oldu həcər. Qələndər ilə təcrid, fəna – üçü birdir, Nə qəm, bu üçünə aləm olursa zirü zəbər. Irişdi mö’cüzü həqqin Nəsimiyə çünkim, Anın üçün ki, ana həq dedilər əhli-nəzər. * * * Güli-tərdən gülicək, arizinə ma tökülür Güli-tərdən gülicək, arizinə ma’ tökülür, Bağa gir, gör ki, necə laleyi-həmra tökülür. Ənbərin sünbülünə badi-səba kim, iricək, Qoymağıl titrəməgə, ənbəri-sara tökülür. Qara saçın ucunu salma ayağına, götür, Heyf olur nafeyi-tatara ki, hər ca tökülür. Ləblərindən varalı Misrə xəbər, əttarın, Qutusundan dünü gün qənd ilə halva tökülür. Aləmin başına tabəndə üzün şəm’indən, Xaliqin rəhmətidir, nuri-təcəlla tökülür. Necə nömid olayım, çün gözümün əbrindən, Qətrə-qətrə üzümə hər yana dərya tökülür. Sədəfin gərçi dəhanı doludur inci ilə, Açıcaq ləblərini, lö’löi-lala tökülür. Hüsnünün vəsfini ta yazmağa əzm eyləmişəm, Qələmin dili ucundan qamu sevda tökülür. Ta cüda düşdü Nəsimi ləbi-lə’lindən anın, Gözlərindən dünü gün lə’li-müsəffa tökülür. * * * Gülşəni-firdövs edər can bağrını vəsli-həbib Gülşəni-firdövs edər can bağrını vəsli-həbib, Atəşi-duzəx qılır həm möhnəti-cövri-rəqib. Dərdimin dərmanına heç kimsə bilməz çün əlac, Yaridən özgə nə çarə, söyləgil sən, ey təbib. Çün bəlavü qüssədən xali deyil könlüm, vəli Mən gədavü kəmtərə artıqdurur hər dəm nəsib. Rəhm edər şol gözlərin hər qanda bir üftadə var, Mən fəqirəm, mən həqirəm, cümlədən miskin, qərib. Gər görər vaiz üzünü, dəmbədəm eylər fəğan, Oda yaxar mənbərini, görsə ani həm xətib. Gül üzünə aşiq olub qanda bir üşşaq var, Xoş nəvayi-saz edər daim nəvayi-əndəlib. Hacəti vəsl oldu hüsnündən Nəsimi müşküli, Sübhdəm irdi, gətirdi ol səba xoş buyü tib. * * * Getmege əzm eyləmişsən, ey dilaram, eyləmə Getməgə əzm eyləmişsən, ey dilaram, eyləmə! Həsbətənlillah, məni bisəbrü aram eyləmə! Daneyi-mişkin xalın könlümü çün seyd eylədi, Bu tutulmuş seydə, şahim, zülfünü dam eyləmə! Sünbülü bərgi-gül üzrə, ey pəri, dağıtma kim, Bunca könlü yanmışın sevdasını xam eyləmə! Ömrümün sübhü üzündür, bəxtimin şamı saçın, Getmə, ey dilbər, gözümdən, sübhümü şam eyləmə! Rindü qəllaşəm, mənə zahid demə, ey müttəqi, Laübali aşiqi aləmdə bədnam eyləmə! Eşqini tərk etmək istər könlüm, amma çin degil, Ya ilahi, kimsəyi sən bisərəncam eyləmə! Çeşmeyi-lə’lin suyundan bir qədəh sun, saqiya, İştiyaqından Nəsimi gözlərin cam eyləmə! * * * Həbiba, firqətin saldı məlalə Həbiba, firqətin saldı məlalə, Kabab oldu ürəgim həmçü lalə. Nəsib olmuş mənə həqdən, nigara, Dilimdə gecə-gündüz ahü nalə. Qaşın mehrabinə qıldım sücudi, Vəli münkir olan düşdü zəlalə. Rəqibin olmasın məqsudu hasil, Əliftək qəddimi ol saldı dalə. Boyun tuba, ləbindir abi-kövsər, Yüzün tə’nə qılır şəmsü hilalə. Mən ol qəvvas təki can tərkin etdim, Sənin çöhrəndəki ol xəttü xalə. Yer ilə göy bina olmazdan əqdəm Nəsimi aşiq idi ol cəmalə. * * * Həbibim, izzətim, canım, cahanım Həbibim, izzətim, canım, cahanım, Rəfiqim, munisim, arami-canım. Sənubərqədli dildarım, təbibim, Yetir didarına ruhi-rəvanım. Ki, can quşu uçar bir gün qəfəsdən, Qalır firqət içində mehri-canım. Fəraqın dərdi çoxdur, deyə bilmən, Əgər dersəm qalır heyran cavanım. Qatımdan getməz oldu nari-hicran, Çəkə bilməm, nedim arami-canım? Xumari-mehriniz göydürdü canı, Yetir şərbət vüsalından nəhanım. Nəsimi çəkdi qəm anəstünarən, Odu issi nə qılsın natəvanım? * * * Hər kim ki, müştaq olmadı şol dilbərin didarinə Hər kim ki, müştaq olmadı şol dilbərin didarinə, Yetişmədi Musa kimi anəstünarın narinə. Yarın liqasın istəgil, canını vergil vəslinə Kim, şol nigara, çox degil, sən qalma dünya varinə. Qalü bəladə yar ilə qövlü çü qıldın, ey könül, Qövlündə sadiqdir ki, mən inanmışam iqrarinə. Yarəb, nə şəm’in nuridir gülgün yanağın, ey qəmər, Kim, noh fələk pərvanədir şol surətin ənvarinə. Çün dünya cifədir dedi həqqin rəsulu, talibi, Çün kəlb imiş, gəl fariğ ol, baxma anın murdarinə. Ol dilbərin yolunda tərk etdi Nəsimi canını, Bil çox deyil canü cahan gər tərk edərsə yarinə. * * * Həsrət yaşı hər ləhzə qılır bənzimizi saz Həsrət yaşı hər ləhzə qılır bənzimizi saz, Bu pərdədə kim, nəsnə bizə olmadı qəmsaz. “Üşşaq” meyindən qılalı işrəti-”Novruz”, Ta “Rast” gələ çəngi-”Hüseyni”də sərəfraz. Ba “Çargahi” lütf qıl, ey hüsnü “Büzürgi”, “Kuçik” dəhənindən bizə, ey dilbəri-”Tənnaz”. “Zəngulə” sifət nalə qılam zar “Segaha”, Çün əzmi-”Hicaz” eyləyə məhbubi-xoşavaz. Ahəngi-”Sifahan” qılır ol nami-”Əraqi”, “Rəhavi” yolunda yenə canım qıla pərvaz. Könlümü “Hisar” eylədi ol ruhi-”Mübarğə”, Gəl olma “Müxalif” bizə, ey dilbəri-”Şahnaz”. Çun “Şurə” gəlib eşq sözün qıla Nəsimi, Şövqündən anın cuşa gəlir Sə’diyi-Şiraz. * * * Hüsnün təalə şanəhü sünində heyran olmuşam Hüsnün təala şanəhü sünində heyran olmuşam, Şirin ləbini yad edib, sər ta qədəm can olmuşam. Badi-səbadan sünbülün kim, ayə düşmüş sayəsi, Aşüftə gördüm, ey sənəm, andan pərişan olmuşam. Abi-həyatın zövqünü mən ta ki, sordum ləblərin, Içirmiş ol meydən mana, mən abi-heyvan olmuşam. Simin əlin dəstan ilə ta könlümü seyd eylədi, Hər dilə düşmüşdür adım, aləmdə dəstan olmuşam. Çün əhsəni-təqvim idi, əqlim mana insan dedi, Ol canların məhbubu gör, bil kim, nə insan olmuşam. Kə’bə üzündür canıma, eşq ilə məscudam ana, Ey zülfü kafir, gör necə gerçək müsəlman olmuşam. Bəndə Nəsimi görəli nuri-xuda üzündə mən Indi şəhadət əhliyəm, çün əhli-iman olmuşam. * * * Hüsnün, təbarəkallah, ənvari-ləmyəzəldir Hüsnün, təbarəkallah, ənvari-ləmyəzəldir, Üzün cahan içində bimislü bibədəldir. Eşqin əsası, ey can, qabil degil zavala, Neçin ki, mülki-hüsnün mülki-bilaxələldir. Ey hikmətin rəisi, mə’lulü illəti qoy, Əvvəl bu cövhəri bil kim, məbdəi-iləldir. Cənnətdə gərçi həqdən balü mey oldu və’də, Lə’lin gərək mana kim, həm meyü həm əsəldir. Ey badeyi-səqahüm lə’li-ləbin şərabı, Ikrah edən bu meydən içdigi əkşi xəldir. Mehrin odunda şol kim, pak olmadıvü xalis, Qəlbi qəşidir anın, üzü qara zəğəldir. Ey səndən ayrı könlüm, vəhşi iki cahanda, Eynin əcəb qəzalə, hüsnün əcəb qəzəldir. Can ilə həm cahanı tərh etməyən bu yolda, Dünyavü axirətdə bielmü biəməldir. Sən canü cümlə aləm işbah imiş məsəldə: Cansız bədən dirilməz, gör kim, bu nə məsəldir. Ənbərfəşan saçınla şol günü bulmuşam ki, Aləmdə adı anın la-ibtida əzəldir. Çün aləmin Nəsimi qurtuldu kəsrətindən, Vəhdət kimi bəqası bimüddəti-əcəldir. * * * Hüsnünə heyran durur hurü mələk Hüsnünə heyran durur hurü mələk, Eşqinə sərgəştədir daim fələk. Vüslətin mana müyəssər olmadı, Netəkim yolunda çəkdim çox əmək. Mən qula rəhm et, şəha, çox gəz dedim, Keçmədi tapın qatında bir dilək. Həsrətindən qəm yerisəm mən nola, Aşiqin daim işidir qəm yemək. Şol şəkərdildən rəvamıdır, şəha, Mən mühübbə sən acı söz söyləmək. Gözlərimin bəhrinə qərq olmuşam, Netəkim seyr edərəm misli-səmək. Ey Nəsimi, aqibət varır yelə, Bivəfa ilə yeyən nanü nəmək. * * * Hüsnünə sübhanəkü kim ki, şəhid olmadı Hüsnünə sübhanəhü kim ki, şəhid olmadı, Talevü bəxti anın bil ki, səid olmadı. Sidq ilə hər kimsə kim, tutmadı eşqin yolun, Salikü abid degil, şeyxi-rəşid olmadı. Həmdü sipas eylərəm hüsnünə, ey bibədəl, Hüsnünə həmd eyləyən qeyrə həmid olmadı. Surəti-rəhmanı bil, tanı anın ərşini, Bilməyən ol surəti, ərşi-məcid olmadı. Üzünə, ey nuri-həq, səcdə qılan ta əbəd, Adı mələkdir anın, divi-pəlid olmadı. Səltənətin zövqünü arifə sor kim bilir, Ismi məlik, əbdüküm eşqə əbid olmadı. Kəşfü kəramətinə mənzələti-övliya, Bulmiyəsər, hər kim ol eşqə mürid olmadı. Hər gecəsi, hər günü qədr ilə bayram olur, Vəslinə hər kim qərib oldu, bəid olmadı. Nəhnü qəsəmnada həq hər nə ki, qism eylədi, Zərrəcə ol qisminə nəqsü məzid olmadı. Gərçi saçın vəslidir zilli-mədid, ey günəş, Zahidə şol cənnətin zilli mədid olmadı. Uğramadı hüsnünün atəşi şol cana kim, Şol günəşin tabına cismi qədid olmadı. İnnə-əzabin-şədid ayəti hicran imiş, Şiddəti-hicran qaçan sə’bü şədid olmadı? Sən ki, həqdən özünü ayrı sanırsan, məgər Səndə üsul ayəti həbli-vərid olmadı? Kim ki, Nəsimi kimi vahidü fərd olmadı, Vahidi-mütləq degil, zati-vəhid olmadı. * * * Kəbə üzündür, ey sənəm, üzünədir sücudumuz Kəbə üzündür, ey sənəm, üzünədir sücudumuz, Ta ki, görə bu səcdəyi narə yana həsudumuz. Şəm’i-rüxün hərarəti yandırır, ey qəmər, bizi, Uşbu cəhətdən oldu kim, göylərə çıxdı dudumuz. Canımızı buraxmışız atəşi-eşqə ud kimi, Ta ki, səfavü zövq ilə eşqinə yana udumuz. Zülfü qaşınla kirpigin müshəfimizdir, oxuruz, Ey dilimizdə cümlə sən, göftümüzü şənudumuz. Zülfü rüxün hesabinə düşmüşüz üştə sayıruz, Kim nə bilir bu üqdəyi kim, necədir üqudumuz. Möhbətimiz sifati çün zati-qədimi-fərd imiş, Vahidi-bizəvalədir mərcə ilə süudumuz. Qaziyə nəsnə verməriz rüşvət içün bu də’vidə, Qaziyi-həq qatında çün adil imiş şühudumuz. Kafilə nun əzəldə çün illətimizdir, ey bəşər, Gövhəri-laməkan biziz, kim bilisər hüdudumuz. Surəti-xəttü xalinə sacidü abid olmayan, Millətimizdə oldurur müşrikimiz, yəhudumuz. Maü məindən, ey fəqih, əsrəyübən iki demə, Çünki yeganədəndürür varid ilə vürudumuz. Düşmən üçün Nəsimiya, olma məlul, qəm yemə, Oldu əzəl günündə çün Fəzli-əbəd vüdudumuz. * * * Kim aydır kim, üzün gülnara bənzər Kim aydır kim, üzün gülnara bənzər? Ki, üzün nurəvü gül nara bənzər. Yanağın cənnətin xəndan gülüdür, Vəli anın fəraqı xara bənzər. Süzülmüş gözlərin sağü səlamət, Vəleykin baxışı bimara bənzər. Saçın buyu Məsihanın dəmidir, Kim aydır nafeyi-tatara bənzər? Nə gündür, yarəb, ey dilbər, camalın Ki, axşamı anın ənvara bənzər. Sana bənzər cahanda kimsə yoxdur, Məgər huri kim, ol bir para bənzər. Saçın əsrarını zahid nə bilsin Ki, təsbihi anın zünnara bənzər. Əgərçi qaşlarındır fitnə başı, Hərami gözlərin əyyara bənzər. Fəqih adəmdən ürkər, səcdə qılmaz, Bu divin xilqəti əmmara bənzər. Gəl ey sufi vü tərk eylə bu sehri Ki, Musanın əsası mara bənzər. Günəş bənzər dedim, şol aya, heyhat, Qaçan şol maha hər səyyarə bənzər? * * * Könlümün şəhrini çün kim, eylədi yəğmayi eşq Könlümün şəhrini çün kim, eylədi yəğmayi-eşq, Saldı aləm mülkünə şuri-şərü qovğayi-eşq. Çıxdı sərvim, aləmə əsrarımı faş eylədi, Halıma həmdəm olandan dünyada sevdayi-eşq. Qalmadı namusü namım eşq içində zərrəcə, Qoymuşam namusü namı, olmuşam şeydayi-eşq. Nitq imiş aləmdə mövcud, eşq imiş qayimməqam, Bizə bildirdi əzəldən rəhbəri-mövlayi-eşq. Sən humayun laməkansan, kəndözündən bixəbər, Gəlmədin ta kim, görəsən mənzili-ə’layi-eşq. Çıx qəfəsdən, gəlgil, ey bülbül, gülüstan seyrin et, Bas qədəm meydani-eşqə görəsən mə’vayi-eşq. Eşq ilə hər dəm, Nəsimi, seyr edərsən Kuhi-Qaf, Sənsən ol ali məqamda şəhpəri-ənqayi-eşq. * * * Könlümün viranəsində gənci-pünhan bulmuşam Könlümün viranəsində gənci-pünhan bulmuşam, Olmuşam şol maha qurban, yüz dilü can bulmuşam. Eşq dərdindən qaçan könlüm usana, çünki mən Dilbərin dərdində hər dəm bunca dərman bulmuşam. Küfr əgər iman deyilsə pəs niçün düşmüş ki, mən Küfri-zülfün həlqəsində nuri-iman bulmuşam? Xızr əgər zülmata vardı, istədi abi-həyat, Mən dodağın çeşməsində abi-heyvan bulmuşam. Dişlərin əksi, nigara, könlümə nəqş olalı, Gözlərim bəhrində hər dəm dürrü mərcan bulmuşam. Rövzeyi-rizvanə də’vət qılma, ey zahid, məni, Çün mən ol dərgahdan səhni-gülüstan bulmuşam. Ey Nəsimi, canımı şol qaşa qurban eylədim, Gör nə gögçək şol hilali-yayə qurban bulmuşam. * * * Könlümdə mənim eşqi-camalın əzəlidir Könlümdə mənim eşqi-camalın əzəlidir, Şol nəsnə kim, oldu əzəli, ləmyəzəlidir. Nəfsini biləndir ki, yəqin rəbbini bildi, Həqdən bu məqamata irən bil ki, vəlidir. Nəfsini bilən bil ki, həqi bildi həqiqət, Inkarına bel bağlama kim, qövli-Əlidir. Ey üzü turuş xəl kimi zahid, meyə sun kim, Safi ləbinin dadlu şərabı əsəlidir. Ey yarını dünyayavü üqbaya verən, gəl, Bul nəsnəyi dünyada ki, yarın bədəlidir. Endirmədi baş əhsəni-təqvimə əzazil, Anı buraxan lə’nətə, anın cədəlidir. Idrak edəməz surətini görməyən ə’ma, Şol mə’niyi kim, hüsni-camalında cəlidir. Saf olmayan altun kimi mehrinlə cahanda, Şol üzüqara qəlb imiş, adı zəğəlidir. Ey yara fəda eyləmyən canını aşiq, Mə’şuqdan uy vermə ki, eşqin əməlidir. Aşiqlərinin qanına bandırdı əlin dost, Şol qana girən daim anın simin əlidir. Çün buldu Nəsimi əbədi ömr saçından, Şol dirliyi neylər ki, zamani-əcəlidir. * * * Könül sarayına mehri buraxdı ta tabi Könül sarayına mehri buraxdı ta tabi, Gözümdən oğru xəyalın oğurladı xabı. Cigər damarı gözündən yol eyləmiş çeşmə, Bu babdən cigəridir bu çeşmənin abı. Müdam cami-ləbin həsrətindən axar yaş, Bəbəkləri qədəhindən şərabi-innabı. Gözüm səvadinə girmiş bənin kimi nəqşin, Qaranqudan necə bulmuş bu oğru ol babı? Cəmalını diləyən ayə iltifat etməz, Kim arzulaya günəşin qatında mehtabı? Şərabi-lə’linə saqi əcəb, nə qatmışdır Ki, bixud edərü mədhuş şeyx ilə şabı? Götür niqabı, cahanı cəmali-hüsn ilə dut Ki, bəylik etməyə cəm eyləmişdir əsbabı. Təbəssümə gəlicək gül kimi dodaqların, Ziyafətində qılır qərqə şəkkəri-nabı. Fəraqi-cövrünə qatlan, Nəsimi, gəl səbr et, Ola ki, açıla bir gün vüsal əbvabı. * * * Qara saçın ki, zülmatındadur nur Qara saçın ki, zülmatındadur nur, Anın adıdurur nurən-ə’lanur. Yanağından əyan oldu ənəlhəq, Qaçan surət olar güzgüdə məstur. Nəzirin yoxdur, ey dilbər, nəzirin, Zəhi sahibnəzər pakizəmənzur. Mana məqsud iki aləmdə sənsən Ki, sənsən cənnətü cənnətdəki hur. Nə meydən əsrimiş nərgislərin kim, Məni əndişəsindən qıldı məxmur. Nə müshəfdür ki, hüsnün ayətini Bəyan etdikcə əql andan düşər dur? Vüsalın cavidani səltənətdir, Bu dövlət olmadı hər şaha məqdur. Gəl, ey sultani-aləm, arif ol kim, Məlik mə’nidə arifdir, nə fəğfur. Əgər nuş istər isən nişə qatlan Ki, nuşu nişsiz verməz bu zənbur. Nə qeyrətli ənəlhəqdir bu, yarəb, Ki, Mənsuru asar darına mənsur. * * * Qaşın vəhyi bizə bürhan irişdi Qaşın vəhyi bizə bürhan irişdi, Üzündə tə’vili-fürqan irişdi. Üzündür həq kitabı-vəhyi-mürsəl, Zəhi dövlət sana həqdən irişdi. Qaşınla kirpigin Turun dağında Necə bir Musiyi-Imran irişdi. Aşiq öz dərdinə çün buldu dərman, Həzaran hikməti-Loğman irişdi. Necə bir hikmət ilə tökdü qanın, Neçənin dərdinə dərman irişdi. Fənayi-mütləq oldum eşq içində, Əzəldən çün tənə ol can irişdi. Itirmə Misrini sən, ey Nəsimi, Bu Misrə Yusifi-Kən’an irişdi. * * * Qibləgahımdır Əli Mən qulami xanədanam, padişahımdır Əli, Ehtiyacım var ona, püşdü-pənahımdır Əli, Könlümü qıldı münəvvər, merhimanımdır Əli, Qibləgahımdır Muhamməd, səcdəgahımdır Əli. Gəldilər həqdən bəyanə sirri ağaz etdilər, Sözləriylə bu cahan mülkinə pərvaz etdilər, Həmdülillah biz gədanı məhrəmi raz etdilər, Qibləgahımdır Muhamməd, səcdəgahımdır Əli. Ta əzəldən padişahımdır Həsən xülqi-riza, Dünyavi üqbəda sərtacım Hüseyni Kərbala, Nuri çeşmimdir İmam Zeynul-İbad, Qibləgahımdır Muhamməd, səcdəgahımdır Əli. Canu dildən bəndəye Baqir qulami Cəfərəm, Museyi-Kazım, İmam Rzaya kəmtərəm, Şah Təqi, Baba Nəqi yolunda paki-bəstərəm, Qibləgahımdır Muhamməd, səcdəgahımdır Əli. Masəva tərk eyləyib bizləri diyari ləhlətə, Hakim onlardır bu gün layiqdir onlar hörmətə, Lah deyənlər uğrayırlar bu cahanda möhnətə, Qibləgahımdır Muhamməd, səcdəgahımdır Əli. Cümləmiz arzu edənlər Əskəriyə əsgəriz, Mehdiyi-Sahib Zamana biz təvəlla eyləriz, Həmdülillah eylə Ey Nəsimi, biz yolunu gözləriz, Qibləgahımdır Muhamməd, səcdəgahımdır Əli. * * * Ləlin meyi-ələst idi cam olmadan hənuz Ləlin meyi-ələst idi cam olmadan hənuz, Xas idi söhbətim dəxi amm olmadan hənuz. Vermiş idim ana dilü dinü əqlü canımı, Zülfün kəməndi boynuma dam olmadan hənuz. Eşqin odu bişirmiş idi dürlü aşlarım, Sevdası könlümün dəxi xam olmadan hənuz. Didarını təcəllidə görmüşdü gözlərim, Musa ilə arada kəlam olmadan hənuz. Üzün qatında səcdəyi-nisbət qılır idim, Andan irəli xəlqə imam olmadan hənuz. Hüsni-rüxün kitabını xətm eyləmiş idim, Göydən rümuzi-vəhy tamam olmadan hənuz. Şol tifl kimi canıma vəslin qida idi, Fitrət günündə vəchi-izam olmadan hənuz. Rizvan idim əzəl günü ol rövzəyi görüb, Hurü behiştü dari-səlam olmadan hənuz. Mən mərifət kəlamini nəzm eyləmiş idim, Əşarü nəzmü nəsr nizam olmadan hənuz. İrmiş idi Nəsimiyə Fəzlin inayəti, Kövnü məkanü sübh ilə şam olmadan hənuz. * * * Ləbinə əhli-nəzər can dedilər, gerçəkmiş Ləbinə əhli-nəzər can dedilər, gerçək imiş, Ağzına nükteyi-pünhan dedilər, gerçək imiş. Ləlini xətti ilə sormuşam ərvahə, onu Xızr ilə çeşməyi-heyvan dedilər, gerçək imiş. Adəmin surətinə səcdə qılanlar ki, səni Gördülər, surəti-rəhman dedilər, gerçək imiş. Dedilər qamətinə sidrə kəmal əhli, vəli, Xəlq onu sandı ki, yalan dedilər, gerçək imiş Surətin münkirinə elm ilə iman əhli, Ona kim, div ilə şeytan dedilər, gerçək imiş. Cənnətin əhli ki, üzün bağın, ey cənnətü hur, Rövzeyi-xüld ilə rizvan dedilər, gerçək imiş. Qələmin sirrini həqdən bilən ol taifə kim, Ənbərin xəttinə reyhan dedilər, gerçək imiş. Möcüzat əhli ki, yazısı ilə surətinə, “Lövhi-məhfuz” ilə Quran dedilər, gerçək imiş, Ey Nəsimi, ki nəzər əhli vücudun evinə- Laməkan gəncinə viran dedilər, gerçək imiş. * * * Ləbinə əhli-nəzər çeşmeyi-heyvan dedilər Ləbinə əhli-nəzər çeşmeyi-heyvan dedilər, Gərçi uçmaq hurusu cümlə ana can dedilər. Səni bu hüsni-camal ilə, kamal ilə görüb, Qorxdular həq deməyə, döndülər insan dedilər. Surətin vəsfini sordum isə hər taifədən, Məninin güzgüsünü surəti-rəhman dedilər. Sunbülün halı pərişan, dedilər, hal əhli, Allah-Allah, nə üçün, mişkə pərişan dedilər? Bir qılın qiymətini hər kimə sordumsa, ana Gənci-Qarun ilə min mülki-Süleyman dedilər. Düşmənin adını aşiqlərə sordum ki, nədir, Eşidən cümlə nə kafər, nə müsəlman dedilər. Şək degil kim, üzünü görməmiş anlar ki, səni Huriyə bənzədübən Yusifi-Kənan dedilər. Ləblərin vəslinə irmək mana müşkül görünür, Gərçi sordular anı, dil ilə asan dedilər. Ağzın əsrarına əndişə qaçan vaqif ola Ki, üqul əhli ana nükteyi-pünhan dedilər. Ey Nəsimi, dəmi-İsa degil isə nəfəsin, Nəfəsi doğrular ana nə üçün can dedilər? * * * Ləblərin şərbətinə çeşməyi-heycan susadı Ləblərin şərbətinə çeşmeyi-heyvan susadı, Sulu incilərinə təşnə kimi can susadı. Şəkkərin püsteyi-dəndanına kim susamaya? Sanma kim, yalqız ana püsteyi-xəndan susadı. Ənbərin sünbülünə badi-səhərgah əsicək, Vəslinə laleyi-sirab ilə reyhan susadı. Sözünün dadına şirin şəkər oldu təşnə, Nə şəkərdir bu kim, ana şəkəristan susadı? Cövrü bidad ilə tökdü cigərim qanını yar, Şöylə bənzər ki, cigər qanına canan susadı. Necə qəhr eyləyəsən, aşiqinə rəhm eylə Ki, sənin rəhmətinə aşiqi-heyran susadı. Sayru oldum, kərəm et, aşiqini sormağa gəl Ki, könül vəslinə, ey dərdimə dərman, susadı. Susadım vəslini görməkliyə, ey cani-cahan, Şöylə kim, Yusif üçün Yə’qubi-Kən’an susadı. Sallanub naz ilə gəlgil ki, mənim didələrim Ayağın tozuna, ey xosrovi-xuban, susadı. Gül kimi gülə-gülə gəl aradan pərdə götür Ki, üzün görməginə dideyi-giryan susadı. Dur, Nəsimi, sözünü töhfə üçün bəhrə ilət Kim, anın diqqətinə dürr ilə mərcan susadı. * * * Mahi-tabandır üzün, ey afitabi-xavəri Mahi-tabandır üzün, ey afitabi-xavəri, Təl’ətindən münfəildir şəmsü mahü Müştəri. Zöhrədir alnın, nigara, qaşların qövsi-qüzeh, Xətti-səbzin zülfün ilə Cəbrəilin şəhpəri. Ərşi-ə’zəmdir cəmalın, sidrə boyun, ey günəş, Surətin cənnati-ədnin, ləblərindir kövsəri. Müshəfi-həqdir üzün mə’ni içində bixilaf, Zülfü qaşü kirpigindir ol kitabın xətləri. Görk içində fərdi-yektasan, əya məhbubi-dil, Şol cəhətdən səcdə qıldı hüsnünə hurü pəri. Dil bəri qıldım sənin qeyrindən, ey can parəsi, Anın üçün, çün sən oldun xəstə könlüm dilbəri. Ey Nəsimi, səcdə qıl hüsnünə qarşu dilbərin, Çünki, xublar surətidir həq-təala məzhəri. * * * Mana sənsiz cahanü can gərəkməz Mana sənsiz cahanü can gərəkməz, Vüsalın var ikən hicran gərəkməz. Ləbi-lə’lin zülal abindən ayru Şərabi-çeşmeyi-heyvan gərəkməz. Qəmindir könlümün təxtində sultan, Bir iqlimə iki sultan gərəkməz. Yetər dərdin dəva müştaqə, niçün Ki, dərdin bilənə dərman gərəkməz. Gülüstanın gülü sənsiz tikandır, Mana sənsiz gülü reyhan gərəkməz. Gəl, ey aşiqlərin rizvanı – hüsnün Ki, sənsiz aşiqə rizvan gərəkməz. İki aləmdə didarından özgə, Mana, ey surəti-rəhman, gərəkməz. Vüsalın şərbətin içən mühibbə Fərağın ağusu çəndan gərəkməz. Mana səbr eyləmək sənsiz, nigara, Əgər müşkil, əgər asan – gərəkməz. Əzəldə qılmışam eşqinlə peyman, Bütün peyman, sınıq peyman gərəkməz. Kəsilməz gərçi vəslindən Nəsimi, Gözündən olduğun pünhan gərəkməz. * * * Mən mülki-cəhan, cəhan mənəm, mən Mən mülki-cəhan, cəhan mənəm, mən Mən həqqə məkan, məkan mənəm, mən. Mən ərşilə fərşü kafü nunəm, Mən şərhü bəyan, bəyan mənəm, mən. Mən kövnü məkanü “kün-fəkan”əm Bilgil ki, nişan, nişan mənəm, mən. Mən surəti-mənidə həqəm, həq, Mən həqqi-əyan, əyan mənəm, mən. Bir gövhəri əqdəməm-əzəldən, Ey gövhərə kan, kan mənəm, mən. Mən atəşi-eşqi-nuri-həqqəm, Musayə zəban, zəban mənəm, mən. Mən cümle cahani-kainatəm, Mən dərhi-zəman, zəman mənəm, mən. Mən ayəti-müshəfü kitabəm, Ey nöqtədəhan, dəhan mənəm, mən. Mən qövsilə həm kəmanü tirəm, Ey tirü kəman, kəman mənəm, mən. Cəmşidi-zəmanü aləm oldum, Cəmşidi-zəman, zəman mənəm, mən. Mən nəqşi-xəyalü-xətü xaləm, Mən hərfü-lisan, lisan mənəm, mən. Mən gənci-nihani "küntü-kənz"əm, Mən gənci-nihan, nihan mənəm, mən. Mən zatü sifati — "kün fəkan"əm, Mən ruh ilə can, can mənəm, mən. Mən kafirə matəmü müsibət, Möminə iman, iman mənəm, mən. Mən cənnəti abi-kövsər oldum, Ey səhni-cinan, cinan mənəm, mən. Mən bəhri-mühitü həm kəranəm, Ey bəhri-kəran, kəran mənəm, mən. Mən sirrəmü tövhidəm, hədisəm, Mən ğeybü güman, güman mənəm, mən. İnsanü bəşərsən, ey Nəsimi, Həqdir ki, həman, həman mənəm, mən. * * * Mən ki, dərvişəm, fəqirəm, padişahi-aləməm Mən ki, dərvişəm, fəqirəm, padişahi-aləməm, Ruhi-birəngəm, əgərçi rəngə girdim, adəməm. Şeş cəhətdən çar ənasirdir məni faş eyləyən, Yoxsa mən gəncineyi-vəhdətdə nuri-əbhəməm. Aləmül-qeybin süfatı məndən oldu aşikar, Ey bəsirətsiz, məni gör kim, nə zati-ə’zəməm. Söyləyən həqdir mənim dilimdə hərdəm, yoxsa mən, Çar ənasirdən mürəkkəb bilisanü əbkəməm. Ümmühat ilən nə var abaya olmasa xələl, Aləmi təhqiqə baxsan cümləsindən əqdəməm. Cənnəti-firdövs üçün bir ləhzə qəmgin olmazam, Talibi-didari-yaram, şadimanam, xürrəməm. Ey Nəsimi, çünki iş təqdir əlindən işlənir, Fariğəm dünyadavü üqbada qəmdən, biqəməm. * * * Sığmazam Məndə sığar iki cahan, mən bu cahanə sığmazam, Gövhəri-laməkan mənəm, kövnü məkanə sığmazam. Ərşlə fər şu kafü nun məndə bulundu cümlə çün, Kəs sözünü və əbsəm ol, şərhü bəyanə sığmazam. Kövnü məkandır ayətim, zati dürür bidayətim, Sən bu nişanla bil məni, bil ki, nişanə sığmazam. Kimsə gümanü-zənn ilə olmadı həqq ilə biliş, Həqqi bilən bilir ki mən, zənnü gümanə sığmazam. Surətə baxu mə'nini surət içində tanı kim, Cism ilə can mənəm, vəli cism ilə canə sığmazam. Həm sədəfəm, həm inciyəm, həşru sirat əsinciyəm, Bunca qumaşu rəxt ilə mən bu dükanə sığmazam. Gənci-nihan mənəm mən uş, eyni-əyan mənəm, mən uş, Gövhəri-kan mənəm mən uş, bəhrəvu kanə sığmazam. Gərçi mühiti-əzəməm, adım Adəmdir, Adəməm, Dar ilə künfəkan mənəm, mən bu məkanə sığmazam. Can ilə həm cahan mənəm, dəhr ilə həm zaman mənəm, Gör bu lətifeyi ki mən, dəhru zəmanə sığmazam. Əncum ilə fələk mənəm, vəhy ilə həm mələk mənəm, Çək dilini və əbsəm ol, mən bu lisanə sığmazam. Zərrə mənəm, günəş mənəm, çar ilə pəncu şeş mənəm, Surəti gör bəyan ilə, çünki bəyanə sığmazam. Zat iləyəm sifat ilə, qədr iləyəm bərat ilə, Gülşəkərəm nəbat ilə, bəstə dəhanə sığmazam. Nar mənəm, şəcər mənəm, ərşə çıxan həcər mənəm, Gör bu odun zəbanəsin, mən bu zəbanə sığmazam. Şəms mənəm, qəmər mənəm, şəhd mənəm, şəkər mənəm, Ruhi-rəvan bağışlaram, ruhi-rəvanə sığmazam. Gərçi bu gün Nəsimiyəm, haşimiyəm, qureyşiyəm, Bundan uludur ayətim, ayətü şanə sığmazam. * * * Məndən üzün yaşırma kim, səcdəgahım oldur Məndən üzün yaşırma kim, səcdəgahım oldur, Seyr edərəm bu çərxi, xurşidü mahım oldur. Hüsnün çırağın, ey can, pərvanə kimi keçdim, Tarik içində rövşən göründü, rahım oldur. Pərhiz edərmi aşiq, ey eşqə münkir olan, Dersəm ki, tərkini ur, mənim çü şahım oldur. Kirpiklərinlə qaşın olmuşdur ismi-ə’zəm, Divdən dəxi nə qorxu, çünkim, pənahım oldur. Həq də’vidən şəhadət istərlər isə məndən, Mən onu bulmuşam kim, yenə güvahım oldur. Ey dünyanın rəisi, mənə həqir baxma, Mən necə müflis olum, çün izzü cahım oldur. Sən məndən olma qafil, istə ki, ta biləsən, Anı ki, tanımışsan, fəzli-ilahım oldur. Nəsimiyəm ki, düşdüm üzün gülündən ayrı, Bülbül kimi çəməndə fəryadü ahım oldur. * * * Mənim rəhbanımü deyrim, səlibim, dinim, imanım Mənim rəhbanımü deyrim, səlibim, dinim, imanım, Həbibim, rahətim, ruhim, rəfiqim, munisim, canım. Nurumsan, zülmətim, narım, şəbimsən, rövşənim, şəm’im, Münəvvər nurumü hurim, nəimü xüldü rizvanım. Təbibim, şərbətim, dürdüm, nabatım, şəkkərim, qəndim, Əlacım, mərhəmim, çarəm, Calunis ilə Loğmanım. Bənbövşəm, sünbülüm, vərdim, rəyahin, zanbağım, laləm, Əbirim, ənbərim, udum, gülüm, qönçəm, gülüstanım. Kitabım, müshəfim, dərsim, hədisim, əbcədim, lövhüm, Səlatım, taətim, zöhdüm, savabım, həccü ərkanım. Rəmimü gorumü cismim, dü eynim, fikrimü əqlim, Amanım, adətim, fitnəm, təbiət ünsürü qanım. Nəsimi çün səni buldu, kəsildi cümlə varından, Hamudan sevgilim sənsən, mənim sərvi-xuramanım. * * * Mənim yari-vəfadarım, gəl axır Mənim yari-vəfadarım, gəl axır, Mələk surətli dildarım, gəl axır. Fəraqın canımı yaxdı bəğayət, Həbibim, munisim, yarım, gəl axır. Mənəm bülbül kimi nalanü giryan, Dodağı qönçə gülzarım, gəl axır. Qaşın qarşısına canım bərabər, Mənim tirü kamandarım, gəl axır. Fəraqından qatı divanə oldum, Kərəm qıl, zülfü zünnarım, gəl axır. Sənintək görmədim bir gül cahanda, Bənövşə, tazə ruzgarım, gəl axır. Qərarım qalmadı, səbrim tükəndi, Ləbi lə’li-şəkərbarım, gəl axır. Nəsimi natəvandır çün qəmindən, Gəl ey canım, gəl ey yarım, gəl axır. * * * Məhəbbət möhkəm işdir, qafil olma Məhəbbət möhkəm işdir, qafil olma, Bu karı sanma ki, hər kara bənzər. Səfasız sufi daim qayğuludur, Bu mə’nidən ki, butimara bənzər. Nəsimi küntə kənzin gövhəridir, Hədisi lö’löi-şəhvara bənzər * * * Mərhəba, ey bəhri-zatın gövhəti-yekdanəsi Mərhəba, ey bəhri-zatın gövhəri-yekdanəsi, Şəm’i-vəhdətdir cəmalın, kün-fəkan pərvanəsi. Ta əbəd hüsnün önündə səcdeyi-şükr eylərəm, Ey cəmalın Kə’bə, sənsən küntə-kənzin xanəsi! Hər ki, qəvvas oldu bildi vəhdətin bəhrində kim, Aləmin cismi sədəfdir, sənisən dürdanəsi. Ey mana, mişkin saçından könlünü qurtar, deyən Qanğı qafildir, səlasildən çözər divanəsi. Çünki viran könlüm, ey can, məskən oldu eşqinə, Istəməz ayruğ imarət könlümün viranəsi. Dilbərin lə’li əzəl bəzmində içirmiş mana Şol meyi kim, nöh fələkdir kəmtərin peymanəsi. Gözləri sevda meyindən aləmi məst eylədi, Gör nə meydan əsrimişdir nərgisi-məstanəsi. Ey bu şeyda könlümün halın soran hər dəm mana, Dərdini bildirməz ol, eşqin oduna yanəsi. Canımı şükranə verdim şol nigarın vəslinə, Düşmədi layiq, diriğa, vəslinin şükranəsi. Zahidin əfsanəsin qo, söylə eşqin halını, Aşiqin səm’inə sığmaz zahidin əfsanəsi. Mö’minin Kə’bə yeridir, kafirin bütxanələr, Aşiqin dost eşigidir Kə’bəvü bütxanəsi. Buldu lə’lindən Nəsimi nəfxeyi-ruhülqüdüs, Ey Nəsiminin həyatı, canımın cananəsi. * * * Mərhəba, xoş gəldin, ey dildar, xoş gördük səni Mərhəba, xoş gəldin, ey dildar, xoş gördük səni, Xoşmusan, ey bərgüzidə yar, xoş gördük səni. Doğrusu, müştaq idik, cana, bəsi didarına, Ey gözü nərgis, üzü gülnar, xoş gördük səni. Gəlməyə çün afitabü getməyə çün mahitab, Haliya, ey kövkəbi-səyyar, xoş gördük səni. Müddəilər tə’n urarlar irqətindən halıma, Bir dəxi bər kuriyi-əğyar, xoş gördük səni. Dərdimənd olmuş idi miskin Nəsimi sənsizin, Ey vüsalın dərdimə timar, xoş gördük səni. * * * Mərhəba, xoş gəldin, ey ruhi-rəvanım, mərhəba! Mərhəba, xoş gəldin, ey ruhi-rəvanım, mərhəba! Ey şəkərləb yari-şirin, laməkanım, mərhəba! Çün ləbin cami-Cəm oldu nəfxeyi-Ruhülqüdüs, Ey cəmilim, ey cəmalim, bəhrü kanım, mərhəba! Könlümə heç səndən özgə nəsnə layiq görmədim, Surətim, əqlim, üqulim, cismü canım, mərhəba! Ey mələk surətli dilbər, can fədadır yoluna, Çün dedin ləhmikə ləhmi, qanə qanım, mərhəba! Gəldi yarım naz ilə, sordu, Nəsimi, necəsən? Mərhəba, xoş gəldin, ey xırdadəhanım, mərhəba! * * * Mətləi-hüsnün, ey sənəm, məzhəri-layəzalidir Mətləi-hüsnün, ey sənəm, məzhəri-layəzalidir, Cümleyi-kainat onun pərtövünün zülalıdır. Baxdı cahana bir nəzər şahidi-laşərikə-ləh, Çöhrəyi qıldı vasitə, mütləq onun vüsalıdır. Surətə düzdü mə’niyi-leysə kəmislihi, dedi: Surəti mə’ni eyləyən qüdrəti-pürkamalıdır. Cilvə qılıb camalını, xublara höccət eylədi, Sün’ünə qıl müşahidə, gör nə əyan camalıdır. Baxsa olur müayinə yüzünə bihicab, anın Çöhrəsinin təfərrücü ne’məti-layəzalidir. Axirətin mətainə müştəri olma, istəmə Hər nə ki, anda var isə, cümlə bunun misalıdır. Şükr ilaha eylərəm dəmbədəm, ey Nəsimi, kim, Gör bu camalı la tühəb, rəhməti-zülcəlalidir. * * * Mişkin saçın hər tarəsin iki cahana verməzəm Mişkin saçın hər tarəsin iki cahana verməzəm, Lə’lin vüsalın bir nəfəs min dadlu cana verməzəm. Şəhla gözün sevdaları əhdü əmanətdir mana, Nur-əl-yəqinin sirrini olmaz gümana verməzəm. Aydır mana, ver, müddəi, yarı bu gün yarın günə, Bir saat anın vəslini dəhrü zamana verməzəm. Zülfündə can qıldı vətən, hübbülvətən şərti ilən, Mən məskənül-ərvahımı kövnü məkana verməzəm. Nazü nəimi dünyanın bilxatimə gər sud isə, Külli ziyandır aşiqə, sudu ziyana verməzəm. Oldu kəlamından yəqin, k’anın dəhanı var imiş, Eynəl-yəqinin rö’yətin qeybü gümana verməzəm. Ey bənzədən qəddin anın sərvü çinarü ər’ərə, Mən sidrəvü tuba adın hər birəvana verməzəm! Ey inciyi mədh eyləyən, yaqutunu cövhər bilən, Mən bulduğum dürdanəyi yüz bəhrü kana verməzəm! Eşqi-məcazi salikə zərqü riyadən yegdürür, Həq bil bunu kim, kimsəyi sudü ziyana verməzəm. Yarın dodağı vəsfini, ey zahid, əbsəm, sorma kim, Nitqin Məsihü Məryəmin hər bizəbana verməzəm. Çünki Məsihanın dəmi nitqi-Nəsimidir bu gün, Anı bahasız sanma kim, can rayigana verməzəm. * * * Mişkin saçın səvadına mişki-Xəta derəm Mişkin saçın səvadına mişki-Xəta derəm, Mişki-Xəta nə nəsnədir, anı xəta derəm. Ol həqqi tanıyan ki, üzün Kə’bədir demiş, Mə’nidə hacı oldurur, əhli-səfa derəm. Eşqin bəladurur deyənə e’tiqad ilə Həqdən həmişə başına gəlsin bəla derəm. Sənsiz mühibbi-sadiqə nazü nəimi-xüld, Dərdü əzabü möhnətü rəncü əna derəm. Cami-cahannüma dedilər üzünə, vəli Həqdən mən anı ayineyi-həqnüma derəm. Yoxdur vəfası zərrəcə könlümdə dünyanın, Ol bivəfaya anın üçün bivəfa derəm. Könlün mənə nə dürlü cəfa kim, dilərsə qıl, Səndən gələn cəfaya xaçan mən cəfa derəm. Dərdin dəvasın etməgil, ey münkir, əbsəm ol, Şol mə’nidən ki, dərdinə yoxdur dəva derəm. Ey rənci-eşqə düşmə deyən, doğru aşiqə, Ol rəncə düşməsin ki, ana mən şəfa derəm? Ol ömrü ki, vüsalın ilə keçmədi müdam, Keçmiş həvavü hərzəyə, badü həva derəm. Hər kim irişdi həqqə Nəsimi kimi yəqin Anı cahanda mən yar ilə aşina derəm. * * * Mövsimi-novruzü neysan Mövsimi-novruzü neysan aşikar oldu yenə, Şəhrimiz şeyxi bu gün xoş badəxar oldu yenə. Qönçədən gül baş çıxardı, saldı üzündən niqab, Bülbülü-şeyda xətibi-lalazər oldu yenə. Əski dünya yengi xələt geydi bu mövsümdə uş Çöhrəsi dövrü bu gün nəqşü nigar oldu yenə. Nərgisi gör cam əlində mey sunar ariflərə, Cümləsin məst eylədi, kəndi xumar oldu yenə. Badə içmək rövzədə gər sən dilərsən hur ilə, Yar əlin tut, bağçaya gir, novbahar oldu yenə. Saqiya, cami gətir kim, mən uşatdım tövbəmi, Əski təqvimim mənim bietibar oldu yenə. Sən Nəsimi razini, ey dan yeli, yarə yetir Kim anın halı pərişan, biqərar oldu yenə. -Neysan** - Aprel ayı; Aprel ayında yağan yağış. -Badəxar** - şərab içən; burada şeyxin şərab düşkünü olmasından, şərab içməsindən söhbət getmir, baharın gəlişindən xoş ovqata onun da qoşulduğu ifadə edilir. -Niqab** - üz örtüyü, duvaq, yaşmaq. -Bülbüli-şeyda** - vurğun bülbül. -Xətibi-laləzar** - çəmənlikdə xütbə oxuyan. -Uş**- bu, belə. -Rövzə** - cənnət, behişt. -Uşatdım** - sındırdım. -Raz** - sirr. * * * Müənbər sünbülün, şaha, güli-siraba pürçindir Müənbər sünbülün, şaha, güli-siraba pürçindir, Məazallah, xəta qıldım, nə pürçin, nafeyi-Çindir. Xətadır Çinə həml etmək müənbər zülfünü, billah Ki, hər bir qılı saçının həzaran Çinü Maçindir. Dəhanından xəbər verdi rəvanpərvər sözün, amma Bilinməz nəsnədən kimsə inanmaz kim, xəbər çindir. Sən ol sultani-xubansan bu gün aləmdə, ey dilbər Ki, qultək cümlə sultanlar sana şahinü laçindir. Müdəvvər nöqteyi-xalın gözümdən bir nəfəs getməz, Məgər kim, şol qara bənlər gözümdə nəqşi-pürçindir. Rüxün üzrə bənin şahanə hindudur, əcəb, yarəb, Yalançı oğrumu, yaxud Irəm bağında gülçindir? Göyərçintək şikar etdi məni ol nərgisi-fəttan, Yavuz gözdən iraq olsun ki, xoş türkanə laçindir. Məhi-tabana, ya mehrə səni bənzətməsəm, neyçün Ki, hüsnün xirmənində gün məh ilə sünbüləçindir. Gözümdən gərçi dilkəşdir saçının şivəsi, amma Nəsimiyi bu sevdaya buraxan şol moğolçindir. * * * Mehri-rüxün tabına düşdü könül yanədir Mehri-rüxün tabına düşdü könül yanədir, Şəm’ə düşən narına yansa gərək, ya nədir? Ey məhi-bədrin üzü mehri-rüxündən xəcil, Şəm’inə gör canımı kim, necə pərvanədir? Zülfü rüxün sirrini bilməyənə aydıram: Küfr ilə imanımız, Kə’bəvü bütxanədir. Nəqşi-xəyalın məni nəqşü xəyal eylədi, Münkiri-eşqin gözü ikiligə yanədir. Cami-səqahüm içər dilbər əlindən müdam, Kim ki, anın saqisi nərgisi-məstanədir. Çünki vüsalınlayam leylü nahar, ey sənəm, Cami-Cəm uş məndədir, mülki-Süleyman nədir? Lə’li-ləbinlə gözün mey içirərlər mana, Mən necə məst olmayam, çün iki peymanədir? Dünyavü üqbayı mən vəslinə dəyişmişəm, Assisinə min başım can ilə şükranədir. Eşqi-rüxün məskəni xəlvətidir könlümün, Gənci-həyatın yeri gör ki, nə viranədir. Düşdü Nəsimi saçın həlqeyi-zəncirinə, Düşməyən ol həlqəyə, gör ki, nə divanədir. * * * Nagəhan könlümə düşdü şurişi-qovğayi-eşq Nagəhan könlümə düşdü şurişi-qovğayi-eşq, Aqili divanə qıldı aqibət sevdayi-eşq. Eşqə düşənlər bilir həm yenə eşqin qədrini, Ol aşiq aşiqmidir kim, olmadı rüsvayi-eşq. Eşq içində dinü dildən gəl keç imdi, ey fəqih, Şeyxi Sən’an kimi ol gəl sən dəxi tərsayi-eşq. Kim ki, istər dilbərinin xəlvətinə yol bula, Can fəda qılmaq gərəkdir min kərə dər payi-eşq. Sevgilimin sevgisindən özgə sığmaz könlümə, Sevgilimdən özgəyə qılmaz bu gün pərvayi-eşq. Könlümün viranəsin mə’mur qıldı eşqi-yar, Canımın xəlvətsərasın qılmışam mə’vayi-eşq. Aşiqi-canan olubsan, ey Nəsimi, sən bu gün Könlünü aldurdun, oldun axərin yəğmayi-eşq. * * * Neylərəm mən bunda durub, çünki dildar andadır Neylərəm mən bunda durub, çünki dildar andadır, Sanma kim, anda dedigim Bursa ya Larandadır. Neylərəm gülzara baxmaq, çün bu yanmış könlümün, Şol boyu sərvi-xuraman, üzü gülzar andadır. Firqətin dərdi məni torpaq edərsə, ey səba, Yarı qıl, torpağım, ilət anda kim, yar andadır. Can yanağın həsrətindən dəgməniz, olmaz cüda, Qanda kim görsə güli-tər, bülbüli-zar andadır. Şol moğolçin gözlərinlə çünki qapdın könlümü, Çün bilirsən kim, nə gizli dürlü əsrar andadır. Dərdimi artırma, lütf et, şərbətinlə, ey həkim, Çün məni sayru qılan şol çeşmi-bimar andadır. Dişlərin əksi Nəsiminin gözünə düşəli, Bəhri-bəhreyn olduvü lö’löi-şəhvar andadır. * * * Nə süni-paki-yəzdansan, a dilbər Nə sün’i-paki-yəzdansan, a dilbər? Müsəvvərsən, müənbərsən, münəvvər! Saçındır zülməti-yəlda, şəbi-qədr, Üzün novruzü eydü mahi-ənvər. Təcəllidən ki, ta açdın niqabı, Həbibin təl’ətidir mahi-xavər. Bu, xalü rüxmüdür, ya mürği-sevda Ki, qonmuşdur miyani-vərdi-əhmər. Vüsalın dilərəm şirin ləbindən, Cavabım ver ki, qənd olsun mükərrər. Çü cənnət tubisidir qamətin kim, Ki, qoymuş surəti-rəhmani bərsər. Şu cövhərdir bu gün heyrani-hüsnün Ki, seyrangahıdır çərxi-müdəvvər. Degil, aydır bu söz həddin, Nəsimi, Kəlamüllahı gör, bu vəsfi söylər. * * * Nigarım, dilbərim, yarım, ənisim, munisim, canım Nigarım, dilbərim, yarım, ənisim, munisim, canım, Rəfiqim, həmdəmim, ömrüm, rəvanım, dərdə dərmanım. Şəhim, mahım, dilaramım, həyatım, dirligim, ruhim, Pənahım, məqsədim, meylim, muradım, sərvərim, xanım. Qəmərçöhrəm, pəriruyim, zərifim, şuxumü şəngim, Səmənbuyim, güləndamım, səhisərvi-gülüstanım. Lətifim, nazikim, xubim, həbibim, türfə məzbubim, Hicazım, Kə’bəvü Turim, behiştim, hurü rizvanım. Gülüm, reyhanım, əşcarım, əbirim, ənbərim, udum, Dürüm, mirvaridim, kanım, əqiqim, lə’lü mərcanım. Diləfruzum, vəfadarım, cigərsuzum, cəfakarım, Xudavəndim, cahandarım, əmirim, şahü sultanım. Çırağım, şəm’imü nurim, ziyamü yıldızım, şəmsim, Həzarım, bülbülüm, kəbkim, Nəsimiyi-xoşəlhanım! * * * Nuri-təcəlli şö'ləsi düşdü əzəldən alına Nuri-təcəlli şö’ləsi düşdü əzəldən alına, Gözlərimin bu rəng ilə yaşı boyandı alına. Həm mö’cüzati Əhmədin gözləri sehridir anın, Rəhməti-həq bu cadunun ümmətinə vü alına. Cəhd edərəm ki, alinə könlümü verməyəm, vəli, Həm bilirəm ki, aqibət alinə könlüm alına. Kimsə əgərçi istəməz düşməgi fitnəyə, vəli, Şükr edirəm ki, düşmüşəm alə gözünün alına. Düşdü Nəsiminin başı zülfü kimi ayağına, Düşəli can gözü anın bədri-müəmməm alına. * * * Rəhməti gəldi irişdi fəzli-rəhmanın yenə Rəhməti gəldi irişdi fəzli-rəhmanın yenə, Çiçəgi açıldı, güldü şol gülüstanın yenə. Gül götürdü pərdə üzündən, açıldı növbahar, Rövnəqi gəldi, dirildi bağü bostanın yenə. Könlümün əhvalını, gəldi, gözümdən sordu yar, Övni irdi dərdə yanan canə dərmanın yenə. Gəldi ruhəfza ləbindən susamış canə səlam, Xızra ən’amı irişdi abi-heyvanın yenə. Firqətin dövranı keçdi, gəldi əyyami-vüsal, Müddəti-dövrü tükəndi acı hicranın yenə. Zülmətindən leylətül-hicrin mana ayruq nə qəm! Nuri çün düşdü mana şol mahi-tabanın yenə. Dilbərin buyi-vəfası zülfünün çinindədir, Ənbəri yayıldı şol zülfi-pərişanın yenə. Başıma qutlu ayağın gəldi basdı ol nigar, Kölgəsi düşdü mana sərvi-xüramanın yenə. Əhdü peymanından, ey yar, istədi can əl yumaq, Qoymadı mehrin vəfası, əhdü peymanın yenə. Ey qəmər, eynin bəla yetməzmidi aləmdə kim, Fitnə oldu xəlqə zülfi-ənbərəfşanın yenə. Çün Nəsiminin susamış qanına yarın ləbi, Noldu, ey münkir, sana kim, qaynadı qanın yenə. * * * Rəvanmıdır, rəvamıdır, həbibi Rəvamıdır, rəvamıdır, həbibi Ki, oda yandırasan mən qəribi? Məni bu dərdi-eşqə sən buraxdın, Yenə sənsən bu dərdimin təbibi. Cəmalın gülşənindən haşalillah Ki, məhrum döndərəsən əndəlibi. Qaşın mehrabına baş qoymayanlar Məgər boynunda bağlıdır səlibi. Canımdan kəsmişəm, dilbər, ümidi, Vəli səndən kəsə bilməm rəqibi. Yaza kirpiklərin, nəsrən minallah, Oxur dodaqların fəthən qəribi. Nəsiminin bu xublar filqətindən Cəfavü dərd imiş ancaq nəsibi. * * * Salıbdır daneyi-xalın könüllər quşuna çinə Salıbdır daneyi-xalın könüllər quşuna çinə, Xəbər düşdü bu mə’nidən Xətavü Rum ilə Çinə. Könül laçın deyü düşdü ki, ala şol göyərçini, Göyərçin bayquşa düşdü, yazıqdır imdi laçinə. Cahanda kimsə görməmiş ki, bayquş ala göyərçin, Qəzayi-asimanidir, bəla gəldi göyərçinə. Gülü gülzari-pürçindir, qonubdur zülfi-pürçinə, Nə güldür bilməzəm, yarəb, ki pürçin qondu pürçinə. Xilafi-və ’də gər qılsa Nəsimi, qəm deyil, şayəd Tərəhhüm eyləyə bir gəz, yalanı dəgşirə çinə. * * * Şahidi-laşərikə ləh şol sənəmin camalıdır Şahidi-laşərikə ləh şol sənəmin camalıdır, Leysə kəmislihi anın nun ilə mimü dalıdır. Çöhrəsi gərçi nur ilə kəşfi-hicabi-vəch edər, Vəchə işarət eyləyən ol qəmərin hilalıdır. Gərçi hər ayda bir gecə aya kamal irir, vəli Yüz qəmər irməz anda kim, ol qəmərin kamalıdır. Surəti gərçi hüsn ilə cuşa gətirdi aləmi, Fitnəyi qoparan anın qaş ilə zülfü xalıdır. Axirətin nəiminə olma hərisü baxma kim, Hur ilə cənnətü liqa cümlə anın vüsalıdır. Mehri-rüxün nə vəch ilə qabil ola zavala kim, Vəsfi-camalın, ey günəş, ayəti-bizəvalidir. Şübheyi-laşərikə ləh ta biləsən ki, məndə yox, Güzgüyə baxü güzgüdə gör ki, nəyin misalıdır. Vəslə qənaət etmişəm, dünyavü axirət sana, Aşiqə şol müşahidə ne’məti-layəzalidir. Şükr edərəm ilahimə hər nəfəs, ey Nəsimi kim, Əhli-kamala məntiqin rəhməti-zülcəlalidir. * * * Şəha, çün surətin Fürqanımızdır Şəha, çün surətin Fürqanımızdır, Ol on dörd xət bizim Qur’anımızdır. Qaşınla kirpigin, zülfün səvadı, Dəlilü höccətü bürhanımızdır. Sifatinda müənbər küfri-zülfün, Bəyazi-vəch ilə imanımızdır. Rüxün lövhündəki on altı xəttin Ələl-ərş üstüva rəhmanımızdır. Necə tərkini qılsın can sənin kim, Əzəldən çün ki, canın canımızdır. Gəl, ey dərviş olan dövri-qəmərdə Sürək dövran ki, xoş dövranımızdır. Bu gün çün eydi-əkbərdir camalın, Nəsiminin canı qurbanımızdır * * * Səba zülfün nəsimindən cahanı cümlə can etdi Səba zülfün nəsimindən cahanı cümlə can etdi, Dəmindən gör səba zülfün ki, nə canlar rəvan etdi. Boyundur sidrəvü tuba, üzündür cənnətü hura, Xətü xalın kəlam oldu, bu əsrarı bəyan etdi. Götürdü pəri üzündən yədullah, ey qəmərtəl’ət, Bu həq dastan ilə gör kim, nə mə’nilər əyan etdi. Nə gülşəndir üzün bağı ki, rə’na çiçəgi anın Cahanı rəngü buyindən tikənsiz gülsitan etdi. Əbirü ənbərü udun sınıxdır qədrü bazarı, Müənbər zülfünü ta kim, səba ənbərfəşan etdi. Yaşıl lövh üstünə həqdən yazılmış on iki ayət, Qaşın vəhyi bu ayatın rümuzun tərcüman etdi. Rüxün narıdır ol atəş ki, dudi-iştialından, Kəlimüllah yol bulduvü həq həft asiman etdi. Qəzadır qaşların qövsi, qədərdir kirpigin səhmi, Məni amac üçün eyənin bu mə’nidən nişan etdi. Xətü xalindən, ey dilbər, ələlərş-istiva rəhman, Budur şol müşkül ayət kim, üqulu bizəban etdi. Üzündür qibleyi-iman, qaşınla kirpigin Qur’an, Budur şol abi-heyvan kim, ləbində həq nihan etdi. Məkanü kanə sığmaz çün qədimin zati-bimisli, Nəsimi kafü nun oldu, məkanın laməkan etdi. * * * Şəha, könlüm pərişan oldu sənsiz Şəha, könlüm pərişan oldu sənsiz, Cigərim dopdolu qan oldu sənsiz. Yəqindir səndən ayrı, şahi-xuban, Bu könlüm təxti viran oldu sənsiz. Kimə bənzərsən ey sən, mahpeykər Ki, aləm bəndi-zindan oldu sənsiz. Gözüm yaşı cahanı tutdu, ey can, Görən aydır ki, tufan oldu sənsiz. Nəsimi quluna qıl çarə, dərman Ki, canlı gəldi, bican oldu sənsiz. * * * Şəha, könlümdə daim bir həvəs var Şəha, könlümdə daim bir həvəs var, Soram şəkər dodağından məgəsvar. Sənin gülgün yanağın həsrətindən, Axar çeşmim yaşı həm çün Ərəsvar. Gəl ey ömri-əzizimdən əzizim Ki, sənsiz keçədür ömrüm əbəsvar. Qənim olsun mana Fürqanü İncil, Əgər könlümdə səndən özgə kəs var. Qulağıma gəlir hər gecə ta sübh Rəqiblərin ünü həm çün cərəsvar. Sənin tərkini qılmaz bu Nəsimi, Necə ki, bu qəfəsdə bir nəfəs var. * * * Səhərdə gül üzün şaha, çü gülşəndə gülab oynar Səhərdə gül üzün şaha, çü gülşəndə gülab oynar, Anı görüb səfasından fələkdə afitab oynar. Əcəb zati-mütəhhərsən, nəzirin yoxdur, ey dilbər, Vücudun nuru bərqindən camalında inqab oynar. Çü gördü qəbqəbin eynim, dedi görün tamaşayı Ki, lə’lin höqqə altında müəlləq durmuş ab oynar. Qurulmuş məclisi-şahi, çalınır çəngü ney, qanun, Tərənnümlər qılır mütrüb, ara yerdə şərab oynar. Fələk tərsinə dövr eylər, məgər axır zaman oldu, Qəfəsdə tutiyü qumru, çəmənlərdə qürab oynar. Fərəhdən cümlə üşaqqın fəğanı göylərə ağdı, Həsəddən zahidi-xüşkün qabağında xunab oynar. Nəsimi, uşbu ənvarın şüasından münəvvərdir, Kitabü nərdü şətrəncü odü yel, su, türab oynar. * * * Sən mana yar ol ki, könlüm bir dəxi yar istəməz Sən mana yar ol ki, könlüm bir dəxi yar istəməz, Könlümün dildarı sənsən, özgə dildar istəməz. Cənnəti-ədnin tamaşası rüxün gülzarıdır, Kim ki, şol gülzarı buldu, özgə gülzar istəməz. Ta əbəd hirman imiş həqdən nəsibi, hər kim ol Səndən, ey dilbər, iki aləmdə didar istəməz. Könlümün məqsudi sənsən, hacəti həqdən budur, Hacətindən ayru könlüm nəsnə, zinhar, istəməz. Gəl ki, sənsiz könlüm, ey canü cahanın hasili, Künfəkanın hasilindən oldu bizar, istəməz. Sorma, ey dilbər, mana kim, hacətin məndən nədir, Çünki mə’şuqindən ayru aşiqi-zar istəməz. Kim ki, zülfünün xəyalı bağladı könlündə, ol Rahibi-deyr oldu, ondan özgə zünnar istəməz. Çün, ənəlhəq darını Mənsur olandır istəyən, Olmayan Mənsur ənəlhəq, leysə fiddar istəməz. İstərəm aləmdə yarın sirrini faş eyləyim, Müddəinin canı yanar qəmdən, əğyar istəməz. Yüzünü bipərdə görmək istərəm daim, vəli Minkirin görməz gözü, çün kəşfi-əsrar istəməz. İstədi həqdən Nəsimi vəslini, buldu murad, Maliki-didar olubdur, gəncü dinar istəməz. * * * Şənbə günü mən uğradım ol sərvi-rəvanə Şənbə günü mən uğradım ol sərvi-rəvanə, Şeyda qılıban saldı məni cümlə cəhanə. Yekşənbə günü məcnun olub heyranı oldum, Gördüm üzün, oxşatdım anı mahi-təbanə. Düşənbə günü razi-dilimi dedim axır, Ol gözləri nərgis, üzü gül, qaşı kəmanə. Səşənbə günü səyyad olub seyrana çıxdım, Mən seyd oluban qurban olum püstə dəhanə. Çərşənbə günü yar gəzə gəldi çəmən içrə, Bülbül dəxi gördü üzünü, düşdü fəğanə. Pəncşənbə günü yarə dedim: pəndim eşitgil, Faş etmə bu razi-dilimi yaxşı-yəmanə. Adinə günü gördü camalını Nəsimi, Əmdi ləbi-lə’li-şəkkərin ol qanə-qanə. * * * Səndən iraq, ey sənəm, şamü səhər yanaram Səndən iraq, ey sənəm, şamü səhər yanaram, Vəslini arzularam, daxi betər yanaram. Eşq ilə şövqün odu canıma kar eylədi, Gör necə tabından, ey şəmsü qəmər, yanaram. Məndən irağ olduğun bağrımı qan eylədi, Oldu gözümdən rəvan xuni-cigər, yanaram. Şəm’i-rüxün surəti qarşıma gəlmişdürür, Şə’şəəsindən mana şö’lə düşər, yanaram. Səbr ilə aramımı qapdı əlimdən qəmin, Badi-həvadan degil, qəmdən əgər yanaram. Çıxdı içimdən tütün, çərxi boyadı bütün, Gör ki, nə atəşdəyəm, gör nə qədər yanaram. Yandığımız yar üçün, gizli degil, mən dəxi Hər nə qədər kim, anın könlü dilər, yanaram. Müddəi yanar demiş qəmdə, Nəsimi üçün, Qəmdə yanan yarı yar çünki sevər, yanaram. * * * Sənəma, üzün gülündən gülə-gülə gül utandı Sənəma, üzün gülündən gülə-gülə gül utandı, Xəcil eylədi dodağın şəkəri, nabatı, qəndi. Qara qaşların yayından mana kirpik oxun atar, Ala gözlərin məgər kim, yenə qanıma susandı. Sitəm etmək ilə haşa ki, könül usana səndən, Kimə aydayım ki, anın sitəmində can usandı. Gözünü düzüb süzərsən, dilü cana qəsd edərsən, Bu nədir ki, sən qılırsan, çələbim, bəgim, əfəndi? Nə bahaya qiymət etsəm səni, ey şikari-dövlət Ki, cahan mətahi dəyməz qılına saçın kəməndi. Dünü gün iki gözümdən axıdır ənar danə, Cigərim qanilə gör kim, bu yüzüm nə xoş boyandı. Qara sünbülün niqabı ki, hicabı düşmüş aya, Götür, ey sənəm, üzündən ki, Nəsimi oda yandı. * * * Sənin eşqindir, ey dilbər, mana həm mürşidü həm pir Sənin eşqindir, ey dilbər, mana həm mürşidü həm pir, Qəfil mən eşqinə düşdüm, nədir çarə, nədir tədbir? Yatırkən dün gecə gördüm siyah zülfünü boynumda, Oyandım dedim, ey dilbər, nədir bu rəmzimə tə’bir? Divanə oldu dəli könül, saçın zəncirinə bağla, Mənim könlüm dəlisinə sənin zülfün teli zəncir. Vücudum padişahisən, könül verdim, səni sevdim, Sənə könül verən aşiq qaçan can eyləyə təqsir? Nəsimi, namusü arı əgər aşiq isən tərk et, Aşiqlər boynuna biçmiş məlamət donunu təqdir. * * * Sənmisən, ey mahsurət, cənnətin eynində hur Sənmisən, ey mahsurət, cənnətin eynində hur, Gözlərin eyni-bəladır, vəchinin alnında nur? Ayəti-ərşi-səmadandır lətafət sözlərin, Dər məani cəm’ qıldı dürri-məknun zühur. Çeşmeyi-Zəmzəm ləbin, sirri-ələstdir gözlərin, Kim ola ol kim, qıla mehr ilə vəslinə səbur. Şübhədən arındı ol kim, qıldı iqrari-səlat, Ta əbəd məst oldu, içdi cür’eyi-mai təhur. Kim ki, məhbubun liqasın gördü ol eynəl-yəqin, Vəchini sürdü turaba, rəbbinə qıldı şəkur. Kəmtərin oldu Nəsimi fəzli-həqqin çakəri, Çünki vəslə vasil oldu, eşq ilə buldu hüzur. * * * Səfavü zövqi-dünyaya, könül, aldanma, al eylər Səfavü zövqi-dünyaya, könül, aldanma, al eylər, Səni salar bu sevdaya, özü qeyri xəyal eylər. Əgər beş gündə bu dövran sənə əl versə, ey aqil, Ki, şadlıq göstərər bir dəm, dönər yüz min məlal eylər. Yığınca munca əsbabı yeri, sən bir kamal istə, Əcəl yeli əsər bir gün ana çox-çox zaval eylər. Əgər aşiq isən tərk et, nedərsən munca əsbabı, Olar ki, eşqə qərq oldu, qaçan sevdayi-mal eylər. Günəş dutuldu dedilər nəzər qıldım camalına, Üzünə zülfüdür düşmüş, bu el yanlış xəyal eylər. Yığıb yedirməyən kişi sinində mar olur malı, Sağı sözdür ki, assi varsa boynunda vəbal eylər. Nəsimi xəstəyə sənsiz Süleyman mülkünü versən, Ol anı bir çöpə saymaz, təmənnayi-vüsal eylər. * * * Sərvin qatında sidrəvü Tuba rəvan olur Sərvin qatında sidrəvü Tuba rəvan olur, Lə’lin şərabi-kövsərin içən rəvan olur. Isa ləbin vüsalına irdivü buldu can, Hər kim ki, bildi ləmyəzəli, cavidan olur. Ey hürieynə bənzədən ol Isəvi dəmi, Huri qaçan bu lütf ilə şirinzəban olur? Eşqin hədisini nə qədər canda gizlədim, Sirr saxlamaz könül, bu səbəbdən əyan olur. Hüsnün rümuzunu nə mələk bildi, nə bəşər, Hər dəgmə canəvərdə qaçan bu bəyan olur? Nitqin utandırır mələki şol zamanda kim, Lə’lin hədisə başlarü gövhərfəşan olur. Mişkin saçınla can ilə sevdaya düşməyən, Sərmayəsi xəsarətü sudu ziyan olur. Yaşın niqab içində ki, hüsnündən ey pəri, Qopar fəğanü fitneyi-axırzaman olur. Üzündə gərçi ayəti oldu otuz iki, Hər birisi müvəhhidə yüz min nişan olur. Hər kim ki, həqqi əhsəni-surətdə görmədi, Həq ta əbəd anın nəzərindən nihan olur. Vəslində zində oldu Nəsimi iləl-əbəd, Abi-həyata vasil olan cavidan olur. * * * Sünbülün əbrində gördüm uş məhi-taban gəlir Sünbülün əbrində gördüm uş məhi-taban gəlir, Saçların hər tarəsindən şö’leyi-iman gəlir. Surətin əşkalıdır inna fətəhna, ey nigar Kim, bu eşqin ayətində həqqə uş bürhan gəlir. Zülmətin dövranı keçdi, oldu ol Xızr aşikar, Şimdi sordum, ləblərindən çeşmeyi-heyvan gəlir. Gərçi ehsan etdiyin daim vəfadır aşiqə, Sən vəfalısan, vəfa qıl kim, cəfa çəndan gəlir. Razımı faş etdi ahım, şol səbəbdən, ey nigar, Vəslinə vəsl olmağa çün dəğmə hər nadan gəlir. Lövhi-məhfuz oldu qaşın, kirpigin eşq əhlinə, Surətin lövhündə, ey can, həq dedi Fürqan gəlir. Gül yanağın həsrətindən bülbül, ey can aşiqi, Ah edər gül həsrətindən, biləməz xəndan gəlir. Əhsəni-təqvimə çün səcdə qılır hurü mələk, Surətin gördü məgər kim, səcdəyə şeytan gəlir. Çün məqami-dilbər oldu, ey Nəsimi, aşikar, Şol həyati-cavidan buldu, yeri cinan gəlir. * * * Sünbüli-zülfünün əgər qonşusu lalə düşməyə Sünbüli-zülfünün əgər qonşusu lalə düşməyə, Almaya kimsə könlünü, şiveyi-alə düşməyə. Surəti-həqsən, ey qəmər, pərdəsiz eylə üzünü, Ta büti-azəri yazan nəqşi-xəyalə düşməyə. Sovməə əhlini üzün də’vət edərsə gər meyə, Zahid əlindən ayruq ol cami-piyalə düşməyə. Yüz ilə qaşını necə vəsf edə ya bəyan qıla, Şol ki, anın nikahı ol bədrü hilalə düşməyə. Xalü xətin qələm kimi şərh edərəm ki, bir dəxi Sərzəniş eyləyən məni cürmü vəbalə düşməyə. Sünbülünü gül üstünə qoyma ki, yeli dağıda, Ta ki, xəyali-xam edən fikri-məhalə düşməyə. Xal ilə ənbərin saçın dal ilə nüqtədir, vəli, Kim deyə zal, əgər bənin nüqtəsi dalə düşməyə. Fitnə qara gözün məni-məsti məlalət eylədi, Şol qədəhi kim içə kim, varə bu halə düşməyə? Pərdədə yaşır, ey qəmər, üzünü ta ki, münkirin Kəmnəzəri bunun kimi hüsnü cəmalə düşməyə. Qüdrət əli əgər üzün nəqşini yazə günəşə, Ta əbəd ol kəmal ilə qalə, zəvalə düşməyə. Söylənə gər Nəsiminin mədrəsədə məqaləti, Dərsini qoya mədrəsə, qiyl ilə qalə düşməyə? * * * Surəti-həqqə, ey sənəm, bədri-rüxündür ayinə Surəti-həqqə, ey sənəm, bədri-rüxündür ayinə, Daş ola kim ki, surətin olmaya aşiq ayinə. Eşqi-rüxün təriqidir dari-səlamətin yolu, Mənzilinə qaçan irür kim ki, bu yolda tayinə. Dünyəvü mülkü malinə meylü məhəbbət eyləmə, Çün gedisərsən, ey məlik, axirətin sarayinə. Vəsli-rüxündən, ey pəri, ta əbəd oldu möhtəcib Kim ki, müqəyyəd olmadı zülfü girehgüşayinə. Fatihədir anın üzü, nunü əlifdir ayəti, Səllü və səlləmü əla surəti-canfəzayinə! Zülfi-dütasının qəmin sor bu əsiri-eşqə kim, K’oldur əsir edən məni silsileyi-dütayinə. Başinə kim ki, düşmədi kölgəsi ənbərin saçın, Dövlətə sadiq olmadı, uğramadı hümayinə. Hur ilə cənnətü liqa görməyə həqdən, oyla bil, Kim ki, üzündə görmədi həqqi bu gün müayinə. Eşqinə kim ki, qılmadı baş ilə canını səbil, Dərdinə çarə bulmadı, uğramadı dəvayinə. Vermişəm ol qara saçın qövlü qərarına könül, Gərçi inanmazam anın əhdinəvü vəfayinə. Hüsnü rüxün zəkatını ayə gər eyləsən əta, Mehri-müniri-təl’ətin görünə, mah bayinə. Hüsnünə xaliqülbəşər xətmi-məlahət eylədi, Dövlət anın kim uğradı xətməsinin duayinə. Canverici ləbindədir şərbəti xəstə könlümün, Kimdir irişdirən anı şərbətinin şəfayinə? Lə’li-ləbin hədisini incuyə nisbət eyləyən, Gör nə cəfalər eyləmiş cövhəri-canfəzayinə. Eşqinə verməsin könül şol sənəmin, Nəsimitək Kim ki, təhəmmül eyləməz cövrünəvü cəfayinə. * * * Surətin nəqşinə xəyal irəməz Surətin nəqşinə xəyal irəməz, Gözlərin alasına al irəməz. Şol qədər safidir ləbin eyni Kim, anın abinə zülal irəməz. Bu günü gör ki, rəngü çöhrəsinə Nə qədər al edirsə, al irəməz. Gərçi ayı üzünə bənzədərəm, Qaşların şəklinə hilal irəməz. Qamətin şoylə mö’tədildir kim, E’tidalinə e’tidal irəməz. Ey cəmalül-liqa, nə dilbərsən Ki, rüxün hüsnünə cəmal irəməz? Bu nə ziba camal olur, yarəb, Ki, kəmalatına kəmal irəməz. Zülfü çün cimü qaşı-dal, vəli, Zülfü qaşinə cimü dal irəməz. Necə günəşsən, ey qəmər ki, sana Ta əbəd zərrəcə zəval irəməz? Buldu könlum səninlə şol vüslət Kim, anın vəslinə vüsal irəməz. Ey Nəsimi, sözün müfərrihdir, Bu cəhətdən ana məlal irəməz. * * * Surətin nəqşində könlüm, ey sənəm, heyran olur Surətin nəqşində könlüm, ey sənəm, heyran olur, Bir nəzər görsəm, camalın dərdimə dərman olur. Kənzi-məxfidir sənin eşqin, yeri viran könül, Şol cəhətdəndir, şəha, gəncin yeri viran olur. Leylətül-qədr üştə zülfün, həq kitabıdır üzün, Qibləsi aşiqlərin bil, surəti-rəhman olur. Cövrünü hər kimsə çəkdi, lütf anındır bigüman, Dilbərin cövrü cəfası aşiqə ehsan olur. Mah-rüxsarın qatında kim ki, səcdə qılmadı, Divi-məl’undur yəqin, anın adı şeytan olur. Nəfsini hər kimsə bildi, həqqi bildi bigüman, Zərxəridə qul isə, aləmlərə sultan olur. Yar ilə bir ol, Nəsimitək, cahanda fariğ ol, Kim ki, aldanmaz cahanda, müşkülü asan olur. * * * Surəti-nəqşində hər kim görmədi nəqqaşını Surətin nəqşində hər kim görmədi nəqqaşını, Vahibi-surət onun gözsüz yaratmış başını. Qabü-qövseynin rümuzun sanma kim, fəhm eyləyə Kim ki, zahir görmədi şol mahi-bədrin qaşını. Ləbləri şirin nigarın firqətü hicranıdır, Axıdar yanınca şəmin gözlərindən yaşını. Düşmədi batil xəyala, olmadı sevdası xam, Hər kimin kim, eşq oduyla həqq bişirdi aşını. Gərçi fərraşi-məlikdir ənbərəfşan sünbülün, Çünki mən sultanı buldum, neylərəm fərraşını? Həqqə vasil rindü həqdən ayrıdır zahid, görün Xanəgahın şeyxini, meyxanənin övbaşını. Dəmbədəm sufi məlamət daşın atar aşiqə, Daşı qiymətsizdir anın, içini gör, daşını. Hasilin məscid bucağında gör axır kim, nədir, Ey məlamət eyləyən meyxanənin qəllaşını. Yaşını yandırdı eşqin, həm qurusun könlümün, Kim ki, eşqə düşdü, yandırdı quruvü-yaşını. Könlümün şəhrində eşqin bir imarət yapdı kim, Ta əbəd qoparmaz andan nöh fələk bir daşını. Canımı eşqin əzəldə yoldaş etmiş özünə, Qoymaya yoldaşlığın həqqin bilən yoldaşını. Ey Nəsimi, halını gər kimsə bilməz, qəm degil, Həqq bilir xəlqi-cahanın sirrini, həm faşını. * * * Susadı könlüm nigarın lə'li-ruhəfzasinə Susadı könlüm nigarın lə’li-ruhəfzasinə, Talibi-şövqəm həbibin surəti-zibasinə. Ey səba, uğraşdığınca şol xuraman sərvə tuş, Məndən öp anın ayağın, səcdə qıl balasinə! Gözləri sevdası aşiq canına qıldıqların Ol bilir kim, aşiq olmuş nərgisi-şəhlasinə. Eynini aç, eynimə bax, cümlə eynin eyniyəm, Səd həzaran can fədadır eyninin sevdasinə. Sorma sevdayilərin halin, təbibi-amə kim, Düşməyən bilməz bu halə, gözləri sevdasinə. Surəti, hüsnü cəmalı cümlə zibadır anın, Hüsnünə qurban olayım, bəlkə sər ta pasinə. Kim ki, zahir görmədi üzündə həqqin surətin, Güzgüzü ari degildir, çarə qılsın pasinə. Bibədəldir hüsn içində, lütf içində binəzir, Vahidiyyət sabit oldu hüsni-bihəmtasinə. Xırmanında hüsnünün gündür başaqçı ay ilə, Utan, ey nisbət qılan, qaşi-hilalı dasinə. Zahidin heç oldu zöhdü, heçə keçdi taəti, Başladı yasinə, şimdi kimsə gəlməz yasinə. Çərxi-nərradin nüquşin tərs oxur gözsüz fəqih, Kə’bəteyni gör ki, atar hoqqabazın tasinə. Ruhi-qüds oldu Nəsimi, cismini tərh eylədi, Gövhəri-fərd oldu düşdü vəhdətin dəryasinə. * * * Şərbətin acı firqətin nuş edərəm şəkər kimi Şərbətin acı firqətin nuş edərəm şəkər kimi, Canımı dutmuşam qəmin qarşısına sipər kimi. Yaxma məni fəraqilən, çünki mən, ey üzü qəmər, Xalisü müxlis olmuşam eşqi-rüxündə zər kimi. Qurmağa qoyma yayını, salma məni fəraqə kim, Doğramış oxları anın yürəgimi zəhər kimi. Ta bilələr ki, məğribin günəşi doğdu, ey qəmər, Türfə niqabını götür, xalqa görün qəmər kimi. Kim ki, mələk kimi sana qılmadı səcdə, ey sənəm, Ta əbəd adı div imiş münkiri-bibəsər kimi. Gərçi hidayət eylədi Musayı nara ol şəcər, Aşiqə hadidir üzün, nuruna ol şəcər kimi. Sidqü səfavü zövqilən həqqə ulaş və vasil ol, Zənnü gümanə möhtəmil olma əgər-məgər kimi. Səndən əzəldə, ey qəmər, aşiqə gəldi bir xəbər, Bir dəxi səndən istərəm, ancılayın xəbər kimi. Xalü xətin Nəsimiyi oda buraxdı, yandırır, Gör necə xoş yanar, tütər, mişk ilə udi-tər kimi. * * * Şol ləbi şirinə, yarəb, gər şəkər dersəm, nola? Şol ləbi şirinə, yarəb, gər şəkər dersəm, nola? Şol günəş təl’ətli ayə gər qəmər dersəm, nola? Adəmi növ’ində mislin görmədi dövri-fələk, Şol cəhətdən gər sana xeyrül-bəşər dersəm, nola? Şol gül üzrə dağılan ənbər sifətli sünbülə, Ənbərin reyhan, əcəb, ya mişki-tər dersəm, nola? Bilməyən eşqin təriqin hər xəbərsiz qafilə, Çün hidayət bulmamış, gər bixəbər dersəm, nola? Sənsiz, ey cani-cahan, bir pula dəyməz kainat, Heçə dəyməz nəsnəyə gər şol qədər dersəm, nola? Gər üzün ayın görənə, ey cahanın fitnəsi, Şübhəsiz həqqi görən sahibnəzər dersəm, nola? Kim ki, həqqi pərdəsiz üzündə, ey can, görmədi, Bibəsirətdir, gər ana bibəsər dersəm, nola? Zülfü rüxsarındır, ey can, sureyi-nurü düxan, Gər bu mə’nidən ana şamü səhər dersəm, nola? Nuri-imandır cəmalın – kim ki, səddəqna deməz, Kafirü müşrikdir ana div əgər dersəm, nola? Çün Nəsiminin məqamı Qaf imiş ənqamisal, Şol müəllaqədrə gər ari göhər dersəm, nola? * * * Şol tamam ayın üzündən çünki rəf oldu niqab Şol tamam ayın üzündən çünki rəf oldu niqab, Zülmətin dövranı keçdi, zahir oldu afitab. Ləblərin camı meyindən cümlə əşya əsrimiş, Təyyib, ey pakizə saqi, barəkallah, ey şərab! Ey yanağın həsrətindən cənnətin qəlbində nar, Vey dodağın şərbətinlən kövsərin eynində ab! Ey üzün həmra gülündən lalənin camında mey, Vey gözün sevdalarından nərgisin gözündə xab. Həq-təalanın kəlamı surətin təfsiridür, Ey üzün inna fətəhna, həqdən açıldı bu bab. Kirpigin, qaşınla zülfün həq kitabıdır, vəli Ol kitabı kim bilir mən indəhü ümmül-kitab? Surətin lövhündə yazılmış hürufu bilməyən Bilmədi sövmü səlatı, sağişi-yövmül-hesab. Abi-heyvandır dodağın, ruhi-qüdsidir dəmin, Surətin həqdir, üzün – vəllahu ə’ləm bis-səvab. Qaziyül-hacat imiş lə’lin məgər kim, aşiqə Hər nə kim, qıldı təmənna, üstəcib gəldi cavab. Dilbərin eşqində, ey salik, ikilik pərdədir, Mənligin rəf’ olmayınca aradan getməz hicab. Ey Nəsimi, səcdə qıl şol maha kim, həqdən sana Fə’budu əyyahu vəscud vəqtərib gəldi xitab. * * * Olmaya məstanə eynintək, şəha, məkkar kar Olmaya məstanə eynintək, şəha, məkkar kar, Karıma qoymaz məni hər bab ilə əğyar yar. Yarı əhdində vəfalı istəgil, ey dust, dust, Dust olanlar eyləsin aşiqinə naçar çar. Çarə istərsən əgər, sən daməni-dilgir gir, Girü dəstəm cana salma, ey üzü ənvar var. Varmıdır nisbət sana bir türk dər Maçinü Çin Çini-zülfünüz yenə əz nafeyi-tatar tar. Tari-zülfün aşiqin ruzun qılır şəbrəng rəng, Rəngi-ali zərd olur həm, ey üzü gülzar zar. Zardır hüsnündən ötrü ba ləbi-gülgün gün, Gün ötər xürrəm dutar ki, nərgisi-xunxar xar. Xarvəş ba hər kəsi sən güldən ötrü tizi tiz, Tiz Nəsimi cisminin sən yarğusunu yar, yar. * * * Ta ki, gəldi eşqin, ol mənliyi məndən qapdı Ta ki, gəldi eşqin, ol mənliyi məndən qapdı, Bu xərabı qıldı mə’mur, xoş imarət yapdı. Məskənət saldı xəyalın könlümün viranına, Tərcüman qılsa gərəkdir gənci-məxfi tapdı. Zahida, inkara düşmə, olalım iqrari-eşq, Çün əzazil münkir oldu, əgri yola sapdı. Əjdəhayı göricək Musa əsasın daşladı, Əjdəha oldu əsası, əjdahayı qapdı. Zülfünüz çəkdi çəri gəldi Xəta, Çin üstünə, Xalınız qopdu Həbəşdən Rum elini çapdı. Mustafanın mö’cüzündən iki şəqq oldu qəmər, Heybətindən Heydərin dağlar yerindən qopdu. Can fəda qıldı Nəsimi əz dəmi-Fəzli-ilah, Başını top eylədi, çövkanın aldı çapdı. * * * Ta kim, üzünü görmüşəm, hüsnündə heyran olmuşam Ta kim, üzünü görmüşəm, hüsnündə heyran olmuşam, Düşdüm saçın sevdasına, gör nə pərişan olmuşam. Gəl gör məni batində kim, nə gizli gəncəm fanisiz, Zahirdə gör bu surəti, aləmdə viran olmuşam. Lə’lin Məsiha mö’cüzün aləmdə əhya eylədi, Uş mən vüsalından anın sər-ta-qədəm can olmuşam. Həqqin kəlamı məndədir, sanma məni həqdən iraq, Çünki könüldür ərşi-həq, bəs ərşi-rəhman olmuşam. Anəstünarın sirrinə Musa kimi irsəm deyən, Gəlsin məni görsün ki, uş aləmdə dastan olmuşam. Gənci-nihanın sirriyəm, həm küntə kənzin məzhəri, Həm cövhərəm, həm cövhəri, həm cövhərə kan olmuşam. Üştə Nəsimiyəm bu gün kəndi vücudum şəhrinə, Fəth eylədim həqdən bu gün, xaqanü sultan olmuşam. Adım Nəsimidir, bu gün oldum kəlami-natiq uş, Həm ayinə, həm nuri-həq, həm Fəzli-yəzdan olmuşam. * * * Ta üzün gördüm, nigara, qəmdən azad olmuşam Ta üzün gördüm, nigara, qəmdən azad olmuşam, Qulluğunda padişahım, hüsnünə şad olmuşam. Gəlmişəm didarına ta canımı qurban edəm, Ey dodağı, cani-Şirin, gör nə Fərhad olmuşam. Ta camalın müshəfindən oxuram səb’ül-məsan, Səb’əxanam, hafizəm, təfsirdə ustad olmuşam. Laməkanın eyni-mə’murundan oldun, ey həbib, Laməkan əsasına gör kim, nə bünyad olmuşam. Qamətindən ta iraq etdi məni dövri-fələk, Həsrətindən mən qulami-sərvi-azad olmuşam. Çün səni gördü Nəsimi der bəavazi-bülənd: Eşq ilə mən aşinayəm, əql ilə yad olmuşam. * * * Təalallah ki, sünidən sənintək xoş camal eylər Təalallah ki, sün’idən sənintək xoş camal eylər, Yenə bədr ayın üstündə qara qaşlar hilal eylər. Zəhi-nəqqaşi-surətgər ki, bir qətrə məni sudan Nə göyçək hüsni-canpərvər, nə ziba xəttü xal eylər. Üzü eyni-inayətdir şəhimin səm’inə degil: Ki, neçin zülfünün cimi əlif qəddimi dal eylər? Xəlayiqlər xəyal eylər ki, hüsnün Yusifə bənzər, Əzizim yeydürür, billah, bu el yanlış xəyal eylər. Məlalət çəkməzəm hərgiz ki, hicran bərkamal olsa, Hər an nəsnə kamal olsa, fələk anı zaval eylər. Yar ilə xəstə könlümün əcaib haləti vardır, Vəleykən müddəi bilməz, bizimlə qilü qal eylər. Nəsimi yar hicrində ümid üzməz vüsalından Ki, Tanrı aqibət bi gün bu hicranı vüsal eylər. * * * Tutdu gülzari-cahanı əbri-gövhərbar bar Tutdu gülzari-cahanı əbri-gövhərbar bar, Bar darəd əbri-neysan yüz şəqayiqvar var. Var, nəzər qıl, gör nədir əz qüdrəti-səbbağ bağ, Bağ içində yanadır hər guşədə gülnar nar. Nari-gül yandırdı bülbülnü ki, qəmpərvərd vərd, Vərd üçün daim dolanır guşeyi-gülzar zar. Z’arzuyi-lalə sərv azad olur piruz ruz, Ruzü şəb gülşəndə dutmaz cüz gül əz dəyyar yar. Yar əgər zülfün çəkərsə gər dərü badam dam Damə düşgü sünbül olğu nafeyi-tatar tar. Tarını çeşmi-şəqayiqgirü tərfi-cuy cuy Cuyi-can pürabi-eyş et çün macalın bar bar. Barha ayıtdım, Nəsimi, qılma əz bidad dad Dad ilə könül dola çün lə’li-gövhərbar bar. * * * Ümmana girən eşq ilə, dürdanəyə uğrar Ümmana girən eşq ilə, dürdanəyə uğrar, Şükrana verən canını, cananəyə uğrar. Yanmaqdan əgər qorxur isən şəm’ə yapışma, Şol atəşi gör kim, necə pərvanəyə uğrar. Mənsur kimi cuşa gələr, söylər ənəlhəq, Hər aşiqi-sadiq ki, bu meyxanəyə uğrar. Getməz dünü gün cami-şərabı nəzərindən, Hər kimsə ki, şol nərgisi-məstanəyə uğrar. Təsbih ilə səccadəyi bir cür’əyə satar, Şol sufiyi-safi ki, bu peymanəyə uğrar. Əfsanə satar aşiqə əfsun ilə vaiz, Aşiq qaçan ol qissəvü əfsanəyə uğrar? Zəncir saçın şöylə dəli qıldı məni kim, Əqlin itirər kim ki, bu divanəyə uğrar. Girdi hərəmi-Kə’beyi-təhqiqə Nəsimi, Hənnanə təvaf eylərü mənnanəyə uğrar. * * * Üzün güldür, ləbin ləli-şəkərbar Üzün güldür, ləbin lə’li-şəkərbar, Gözün cadu, saçındır mişki-tatar. Mən aşiq olmuşam şol xəttü xala, Əgər qanım tökərsən, əllərin var! Mənəm yardan cüda, ol yar məndən, Ilahi, olmasın hiç kimsə biyar! Ayağın torpağından tutiyatək, Həzaran müştəri vardır xəridar. Nəsimi halını sorgil, nigara, Kəməndi-eşqinə olmuş giriftar. * * * Üzün günündən, ey qəmər, ənvara düşmüşəm Üzün günündən, ey qəmər, ənvara düşmüşəm, Anəstünarən olmuşam, ol nara düşmüşəm. Darüs-səlami-hüsnünə, ey cənnətin gülü, Düşdüm əzəldə, gör ki, nə gülzara düşmüşəm. Düşdüm xəyali-zülfünə, ey müttəqi, məni Təsbihə də’vət etmə ki, zünnara düşmüşəm. Fikrimdədir xəyalı gözünlə ləbin müdam, Yərəb, nə rəsmə xəmrəvü xummara düşmüşəm? Canü cahanı vəslü camalın bahasına Verdim əzəldə, gör ki, nə bazara düşmüşəm. Şeytandır ol ki, surətinə qılmadı sücud, Şeytana münkir olmuşam, inkara düşmüşəm. Ey vəhdətin meyindən uşalan xumarına, Məsti-ələstə sor ki, nə meyxarə düşmüşəm. Faş eylədim cahanda ənəlhəq rümuzunu, Doğru xəbərdir, anın üçün dara düşmüşəm. Kən’ani Yusifin ləbi-şirini buldum uş, Fikr eylə kim, nə tüngi-şəkərbara düşmüşəm. Eşqin qədimü zülfü rüxün daimüləbəd, Yarəb, nə incə işü uzun kara düşmüşəm. Ey sübhdəm yeli, nə ögərsən tatarını, Mişkin saçında gör ki, nə tatara düşmüşəm. Hüsnün hürufunu mana verdi səbəq rüxün, Dərsim bu əbcəd olduvü təkrara düşmüşəm. Gördü Nəsimi mə’şuqunun üzünü bu gün, Həqqi bilən bilir ki, nə dildara düşmüşəm. * * * Üzün bədri cahanın danəsidir Üzün bədri cahanın danəsidir, Yerü göy, ayü gün pərvanəsidir. Cahanü dinü dil zülfünə, canım, Əgər layiq düşər, şükranəsidir. Üzündür ayətəlkürsi anınçün, Kəlamüllah məhrəmxanəsidir. Saçın zəncirinə düşdü bu könlüm, Müsəlsəl zülfünün divanəsidir. Qaşınla kirpigin, zülfünlə xalın, Hərami gözlərin məstanəsidir. Tutuşmuş eşq odu can ilə cismə, Bu dərdi kimsə bilməz yanəsidir. Üzündə abid olmuşdur Nəsimi, Nəsiminin bu gün cana nəsidir? * * * Üzün nuri-təcəlli məzhəridir Üzün nuri-təcəlli məzhəridir, Sözün dadlısı abi-kövsəridir. Rüxün şəm’i şüasından nünəvvər, Fələkdə mahü mehrü Müştəridir. Gözün sehrindən ol Harutü Marut, Asılmış Çahi-Babildə, yeridir. Fələklər üz sürərlər ayağına, Mələklər xidmətində çakəridir. Əzazil qaçdı vəslin qürbətindən, Anınçün tövqi-lə’nət zivəridir. Sədəfdir cümlə məxluqun vücudu, Vücudun ol sədəflər gövhəridir. Dəmi-Isa ölü dirildər, amma Dəmindən Xızr ilə Isa diridir. Camalın mö’mini mö’minə mir’at Ki, daim mö’minin ol mənzəridir. Nəsimi gövhəridir bəhri-eşqin, Bu bəhrə dalmayan divü pəridir. * * * Üzünü surəti-rəhman oxurlar Üzünü surəti-rəhman oxurlar, Xətini sünbüli-reyhan oxurlar. Əliftək cövhəri-yekta boyundur, Dodağın çeşmeyi-heyvan oxurlar. Boyun Tuba dedilər əhli-mə’ni, Belin incə, ləbin mərcan oxurlar. Əzəldən çün üzündür Misri-came, Üzünü sərbəsər Qur’an oxurlar. Üzün bağında bülbül, tuti, qumru Həzaran suz ilə dastan oxurlar. Üzün nuruna hər kim oldu münkir, Ana lə’nət, adın şeytan oxurlar. Bu gün çün hüsnünüzü yad edənlər, Üzün şəmsü məhi-taban oxurlar. Nə hikmətdir, əya, ey hüsnü ziba, Səni aləmlərə sultan oxurlar? Fəda qıl canını sən, ey Nəsimi Ki, canı yar üçün qurban oxurlar. * * * Üzündə surəti-rəhmanı gördüm Üzündə surəti-rəhmanı gördüm, Qaşında qafu vəl-Qur’anı gördüm. Oxudum dərsi-hüsnün ayətini, Yeddi müshəf kimi Fürqanı gördüm. Məhəmməd ümmətindən sən doğalı, Səni gözəllərin sultanı gördüm. Bizim məqsudumuz didarınızdır, Oxudum dəftəri-divanı gördüm. Məmat olmaz könül darül-fənada, Ləbintək çeşmeyi-heyvanı gördüm. Züleyxatək bu gün dərdə giriftar, Həzaran Yusifi-Kən’anı gördüm. Nəsimitək bu gün hər kim verər can, Yəqindir, gər desə cananı gördüm. * * * Üzündür məqsədim, qibləm, ləbindir abi-heyvanım Üzündür məqsədim, qibləm, ləbindir abi-heyvanım, Əya, sərvi-sərəfrazım, fəda olsun sana canım. Ki, sənsən dərdimə dərman, üzün Fürqan, xətin reyhan, Fəda olsun sana min can ki, sənsən şahü sultanım! Ənisim, rəhbərim, yarım, gülər üzlü güləndamım, Əbirim, ənbərü mişkim, boyu sərvi-xuramanım. Əzizim, sərvərim, ömrüm, hədisim, təfsirim, elmim, Çü lə’lü yaqutum, dürrüm, şikarım, gövhərim, kanım. Kəlamım, zikri-Qur’anım, kitabım, fikri-tövhidim, Namazım, razımü səcdəm, bəkülli cümlə ərkanım. Fazilim, kamilim, meylim, muradım, məqsədim, könlüm, Cavabım, məsələm, sözüm, dilimdə cümlə dəstanım. Həyatım, rahətim, mehrim, nicatım, ülfətim, zatım, Təbibim, şərbətim, Xızrım, vücudum, sihhətim, canım. Əzəldəndir mənim dərdim, sözü gerçək, qəmər bədrim, Mühibbim, sevdiyim, mehrim, siyah zülfü pərişanım. Təriqim, gəncimü malım, Nəsimim, aşiqim, eşqim, Həbibim, vey əzizim, ey əzəldə kamil insanım. * * * Üzünü məndən nihan etmək dilərsən, etməgil Üzünü məndən nihan etmək dilərsən, etməgil! Gözlərim yaşın rəvan etmək dilərsən, etməgil! Bərgi nəsrin üzrə mişkin zülfün Sən dağıdıb, Aşiqi bixaniman etmək dilərsən, etməgil! Qaşların qövsündə müjganın xədəngin gizləyib, Ey gözü məstanə, qan etmək dilərsən, etməgil! Canımı vəslin şərabından ayırdın, ey gözüm, Eynimi gövhərfəKan etmək dilərsən, etməgil! Qoymuşam eşqində mən kövnü məkanın varını, Can nədir kim, qəsdi can etmək dilərsən, etməgil! Bürqəi üzündən açarsan məgər naməhrəmə, Gizli əsrarı əyan etmək dilərsən, etməgil! Yandırırsan könlümü eşqində, məlum oldu ki, Anı risvayi-cahan etmək dilərsən, etməgil! Doğruyam eşqində oxtək, kirpigin tanıqdurur, Qəddimi neyçün kaman etmək dilərsən, etməgil! Çünki eşqin məskənidir könlümün viranəsi, Həsrətə anı məkan etmək dilərsən, etməgil! Çün yəqin bildi Nəsimi ağzının var olduğun, Ol yəqini sən güman etmək dilərsən, etməgil! * * * Var bu cahandan özgə bizim bir cahanımız Var bu cahandan özgə bizim bir cahanımız, Surət bu aləm oldu bizə, ol məkanımız. Zatına həyyü baqi demişlər bu cövhərin, Şol kim, bizim-cahanımız olmuş bu canımız. Ey də’vət eyləyən bizi firdövsə, eylə bil, Cənnətdən özgə vardurur ə’la məkanımız. Cövhər ki, dutdu aləmi rövşən günəş kimi, Andandır aşikara bu gənci-nihanımız. Cövhərləri zühura gətirdi çü nitqi-həq, Gör kim, nə feyzə gəldi yenə bəhrü kanımız. Ol kim, bizim həqiqətimizdir xəyalımız, Yoxdur nişanı qılca, nə bilsin nişanımız. Sən bu Nəsiminin dilini anla, bil sözün Kim, var bu dildən özgə bizim bir lisanımız. * * * Vəchdən dilbər götürmüşdür niqab Vəchdən dilbər götürmüşdür niqab, Qəd nəcatəm min şitab illa nəcab. Qalə təbtəm, sirri çün qaşi, gözü İz əbəd aydır hürufi-lil-hicab. Əmr çün gəldi bəşarətlər bizə, Min həbibi indəhü elmül-kitab. Latələzmu gəldi əyyami-vüsal, İz fətəhtüm eyyühəl-üşşaq bab. İz rəfə-təl hicb, bir baxın bizə, Fənzəru fil-yovm qeyrən-niqab. Layənalu bu qapıdan getməniz, Zinqədər hərrəm əleynəl-ictinab. Əsməu Seyyid kim, aydır uş sizə; Və’ləmü vəllahü ə’ləm bissəvab. * * * Vəchində peydadır sənin ənvari-zati-kibriya Vəchində peydadır sənin ənvari-zati-kibriya, Ol nurə qarşı daima şərməndədir şəmsüzzüha. Leyli cəmalından cüda Məcnun kimi sərgəştəyəm, Fərhadivar istər könül Şirin dodağından şəfa. Cami-müsəffadən mənə saqi içirdi bir qədəh, Sufi nə bilsin mən necə ol camdən buldum səfa. Hər kim ki, tövhid əhlidir, ol didü vadid əhlidir, Ruzi-əzəldən ta əbəd istər kəmali-müntəha. Eynəl-yəqin həq sirrinə idrak edən insan mənəm, Ey mə’rifətdən bixəbər, insafa gəlgil, biriya. Canı, cahanı sənsizin neylər Nəsimi xəstədil, Səndən müdam ehsan umar, çün kim, gədadır binəva. * * * Vəslin əcəb nə candır kim, canımış bəhası Vəslin əcəb nə candır kim, canımış bəhası, Üzün nə nurimiş gör kim, göz qıpar ziyası. Hər kim səni deməzsə rəhman sifətli həqsən, Itirmiş ol qaragün həqq ilə həqşünası. Nəqqaşı nəqş içində hüsnündə gördü zahir, Güzgüsünün üzündən hər kim gedirdi pası. Cəmşidi-aləm oldur mə’nidə, ey qəmər kim, Fərxəndə surətindir cami-cahannüması. Məstanə gözlərindən düşdü cahana qovğa, Ağını desəm anın, ya gözləri qarası. Ala gözündə həq çün yazmış on iki ayət, Uş müshəf, üştə təfsir, uş eyninin alası. Ey zahid, uşbu meydən faş oldu sirri-vəhdət, Tərk et ikiligi kim, bir rəngimiş boyası. Sufi boyandı alə, alindən olma qafil, Neçin ki, alı çoxdur zərq əhlinin libasi. Xubun üzünə baxmaq zahid xətadır, aydır, Fikri xətadır anın, əgridürür qiyası. Dünyavü axirətdə azad idim əliftək, Çəkdi məni bəlaya balasının bəlası. Səndən səni Nəsimi çün istədivü buldu, Bildi ki, həq qatında məqbul imiş duası. * * * Yandırdı şövqün canımı, ey dərdə dərman, qandasan Yandırdı şövqün canımı, ey dərdə dərman, qandasan? Canımda can sənsən, vəli, istər səni can, qandasan? Vəslin şərabından məni saldı xumarın rəncinə, Yandı hərarətdən içim, ey abi-heyvan, qandasan? Ey lütfi-hüsnün kişvəri, yandım, irişdir vəslinə, Çün səndən artıq kimsədə yoxdur bu ehsan, qandasan? Qapdı əlimdən zülfünü cövrü cəfası çox fələk, Aşüftəyəm, Məcnun kimi zarü pərişan, qandasan? Rə’na boyun şövqündən uş həsrətdə yanar gözlərim, Qan ağlaşırlar sənsizin sərvi-xuraman, qandasan? Ey qönçə ağızlı, məni yandırdı hicrin tikəni, Gəlgil ki, sənsiz qönçətək doldu içim qan, qandasan? Eynimdə sənsən rövşəni, könlüm dilər görmək səni, Ey hurieyn Rizvan ilə hüsnündə heyran, qandasan? Cövri-cəfası çox fələk tufan gətirdi başıma, Andan məni qurtarmağa, ey Fəzli-rəhman, qandasan? Mişkin saçın zəncirinə verdi Nəsimi könlünü, Ayrux nə hacətdir ana zəncirü zindan, qandasan? * * * Yandırdı eşqin bağrımı, səndən mana dərman gərək Yandırdı eşqin bağrımı, səndən mana dərman gərək, Gərçi yolunda aşiqin canü dili suzan gərək. Düşdüm yenə eşq oduna, büryan yürək, giryan gözüm, Hər kim ki, düşdü eşqinə, büryanü həm giryan gərək. Sun saqiya, kasən rəhiq, çal mütriba, eşq əzgüsün Kim, məst olan bu badədən qəltanü həm heyran gərək. Qalu bəladə can sana qılmışdı iqrar, ey sənəm, Imdi aramızda bizim şol əhdü şol peyman gərək. Şövqən tərani sirrini mən söyləyəydim, neyləyim, Məhrəm bu Turin sirinə Musa ibn Imran gərək. Hər kim vücudu şəhrini gəzdivü gördü şəhnəsiz, Yarğu anındır, ey sənəm, ol sahibi-divan gərək. Könlüm quşu əsfəldədir, vəqt oldu pərvaz eyləyə, Simurği-qafə qürb olan ərş üstünə cövlan gərək. Mən qul olanın quluyam, altun olanın puluyam, Hər kim bu yolda quldürür aləmdə ol sultan gərək. Görsət üzünü bir kərə, ta kim, Nəsimi can verə, Çün eydi-əkbərdir üzü, yüz can ona qurban gərək. * * * Yandırıcı firqətin yaxdı məni narinə Yandırıcı firqətin yaxdı məni narinə, Könlüm ulaşmaq dilər yari-vəfadarinə. Eşqə əsir eylədi canımı şol cövri çox, Lütf ilə bir baxmadı yari-giriftarinə. Oldu gözümdən iraq şol sənəmin surəti, Yarəb, irişdir məni dövləti-didarinə. Gərçi süzülmüş gözü eylədi sayru məni, Rəhməti anın qanı aşiqi-bimarinə? Yürəgimi yarəli eylədi şövqün, iriş, Yarəsinə bax bu gün, qoyma anı yarinə. Yandırıram canımı şəm’inə pərvanətək, Yanar imiş yar üçün vasil olan yarinə. Mülk ilə mal, ey məlik, kimsəyə çün qalmadı, Yox tut anı, heçə say, qalma onun varinə. Eşqinə qalu bəla çün demişəm sidq ilə, Əhdini sındırmazam, durmuşam iqrarinə. Yarə Nəsimi kimi canını qurban edən, Məhrəm olur ta əbəd məxzəni-əsrarinə. * * * Yarəb, nə səbəbdəndir olur taqətimiz taq Yarəb, nə səbəbdəndir olur taqətimiz taq, Çoxdan bəridir çeşmimiz ol çeşminə müştaq. Andan bəri kim, eynimiz ol üzünü gördü, Bir mu ilə asıldı canım, qaldı müəllaq. Gülzarə qədəm bas sənəmü saz ilə, mütrib, Gəl eyş edəlim zövq ilə, gər olmasa zərraq. Pərvanəsifət oldum o rüxsarına qarşı, Bel bağlamışam xidmətinə mən də çü üşşaq. Yazım der idim naməyi əz xuni-cigər mən, Töküldü yürək qanı yerə, tutmadı övraq. Gördü ki, tükənməz yazuban vəsf ilə şərhin, Qatlanmadı bu dərdə zəif, oldu qələm şaq. Ey hüsn iyəsi, aşiqə bir mərhəmət eylə, Sun lütf ilə biçarəyə bir cami-mürəvvaq. Gər istər isən yarı bu gün, pir tələb eylə, Gör kim, neçə yol göstərir ol piri-mühəqqaq. Allah ilə ol imdi, niyaz eylə, Nəsimi, Başəd ki, suçundan keçə, lütf eyləyə rəzzaq. * * * Yarın cəfası cümlə vəfadır, cəfa degil Yarın cəfası cümlə vəfadır, cəfa degil, Yarım cəfa qılur deyən əhli-vəfa degil. Mə’şuqu hər nə qılsa rəvadır mühibbinə, Illa fəraq oduna yaxmaq rəva degil. Hər kimsənin ki, qibləsi, ey can, sən olmadın, Irağə düşdü Kə’bədən, əhli-səfa degil. Eşqin əgərçi adını aqil bəla qomuş, Nə’mülbəladır əhlinə, bə’sülbəla degil. Qanı cahanda, ey könül, ol vəhdət əhli kim, Yüz min bəlavü möhnət ilə mübtəla degil. Səbrin şərabi gərçi müfərrihdir, ey həkim, Aşiqlərin davası bu acı dəva degil. Ey sevmə əhli-hüsnü camalı, deyən mana, Görməz gözün bu gözü əcəb, gər ə’ma degil. Surətdə adəm oğluvü mə’nidə div olan Oldur ki, həqqi tanımamış, aşina degil. Surətdə gərçi bənzişi çoxdur Nəsiminin, Mə’nidə adı hər həcərin kimiya degil. * * * Yüz min cəfa qılsan mənə Yüz min cəfa qılsan mənə, Mən səndən üz döndərmənəm. Canım ola qurban sənə Mən səndən üz döndərmənəm! Sevdim səni mən can ilə, Qul olmuşam qurban ilə, Qoy and içim Furqan ilə Mən səndən üz döndərmənəm! İsamısan, Musamısan?! Ya Yusifi-Kənanmısan? Vallah ki, canım canısan Mən səndən üz döndərmənəm! Ey Nəsimi, aşiqmisən? Həq yoluna sadiqmisən? Közyərməyə layiqmisən? Mən səndən üz döndərmənəm! * * * Yarımı ayırdı məndən çərxi-qəddar,iştə gör Yarımı ayırdı məndən çərxi-qəddar, iştə gör! Ürəyim pas oldu qəmdən, gəl içim yar, iştə gör! Yaxdı, yandırdı məni, yarın fərağı, neyləyim, Taqətim, səbrim tükəndi, yanıram zar, iştə gör! Dərdimin dərmanı sənsən, çarə kimdən istəyim, Çarəsi səndədir anın, çaru naçar, iştə gör! Doğradı qəmdən fəraqin bağrımı, şol yarədən, Ürəyim qanı gözümdən axar, ey yar, iştə gör! Ey güli-xəndanım, axır pərdədən çıx, qönçətək, Kim, məni şövqündə məcruh eylədi xar, iştə gör! Aşiqin imanı yüzündür, saçın həblülmətin, Mən yüzünü tutmuşam, belimdə zünnar, iştə gör! Gər "ənəlhəq" söyləməkdən darə asılsam nə qəm, Necə Mənsurun asılmış başı bərdar, iştə gör! Canımı,"anəstunar"-ın şövqinə yandırma kim, Olmuşam Musa kimi muştaqi-didar, iştə gör! Arizin vərdi cinandır, bülbülün ruhil-qüdüs, Ey bu dərdin aşiqi, açıldı gülzar, iştə gör! Ta səni təqdiri-yəzdan eylədi məndən cüda, Yandırır şövqün məni, ey yüzü gülnar, iştə gör! Çün Nəsiminin vücudin birinə yandırdı yar, Narə düşmüşdür həsəddən bunca əğyar, iştə gör! * * * Zühur eylədi cümlə əşyada həq Zühur eylədi cümlə əşyada həq, Qanı bir bəsirətli, açıqnəzər. Nəsimi kimi vahid ol yarilən, Ikilik sifətdən ikilik bitər. Ikilikdə qalan əzazil olur, Mələksiyrət insan ol anı gidər. * * * Zülfün girehləri, sənəma, həlqə-həlqə tab Zülfün girehləri, sənəma, həlqə-həlqə tab, Hüsnün qatında zərrəcə yox nırxi-afitab. Dərgahınızda qoyma rəqibi-münafiqi, Zira ki, Kə’bənin hərəmi istəməz kilab. Abi-rəvanü səbzəvü məhbubi-məhliqa Busi-kənarü yari-qəzəlxan ilə kitab. Xoşdur, əgərçi cümləsi bir yerdə cəm ola, Avazi-çəngü nəğməvü tənbur ilən rübab. Saqi, gətir bu məclis içində qədəh yürüt, Sığmaz hədisü tövbəvü təqva, gətir şərab. Nari-qəmində bağrımı büryan bişirmişəm, Bildim yəqin ki, nərgisi-məstin dilər kəbab. Bülbül kimi Nəsimi dilər ki, fəğan edə, Gül söhbətinə yaramiyə naleyi-ğürab. * * * Zülfün gecəsi qədrdürür, al yanağın ay Zülfün gecəsi qədrdürür, al yanağın ay, Merac üzün, sidrə boyun, qaşın iki yay. Aləmdə səni qıldı könül kəndinə məqsud, Fikri nə ulu nəsnə, zəhi əqlü zəhi ray. Əndişə ilə əqlim iki aləmi gəzdi, Sənsiz netəkim istədilər bulmadılar cay. Hər kim ki, saçın küfrünə iman gətirməz, Mö’min degil ol dinin itirmiş, ona çox vay. Ol başı ki, bəxt eyləmədi eşqinə qurban, Dəyməz ayağın tozuna, ey sərvi-dilaray. Mütrib kimi hər ləhzə ənəlhəq dili söylər, Ey nayə giriftar olan, dur yenə çal nay. Vəsfində Nəsimi deyil ol zat kim, anın Mislin görələr, ya bulalar zatına həmtay. * * * Zülfünü ənbərfəşan etmək dilərsən, etməgil Zülfünü ənbərfəşan etmək dilərsən, etməgil! Qarəti-din, qəsdi-can etmək dilərsən, etməgil! Bürqəi tərh eyləmişsən, ey qəmər, üzündən uş, Fitneyi-axırzaman etmək dilərsən, etməgil! Xəttü xalın "Məntiqüt-teyri"dir əhli-vəhdətin, Quş dilin sən tərcüman etmək dilərsən, etməgil! Çün ənəlhəqdən götürdü surətin mahı niqab, Sən həqi neçün nihan etmək dilərsən, etməgil! Surətin gənci-xəfidir, göstərərsən güzgüdə, Aləmi eyni-əyan etmək dilərsən, etməgil! Qəmzədən misri qılınc vermişsən əsrük türkə kim, Qanbəhasız necə qan etmək dilərsən, etməgil! Kirpigindən canşikar oxları düzmüşsən, məgər Qaşların yayın kəman etmək dilərsən, etməgil! Badə vermişsən pərişan zülfünü sən dağıdıb, Canları bixaniman etmək dilərsən, etməgil! Latəhərrük ayəti gəldi bəyanın şə’ninə, Ol bəyanı sən bəyan etmək dilərsən, etməgil! Ey Nəsimi, həqdən istərsən götürmək pərdəyi, Bütpərəsti bigüman etmək dilərsən, etməgil! * * * Gözlərim yarın qəmindən axıdar dürdanəyi Gözlərim yarın qəmindən axıdar dürdanəyi, Qəmdə yanar daima, gör aşiqi-pərvanəyi. Canını tərk eylə kim, bu yolda canan bulasan, Kim ki, can verdi bu yolda, buldu ol cananəyi. Nəqlini ərz etmə, vaiz, aşiqə hər dəmbədəm, Aşiqin halını bil, qoy bu uzun əfsanəyi. Gəl şərabi-xəmri nuş et, içmə hər peymanədən, Ta əbəd yarın qəmindən içmişəm peymanəyi. Çünkim aydırsan həqi hər yerdə hazırdır, neçin Fərq, ey qafil, edərsən məscidü meyxanəyi? Gəncü mə’mur eyləyən könlümdə yarın vəslidir, Vəsl ilə mə’muri buldum, neylərəm viranəyi? Istərəm çünkim bulunmaz saçının hər tarəsi, Gizləmişdir, qafil olma, zülfi-mişkəfşanəyi. Zülfünün sevdası irdi aşiqi-divanəyə, Zülfünə qıldı müqəyyəd aşiqi-divanəyi. Mə’rifət satır gəlir hər mə’rifətsiz canəvər, Bibəsərdir, aşina bilmə qo bu biganəyi. Çün cəmalından Nəsimi əbcədi qıldı tamam, Oxudu andan götürdü sinü şin dəndanəyi. * * * == Qitələr == Bax şu dilbərin oynuna Bax şu dilbərin oynuna, Günahın almış boynuna, Səhərdən aşiq qoynuna Girən dilbərin quluyam. * * * == Məsnəvilər == Dəryayi-mühüt Dəryayi-mühit cuşə gəldi, Kövn ilə məkan xüruşə gəldi. Sirri-əzəl oldu aşikar Arif necə eyləsin müdar? Hər zərrədə günəş oldu zahir, Torpağa sücud qıldı tahir. Nəqqaş bilindi nəqş içində, Ləl oldu əyan Bədəxş içində. Acı su şərabi-kövsər oldu, Hər zəhr nəbatü şəkkər oldu. Tiryak mizacı tutdu ağu, Lölöi-müdəvvər oldu daru. Külli yerü gög həq oldu mütləq, Söylər dəfü çəngü ney ənəlhəq. Məscud ilə sacid oldu vahid, Məscudi-həqiqi oldu sacid. Hər qətrə mühiti-əzəm oldu, Hər zərrə Məsihü Məryəm oldu. Daşü kəsək oldu vərdi-nəsrin, Fərhad ilə Xosrov oldu Şirin. Məşuq ilə aşiq oldu bir zat, Məhv oldu vücudi-nəfyü isbat. İman ilə küfr bir şey oldu, Dadlu ilə acı bir mey oldu. Şirkət aradan götürdü vəhdət, Vəhdətdən açıldı babi-rəhmət. Can ilə tən oldu bir həqiqət, Birikdi şəriətü təriqət. Əşya ikilkdən oldu xali, Baqi əhəd oldu layəzali. Ey talib, əgər deyilsən əma, Gör vədeyi-külli mən əleyha! Rəf oldu hicab masivəllah, Əlqüdrəti-vəl bəqai-lillah. Qeyr odlu həlakü vəch qaldı, Bəhr oldu şu kim, bu bəhrə daldı. Gər açuq isə bəsirətin bax, Gör səndə həqi vü getmə irax. Gör sən səni kim, nə cismü cansan, Məqsudi-vücudi-kün-fəkansan. Çün möminə mömin oldu mirat, Miratına baxü anda gör zat. Hər kimsə ki, əsridi bu meydən, Həyyi-əbəd oldu zati-heydən. Nəfsini tanıdı, bildi rəbbi, Tövhid yolunda əkdi hübbi. Ey həqdən irağ olan əzazil, Gər div degilsən, adəmi bil! Adəmdə təcəlli qıldı Allah, Qıl adəmə səcdə, olma gümrah! Şeytani-ləinə uyma zinhar, Anın sözünə inanma, ey yar! Həqdən sana latətəə gəldi, Həm vəscüdü əqtərib denildi. Çalındı qiyamətin nəfiri, Ey sağır, eşitmədin səfiri. Həşrin günü gəldi, uyxudan dur, İnanmaz isən gözünü aç gör. Uyxudan oyan ki, məhşər oldu, Gör necə zəmanə pürşər oldu, Sur ünün eşitmədi qulağın, Dayındı bu köprüdən ayağın. Nəşr oldu, oyan, quruldu mizan, Həşr oldu, inan, bilindi yəzdan. Çün məhrəmi – qul-kəfa degilsən, Biganəsən, aşina degilsən. Hər kimsə ki, tanıdı bu canı, Bir zərrəyə saymadı cahanı. Yerdən çıxa gəldi dabətül-ərz, Uş sirrini eylərəm sana ərz. Həm xatəm ola əlində fərman, Yə’ni ki, mənəm bu gün Süleyman. Musa mənəm, uş əsa əlimdə, Həqdən əzəli qılınc belimdə. Müşrikdən edər müvəhhidi fərq, Eyvah ana kim, işi ola zərq. Xəlqin alına basar əsayı, Yəni ki, bilin bu istivayı. Neçün ki, bu istivadadır həq, Ol maliki-mülkü həyyi-mütləq. Həqdən bu sirati-müstəqimi Bilgil ki, budur həqin nəimi. Çün sən keçəsən bu istivadan. Azad olasan qamu bəladan. Həm cənnətü hurü həm liqadır, Rəhman ilə ərşi-istivadır. Üzün bu cəhətdən ola beyza, Min fəzli-ilahəna təala. Adəm degil, həqq oldu bilgil, Məscudi-həqiqə səcdə qılgil. Fəzl istər isən həqiqətə var, Səy ilə dürüş və qılma zinhar. Əlfazi-Nəsimi gör nə candır, Dəryayi-mühitü kövnü kandır. * * * == Rübailər == Rübailər Fəzli həqdir vaqifi əsrarımız Fəzli həqdəndir qamu ənvarımız Fəzl həq göstərmiş idi karımız Fəzli həqdir, Fəzli həq memarımız. Ey özündən bixəbər qafil, oyan Həqqə gəl kim, həq deyil batil, oyan Olma fani aləmə mail, oyan Mərifətdən nəsnə qıl hasil, oyan. Həq-təala Adəm oğlu özüdür Otuz iki həq kəlamı sözüdür Cümlə aləm bil ki, Allah özüdür Adəm ol candır ki, günəş özüdür. Ay ilə günəş üzün heyranıdır Müşk ilə ənbər saçın tərxanıdır Çün Nəsimi əyyamın sultanıdır Dövr anın, dövran anın dövranıdır. * * * == Fars dilində divan == شمارهٔ ۱ یارب چه شد آن دلبر عیاره ما را کآزرد به هجران دل صد پاره ما را بر اوج سعادت تو نگه دار خدایا از نقص و زوال آن شه سیاره ما را با تیغ جفا، دست فراقش بگشاید هردم جگر خسته خونخواره ما را داریم امیدی به ره لطف الهی کآرد به سر آن بخت ستمکاره ما را در گوش دل او به نهانی که رساند حال دل سرگشته آواره ما را در عالم تحقیق چو نظاره من اوست من ناظرم او منظر نظاره ما را جز وصل رخ دوست در این دور نسیمی چاره که کند این دل بیچاره ما را * * * شمارهٔ ۲ صبح از افق بنمود رخ، در گردش آور جام را وز سر خیال غم ببر، این رند دُردآشام را ای صوفی خلوت‌نشین بستان ز رندان کاسه‌ای تا کی پزی در دیگ سر، ماخولیای خام را؟ ایام را ضایع مکن، امروز را فرصت شمار بیدادی دوران ببین، دادی بده ایام را ای چرخ زرگر! خاک من زرساز تا جامی شود باشد که بستاند لبم زان لعل شیرین‌کام را شد روزه‌دار و متقی، امروز نامم در جهان فردا به محشر چون برم یارب ز ننگ این نام را تا کی زنی لاف از عمل، بتخانه در زیر بغل ای ساجد و عابد شده دائم، ولی اصنام را ای شمع اگر باد صبا یابی شبی در مجلسش از عاشق بیدل بگو با دلبر این پیغام را کای از شب زلفت سیه‌روز پریشان بخت من کی روز گردانم شبی با صبح رویت شام را ای غرّه فردا مکن دعوت به حورم زان که من امروز حاصل کرده‌ام محبوب سیم‌اندام را ای زلف و خال رهزنت صیاد مرغ جان و دل وه وه که خوب آورده‌ای این دانه و آن دام را بی‌آن قد همچون الف، لامی شد از غم قامتم پیچیده کی بینم شبی با آن الف این لام را؟ خاک نسیمی در ازل شد با شراب آمیخته ای ساقی مهوش بیار آن آب آتش‌فام را می با جوانان خوردنم، خاطر تمنا می‌کند تا کودکان در پی فتند این پیر دُردآشام را * * * شمارهٔ ۳ می کشد چشم تو از گوشه به میخانه مرا می کند زلف چو زنجیر تو دیوانه مرا شسته بودم ز می و جام و قدح دست ولی می برد باز لبت بر سر پیمانه مرا به هوای لب میگون تو گر خاک شوم ذره ای کم نشود رغبت میخانه مرا دانه خال تو آن روز که دیدم گفتم دام زلف تو کند صید بدین دانه مرا رخ مپوشان ز من، ای سوخته صدبار چو شمع شوق روی تو، به یک شعله چو پروانه مرا ترک سودای سر زلف سیاهت نکنم گر به صد شاخ کنی همچو سر شانه مرا مده ای زاهدم از شاهد و می توبه که نیست چون تو گوشی که بود قابل افسانه مرا منم و میکده و صحبت رندان همه عمر نیست ای خواجه سر خلوت کاشانه مرا گر طلسم تن من بشکند ایام، هنوز گنج عشق تو بود در دل ویرانه مرا در جهان تا بود از قبله و محراب نشان قبله جان نبود جز رخ جانانه مرا صاحب تاج و نگینم چو نسیمی، تا هست بر سر از خاک درش افسر شاهانه مرا * * * شمارهٔ ۴ بهشت و حور، بی وصلت، حرام است اهل معنی را کزان وصل تو مقصود است مشتاق تجلی را قیامت گر بیندازی ز قامت سایه طوبی به زیر سایه بنشانند اهل روضه، طوبی را جمالت گرنه در جنت نماید جلوه ای هر دم کند سوز دل عارف سقر، فردوس اعلی را غم دنیا و فکر دین نگنجد در دل عارف که بی سودا سری باید هوای دین و دنیی را در آن منزل که مهمان شد خیال دیدن رویت نباشد جای گنجیدن غم دنیی و عقبی را ز نور شمع رخسارش فروغی بود در عیسی از این معنی به معبودی پرستیدند عیسی را جمالت نیست آن صورت که در فکر آورد مانی چه صورت نقش می بندد در این اندیشه مانی را به قطع «من لدن » از نار زلف و عارضت زانرو «اناالله العزیز» آمد جواب از نار، موسی را رخ لیلی شنیدستم که مجنون را کند مجنون چه حسن است این «تعالی الله » که مجنون کرد لیلی را سلاطین جهان، یعنی گدایان سر کویت، به چشم اندر نمی‌آرند تاج و تخت کسری را جفای مدعی سهل است و جور و طعنه دشمن نظر چون با نسیمی هست فضل حق تعالی را * * * شمارهٔ ۵ در عالم توحید چه پستی و چه بالا در راه حقیقت چه مسلمان و چه ترسا در صورت ما چون سخن از ما و من آید در ملک معانی نبود بحث من و ما در نقش و صفت نام و نشانی نتوان یافت آنجا که کند شعشعه ذات تجلی ذرات جهان را همه در رقص بیابی آن دم که شود پرتو خورشید هویدا در روی تو ار ذات بود غایت کثرت وحدت بود آن لحظه که پیوست بدانجا انجام تو آغاز شد، آغاز تو انجام چون دایره را نیست نشانی ز سر و پا بشناس تو خود را و شناسایِ خدا شو روشن شود ای خواجه تو را سِرِّ معما ور زانکه تو امروز به خود راه نبردی ای بس که به دندان گزی انگشت، تو فردا مستان الستند کسانی که از این جام در بزم ازل باده کشیدند به یکجا این است ره حق که بیان کرد نسیمی والله شهیدا و کفی الله شهیدا * * * شمارهٔ ۶ این حضور عاشقان است، الصلا صحبت صاحبدلان است، الصلا یار با ما در سماع معنوی است گر نظر داری عیان است، الصلا در سماع عشق رقصانیم باز این معانی را بیان است، الصلا حضرت مستان خاص الخاص ماست مجلس آزادگان است، الصلا هر کجا ذوقی است گو در نه قدم جان سید در میان است، الصلا * * * شمارهٔ ۷ - ستایش فضل‌الله نعیمی ای چون فلک از عشق تو سرگشته سر ما سودای تو زد آتش غم در جگر ما بودیم هوادار تو پیوسته و باشیم تا هست نشان تو و باشد اثر ما بشنو که چه فریاد و فغان در ملکوت است از یارب هر شام و دعای سحر ما ما زنده به عشق تو از آنیم که نگذاشت مهر تو که یک ذره بماند اثر ما جز آینه صورت روی تو نباشد هر ذره که یابند ز خاک بصر ما ناسوخته از هستی ما خشک و تری نیست ای آتش سودای تو در خشک و تر ما در پای تو چون آب روان تا شده پستیم از سایه سرو تو بلند است سر ما چون مملکت حسن تو را حد و کران نیست در عشق رخت کی به سر آید سفر ما؟ ای کرده به مه نسبت رویش مگرت نیست از روی خدا شرم و ز روی قمر ما جز روی تو در دیده ما روی که آید؟ ای آینه صورت رویت نظر ما ای دیده خونبار بران از مژه ها سیل زان پیش که طوفان شود از رهگذر ما خاک قدم فضل خدا ار شوی ای جان مانند نسیمی ببری سیم و زر ما * * * شمارهٔ ۸ آنچه پیش است اگر جمله بدانید شما روز و شب خون ز ره دیده فشانید شما دیده دل بگشایید و نکو درنگرید می رود عمر، چه در بند جهانید شما چون روی از پی دنیی، برود دین از دست وز پی سود جهان بس بزیانید شما پیش دارید یکی راه عجب دور و دراز نیک کوشید در این راه نمانید شما هیچ کس نیست که این راه ندارد در پیش گورها را نگرید ار به گمانید شما اگر از قوس قضا تیر اجل بر تو رسد بهر آن تیر، یقین، جمله نشانید شما ای نسیمی چو تو خورشید برآمد به جهان این همه ذره بدان نور نهانید شما * * * شمارهٔ ۹ ساقیا آمد به جوش از شوق لعلت جان ما خضر مایی، می بیار از چشمه حیوان ما با لب لعلت به جان بستیم پیمان در ازل تا ابد پیمانه لعل تو و پیمان ما درد بی درمان ما را چاره جز وصل تو نیست ای وصالت چاره ساز درد بی درمان ما عاشقان را در دو عالم جان جانان خود تویی کی بود غیر از تو جانی ای دل و جانان ما روضه رضوان ما جز خطه کوی تو نیست روضه ای کو غیر از این؟ ای روضه رضوان ما چشم یعقوب از غم روی چو ماهت شد سفید سر بر آر از قعر چاه ای یوسف کنعان ما بر گل و ریحان نمی خواهم که اندازم نظر تا که باشد زلف و رخسارت گل و ریحان ما عاقبت خواهد ز ما دودی به روزن برشدن کی چنین پنهان بماند آتش سوزان ما؟ کشتی چون نوح اگر داری نخواهی غرق شد گر بگیرد کوه و صحرا سر بسر طوفان ما جوهری نیکو شناسد قیمت در یتیم هم تو دانی قدر خود ای گوهر عمان ما سوره زلف و رخت، نور و دخان آمد ز حق ای ز رحمن گشته منزل سوره ای در شأن ما مصحف روی تو می خوانیم از حق در ازل ای کلام ناطق این است آیت قرآن ما عمر در سودای زلفت رفت و راه آخر نشد آه از این سودای دور و راه بی پایان ما شد به سر، گردان نسیمی در هوایت چون فلک ای اسیر بند زلفت جان سرگردان ما * * * شمارهٔ ۱۰ تا هوای طوبی قد تو دارد جان ما هست منزل آیت «طوبی لهم » در شأن ما قبله و ایمان عاشق نیست الا روی دوست تا که هست و بود و باشد قبله و ایمان ما در ازل چون با تو پیمان محبت بسته ایم هست چون حسن تو باقی تا ابد پیمان ما بر سر زلف تو خواهد رفت باز این دین و دل این دل آشفته حال و جان سرگردان ما اشک سرخ آمد گواه و زردی رخ شد دلیل حال ما میکن قیاس از حجت و برهان ما خواب از آنرو خوش نمی آید به چشم ما که هست خیل سلطان خیالت روز و شب مهمان ما وصل رویت گر شبی مهمان ما گردد ز لطف جنت و فردوس گردد کلبه احزان ما حال درد خاص ما را با طبیب ای دل مگو کز طبیب عام نتوان یافتن درمان ما خسرو انجم به جای خود بود گر بنده وار بر میان بندد کمر پیش رخ سلطان ما با نسیمی بوی زلفش می کند هردم خطاب کای نسیم روح‌پرور زان مایی زان ما * * * شمارهٔ ۱۱ ای رخ جانفزای تو جام جم جهان نما گشته عیان ز روی تو ذات و صفات کبریا حسن خط جمال تو هست چو عین ذات حق ذات حق از جمال تو گشت عیان و رونما عرش خدا چو روی او بود نمود روی از او سی و دو نطق موبه مو در شب قدر ز استوا روز قیام شد عیان از رخ بدرت ای جوان شق قمر چو کرده ای، شد سر زلف تو دو تا سی و دو خط چو رخ نمود روز عبید از رخت سی و دو نطق شد عیان زان خط روی جانفزا هرکه سجود روی تو همچو ملک کند یقین جنت روی تو شود روز جزا ورا جزا سجده کنم به روی تو زان که تو قبله منی وقت نماز می کنم سوز و نیاز را ادا فاتحه رخ ترا چون به نماز خوانده ام طاعت من قبول شد یافته ام ز حق لقا سجده بجز به روی تو نیست قبول پیش حق بهر همین سجود من نیست بجز رخ ترا قاری مصحف رخت بود خدا چو خود نوشت گشت شهید حسن خود خواند چو سوره شفا عین وجود جمله شد شاهد و هم شهید خود عارف ذات خود چو شد یافت ز ذات حق لقا بود همیشه ذات او عاشق حسن سی و دو داشت همیشه جست و جو خویش به خویش دایما گشت عیان کنون، تمام، ذات خدای لاینام مفتعلن مفاعلن تا له تلا و تا له لا فضل قدیم ذوالمنن خالق خلق مرد و زن عارف وجه خویشتن بود همیشه از خدا سجده روی فضل کن چونکه ز لطف در ازل فضل ز فضل خود سرشت جان و تنت نسیمیا گرچه نسیمی خاک شد در ره آن صنم ولی بر سر دیده می کشند اهل نظر چو توتیا * * * شمارهٔ ۱۲ ای رخت از روی حسن آیینه گیتی نما وی قدت چون طوبی از خوبی به صد نشو و نما تا که جان بازد ز شوق روی خوبت جان من عاشقان خویش را ای ماه گاهی رو نما چون رخت مقصود خلق است، کعبه عشاق هم هست از این هر عالمی عاشق تو را تنها نه ما جان جانها چون سر زلف تو آمد لاجرم گر تو ننمایی رخت هردم رود صد جان ز ما ساقیا بر یاد چشم مست یار دلربا خیز و در عین قدح ریز آن می راحت فزا خیز و در بحر محیط می فکن کشتی جام تا چو ما گردی در این دریا به حکمت آشنا حرمت می دار کز بیت الحرام آورده اند تا شوی از شرب او واقف ز اسرار قضا تلخی‌اش را حق شمر چون گفته‌اند «الحق مر» رنگ و بویش را مدان باطل که آن نبود روا زاهدا! نوشیدن می از سر اخلاص و صدق بهتر از ورزیدن زهد است با شید و ریا در هوای دلبران عمر نسیمی صرف شد وز همه در عمر خود هرگز نمی‌بیند وفا * * * شمارهٔ ۱۳ ای روز و شب خیال رخت همنشین ما جاوید باد عشق جمالت قرین ما آن دم که بود نقش وجودم عدم هنوز مهر تو بود مونس جان حزین ما ما سجده پیش قبله روی تو می کنیم تا هست و بود قبله، همین است دین ما ما را هوای جنت و خلد برین کجاست روی تو هست جنت و خلد برین ما روزی که دور چرخ دهد خاک ما به باد نگذارد آستان تو، خاک جبین ما ای خاتم جهان ملاحت به لطف و حسن شد مهر مهر روی تو نقش نگین ما تا در هوای مهر تو چون ذره گم شدیم گو برمخیز دشمن از این پس به کین ما هردم به چشم اهل وفا نازنین تر است هرچند ناز می کند آن نازنین ما هست آرزوی جان نسیمی وصال تو ای آرزوی جان، نفس واپسین ما * * * شمارهٔ ۱۴ ای ز سنبل بسته مویت سایبان بر آفتاب زلفِ مشکینت شب قدر است و رویت ماهتاب مستِ آن چشمِ خوشم کز ناتوانی یک نفس همچو بختِ خفته‌ام سر برنمی‌آرد ز خواب تا شد از شمعِ رُخَت پروانهٔ جان باخبر هست چون زلفت بر آتش رشتهٔ جانم به تاب حورِ عین بنشیند از غیرت بر آتش چون سپند در بهشت از چهره چون فردا براندازی نقاب ز آرزوی وصلِ رویت هر شب ای مَه تا سحر جز خیالت چشم ما نقشی نمی‌بندد بر آب نیست از مهر رخت خالی وجودم ذره‌ای کی وجود ذره باشد بی‌وجود آفتاب از رقیبانِ خطابین رخ بپوش ای مَه که شد چهره پوشانیدن از چشمِ خطابینان صواب ساقیا می ده که در دورِ لبِ میگونِ دوست صد جهان تقوی نمی‌ارزد به یک جام شراب جانِ بیمارم چو یادِ آن لبِ میگون کند ساغرِ چشمم لبالب گردد از لعل مذاب باد اگر بویی به چین از نکهتِ زلفت برد از حَسَد افتد در آتش همچو عنبر مشکِ ناب دور جام می بگردان امشب ای ساقی که من از می سودای چشمش سرخوشم مست و خراب چون لبِ لعلت که بازارِ شکر بشکسته است گوهرِ نظمِ نسیمی، قیمت دُرِّ خوشاب * * * شمارهٔ ۱۵ - ستایش فضل‌الله نعیمی ای رموز لوح رویت عنده ام‌الکتاب کرده طی پیش جمالت نامه حسن آفتاب سوره سبع المثانی آفتاب روی توست اهل دل را از رخت روشن چو ماه است این حساب باز یابد هر که خواند از رخت سی و دو خط سر و انشق القمر با معنی ام الکتاب تا به رویت گفته ام «وجهت وجهی » چون خلیل آتش نمرود بر من گشته ریحان و گلاب آیة الکرسی و طه هست حق روی تو هر که دارد نور حکمت داند از فضل این خطاب هفت خط وجه آدم هشت باب جنت است شد به فضل حق اولوالالباب را این فتح باب ره به خط استوای وجه آدم چون نبرد مشرک بی دیده، زان جاوید ماند اندر عذاب چون نسیمی هر که خاک آستان فضل شد از شرف بر دیده خورشید می‌آرد رکاب * * * شمارهٔ ۱۶ ای شب زلفت که روزش کس نمی بیند به خواب در تب است از تابش خورشید رویت آفتاب عالم از نور تجلی کرد نورانی رخت گرچه زلفت چون شب قدر است و رویت ماهتاب آن که پیش خط و خالت چون ملک در سجده نیست باشد ابلیسی که هست از نار حرمان در عذاب با دم جان پرورت انفاس عیسی بسته نطق پیش زلف تابدارت گشته مریم رشته تاب قبله تحقیق من روی تو و وصلت حیات جنت جاوید من کوی تو و لعلت شراب طره طرار زلفت سوره رحمان و عرش غمزه غماز عینت معنی ام الکتاب هرکه را غیر از تو باشد آرزویی در جهان تشنه ای باشد که جوید آب حیوان در سراب کی کند میل نعیم و نعمت دنیای دون کز لبت نوشیده باشد شربت ناز و عتاب؟ چون وجود غیر ممنوع است و شرکت منتفی است با جمال خویش باشد حسن رویت را خطاب در رخت نور تجلی دیده اکنون چون ندید از لبت جز «لن ترانی » کی بود او را جواب؟ می کند شرح «الم نشرح » نسیمی از خطت ای رخت «انا فتحنا» از تو شد این فتح باب * * * شمارهٔ ۱۷ چون گشودم فال بخت از مصحف روی حبیب آیت نصر من الله آمد و فتح قریب سوره قاف است رویش هر که این مصحف بخواند گرچه کافر می نماید انه شی ء عجیب رسم عشق و عاشقی اکنون پدید آید ز نو چارده خط چون عیان شد بر رخ ماه حبیب گرنه سر کفر و دین خواهد گشودن در جهان از چه بندد زلف را بر چهره یار من صلیب ای دل شوریده من! چون نشان داری ز دوست؟ چون خط او یافتی بر خوان و بردارش نصیب چون سکندر گر ننوشد هر که او آب حیات زان سواد وجه جانان صورتی باشد غریب چون برآرد از چمن گل بوستان فضل حق ای بسا عاشق که باشد در فغان چون عندلیب پیش وجهش هالک آمد جمله عالم ای نسیم! شاد زی زان روی و خرم، گو بمیر از غم رقیب * * * شمارهٔ ۱۸ ای صفات تو عین موجودات ذات پاک تو مظهر ذرات عین هر نیستی ز هستی تو در همه نفی گشته است اثبات در جمیع فنا تویی باقی از حیات تو بوده جمله ممات روز و شب از برات می میرم کی نویسی به گنج وصل برات؟ در خرابات عاشقان سرمست غسل کردم به می ز بهر صلوة بر سر خود بروت می مالم ریش خود چیست تا برم ز برات قدر خود را چو من بدانستم گشتم ایمن ز صوم و قدر و برات پیش من چونکه دیر و کعبه یکی است عز عزی برفت و لات و منات فارغم از بهشت و از دوزخ ایمنم از هراس قید و نجات هر توجه که می کنم، وجهت می نماید به هر حدود و جهات ننگم امروز آید از نامم عار دارم ز نام و ننگ و صفات از تو شد حاصلی نسیمی را ورنه دارد عدم سکون و ثبات * * * شمارهٔ ۱۹ زهی جمال تو مستجمع جمیع صفات رخ تو آینه رونمای عالم ذات به حق سبعه رویت که سوره کبراست که عید اکبرم این است و بهترین صلوات کمال حسن رخت قابل نهایت نیست چرا که لایتناهی بود جمیع صفات سجود قبله روی تو می کند دل من صلوة دایمم این است و قبله گاه صلات ز لام و بی لبت یافتم حیات ابد که آب خضر همین شربت است و عین فرات دلی که کشته رویت نشد بدان حی نیست چگونه زنده توان بود بی وجود حیات تو شاه عرصه حسنی و هر که دید رخت به یک پیاده حسن رخ تو شد شهمات زهی ز حسن رخت عید ماه نو کرده سواد زلف تو روشن شبی سیاه برات به مصر جامع رویت گزاردم جمعه زهی حلاوت ایمان و طعم قند ونبات خیال روی تو را عابدی که قبله نساخت ز عابدان مشمارش که می پرستد لات کسی که جان چو نسیمی فدای روی تو کرد سواد نامه اعمال او بود حسنات * * * شمارهٔ ۲۰ ای کعبه جمال توام قبله صلات حسن رخ تو داده به خورشید و مه زکات ذرات کاینات به مهر تو قایمند چون عالم صفات که قایم بود به ذات ادراک حسن روی تو خفاش کی کند ای آفتاب روی تو مستجمع صفات روشن شد اینک روی تو در لات دیده اند آنان که در کنشت پرستیده اند لات از نازکی رخ چو مهت بر بساط حسن لیلاج عقل را به دو منصوبه کرده مات در کاینات غیر تو کس را وجود نیست ای یافته وجود به ذات تو کاینات شرک است در طریق حقیقت دویی، ولی ما خضر تشنه ایم و تویی چشمه حیات دم درکش از بیان لب لعلش ای خرد کافزون ز وسع کوزه بود دجله و فرات زلفش به راستی شب قدر است و راست است گر خوانمش به وجه دگر لیلة البرات آن کو زفضل حق چو نسیمی به حق رسید شمع هدایت آمد و پروانه نجات * * * شمارهٔ ۲۱ اگرچه چشمه نوش تو دارد آب حیات دلیل ما خط سبز تو است در ظلمات به چشم مست تو دیدم یقین و دانستم که هست حسن تو را بر کمال جمله صفات اگر نه روی تو بودی بیان صورت حق چگونه روی نمودی به ما تجلی ذات جهان حسن قدیم است و عشق لم یزلی مدینه ای که مصون است و ایمن از نکبات به هر طرف که نظر می کنم نمی بینم جز آفتاب رخت در جهات و غیر جهات رخش به دیده معنی ببینی ای صوفی ز رنگ زرق و ریا پاک اگر کنی مرآت بیا بیا که به دیدارت آرزومندم چنانکه تشنه به آب زلال در فلوات دلم نشد به سلامی اگرچه شاد از تو علیک الف سلام و مثله برکات سجود روی تو کردم، به پیش حق این است عبادتی که قبول است و باشد از حسنات بیا که تا شب قدر من است گیسویت شبم گذشت به قدر از هزار قدر و برات دلی که عارف روی تو شد ز دوزخ رست که عارفان جمال تواند اهل نجات مرا ز کعبه کویش مگو به مسجد رو که حق پرست چو صوفی نمی پرستد لات مباش بسته تقلید و ظن که ممکن نیست کز این طریق به منزل کسی رسد هیهات نسیمی آتش وحدت چنان تجلی کرد که بانگ «انی اناالله » برآمد از ذرات * * * شمارهٔ ۲۲ مرا در آتش غم، عشقت آن زمان انداخت که عشق روی تو آشوب در جهان انداخت به تیر غمزه چو چشمت مرا بزد گفتم که مشتری نظری بر من از کمان انداخت چو زلف اگرچه بر آتش مرا رخت بنشاند لبت مرا چو سخن در همه زبان انداخت سحر ز دامن زلفت هوا غبار گرفت نسیم صبح در آفاق بوی جان انداخت صدف به شکر دهانت گشاد لب زانرو سحاب دانه لؤلؤش در دهان انداخت کسی که نسبت روی تو را به مه می کرد خجل شد از تو نظر چون بر آسمان انداخت بر آستان قبول تو سرور آن کس شد که همچو پرده سر خود بر آستان انداخت چنین که حسن رخت لایزال و لم یزل است نظر ز روی تو چون یک نفس توان انداخت به جزو لایتجزا حکیم قایل نیست مگر دهان تو او را در این گمان انداخت به گرد لعل تو می گشت عقل چون پرگار حدیث نقطه موهوم در میان انداخت اگرچه کشتی تن بشکند چه باک او را که باد شرطه فضل تو بر کران انداخت بپرس حال نسیمی ز چشم و زلف و ببین که خسته را به دو سودا چه ناتوان انداخت * * * شمارهٔ ۲۳ هیچ می‌دانی که عالم از کجاست؟ یا ظهور نقش آدم از کجاست؟ یا حروفِ اسم اعظم، در عدد چند باشد یا خودِ اعظم از کجاست؟ گنجِ دانش را طلسمِ محکم است این طلسم گنج محکم از کجاست؟ آن دمی کز وی مسیحا مرده را زنده گردانید آن دم از کجاست؟ خاتم ملک سلیمانی ز چیست؟ حکم تسخیر است خاتم از کجاست؟ چیست اصل فکرهای مختلف وین خیالات دمادم از کجاست؟ آن یکی اندوهگین دانی ز چیست؟ وین یکی پیوسته خرم از کجاست؟ ای نسیمی ز آنچه میدانی بگوی کاین یکی بیش آن یکی کم از کجاست؟ * * * شمارهٔ ۲۴ عشق تو گرفتار تو داند که چه درد است جانی که ندارد سر این درد، نه مرد است آن دل که نکرد از دو جهان درد تو حاصل حاصل ز حیات آنچه مراد است نکرده است بی درد طلب حلقه صفت بر در مقصود سر کوفتن مدعیان آهن سرد است از عمر گرامی چه تمتع بود آن را کز نخل محبت رطب عشق نخورده است جز روی دلارای تو ای سرو گل اندام خار است به چشم من، اگر آن همه ورد است حال دل پرآتش ما شمع چه داند هرچند که با گریه و سوز و رخ زرد است بویی که سر زلف سمن سای تو دارد صد عنبر و مشک ختنش رفته به گرد است آن را که نظر بر دل و دین و سر و جان است در معرکه عشق کجا مرد نبرد است؟ چون دور فلک بی سر و پا گشت نسیمی در دایره چون نقطه از آن واحد و فرد است * * * شمارهٔ ۲۵ زلف تو شب قدر من و روی تو عید است وز زلف تو اندیشه ادراک بعید است ابروی تو هریک مه عید است از آنرو در عالم از ابروی تو پیوسته دو عید است تا روی تو را دیده ام ای ماه دل افروز روزم همه چون طالع و بخت تو سعید است هرگز نفسی در دو جهان شاد مبادا آن دل که ز درد تو به درمان نرسیده است خالی نبود تا ابد از نور تجلی آن را که به رخسار تو بینا شده دیده است رخصت ندهد عقل اگر خوانمت انسان انسان خداروی، بدینسان که شنیده است دانی که ز عالم که برد دین به سلامت آن دل که به کفر سر زلفت گرویده است تا قبله عشاق تو از روی تو شد راست چون طاق دو ابروی تو محراب خمیده است تا وصف رخت در قلم آورد نسیمی خط بر ورق حسن رخ ماه کشیده است * * * شمارهٔ ۲۶ سالک عشق تو هر دم به جهان دگر است هر نفس طالب وصلت به مکان دگر است گرچه وصف تو کنند اهل تفاسیر و کلام مصحف روی تو را شرح و بیان دگر است حرف ما ابجد عشق است چه داند نحوی منطق الطیر اولوالفضل زبان دگر است عاشقان را رخ زرد ار چه دلیل است به حق بر رخ اهل دل از عشق نشان دگر است کشته لعل لبش کی کند اندیشه مرگ همدم روح قدس زنده به جان دگر است چند خواند به سر خوان بهشتم زاهد دعوت محرم اسرار به خوان دگر است گرچه ترکان همه با تیر و کمانند ولی چشم و ابروی تو را تیر و کمان دگر است گرچه خوبان همه شکر لب و شیرین دهنند دل من شیفته تنگ دهان دگر است آفتاب رخ تو عین وجود همه شد لاجرم در رخ هر ذره عیان دگر است از پی سود و زیان چند به بازار روی تا بگویند که آن خواجه فلان دگر است چهره زرد مرا سهل مبین ای زاهد کاین زر نادره معیار ز کان دگر است رمز عارف به تصور نتوان دانستن لغت طرفه این زمره لسان دگر است غرقه بحر غمش یاد ز ساحل نکند ساحل غرقه این بحر کران دگر است چون نسیمی به یقین از کرم فضل رسید کی خورد غصه که هردم به مکان دگر است * * * شمارهٔ ۲۷ امشب از روی تو مجلس را ضیایی دیگر است دیده‌ها را نور و دل‌ها را صفایی دیگر است شرمم از روی تو می‌آید بشر گفتن تو را جز خدا کفر است اگر گویم خدایی دیگر است تا نهادیم از سر دریوزه در کویت قدم هر زمان از فضل حق ما را عطایی دیگر است گرچه هست آب و هوای روضه رضوان لطیف جنت‌آباد سر کوی تو جایی دیگر است هرکسی در سر هوایی دارد از مهرت ولی در سر ما ز آتش عشقت هوایی دیگر است نیست این دل قابل تیمار و درمان ای طبیب درد بیمار محبت را دوایی دیگر است بر در سلطان، گدا هستند بسیاری ولی بر در آن حضرت این مفلس گدایی دیگر است خانه مردم ز بس کز آب چشمم شد خراب هر زمان با آب چشمم ماجرایی دیگر است چشم مستش گفت: هستم من بلای جان خلق گفتم ابرو، غمزه‌اش گفت: آن بلایی دیگر است گرچه دارند از گل رویش نوایی هرکسی بلبل جان نسیمی را نوایی دیگر است * * * شمارهٔ ۲۸ من سر شادی ندارم با غم یارم خوش است من مسیحا مذهبم با دیر و خمارم خوش است مستم از جام اناالحق، جای من گو دار باش دولت منصور دارم، بر سر دارم خوش است نیستم چون اهل دنیا، طالب دیدار و گنج چون فقیر محتشم بی گنج و دینارم خوش است چون دم روح القدس در جان بیمار من است با وصال آن طبیب این جان بیمارم خوش است کار و باری بود اگر، در عشق شستم دست از آن غیر از آن کاری ندارم، با چنین کارم خوش است بر سر کوی هوایت کان مقام حیرت است پا و سر گم کرده ام، بی کفش و دستارم خوش است من خلیل عشق یارم رخ نمی تابم ز نار نار با عاشق چو گلزار است با نارم خوش است عروة الوثقی و سر وحدت و حبل المتین زلف دلدار است از آن با زلف دلدارم خوش است من ز چشم مست ساقی در خمارم روز و شب عیب نتوان کرد اگر با خمر خمارم خوش است جنت فردا و حور عین نمی باید مرا کز نعیم آخرت با وصل آن یارم خوش است من ز نور آفتابم ای نسیمی زان جهت جاودان با آفتاب و ماه و انوارم خوش است * * * شمارهٔ ۲۹ گفتمش زلف تو مأوایی خوش است گفت خوبان را همه جایی خوش است گفتمش همتا ندارد قامتت گفت چشمم نیز همتایی خوش است گفتمش دور خوش است ایام عمر گفت آن با روی زیبایی خوش است گفتمش در بند بالای توام گفت از این مگذر که بالایی خوش است گفتمش سودای چشمت کرده ام گفت می بینی چه سودایی خوش است گفتمش کار خوش است این کار عشق گفت با چون من دلارایی خوش است گفتمش عشق رخت شد رای من گفت عاشق را همه رایی خوش است گفتمش سرو چمن پیش تو کیست؟ گفت بی رفتار و بی پایی خوش است گفتمش دارم تمنای تو، گفت ای نسیمی این تمنایی خوش است * * * شمارهٔ ۳۰ ای که از فکر تو پیوسته سرم در پیش است دل من بی لب لعل نمکینت ریش است گر کنم روز و شب اندیشه وصلت چه عجب عاشق غمزده پیوسته محال اندیش است جور خوبان ز وفا گرچه بود بیش، ولی ای وفا اندک من! جور تو بیش از بیش است دل من وصل تو مشکل به کف آرد زانرو کاحتشام تو نه مقدار من درویش است جور و خواری همه کس را بود از بیگانه من بی طالع سودا زده را از خویش است گرچه آزار و جفا مذهب خوبان باشد بت بی رحم مرا کشتن عاشق کیش است گرچه لعل لب تو چشمه نوش است ولی از رقیبان تو بسیار به جانم نیش است سر نثار قدمش کرد نسیمی و هنوز خجل از کرده خویش آمد و سر در پیش است * * * شمارهٔ ۳۱ گرچه چشم ترک مستت فتنه و ابرو بلاست این چنین دلبر بلا و فتنه دیگر کجاست؟ نقش اشیا سر به سر روشن شد از رویت مگر جام جمشید رخت آیینه گیتی نماست چون تو هستی دایم اندر خانقاه و میکده رند و صوفی را چرا پیوسته باهم ماجراست؟ سالکان را در طریق کعبه وصل رخت منزل اول فنای خویش و نفی ماسواست گر نه  رویت آفتاب ذات پاک است از چه رو از رخت صحن سرای هر دو عالم پر ضیاست بر صراط الله از آن بر خط رویت می روم کاهل معنی را صراط الله خط استواست چار مژگان و دو ابرو و دو خط و موی سر هشت باب جنت و هم جنت و فردوس ماست سرو را تا نسبتی کردم به بالای تو نیست راستی را زین فرح پیوسته در نشو و نماست دل ز من گفتم که دزدید؟ ابرویت گفتا که چشم این چنین پرفتنه کج با کسی گفته است راست تا به سر سی و دو خط رخت ره برده ام شش جهت چندانکه می بینم همه روی خداست چون نسیمی رستگار است از فنا و از عدم هر وجودی را که از سی و دو نطق حق بقاست * * * شمارهٔ ۳۲ مطلع انوار زلفت مسکن جان و دل است «رب انزلنی » بیان آن مبارک منزل است گرچه دل در زلف خوبان بستن از دیوانگی است عاشقی کو دل در آن زنجیر بندد عاقل است عقد گیسویت به آسانی نگردد حل از آنک معنی ای محکم دقیق و عقده ای بس مشکل است صورت حق آن که می گوید که روی خوب نیست چشم حق بین نیست او را، دعوی او باطل است با لبت گفتم که خواهم داد روزی جان به تو روز آن آمد بگو با لب که جان مستعجل است در سواد ظلمت زلف تو هست آب حیات آن که می گوید نه، حیوان است و حیوان غافل است غوطه خور در بحر عشقش تا به دست آری گهر در نصیب آن نشد کو بر کنار ساحل است ای خیالت کرده روشن خانه چشمم، بلی هرکجا محفل بود روشن به شمع محفل است در طریق کعبه وصل تو اهل شوق را غم رفیق و زاد ره خونابه و دل محمل است حاصلی ما را نشد جز عشق جانان در جهان عشق جانان هر که را حاصل نشد بی حاصل است ای نسیمی صورت حق بسته بین بر آب و گل تا ببینی صورت حق بسته بر آب و گل است * * * شمارهٔ ۳۳ سلطان غمت را دل پردرد مقام است آن دل چه نشان دارد و آن مرد کدام است در عشق تو چون هست دلم بنده جاوید کار دلم از دولت وصل تو تمام است جز پختن سودای سر زلف تو در سر دیگر هوس عاشق دلسوخته خام است ای آن که کنی عرضه سجاده و تسبیح مرغ دل ما فارغ از این دانه و دام است چون توبه ز مستی کند آن رند که شد مست زان باده که روح القدسش جرعه جام است ای کرده رخت روز، شب تیره ما را صبحی که نه با روی تو باشد همه شام است ای طالب ناموس رها کن طلب نام در عشق بزرگی و کرامت نه به نام است تا محرم اسرار خیال تو دلم شد کار نظر از اشک چو لؤلؤ به نظام است بر طالب جنت که مرادش نه تو باشی وصل تو حرام آمد و حقا که حرام است بر طور لقا جان کلیمت «ارنی » گوی دیدار تو می خواهد و مشتاق کلام است محراب نسیمی رخ و ابروی تو باشد تا روی تواش قبله و چشم تو امام است * * * شمارهٔ ۳۴ مرغ عرشیم و قاف خانه ماست کن فکان فرش آشیانه ماست جعد مشکین و زلف وجه الله دام دل عین و خال دانه ماست ای فسوسی دم از فکوک مزن ذات حق فارغ از فسانه ماست زان حرام است با تو می خوردن کاین شراب از شرابخانه ماست بی نشان ره به ذات حق نبرد کان نشان سی و دو نشانه ماست گر طلبکار ذات یزدانی وجه بی عذر و بی بهانه ماست آتش کفر سوز و شرک گذار نار توحید یکزبانه ماست آنچه اشیا وجود از او دارد گوهر بحر بی کرانه ماست نام صوفی مبر که آن دلبر فارغ از فش و ریش و شانه ماست تن تنانای ما الف لام است مست عشقیم و این ترانه ماست چون نسیمی همه جهان امروز سرخوش از باده شبانه ماست * * * شمارهٔ ۳۵ نقش هستی رقم صورت کاشانه ماست مستی کون و مکان از می و میخانه ماست آب حیوان و می کوثری و ماء معین جرعه صافی بی دردی پیمانه ماست زرفشان شمع فلک، مجلس پیروزه لگن عکس رخسار قمر پرتو پروانه ماست فارغ از کعبه و بتخانه و دیریم و کنشت ملک وحدت وطن و قاف قدم خانه ماست مرغ لاهوت که از دام دو کون آزاد است در حقیقت چو صدف طالب دردانه ماست حاصل «انطقناالله » و «ان من شی ء» گر کنی فهم سخن قصه و افسانه ماست چه غم از مفلسی و قلت اسباب مرا گنج وحدت چو مقیم دل ویرانه ماست جمله ذرات جهان آینه صورت اوست مطلع نور تجلی رخ جانانه ماست هست بر فرق نسیمی شرف سایه حق زان لوای عظمت افسر شاهانه ماست * * * شمارهٔ ۳۶ منم آن مجمع البحرین که پر لؤلؤی مرجان است که دایم در خیال من لب و دندان جانان است بیا ای طالب معنی! کنون بشنو به گوش جان بیان از علم القرآن که الحق فضل رحمان است «لباس سندس» حق را که آمد خلعت حوری تو از «مدهامتان» برخوان که بر رخ خط ریحان است ز «عینان نضاختان» بنوش این شیر چون امی ز شرح سینه چون دیدی که جاری زان دو پستان است چو عین سلسبیلی شد روان از خط زیر لب بخور کاسی دو زان کوثر، علی چون ساقی آن است درخت منتهی را جا (از آن) در این بهشت آمد که سی و دو سخن از وی محیط چرخ گردان است حیات جاودان جاری در این خلد است ز فضل حق که یک قطره ز جوی او هزاران بحر عمان است بیاور جام پرباده، الا ای ساقی ساده! که تا ظاهر کند رمزی علی از حق که پنهان است چو انس و جن شدند کافر، شدند یأجوج و هم مأجوج از آن سدی که ذوالقرنین بر ایشان بست ایمان است زمین بشکافت و شد ظاهر ز حق آن آیت دابه مریض عشق را دیگر بجز مردن چه درمان است * * * شمارهٔ ۳۷ بخت ابد یار آن که با تو قرین است با تو نشستن به از بهشت برین است جور و جفا کردن از تو دور نباشد عادت خوبان روزگار چنین است دل هوس زهد کرد و گوشه ولیکن چشم سیاه تو آفت دل و دین است مست و خراب از خیال گوشه چشمت هر طرفی صدهزار گوشه نشین است طینت پاکیزگی لطف تنت را خاک ز کافور و آب ماء معین است چشم گهربارم از خیال دهانش حقه لؤلؤی ناب و در ثمین است دل به تو دادیم و جان فدای تو کردیم بیعت ما با تو و قرار همین است دولت وصل تو هر که یافت به عالم خسرو آفاق و شاه روی زمین است خال تو کشمیر و بابل است زنخدان چشم تو از خطا و روی تو چین است مصحف روی تو می کند همه را شرح راز نهانی که (آن)امام مبین است جان به خیال لبت سپرد نسیمی زان که خیال لب تو روح امین است * * * شمارهٔ ۳۸ عرش رحمان است رویش، علم الاسما گواست اعتقاد اهل حق این است و قول مصطفی است گر به جامی بود جم را حشمت و شاهنشهی دارد این آیینه رویت که روی حق نماست دیگران گر سدره فردا تمنا می کنند طوبی ما هست بالایت که حسنت منتهاست (نقش هستی سر به سر روشن شد از رویت مگر جام جمشید رخت آیینه گیتی نماست) آن که در جا نیستی می گویدت بی دیده است ذره ای جا بی تو در دنیا و در عقبی کجاست؟ آن که چون شیطان سجود قبله رویت نکرد گو به لعنت رو که چون ابلیس در چون و چراست زان عزازیل از خدا نشنود امر اسجدوا کز حسد پنداشت آدم صورت غیر خداست حسن رویت هست مستغنی زهررویی که هست آفرین بر بخشش فضلت که دریای عطاست آن که جز روی تو دارد قبله در پیش نظر رخ ز روی حق بتابیده است و رویش در قفاست ای ز هجران سوخته جانم به آتش همچو شمع چشم جان بگشا که روز وعده وصل و لقاست (نیک و بد را علت از روی حقیقت چون یکی است از دویی بگذر که یکتاییم و یکتا کی دوتاست؟) از ره صورت مسمایی و اسمی گرچه هست در حقیقت عین اشیاییم و اشیا عین ماست حسن یار و عشق ما را انتهایی نیست چون اولین چیزی که می جویی از آن بی ابتداست حسن او و عشق ما هست ای نسیمی لم یزل زان که حسن او قدیم و عشق ما بی‌انتهاست * * * شمارهٔ ۳۹ چشم بیمار تو تا مست و خراب افتاده است در سر من هوس جام و شراب افتاده است تا حدیث لب میگون تو در شهر افتاد زاهد گوشه نشین با می ناب افتاده است نظم دندان تو تا دیده ام ای پسته دهن! به خدا از نظرم در خوشاب افتاده است در دل افتاد مرا آتش عشقت چون شمع رشته جانم از آن در تب و تاب افتاده است عکس بالای تو در دیده من دانی چیست؟ سایه سرو که در چشمه آب افتاده است هرکه منعم کند از عشق تو ای ترک خطا! همه دانند که از راه صواب افتاده است از خیال لب نوشین تو در باده مدام قدح دیده من همچو حباب افتاده است هر که خوناب، چکان دید ز چشمم دانست کآتشی در دل مجروح کباب افتاده است من از این باب که دورم ز رخت شیفته ام دور زلف تو پریشان ز چه باب افتاده است لاله دلسوخته، گل جامه دران است ز رشک مگر از طرف عذار تو نقاب افتاده است می کشد هر نفسم دل به خرابات مغان آه کاین خرقه پشمینه حجاب افتاده است هر زمان از هوس چشم تو صد گوشه نشین بر در میکده ها مست و خراب افتاده است سفته ام در غم روی تو به مژگان همه را هر دری کز صدف چشم سحاب افتاده است چشم بیمار تو تا دید نسیمی، مخمور روز و شب در هوس مستی و خواب افتاده است * * * شمارهٔ ۴۰ ساقی سیمین برم جام شراب آورده است آب گلگون، چهره آتش نقاب آورده است چشم خونبارم مدام از شوق یاقوت لبش (همچو ساغر در نظر لعل مذاب آورده است) (نرگس شهلاش در سر فتنه ای دارد عجب) کز می حسن این چنین مستی و خواب آورده است مسکن اهل دل امشب چون چنین شد دلفروز گرنه زلفش در دل شب آفتاب آورده است عشق خوبان زاهد سالوس می گوید خطاست خواجه بین کز بهر من فکر صواب آورده است تا به دور چشم مست یار بفروشد به می بر در میخانه مولانا کتاب آورده است ای بسا خلوت نشین را بر سر بازار عشق موکشان آن طره پرپیچ و تاب آورده است پرده پرهیزگاران پاره خواهد شد، یقین، از می ای کان غمزه مست و خراب آورده است آمد از میخانه پیغامم که پیر می فروش باده صافی تر از یاقوت ناب آورده است شمع اگر واقف نگشت از سوز جان ما چرا آتش غم در دل و در دیده آب آورده است؟ ای عنان دل ز دستم رفت بازآ کز غمت صبر و هوشم رفت و جان پا در رکاب آورده است چون به از نظم نسیمی گوهر یکدانه نیست جوهری باری چرا در خوشاب آورده است؟ * * * شمارهٔ ۴۱ - سرزنش گم‌کرده‌راهان مسجد و میکده و کعبه و بتخانه یکی است ای غلط کرده ره کوچه ما! خانه یکی است هرکس از جام ازل گرچه به نوعی مستند چشم مست تو گواه است که پیمانه یکی است صورت آدم و حوا به حقیقت دام است معنی دام اگر یافته ای، دانه یکی است گرچه بسیار بود قصه و افسانه عشق چون تو صاحب نظری قصه و افسانه یکی است اختلافی ز ره صورت اگر هست چه باک آتش و شمع و شب و مجلس و پروانه یکی است هریک از روی صفت یافته اسمی ور نه مفلس و محتشم و عاقل و دیوانه یکی است چشم احول ز خطا گرچه دو بیند یک را روشن است این که دل و دلبر و جانانه یکی است تکیه بر مسند هستی مکن ای صاحب جاه! که در این ره بر ما گلخن و کاشانه یکی است چون نسیمی، طلب گنج بقا کن که یقین شاه و درویش در این منزل ویرانه یکی است * * * شمارهٔ ۴۲ تعالی الله از این صورت که عین ذات پرمعنی است دل محروم از این صورت دو چشم جان پرتابی ست بخوان لا تسجدوا للشمس و امر ذات حق دریاب که فرمود اسجدوا آن را که اسم او الف لامی است از آنرو چارده سجده ترا فرض است در مصحف که چون اسم و مسمی هم ترا در مصحف معنی است کلام حق ز حق هرگز نخواهد منفصل چون شد تو خواهی گر شوی واصل به حق این راه از تقوی است چو شیطان منکر صورت شد از معنیش دور افتاد که هم زان صورت و معنی ز قیل و قال در دعوی است بصیرت نیست شیطان را کجا دریابد این نکته؟ که صد قرن از حیات او به مثل یکدمه خوابی است فنا برخاست از عالم نقاب از چهره چون بگشاد خداوندی که از رویش درون جنت اعلی است علی محسوب ذات حق از آن آمد که چون نقطه همیشه بود تا باشد ز جود فضل حق با «بی » است * * * شمارهٔ ۴۳ آن که بر لوح رخت خط الهی دانست بنده عشق الهی شد و شاهی دانست آن که می گفت که روی تو به مه می ماند چون نظر کرد به روی تو کماهی دانست زلف و رخسار تواش کی رود از پیش نظر آن که او نقش سپیدی و سیاهی دانست چشم و ابروی تو را، قدر که داند جز من؟ قیمت ترک کماندار سپاهی دانست گرچه راز دلم از اشک عقیقی شد فاش منکر دل سیه از چهره کاهی دانست اصل ما ز آب حیات است و روان بخشی آن از میانش به کنار آمد و ماهی دانست تا دلم عابد روی تو شد ای کعبه حسن طاعتی کان به جز این بود مناهی دانست به جز از کار غمت هرچه دلم کرد آن را همه بی حاصلی و فکر تباهی دانست دهنت عالم غیب است و میان سر دقیق این کسی را که تواش پشت و پناهی دانست گرچه ماند به رخت لاله، ولی نتواند هر گیاهی صفت مهر گیاهی دانست واحد مطلقی، اما نتوانست ابلیس این صفت را ز دو بینی و دو راهی دانست تا به رخسار تو شد چشم نسیمی بینا عارف حق شد و از فضل الهی دانست * * * شمارهٔ ۴۴ چشم تو فتنه ای است که عالم خراب اوست مستی دیر و باده ز جام شراب اوست رویت که صبح صادق شهر وجود ماست از هر طرف که می نگرم فتح باب اوست معنی اوست هرچه دل اندیشه می کند جان دو کون صورت لب لباب اوست تا آتش شراب علم زد ز لعل یار دلهای دلبران دو عالم کباب اوست عشق ازل که شامل ذرات عالم است مقصود هر دو کون به زیر نقاب اوست سلطان فضل ما که سلاطین عالم است سرهای سروران جهان در رکاب اوست تنها نسیمی از می عشقش خراب نیست هر دو جهان ز نشئه مستی خراب اوست * * * شمارهٔ ۴۵ ای دل! بلا بکش چو دلت مبتلای اوست خوشنود شو بدانچه مراد و رضای اوست تن در جفای او نه و از غم مدار باک کاین غصه و جفا همه عین وفای اوست قدر قدر چه داند و قاضی هر قضا آن دل که او نه قابل قدر و قضای اوست دنیی و دین برای وصالش دهیم و جان زانرو که دل ز جمله صلاحی برای اوست فوتی نمی شود اگرش جان فدا کنم چون جان بود یکی، صد از این جان فدای اوست چندین بلا ز قامت و بالای پر بلاش گر می رسد به جان بکشم چون بلای اوست راهم نمای ای دل! اگر رهبری مرا تا بگذرم از آنکه نه میل و هوای اوست بر گرد گرد دامن مردی اگر رسم جان ها بها دهم که دلم بی بهای اوست ای غم! دگر به سوی نسیمی گذر مکن کاین حجره های جان و دلش، خاصه جای اوست * * * شمارهٔ ۴۶ مطلع نور تجلی آفتاب روی اوست لیلة القدری که می گویند هست آن موی اوست قاب قوسینی که در معراج دید آن شب رسول گر به چشم دل ببینی هیئت ابروی اوست عروة الوثقی که خواند عارفش حبل المتین سوره واللیل زلفش و آیت گیسوی اوست خلد و فردوس و نعیم و روضه دارالسلام چون به معنی بنگری وصف بهشت کوی اوست گنج مخفی را طلسم و اسم اعظم را کلید طره عنبر، نسیم سنبل هندوی اوست معجزات انبیا و سر علم من لدن حرفی از دیوان سحر غمزه جادوی اوست در حقیقت رو به سوی کعبه می دانی کراست؟ هر که را روی دل از دنیی و عقبی سوی اوست آنچنانم غرقه در فکرش که در بحر محیط نقش هر صورت که می بینم خیال روی اوست (جانم از پابوس وصلش گرچه دور افتاده است صید آن زلف پریشان است که همزانوی اوست) کی شود حاصل وصال یار بی جور رقیب؟ تا گل صدبرگ باشد خار هم پهلوی اوست ای نسیمی نحل اندر شأن آن لب کس ندید کاین چنین پاکیزه شهد ناب در کندوی اوست * * * شمارهٔ ۴۷ بیار باد صبا شمه ای ز طره دوست که آفتاب جهانتاب زیر سایه اوست کجایی ای صنم چین! که اشک دیده من به جست و جوی وصالت همیشه در تک و پوست به بوی زلف تو جان می دهد نسیم صبا که همچو سنبل زلفت نسیم غالیه بوست کمند زلف تو بر چهره تو، پنداری فتاده سنبل سیراب بر گل خود روست خدنگ غمزه خوبان کجا خطا گردد کشیده تا به بناگوش آن کمان ابروست صبوری از رخ دلدار اختیاری نیست ضرورت است ضرورت صبوری از رخ دوست خیال سرو قدت بر کنار دیده من به سان قامت شمشاد بر کناره جوست دلم به حلقه آن زلف می کشد به جهان ببین ببین دل دیوانه را که سلسله جوست به قول مدعی از دوست رو نگرداند کسی که همچو نسیمیش عشق عادت و خوست * * * شمارهٔ ۴۸ الله الله این چه نور است آفتاب روی دوست این چنین رویی به وجه الله اگر آری نکوست چشم من جز روی او، روی که آرد در نظر؟ کآنچه می آید به چشمم در حقیقت روی اوست می دمد بوی خوش باد صبا جان در تنم کس نمی داند که با باد سحرگاهی چه بوست ذکر فردا کم کن ای زاهد که با یاد لبش خرقه پوش امروز می بینم که بر دوشش سبوست کرده ام در دیده مأوای خیال قامتش سرو را جا بر کنار چشمه یا بر طرف جوست در ازل حرفی شنیدند از دهانش اهل راز هر طرف چندانکه می بینم هنوز آن گفت و گوست تا به آب می کنم طاهر لباس زرق را دایما با خرقه در میخانه کارم شست و شوست آن که عاشق بر جمال صورت خوبان نشد صورتی دارد ولی از راه معنی سنگ و روست شرح زلف و خال آن ماه از نسیمی بازپرس کو پریشان حال و سرگردان از آن چوگان و گوست * * * شمارهٔ ۴۹ لوح محفوظ است پیشانی و قرآن روی دوست «کل شی ء هالک » لاریب اندر شأن اوست چشمه حیوان کز او شد زنده جاوید خضر در بهشت روی او دیدم روان آن چارجوست کی تواند یافت از ماهیت معنی خبر آن که در باغ جهان حیران و مست رنگ و بوست چند باشی بسته ظن و بعید از معرفت؟ طالب مغزی شو آخر چند گردی گرد پوست؟ شاهد غیبی به معنی هست حاضر با همه غافل کوته نظر چندین چرا در جست و جوست ای به گرد معصیت آلوده دامن عمرها آب رحمت آمد آگه شو که وقت شست و شوست همنشینت خضر و در ظلمات جهلی گم شده از عطش مردی و آب سلسبیلت در سبوست ای ز غفلت در حجاب سر وجه الله اگر طالب دیدار حقی وجه حق روی نکوست می کشد عشقت نسیمی را و احیا می کند عشق هستی سوز را با هر که هست این طبع و خوست * * * شمارهٔ ۵۰ غرقه در دریای عشقش حال ما داند که چیست این سخن آسوده بر ساحل کجا داند که چیست حال آن زلف پریشان بشنو از من مو به مو آن پریشانی گرفتار بلا داند که چیست (عشق خوبان در دلم گنجی است ز اندازه برون گوهر آن گنج را، قیمت خدا داند که چیست) ناتوان چشم یارم وز لبش دارم شفا آن چنان بیمار، قدر این شفا داند که چیست تا ابد ماییم و روی ساقی و جام شراب رمز عارف، صوفی صاحب صفا داند که چیست در میان جان ما و زلف عنبرسای دوست نیست اسراری که این باد صبا داند که چیست روی ساقی در مقابل موسی ارنی از چه گفت معنی این نکته را مست لقا داند که چیست صوفی خلوت نشین از خانقه دارد نصیب حاصل میخانه رند آشنا داند که چیست آنچه در حسن تو هست ادراک صورت بین کجا گرد بازارش تواند گشت یا داند که چیست می کند قیمت به صد جان بوسه لعل لبت هر که آن کالا شناسد، این بها داند که چیست چون نسیمی هر که شد دیوانه زلف و رخش حلقه زنجیر آن زلف دو تا داند که چیست * * * شمارهٔ ۵۱ مشرک بی دیده کی احوال ما داند که چیست مرد حق بین معنی سر خدا داند که چیست گمرهی کز خط وجه دوست، روی حق ندید شرح بیست و هشت و سی و دو کجا داند که چیست همچو ما سبع المثانی از کتاب روی یار هر که خواند معنی این آیه ها داند که چیست هر که از شق القمر پی بر صراط الله نبرد سوی خط کی ره برد یا استوا داند که چیست آنچه ما از فی و ضاد و لام حق دانسته ایم در تصوف صوفی صاحب صفا داند که چیست چین زلف عنبرینت حلقه دام بلاست بسته زنجیر، قدر این بلا داند که چیست در میان جان ما و زلف عنبر بوی یار نیست اسراری که آن باد صبا داند که چیست سلسبیل و کوثر لعلش هر آن کو نوش کرد چون نسیمی لذت جام بقا داند که چیست * * * شمارهٔ ۵۲ خلاق دو عالم بجز از فضل خدا نیست او ذات و صفاتش بجز از سی و دو تا نیست آن سی و دو تا اصل کمال است به تحقیق خود نیست که در جانش از این سی و دو تا نیست در ظاهر و باطن به مجازی و حقیقت داننده و بیننده بجز فضل علا نیست تقسیم سماوات و زمین کرده به شش روز قایم شده بر عرش و بر این هیچ خطا نیست آن جان که او پرورش از فضل خدا یافت فی الجمله حق اوست، در این چون و چرا نیست پس هست تجلیگه حق آدم خاکی در صورت او دید، کسی را که ریا نیست چون صورت او سی و دو آیات خدا بود ای بی بصر! از آیت حق هیچ جدا نیست بر ذات مصفا به کلام متکلم هرکس که بدانست بر او موت و فنا نیست بر فضل خدا تکیه نسیمی صمدی کرد خونش دگر از طعنه شیطان دغا نیست * * * شمارهٔ ۵۳ جز وصل رخت چاره درد دل ما نیست این حال که را باشد و این درد که را نیست تا در نظرم نقش خیال تو درآمد در خانه چشمم به جز از نور خدا نیست تا ره به شب قدر سر زلف تو بردم عهدم به جز از روی تو، ای بدر دجا نیست ای کرده غمت در حرم تنگ دلم جا بیرون ز تو منزل نه و خالی ز تو جا نیست گفتی که مرا با تو سر مهر و وفا هست چون باورم آید چو تو را مهر و وفا نیست آن را که نشد سینه پر از مهر جمالت در چهره چو صبحش اثر صدق و صفا نیست محروم شد از وصل حیات ابد آن کو دل زنده و جان داده به بویت چو صبا نیست از شربت بی زخم طبیب ای دل بیمار صحت مطلب زان که در او بوی شفا نیست از ناز و نعیم دو جهان بهره ندارد آن دل که سزاوار به تشریف بلا نیست عشق رخ دلدار مرا بی سر و پا کرد چون گردش افلاک از آنرو سر و پا نیست منکر ز خطا فکر غلط می کند اما در دیده حق بین غلط و سهو و خطا نیست تا کام نسیمی تو شدی از همه عالم از کام دل و روشنی دیده جدا نیست * * * شمارهٔ ۵۴ جانا بیا که صحبت جان بی تو هیچ نیست ناز و نعیم هر دو جهان بی تو هیچ نیست هر کام و ذوق و عشرت و عیش و طرب که هست ای آرزوی جان من، آن بی تو هیچ نیست فردوس و حور بی تو نخواهم که پیش من جنات عدن و حور و جنان بی تو هیچ نیست تاج قباد و ملک سلیمان به نیم جو چون حاصل زمین و زمان بی تو هیچ نیست باغ بهشت و سایه طوبی کجا برم کآن ها به چشم زنده دلان بی تو هیچ نیست هیچ است بی وجود وصال تو هر دو کون یعنی وجود کون و مکان بی تو هیچ نیست صهبای کوثر از لب رضوان به بزم خلد ای نوش لعل پسته دهان، بی تو هیچ نیست در باغ چشمم آب روان می رود ولی ای سرو ناز آب روان بی تو هیچ نیست بگذر ز نام و نفی نشان کن نسیمیا چون نیستی تو، نام و نشان بی تو هیچ نیست * * * شمارهٔ ۵۵ هر که با جام می لعل لبش همدم نیست در حریم حرم حرمت ما محرم نیست دل به نیش است که هر نوش ندارد سودش سینه زخمی است که خوشنود به هر مرهم نیست کمر صحبت این راه ببندی ور نه هر که زد بخیه بر اندام کله، ادهم نیست زاهد ار از تو دم حال بپرسد گویش صحبت جام طرب کش که از این به دم نیست دیده بگشای و بر اعجاز نسیمی بنگر کاین نسیم است که منفوخ به هر مریم نیست * * * شمارهٔ ۵۶ - مهاجرت از باکو خاک باد آن سر که در وی سر سودای تو نیست دور باد از شادی، آن کو یار غم‌های تو نیست سرو در بالا کمال راستی دارد ولی در کمال حسن و زیبایی چو بالای تو نیست گرچه خورشید اقتباس از شمع رویت می کند روشن و تابان چو نور صبح سیمای تو نیست لا نظیری در جهان حسن و لطف و دلبری سر برآر از جیب یکتایی که همتای تو نیست کی درآرندش به چشم اهل نظر چون توتیا آن که او چون خاک راه افتاده در پای تو نیست آن که در بند سر و جان است و فکر دین و دل خودپرست و پست همت مرد سودای تو نیست نیست از اهل بصیرت آن که او را چشم جان تا ابد روشن به روی عالم آرای تو نیست کعبه ارباب تحقیق است رویت زان جهت قبله تحقیق ما جز روی زیبای تو نیست کی به ذیل عروة الوثقی تمسک باشدش هر که را حبل المتین زلف سمن سای تو نیست در کجی ماند به ابروی تو ماه نو ولی راستی را مثل ابروی چو طغرای تو نیست ای نسیمی چون خدا گفت: «ان ارضی واسعه» خطه «باکو» به جا بگذار کاین جای تو نیست * * * شمارهٔ ۵۷ حیات زنده دلان جز به عشقبازی نیست مباز عشق به بازی، که عشق، بازی نیست دلا بسوز ز عشقش چو شمع و جان بگداز که کار عشق بجز سوز و جانگدازی نیست طهارتی که نسازی به خون دل، می دان که در شریعت صاحبدلان نمازی نیست متاب روی ز خدمت که بر در محمود طریق بنده مخلص بجز ایازی نیست نمی خورد غم حالم چنین که می بینم طبیب درد مرا عزم چاره سازی نیست به جور و عشوه و نازم چه می کشی هردم که گفت یار مرا رسم دلنوازی نیست به خاک پاک شهیدان عشق خونریزت که هرکه پیش تو خود را نکشت غازی نیست وصال زلف تو خوشتر ز عمر جاویدان که بر سر آمده عمری بدین درازی نیست به دولت غم عشق رخت نسیمی را نظر به سلطنت از روی بی نیازی نیست * * * شمارهٔ ۵۸ نرنجم از تو گرت سوی ما نگاهی نیست گناه بخت من است این ترا گناهی نیست تو هیچ داد دل من نمی‌دهی چه کنم؟ کجا روم که به غیر از تو پادشاهی نیست خوشم به چهره کاهی که دارم از غم تو اگرچه پیش توام قدر برگ کاهی نیست کدام روز که در گریه نیستم تا شب کدام شب که مرا ناله ای و آهی نیست خدای را ز سرم سایه برمدار ای سرو! که غیر سایه لطف توام پناهی نیست همه به بزم وصال تو راه یافته اند همین منم که مرا جانب تو راهی نیست نسیمی! از نظر انداخته است یار ترا وگرنه بهر چه سوی تواش نگاهی نیست * * * شمارهٔ ۵۹ خلاف خوی رضا، یار ما گرفت و گذاشت نقیض و عکس وفا و جفا گرفت و گذاشت ز مهر و کین چو به نقصان نمی رسید کمال طریق بغض و محبت رها گرفت و گذاشت ز فرقت رخ و زلفش دل چو آینه ام غبار ظلمت و فیض ضیا گرفت و گذاشت ز روی ناز و تکبر نگار دلبندم رسوم عشوه و ناز و وفا گرفت و گذاشت هوای مهر رخش تا به سوی مه ره یافت مزاج آتش و طبع هوا گرفت و گذاشت دل شکسته ز دست تطاول زلفت هزار بار عنان صبا گرفت و گذاشت دوای درد محبت ز یار چون درد است دلم وظیفه درد و دوا گرفت و گذاشت دلی که زهد رها کرد و بوی عشق خرید نسیم صدق و شمیم ریا گرفت و گذاشت ز خانه گرچه نسیمی مقیم میکده شد ره صواب و طریق خطا گرفت و گذاشت * * * شمارهٔ ۶۰ آرزومندی و درد هجر یار از حد گذشت در غمش صبر دل امیدوار از حد گذشت گرچه دلشادم به امید شب وصلت، ولی محنت هجران و جور روزگار از حد گذشت گرچه بر راه خیالش دیده می دارم نگاه انتظار وصل روی آن نگار از حد گذشت روی بنمای ای گل خندان که بی وصل رخت بر دل مجروح بلبل زخم خار از حد گذشت شرط عاشق نیست از بیداد نالیدن، ولی جور آن آشفته زلف بی قرار از حد گذشت بر امید جام نوشین شراب لعل دوست خوردن خون دل و درد خمار از حد گذشت ز آب مژگانم حذر کن کز غم رویت مرا گریه جان سوز و چشم اشکبار از حد گذشت در کمند زلفت ای مه، از کمانداران چرخ تیرباران بر من لاغر شکار از حد گذشت بار هجرانت نسیمی بارها بر جان کشید دل ضعیف است ای نگار این بار، بار از حد گذشت * * * شمارهٔ ۶۱ ای که بردی تو به خوبی گرو از حور بهشت مصحف روی تو را خامه تقدیر نوشت آیتی از ورق حسن تو هر کس که بخواند سر توحید عیان گشتش و تقلید بهشت در ازل حق به چهل صبح به مهرت ای جان گل ما را همه در مهر و محبت بسرشت اهل تحقیق چو در صنع خدا می نگرند هرچه بینند به نظرشان همه خوب است نه زشت ساقیا فصل بهار است و گل و لاله خوش است با حریفان غزلخوان و کنار و لب کشت ما و جام می و رندی و خرابات مغان صوفی و صومعه و زهد و ریا و سر و خشت به امید لب شیرین تو ما را شده است خاک درگاه تو، ای خسرو خوبان به کنشت (؟) صوفی و مسجد و سالوسی و تزویر و ریا کعبه روی تو ای ماه نسیمی و کنشت * * * شمارهٔ ۶۲ دل بی تو از نعیم دو عالم ملال یافت خرم کسی که با تو زمانی وصال یافت آواره ای که بر سر کوی تو شد مقیم مقدور قدر عزت و جاه و جلال یافت جز سوختن چه کار کند پیش روی شمع پروانه ای که پرتو نور جمال یافت؟ آن خسته ای که یاد تواش بر زبان گذشت طعم حیات و لذت جان در مقال یافت از خانقاه و مدرسه اعراض کرد و رفت آواره ای که در طلبت ذوق و حال یافت جانم ز غیر صورت روی تو، محو کرد نقشی که بر صحیفه وهم و خیال یافت اندیشه خلاص محال است اگر کند مرغی که دام و دانه آن زلف و خال یافت در کربلای عشق شهیدی که تشنه رفت از کوثر وصال تو آب زلال یافت شادی اهل عشق غم وصل دوست است شاد آن دلی که با غم عشق اتصال یافت جانی که با وصال تو شد یک نفس قرین جاوید زنده گشت و جهانی کمال یافت جان در میان نهاد نسیمی چو شمع از آن در سلک عاشقان جمالت مجال یافت * * * شمارهٔ ۶۳ خون ببار از مژه ای دیده! که دلدار برفت مونس جان و قرار دل بیمار برفت گرچه باشد همه کس را دل آزرده ز درد درد من این که مرا یار دل آزار برفت دوش در صومعه دل ذکر دو زلفت می گفت زاهد خرقه پرست از پی زنار برفت باشد از کار جهان کار تو کام دل من کارم از دست و دل و، دست و دل از کار برفت جانم آمد به لب از سوز درون واقف شو چند پوشم غم دل؟ پرده اسرار برفت هر نفس در جگرم می شکند خار فراق تا ز چشمم چو چراغ آن گل رخسار برفت جان بیمار نسیمی ز جهان، مست و خراب به هواداری آن نرگس خمار برفت * * * شمارهٔ ۶۴ هر که را اندیشه زلف تو در دل جا گرفت چون سر زلفت وجودش مو به مو سودا گرفت با دهانت نکته‌ای می‌گفتم از اسرار غیب سالک از راه حقیقت خرده‌ها بر ما گرفت تا دم از بوی سر زلف تو زد باد صبا آهوی چین نافه خود را به زیر پا گرفت در ز رشک نظم دندان تو و گفتار من شد ز چشم افتاده چون اشک و ره دریا گرفت ایمن است از غارت اندیشه و تاراج عقل عشقت ای سلطان خوبان کشور دل تا گرفت چون تو بی همتا نگاری در دو عالم کس ندید کو دو عالم را به حسن روی بی همتا گرفت می خور، ای دل، می ز دست ساقی عشق و مباش در غم زاهد که او نگرفت ساغر یا گرفت در هوای عشقت آن مرغی که فانی شد ز خویش بر سر قاف هویت منزل عنقا گرفت ای که می خوانی به سرو و سدره قدش را خموش کار سرو از قد و بالا کی چنین بالا گرفت با تو امروز از کجا یابد مجال اتصال هر که را دامن امید وعده فردا گرفت تا عیان شد آتش انی انا الله از رخت شعله نور تجلی در همه اشیا گرفت چون نسیمی هر که رویت دید انا الحق می زند رخ بپوشان ورنه خواهد کن فکان غوغا گرفت * * * شمارهٔ ۶۵ ای سایه الهی ظل همای زلفت جانها اسیر چشمت، سرها فدای زلفت زلفت به هر دو عالم نفروشم ای پریرخ کاین مختصر نباشد عشر بهای زلفت کی جاودان بماند اندر بقای رویت جانی که نیست او را، در سر هوای زلفت چون جان ماست ای جان، زلف تو جان ما را جانی که هست در تن، باشد به جای زلفت در دور چشم مستت ز احیاء روح قدسی صد محشر است هردم در حلقه های زلفت ای فتنه خلایق عین سیاه مستت غوغا گرفت عالم از هوی و های زلفت زلفت دوتاست ای جان لیکن ز روی وحدت در عالم هویت یکتاست تای زلفت تا از صبا شنیدم زلف تو را پریشان آشفته است حالم، هردم برای زلفت دارد ز چین زلفت صد خانه پر ز عنبر ای مطلع تجلی چین و خطای زلفت پیمان شکن نگویم زلف تو را که هردم جان می دمد در اشیا بوی وفای زلفت در عین خضر خطت آب حیات دیدم ای باده «سقاهم » آب بقای زلفت (ای مشرق هویت دارالسلام رویت وی مسکن سعادت ظلمت سرای زلفت) شد هادی نسیمی زلفت به حور و جنت ای بر هدی نهاده ایزد بنای زلفت * * * شمارهٔ ۶۶ ای شمع فلک پرتوی از روی چو ماهت وی ظلمت شب شمه ای از زلف سیاهت صد سینه به سودای تو خون شد چو زلیخا صد یوسف صدیق فرو رفته به چاهت تا خاک کف پای تو در دیده کشد مهر افتاده به پیشانی و رو بر سر راهت بی جرم و گناه ار بکشی خلق جهان را ای لطف الهی نبود هیچ گناهت خورشید و مه و زهره که شاهان جهانند بر مسند خوبی همه نازند به جاهت ای صورت زیبای تو خود آیت رحمان از چشم بدان باد نگهدار الهت می سوز نسیمی و مزن آه، مبادا تیره شود آن آینه ماه ز آهت * * * شمارهٔ ۶۷ ای نور رخت مطلع انوار هدایت معلوم نشد عشق ترا مبداء و غایت بر لوح دلم نقش خیال تو کشیدند روزی که نبود از قلم و لوح حکایت از دشمنی خلق جهان باک ندارد آن را که بود از طرف دوست حمایت گر لطف تو همراه شود بی خردان را گو محو شو از روی زمین عقل و کفایت صد سالم اگر رانی و یک روز بخوانی جز شکر تو جایی نتوان برد شکایت درد تو نه دردی که بود قابل درمان عشق تو نه عشقی که رسد آن به نهایت کس مثل نسیمی نتواند به حقیقت ره سوی تو بردن مگر از روی هدایت * * * شمارهٔ ۶۸ گر به می تشنه شود آن لب باریک مزاج نوش کن شربت ماء العنب از جام زجاج ساقیا دردسری می دهدم رنج خمار باده پیما که به یک جرعه بسازیم علاج بر بناگوش تو آن خال سیه دانی چیست؟ ز آبنوسی است یکی نقطه بر آن تخته عاج به تو محتاجم و روزی ز غلامان می پرس صورت حال گدایان به سلطان محتاج هندویی سنبل مشکین تو از هر طرفی دید و بر گردن مشک ختن آورد خراج تا شرف یافت ز خاک سر کوی تو سرم به سر کوی تو سوگند، ندارم سر تاج دیده بحر است و در آن بحر نسیمی غواص غرقه خواهد شدن ار بحر برآرد امواج * * * شمارهٔ ۶۹ سی و دو خط رخت گنج ترا افتتاح ظلمت زلف تو شب، نور جمالت صباح جان و جهان می دهم وصل ترا می خرم بین که چه بیع و شری دید ضمیرم صلاح راحت روحانیان از دم روح تو شد یافت بقا آنکه یافت از در وصلت رواح راح و رحیق غمت کرد جهان را غریق بی خبران را نصیب نیست ازین روح و راح باده باقی به ما، ساقی از آن خم بده کز نم هر قطره اش پرشده جمله قداح غازی میدان عشق پردل و یکدل بود کز دل و جان بر میان بسته به مردی سلاح پردلی و یکدلی در ره عشق آورد زانکه نیابد وصال از سر لعب و مزاح طالب حق کی شدی واصل ذات قدیم گر نبدی در جهان حسن و جمالت ملاح چونکه نسیمی رهید از سر پندار خویش گشت بری، لاجرم، شد ز فنا استراح * * * شمارهٔ ۷۰ می روم با درد و حسرت از دیارت، خیر باد دل به خدمت می گذارم یادگارت خیر باد هر کجا باشم همی گویم دعای دولتت از خدا صد آفرین بر روزگارت خیر باد می روم با آب چشم و آتش دل بی خبر از جفای ترک چشم پرخمارت خیر باد گر دهد عمرم امان، رویت ببینم عاقبت ور بمیرم در غریبی ز انتظارت خیر باد گر نسیم چین زلفت بگذرد بر خاک من زنده برخیزم به بوی مشکبارت خیر باد گر ز من یاد آوری بنویس آخر رقعه ای کای نسیمی بر کلام آبدارت خیر باد * * * شمارهٔ ۷۱ رفتم اینک از سر کوی تو ای جان! خیر باد زحمتی گر بود کردم بر تو آسان خیر باد خیر بادی کوی یاران را که در روز وداع رسم می‌باشد که می‌گویند یاران خیر باد وه که می‌باید به ناکام از تو دل برداشتن ورنه با جانان کجا هرگز کند جان خیر باد دست هجران توام بس داغ‌ها بر جان نهاد من نخواهم برد جان از دست هجران خیر باد در بهار وصل بودیم و خزان هجر یار کرد دورم از تو ای سرو خرامان! خیر باد من چو سایه رو به دیوار عدم آورده‌ام تو بمان جاوید ای خورشید تابان! خیر باد می‌گذارد جان نسیمی یادگار و می‌رود با دل پرخون و چشم اشکباران خیر باد * * * شمارهٔ ۷۲ ز بند زلف تو جان مرا نجات مباد دل مرا نفسی بی رخت حیات مباد ز عشق، آن که ندارد حیات لم یزلی نصیب او بجز از مردن و ممات مباد دلی که عابد بیت الحرام روی تو نیست عبادتش بجز از سؤ و سیئات مباد دوای درد دل خود به درد اگر نکنی دلا به درد دلی چون رسی دوات مباد بجز وصال تو ما را اگر مرادی هست میسرات حصولش ز ممکنات مباد چو روح ناطقه جانی کاسیر زلف تو نیست همیشه راه خلاصش ز شش جهات مباد اگرچه زلف سیاه تو لیلة الاسراست مرا جز آن شب قدر و شب برات مباد صلات و قبله من هست اگر بجز رویت چو عابد صنمم قبله و صلات مباد چو حسن روی تو درویش را زکات دهد فقیر عشق تو محروم از این زکات مباد دلی که جز رخ و زلف تو بازدش شطرنج به هر طرف که نهد رخ به غیر مات مباد اگر نه رزق حسن صورت تو می دانم نعیم جان و دل من ز طیبات مباد ز عقد زلف تو شد مشکل نسیمی حل که کار زلف تو جز حل مشکلات مباد * * * شمارهٔ ۷۳ تا از لب و چشم تو به عالم خبر افتاد صد صومعه ویران شد و صد خانه برافتاد بر طور دل افتاد شبی پرتو رویت جان مست تجلی شد و از پای درافتاد در کوی هوای تو قدم کی نهد آن کو کرد از خطر اندیشه و در فکر سر افتاد زاهد که طریقش همه شب ذکر و دعا بود در عشق تو با ناله و آه سحر افتاد (بردار سر از خواب خوش ای خفته که آتش در جان گل از ناله مرغ سحر افتاد) با غمزه بگو حاجت شمشیر زدن نیست کان تیر که بر جان زده ای کارگر افتاد (از پختن سودای سر زلف سیاهت حاصل همه این بود که خون در جگر افتاد) گر شعله زند بر دل خورشید بسوزد این آتش سودا که مرا بر جگر افتاد آمد به سر کوی دلم دوش خیالش جان نعره زنان از حرم تن به در افتاد مقبول نظرها شد و منظور الهی آن دل که به نزد تو قبول نظر افتاد در وصف گل روی تو پیچید نسیمی اشعار منقش همه زان خوب و تر افتاد * * * شمارهٔ ۷۴ - استقبال از حافظ تا پرده ز رخسار چو ماه تو برافتاد از پرده بسی راز نهانی به در افتاد بود آتش رخسار تو چون میوه توحید از بهر کلیم آتش از آن در شجر افتاد با لاله صبا شرح گل روی تو می کرد دلسوخته را آتش غم در جگر افتاد مرغی که برش خرمن هستی به جوی بود دام شکن زلف تو را دید و درافتاد چشم تو نظر با دل صاحب نظران داشت زان عاشق رویت همه صاحب نظر افتاد ماه از هوس دیدن روی تو چو خورشید از روزنه در خانه و از در به در افتاد بس چشم تر ما و لب خشک بسوزد چون آتش سودای تو در خشک و تر افتاد تا غمزه فتان تو را شد هوس صید چندین دل سودازده بر یکدگر افتاد چون سرمه کجا در نظر اهل دل آید آن کس که نشد خاک و بران رهگذر افتاد پروانه مشتاق تو، ای شمع دل افروز از شوق به جان آمد و از بال و پر افتاد شرح لب شیرین تو می کرد نسیمی نی ناله برآورد و فغان در شکر افتاد * * * شمارهٔ ۷۵ کس بدین آیین حسن از مادر گیتی نزاد تا ابد چشم بد، از روی تو یارب دور باد جور حسنت گرچه بسیار است و بی پایان، ولی از تطاول های زلفت، ای امیر حسن، داد کرده ام در سر هوای زلف آتش مسکنت گرچه می دانم که زلفت می دهد سرها به باد از برم رفتی و یاد از من نیاوردی دگر ای ز یادت رفته یادم، هر دمت صد بار یاد بر دل شیدا نهم داغ شکیبایی و صبر سینه گر نتوانمت بر سینه سیمین نهاد عاشق روی تو گشتم هرکه خواهد گو بدان عشق پنهان چون کنم؟ طشت من از بام اوفتاد زاهدان را زهد و ما را عشق خوبان شد نصیب هرکسی را در ازل حق آنچه قسمت بود داد می کنم سودای بند حلقه زلفت ولی جز به دست بخت و دولت این گره نتوان گشاد در غم هجران و دوری سوختم بنمای روی تا به دیدارت شود جان من غمدیده شاد ای نسیمی چون ببینی قامتش را سجده کن زان که پیش سرو همچون شمع نتوان ایستاد * * * شمارهٔ ۷۶ دست قدرت بر عذارت خال مشکین تا نهاد جان فتاد از غم بر آتش، دل بر آن سودا نهاد تا که ترک سر نگویی، دعوی عشقش مگو زان که با سودای سر، در عشق نتوان پا نهاد دل ز زلفش برگرفتم تا نهم جای دگر جان ز من بستد روانش باز برد آنجا نهاد هر زمان در کشور دل غارت عقل است و دین لشکر عشق رخش تا دست بر یغما نهاد سر اسما بر ملک مخفی نماند بعد از این دانه خال رخش چون نقطه بر اسما نهاد تا کمال دلبری ایزد به ابروی تو داد فتنه چشم تو از حد رفت و پا بالا نهاد آن که در آیینه روی تو روی حق ندید نام او را در حقیقت عشق نابینا نهاد عشق آن زیبا نهادم در نهاد افتاد و من در نهادم نیست الا عشق آن زیبا نهاد چون نداری مثل و همتا هم به سیرت هم به حسن عارف حق بین از آن نام تو بی‌همتا نهاد تا صبا واقف شد از اسرار زلف و عارضت راز جان عاشقان را جمله بر صحرا نهاد تا به دست دل نسیمی دامن زلفت گرفت پای رفعت بر فراز طارم مینا نهاد * * * شمارهٔ ۷۷ ماه نو چون دیدم ابروی توام آمد به یاد چون نظر کردم به گل، روی توام آمد به یاد طره مشکین شبی دیدم مسلسل بر قمر سنبل زلفین هندوی توام آمد به یاد معجزات انبیا می‌خواند ارباب معین سحر چشم مست جادوی توام آمد به یاد از شب قدر آیتی تفسیر می‌کرد آفتاب قصه سودای گیسوی توام آمد به یاد وصف باغ خلد می‌کردند با هم زاهدان جنت‌آباد سر کوی توام آمد به یاد ساقیان روضه می‌کردند ذکر سلسبیل ذوق جام لعل دلجوی توام آمد به یاد چون رقیبانت به خونم نیز می‌کردند تیغ ساعد سیمین بازوی توام آمد به یاد عابدان از قبله می‌گفتند هر یک نکته‌ای گوشه محراب ابروی توام آمد به یاد (حاصلی از بهر دستاویز روز آخرت فکر می‌کردم شبی موی توام آمد به یاد) می‌زد اشعار نسیمی دم ز انفاس مسیح از دم جان‌بخش خوشبوی توام آمد به یاد * * * شمارهٔ ۷۸ دلی دارم که در وی غم نگنجد چه جای غم؟ که شادی هم نگنجد میان ما و یار همدم ما اگر همدم نباشد دم نگنجد دلی کو فارغ است از سور و ماتم در او هم سور و هم ماتم نگنجد جز انگشتی که عالم خاتم اوست دگر چیزی در این خاتم نگنجد زبان درکش نسیمی خود ز گفتار مگو چیزی که در عالم نگنجد * * * شمارهٔ ۷۹ گل صدبرگ من سنبل بر اطراف سمن دارد رخ یار من از نسرین خطی بر نسترن دارد عذارش گرچه از نسرین سواد مشک پیدا کرد ز مشک سوده رخسارش غباری بر سمن دارد به چین زلف پرچینش که کرده سنبلش صد ره به است از نافه مشکی که آهوی ختن دارد سرابستان خوبی را جمال امروز حاصل کرد که از رخسار و بالایش گل و سرو چمن دارد دو فتان نرگس جادوش جان می‌خواهد از مردم ندارد جان دریغ آن کو که جانی در بدن دارد اگر بیند گل اندام مرا روح القدس روزی شود حیران آن خطی که آن پاکیزه تن دارد دمش چون نفحه عیسی به عاشق روح می‌بخشد تعالی الله! چه لطف است این که آن شیرین‌دهن دارد وطن، کوی خرابات است و دور افتادم از آنجا ولی زین رهگذر شادم که جان عزم وطن دارد شب قدر، ای قمر! چندان به حسن خود مناز آخر که زلفش چون مه تابان به زیر هر شکن دارد به بازار سر زلفش دل و جان برده‌ام لیکن کجا آن سنبل مشکین سر سودای من دارد حروفی زان شدم در دور زلف و نقطه خالش که نون ابرو و میم دهانش نقش «من» دارد نسیمی از لب جانان به دست آورد جام جم چو رند یک جهت زان رو صفا با درد دن دارد * * * شمارهٔ ۸۰ شمع رویت صفت نور تجلی دارد بوی جان پرور زلفت دم عیسی دارد بر در مکتب عشقت چو خرد روح امین در کنار آمد و لوح الف و بی دارد بر سر کوی تو آن دل که مقیم است چو خاک صحن باغ ارم و جنت اعلی دارد حال مجنون گرفتار چه داند عاقل مگر آن کز همه عالم غم لیلی دارد هست محجوب ز انوار جمالت زاهد تاب خورشید کجا دیده اعمی دارد هر که را نام گدایی ز درت حاصل شد خاتم و جام جم و ملکت کسری دارد چشم من روی تو را دید و خیال تو گرفت پشت بر نقش صنم خامه مانی دارد تا جهان هست ندیده است و نبیند هرگز صورتی همچو رخت کاین همه معنی دارد مدعی بی خبر از عالم معنی است از آن در سر از حجت خشک این همه دعوی دارد باطنم زان همه پرنور اناالله شده است که درخت دل ما آتش موسی دارد طرفه این است که حسنت زورع مستغنی است متقی تکیه بر آن کرده که تقوی دارد ای نسیمی به وصال رخ جانان نرسد آن که در سر طلب دنیی و عقبی دارد * * * شمارهٔ ۸۱ احوال درد ما بر درمان که می‌برد؟ وین تشنه را به چشمه حیوان که می‌برد؟ غرقم در آب دیده گریان و خون دل وین ماجرا بدان گل خندان که می‌برد؟ ما ذره‌ایم در خم چوگان زلف دوست تا گوی وصل آن مه تابان که می‌برد؟ (ای دل اگر نه جذبه فضلش مدد کند زین بحر بی‌کرانه به در، جان که می‌برد) کس در محیط عالم عشق آشنا چو نیست یارب سلام قطره به عمان که می‌برد؟ فرهاد بیدل از غم شیرین هلاک شد این قصه را به خسرو خوبان که می‌برد؟ رند فقیر بر در میخانه گنج یافت این مژده را به گوشه‌نشینان که می‌برد؟ جان می‌دهم به دوست از این مور تنگدل پای ملخ به نزد سلیمان که می‌برد؟ پیغام ذره‌ای که به خورشید قایم است نزدیک آفتاب درخشان که می‌برد؟ خون شد ز جور خار، دل ریش عندلیب زان عاشق این خبر به گلستان که می‌برد؟ چشمش به عشوه خون دل مردمان بریخت زان شوخ فتنه، داد به سلطان که می‌برد؟ یارب گر آب دیده نباشد رسول ما پیغام ما به سرو خرامان که می‌برد؟ صبح وصال اگر ننماید ز غیب روی شام شب فراق به پایان که می‌برد؟ (جز وصل چاره‌ساز تو، بیمار هجر را دارو که می‌فرستد و درمان که می‌برد؟) ما می‌گزیم دست به دندان ز حسرتش تا کام دل از آن لب و دندان که می‌برد؟ دادی به زلف کافرش ایمان نسیمیا آری ز زلف کافرش ایمان که می‌برد؟ * * * شمارهٔ ۸۲ کیست آن سرو که بر راه گذر می‌گذرد نور چشم است که بر اهل نظر می‌گذرد درد دل بین که طبیب از سر حسرت ما را خسته، افتاده همی‌بیند و در می‌گذرد غرق دریای سرشکم عجب این کز غم تو تشنه جان می‌دهد و آب ز سر می‌گذرد زیردستان جهان را ز زبردستی تو حال چون کار جهان زیر و زبر می‌گذرد وقت آمد اگر از بهر دل خسته ما دل پاکت ز خطای همه درمی‌گذرد من به مسکینی اگر جبه ز سر نفکندم تیر آهم به سحرگه ز سپر می‌گذرد رمقی بیش نمانده است ز بیمار غمت قدمی رنجه کن ای دوست که درمی‌گذرد (آب چشمم ز غمت دی به کمرگاه رسید دوش، تا دوش شد، امروز ز سر می‌گذرد) تا به ساحل رسد از بحر غمت کشتی صبر روزگاری است که بر خون جگر می‌گذرد خبر درد دل دوست که گوید بر فضل جز نسیمی که به هنگام سحر می‌گذرد * * * شمارهٔ ۸۳ دلدار ما به عهد محبت وفا نکرد دل برد و رفت و هیچ دگر یاد ما نکرد می خواست تا که وعده بجای آورد ولی طالع مخالف آمد و بختم رها نکرد چشمش به تیر غمزه مرا زد بلی بلی ترک است و هیچ یار من اصلش خطا نکرد بوسی به جان ز لعل لبش خواستم نداد آن دلبر این مبایعه با ما چرا نکرد (با عاشقان یکدل و یکروی مهربان جوری دگر نماند که آن بیوفا نکرد) جان مرا که درد فراقش ز غم بسوخت لعل لبش به شربت نوشین دوا نکرد بنیاد جنگ و عربده با ما نهاد و رفت وز راه صلح باز نیامد صفا نکرد یارب ندانم آن بت نامهربان چرا بیگانه گشت و یاد من آشنا نکرد گفتم جفا و جور تو با من چراست؟ گفت: با عاشقی که دید که دلبر جفا نکرد؟ از رویش آن که گفت بپوشان نظر مرا بی دیده هیچ شرم ز روی خدا نکرد شکر خدا که هست نسیمی ز فضل حق رندی که عمر در سر زرق و ریا نکرد * * * شمارهٔ ۸۴ در کوی خرابات مناجات توان کرد در طور لقا عیش خرابات توان کرد گر بازی شطرنج خط و خال تو این است لیلاج جهان را به رخت مات توان کرد ای زاهد مغرور به طاعت مکن افغان شیخی به چنین کشف و کرامات توان کرد گر مرکب تحقیق توانی به کف آری سیاره صفت سیر سماوات توان کرد تا کی سخن از خرقه و سجاده و پرهیز ارشاد بدین کهنه خرافات توان کرد کی بر سر بازار خرابات مغان خرج سیم دغل از توبه و طامات توان کرد روی تو به خوبی نه بدان مرتبه دیدم کاندیشه حسنش به خیالات توان کرد گر دیده تحقیق بود درک تجلی از چهره هر ذره ذرات توان کرد دادند نشان رخت آن زمره که گفتند سجده ز برای صنم و لات توان کرد چون پیش نسیمی صفت و ذات یکی شد کی فرق میان صفت و ذات توان کرد * * * شمارهٔ ۸۵ از تو خوبی طمع مهر و وفا نتوان کرد گله با وصل گل از خار جفا نتوان کرد کرده ام قیمت یک موی تو را هر دو جهان گرچه او را به چنان تحفه بها نتوان کرد عمر چون باد هوا می گذرد حاضر باش کاعتماد این همه بر باد هوا نتوان کرد عاشقان را به جفا خواه بکش خواه ببخش حاکمی، هرچه کنی چون و چرا نتوان کرد مکن آهنگ جدایی که به شمشیر اجل شهرگ جان مرا از تو جدا نتوان کرد غره وعده فردا شده، امروز ببین که بدان نسیه چنین نقد رها نتوان کرد بر تن عارف اگر خرقه نباشد سهل است هست آن زهد که در زیر قبا نتوان کرد بر سر دیده کنم جای خیالت زانرو که نظرگاه خیالت همه جا نتوان کرد هر طبیبی که شد از درد نسیمی آگاه گفت با درد به سر بر، که دوا نتوان کرد * * * شمارهٔ ۸۶ - ستایش فضل‌الله نعیمی قاصدی کو تا به جان پیغام دلدار آورد یا هوایی کز نسیم طره یار آورد آن کس از دنیا و عقبی باشد آزادی چو ما دردمندی را که عشق یار در کار آورد گر اناالحق‌های ما را بشنود منصور مست هم به خون ما دهد فتوی و هم دار آورد گر برد بویی به چین از طره زلفت نسیم مشک را در ناف آهویان به زنهار آورد از خطا آید سیه رو گر برد باد صبا بوی گیسویش به چین و مشک تاتار آورد گر به جان بتوان خریدن وصل آن محبوب را نیم جانی هرکه را باشد به بازار آورد زلف و رخسات عیان شد منکر رویت کجاست تا به ایمان سر زلف تو اقرار آورد نور و ظلمت را یکی بیند ز روی اتحاد عارفی کو در خیال آن زلف و رخسار آورد با لب و چشم نگارم وقت آن آمد که رند اهل تقوی را به دوش از کوی خمار آورد چون قدش سروی نخواهد رست چون رویش گلی تا ابد چندان که روید سرو و گل بار آورد ای نسیمی هر که را رهبر شود فضل اله از وجود خویش و غیرش جمله بیزار آورد * * * شمارهٔ ۸۷ - استقبال از حافظ دل از عشق پری‌رویان دل من برنمی‌گیرد مده پند من ای ناصح که با من درنمی‌گیرد حدیث توبه و تقوی مکن پیش من ای واعظ که با من هرچه می‌گویی به جز ساغر نمی‌گیرد خیال دست رنگینش حمایل کرده‌ام زان رو که در خاطر مرا نقشی از این خوش‌تر نمی‌گیرد به خورشید رخش زان رو تفأل می‌کند جانم که عاشق فال دولت را به هر اختر نمی‌گیرد الا ای ساقی وحدت، به پیش پیر میخانه گرو کن خرقه خود را، به ما دفتر نمی‌گیرد دل من با لب لعلش گرفت الفت به جان زان رو که جز پیوند روحانی در آن جوهر نمی‌گیرد ز دست دلبر ساقی نگیرد جام جز عارف مرقع‌پوش رعنا را رها کن گر نمی‌گیرد به خلوتخانه طاعت مکن ارشادم ای صوفی که جز کوی مغان، عارف ره دیگر نمی‌گیرد نسیمی گرچه اشعارت به گوش دلبران هر یک دُرّ شهوار می‌آید ولی بی‌زر نمی‌گیرد * * * شمارهٔ ۸۸ گر سعادت نظری بر من زار اندازد بر سرم سایه سرو قد یار اندازد دور از آن یار و دیارم نظر سعد کجاست تا مرا باز بدان یار و دیار اندازد آن که شد مست غرور از می پندار امروز منتظر باش که فرداش خمار اندازد سببی ساز خدایا که طبیبم نظری بر دل خسته بی صبر و قرار اندازد من که باشم که شوم کشته به تیغش مگر او از کرم سایه بر این صید نزار اندازد پیش ابروی کماندار تو میرم که مدام تیر مژگان همه بر عاشق زار اندازد گر برد بوی سر زلف ترا باد به چین خون دل در جگر مشک تتار اندازد گر کند چشم تو بر گوشه نشینان نظری مستی و عربده در صومعه دار اندازد چون شد از دولت وصل تو نسیمی منصور وقت آن است که سر در سر دار اندازد * * * شمارهٔ ۸۹ دلم ز مهر تو آن دم چو صبح دم می زد که آفتاب رخت در قدم علم می زد ز جام عشق تو بودم خراب و مست آنروز که نقش بند قضا، رسم جام جم می زد به بوی زلف تو آشفته آن زمان بودم که منشی کن از آن کاف و نون به هم می زد نبود خانه چشمم هنوز بر بنیاد که عشق روی تو بر جان در حرم می زد شبی که دیده من خلوت خیال تو بود فلک هنوز سراپرده بر عدم می زد به جست و جوی وصال تو من کجا بودم که در جهان قدم جان من قدم می زد هنوز چهره شادی ز عقل پنهان بود که عشق بر رخ جانم نشان غم می زد هنوز خامه فطرت به امر «کن » جاری نگشته بود که بر من غمت رقم می زد کلیم و طور هنوز از عدم خبر می داد که جان من «ارنی » با تو دم به دم می زد کجا شود ز خطا پاک نامه عملم اگر نه منشی عفوت بر آن قلم می زد چگونه قلب نسیمی چو زر شدی رایج اگر نه فضل تواش سکه بر درم می زد * * * شمارهٔ ۹۰ مشتاق گل از سرزنش خار نترسد جویان رخ یار ز اغیار نترسد عیار دلاور که کند ترک سر خویش از خنجر خونریز و سر دار نترسد آن کس که چو منصور زند لاف اناالحق از طعنه نامحرم اسرار نترسد ای طالب گنج و گهر از مار میندیش گنج و گهر آن برد که از مار نترسد گر بی بصری می کند انکار من از عشق سهل است چه غم، عاشق از انکار نترسد در حیرتم از چشم تو کان ترک سیه چشم مست است و چه مستی که ز هشیار نترسد در کار غم عشق تو، دانی که کند سر؟ آن عاشق سرگشته که از کار نترسد در عشق تو بیم سر و جان است ولیکن ای دلبر از اینها دل عیار نترسد من عاشق شمع رخ یارم، چه غم از نار پروانه دلسوخته از نار نترسد اندیشه ندارم ز رقیبان بداندیش از خار جفا عاشق گلزار نترسد در سایه عشق ایمن از آن است نسیمی کان شیردل از عشق جگرخوار نترسد * * * شمارهٔ ۹۱ بر دلم هردم جفای بی‌وفایی می‌رسد وه که بر جان من از هر سو بلایی می‌رسد روزگاری شد که در وادی حیرت مانده‌ام نه رهی پیدا شد و نه رهنمایی می‌رسد قصد جان دارد فراق و وعده دیدار او درد، راحت گشت ما را تا دوایی می‌رسد از هوای خاک کوی توست در اشک ما عاقبت از پاکی گوهر به جایی می‌رسد غنچه دل از نسیم کوی او خواهد شکفت ای نسیمی! غم مخور مشکل‌گشایی می‌رسد * * * شمارهٔ ۹۲ ز تو چشم وفا داریم و هیهات این کجا باشد تمنای محال است این که خوبان را وفا باشد به شوخی دل ز ما بردی و روی از ما نهان کردی نباشد عیب، پرسیدن: ترا خانه کجا باشد جهانی با خیالت عشق می‌بازند اگر روزی براندازی نقاب از روی الله تا چه‌ها باشد دلم گم گشت در پیچ سر زلف پریشانت نشانی ده که تا یابیم که این اقبال ما باشد که یارد در سر زلف پریشان تو پیچیدن اگر باشد چنین گستاخی از باد صبا باشد فریب غمزه شوخت مرا سرمست می‌سازد کس اندر دور چشم مست تو چون پارسا باشد من آن خاک هوا دارم، فتاده بر سر کویت که در هر ذره خاکم نهان مهر شما باشد ز روی و موی مه‌رویان نگه دارد نظر زاهد صوابی اندر او بیند که او عین خطا باشد من آن خاک رهم اندر هوایش باد اگر روزی غبارم از سر کویش برد چشم از قفا باشد همه ذرات عالم را هوادار تو می‌بینم سر مویی نمی‌یابم که از ذکرت جدا باشد چه پرهیزی ز روی آن صنم زاهد؟ نمی‌دانم که پرهیز از چنین شکل و شمایل کی روا باشد نسیمی را چو از هستی حجابی نیست در عشقت معاذالله حجابی در میان ما کجا باشد * * * شمارهٔ ۹۳ اگر گویم که مهر و مه، ز رخسارت حیا باشد وگر گویم که انسانی، مرا شرم از خدا باشد ملک را نیست آن صورت که نسبت کرده ام با او کمال حسن و زیبایی بدینسان هم تو را باشد ز چین و جعد گیسویت مرنج ار دم زند نافه چه آید از سیه رویی که در اصلش خطا باشد وصالت نیست آن گنجی که بر بیگانه بگشایند که آن را حاصل است این در که با بحر آشنا باشد نشان پرسیدم از دلبر، دل گم گشته را گفتا بجز در بند گیسویم دل عاشق کجا باشد تن خاکی چو گل گردد نیابی ذره ای در وی که بی سودای آن جعد و سر زلف دو تا باشد بیا با ما بشوی ای جان به آب دیده دست از دل که دل تا زلف او بیند کجا در بند ما باشد نباشد عهد خوبان را وفا، گویند و می گویم که خوب آن را توان گفتن که عهدش بی وفا باشد حریف ما شو ای صوفی که ذکر حلقه رندان به است از طاعت و زهدی که با روی و ریا باشد بیا ای ماه سیمین بر به خونم پنجه رنگین کن کز اقبالت گر این حاجت روا گردد روا باشد نسیمی با تو شد یکرو قفا زد هر دو عالم را کسی کو رو به حق دارد دو کونش در قفا باشد * * * شمارهٔ ۹۴ مست شراب عشقش بی باده مست باشد بی باده مست یعنی مست الست باشد دست نگار دارم در دست، کی بریزد دستی که بر کف او را زین گونه دست باشد آن را که روی ساقی باشد شراب و ساغر حق را به حق پرستد کی می پرست باشد آن را که در سر افتد زین سرو سایه روزی چرخ بلند پیشش کوتاه و پست باشد اسرار چشم مستش روزی که فاش گردد بازار زاهدان را روز شکست باشد عشق است هست مطلق یعنی حقیقت حق هستی ندارد آن کو بی عشق هست باشد شست است زلف خوبان در بحر عشق زانرو پیوسته ماهی جان جویان شست باشد ذوق شراب و شاهد دانی که می شناسد؟ آن کز می حقیقت پیوست مست باشد آن کز سر دو عالم برخاست چون نسیمی او را به عشق دلبر دایم نشست باشد * * * شمارهٔ ۹۵ شب قدر بی قراران سر زلف یار باشد مه عید نیکبختان رخ آن نگار باشد ز غم نگار از آنرو شب و روز بی قرارم که غمش نمی گذارد که مرا قرار باشد من مست رند از آنم ز غم خمار فارغ که نخورده ام من آن می که در او خمار باشد به کمند زلف او دل به مراد خود ندادم به بلا شدن مقید نه به اختیار باشد هله بس کن ای مخالف که به طعنه ترک عشقش نکند کسی که او را غم عشق کار باشد ز رقیب دارم افغان نه ز جور دلبر آری دل زار عاشق گل المش ز خار باشد مکن آه و زاری ای دل که ز روی بی نیازی گل از آن چه باک دارد که هزار زار باشد به نوازشی دلم را به کرم چو وعده دادی مگذار بیش از اینش که در انتظار باشد سر ما ز سر عشقش سردار دارد آری سر محرم اناالحق سر پای دار باشد صنما به رغم دشمن نظری به دوستان کن که نوازش محبان نه گنه نه عار باشد به جز از هوای کویت نکند هوس نسیمی ز محبت تو روزی که تنش غبار باشد * * * شمارهٔ ۹۶ مأوای غمت جز دل پردرد نباشد تشریف بلا جامه هر مرد نباشد ای سرو گل اندام! که در باغ دو عالم چون روی دلارای تو یک ورد نباشد بر بوی سر زلف تو یک گوشه نشین نیست امروز در این شهر که شبگرد نباشد شهباز غم عشق رخت صید نسازد آن را که دل از حادثه پردرد نباشد در عشق رخت آنکه شد افروخته چون شمع بی دیده گریان و رخ زرد نباشد از گرمی اشکم چه عجب دیده اگر سوخت خون جگر است اشک من آن سرد نباشد گردی به من آر از درش ای باد کزان در چون بهتر از این هیچ ره آورد نباشد جز خون جگر هرچه خوری در غم عشقش ای عاشق سودازده! در خورد نباشد بر خاک درش آب زن، ای دیده خونبار! تا بر در یار از ره ما گرد نباشد گرچه همه درد است غم عشق تو، خون باد آن دل که به جان طالب این درد نباشد در عشق تو فرد است نسیمی ز دو عالم عاشق نبود کز دو جهان فرد نباشد * * * شمارهٔ ۹۷ خوبی و بتا از تو جفا دور نباشد ور جور کنی هست روا دور نباشد عیبت نتوان کرد که هستی ز وفا دور خوبی که نباشد ز وفا دور، نباشد چشمت به جفا خون دلم می خورد اما این مردمی از ترک خطا دور نباشد ای کرده فراموش وفا، از تو به یادی گر شاد کنی خاطر ما، دور نباشد گفتی جگرت خون کنم و جان به لب آرم این مرحمت از لطف شما دور نباشد بر جان من از عشق تو هر لحظه بلایی است آری دل عاشق ز بلا دور نباشد خوش می کند امید وصال تو دلم را این دولتم از لطف خدا دور نباشد زاهد به جنان وصل تو گر داد عجب نیست کم همتی از طبع گدا دور نباشد دارد سخن چند دلم با سر زلفت گر لطف کند باد صبا دور نباشد بر جان نسیمی ز تو هر لحظه صفایی است آیینه معنی ز صفا دور نباشد * * * شمارهٔ ۹۸ در سر غم تو دارم دستار و سر چه باشد جان و جهان چه ارزد یا سیم و زر چه باشد گفتی نثار ما کن جان و سر و دل و دین اینها چه قدر دارد وین مختصر چه باشد؟ گفتی به غمزه هردم بنوازمت به تیری زین عهد اگر نگردی ای سیمبر چه باشد در عشق اگر چه دارم صدگونه غصه بر دل زان بیوفا کشیدن بار این قدر چه باشد ای آن که عشق خوبان دردسر است گویی هر بی بصر چه داند کاین دردسر چه باشد خاک درش که مردم کحل فرشته خوانند هر ذره هست جانی کحل بصر چه باشد در خرقه کار زاهد چون هست حقه بازی گر زان که عشق بازد صاحب نظر چه باشد سر شراب عشقش مست مدام داند هشیار چون نخورده است او را خبر چه باشد پیش لبت که عیسی زنده شد از دم او روح انفعال دارد شهد و شکر چه باشد مرد از غم تو جانم از بهر زنده کردن با باد اگر فرستی بوی سحر چه باشد برهان حسن رویت شد هادی نسیمی ای غیرت تجلی شمس و قمر چه باشد * * * شمارهٔ ۹۹ چه نکته بود که ناگه ز غیب پیدا شد هر آنکه واقف این نکته گشت شیدا شد چه مجلس است و چه بزمی که از می وحدت محیط قطره شد اینجا و قطره دریا شد محیط بر همه اشیا از آن جهت شده ایم که نون نطق الهی حقیقت ما شد به غمزه مردم چشمت چه فتنه کرد ز پیش که جان زنده دلانش اسیر سودا شد رخت چه نقش نمود ای صنم در آیینه که طوطی خرد آمد به نطق و گویا شد دلم ز فتنه دجال از آن شده است ایمن که روح قدسی ما همدم مسیحا شد نقاب زلف بپوشان بر آفتاب رخت که سر هردو جهان در طبق هویدا شد بیا و سر مسما از اسم آدم جوی که مستحق سجود (ش) ملک به اسما شد مرا به وعده فردا ز ره مبر کامروز ز لعل یار همه کام دل مهیا شد مزن ز سر نهان بعد از این دم، ای صوفی که هرچه در تتق غیب بود پیدا شد به بوی زلف تو چندان دوید آهوی چین که ناگه از کمر افتاد و ناف او وا شد نسیمی از دو جهان نفی غیر از آنرو کرد که نور ذات تو عین وجود اشیا شد * * * شمارهٔ ۱۰۰ ندانم تا دگربار این دل ریشم چه شیدا شد مگر عکس رخ دلبر به جان باز آشکارا شد دگر چون با دلم لعلش نهان در گفت‌وگو آمد صدای ناله زار دل ریشم به هرجا شد به صحرا چون که بیرون رفت باز آن دلبر از خلوت دل پردرد بیمارم ز عشقش بی‌سر و پا شد به هر نقشی که خود می‌خواست رخ بنمود در عالم گهی رنگ دو عالم گشت و گه بی‌رنگ اشیا شد دمی روح نهان آمد، دمی جسم عیان گردید دمی تنهای جان گردید و دیگر عین جان‌ها شد زمانی کثرت خود گشت و در وی وحدت خود دید گهی پیدا و پنهان گشت و گه پنهان و پیدا شد نسیمی روزگاری چونکه پنهان بود در زلفش دگرباره چو رویش دید در عالم هویدا شد * * * شمارهٔ ۱۰۱ ای که رخت به روشنی غیرت آفتاب شد خفته ز شرم مردمی چشم خوشت به خواب شد نافه به بوی زلف تو، آمد و گشت خاک ره گل ز هوای عارضت رفت و در آتش آب شد سرو چو دید قامتت، رفت به خویشتن فرو مه ز رخ تواش حیا آمد و در نقاب شد چشم تو دوش در دلم بست خیال سرخوشی چون قدح لب توام دیده پر از شراب شد گفت که هستم، آفتاب، آینه دار روی تو دود به سر برآمدش زلف تو زان بتاب شد جمله لطف دلبران روی تو جمع کرد از آن مصحف حسن را رخت فاتحة الکتاب شد مطرب عشق نکته ای گفت مگر به گوش کس کاین جگر حزین ما ز آتش او کباب شد بخت سعادت ازل هست ملازم درش آن که به روی دولتش وصل تو فتح باب شد رفع حجاب کی کند از رخ بخت جاودان آن که ز روی هستی اش یک سر مو حجاب شد گنج وصال، آرزو هرکس اگرچه می کند در سر و کار این طلب عاشق دل خراب شد دل به دعا وصال او خواسته بود هاتفی گفت نسیمی این دعا مژده که مستجاب شد * * * شمارهٔ ۱۰۲ مهر رخسار تو داغ عشق بر دل می‌کشد سنبل زلف تو، مه را در سلاسل می‌کشد منزل جان است گیسویت وز آنجا هر نفس جذبه‌ای می‌آید و جان را به منزل می‌کشد کعبه دل روی محبوب است اینک راه دور گر کسی را دل به سوی کعبه گل می‌کشد پیش رویت سجده آن کو حق نمی‌داند ز جهل از سجود حق چو شیطان سر به باطل می‌کشد در ازل عشقت نصیب اهل غفلت چون نبود دولت جاوید از آن دامن ز غافل می‌کشد ای کشان ما را به راه و رسم عقل از کوی عشق دل عنان اختیار از دست عاقل می‌کشد نار غیرت مدعی را رشته کوتاه عمر می‌کشد از تن ولیکن سخت کاهل می‌کشد من نمی‌خواهم خلاص از بحر عشقت یک نفس گرچه جان غرقه را خاطر به ساحل می‌کشد معجز چشمت که عارف خواندش سحر حلال جان عاشق را به جذبه سوی بابل می‌کشد جذبه زلف تو عمری کشکشانم می‌کشید این زمانم نقش آن شکل و شمایل می‌کشد چون نسیمی کشته چشم سیاهت هرکه شد شُکر حق می‌گوید و منت ز قاتل می‌کشد * * * شمارهٔ ۱۰۳ سلطنت کی کند آن شاه که درویش نشد آشنا کی شود آن دل که به خود خویش نشد می کند آرزوی وصل تو هرکس لیکن کار دولت به هوا و هوسی پیش نشد قیمت مرهم وصل تو ندانست آنکو در ره وصل تواش پای طلب ریش نشد طالب درد تو هرگز نکند یاد دوا کان که بیمار تو شد عافیت اندیش نشد گرچه شد صبر من و عشق تو، هردم کم و بیش با تو عهدی که دلم بست کم و بیش نشد آن که از خوان وصالت به نوایی برسید از نعیم دو جهان مفلس و درویش نشد تا ابد دوستی روی نکو دین من است هیچ صاحب نظری منکر این کیش نشد جان اگر شد ز می عشق تو بی خود چه عجب کیست از مستی این جرعه که بی‌خویش نشد به وصال تو نسیمی چه کند ملک جهان با چنان نوش کسی ملتفت نیش نشد * * * شمارهٔ ۱۰۴ آن آفتاب دولت بر چرخ ما برآمد وان زهره سعادت در چنگ ما درآمد آیینه کرد ما را، در ما شد آشکارا آن گوهری کز اشیا چون چرخ بر سر آمد عید است و عید قربان، رو در حرم کن ای جان کز سوی عرش رحمان الله اکبر آمد ای مطرب خدایی! بی گفت وگو چرایی بنواز عود و نی را، کان سرو در برآمد ای مفلسان عاشق، گنج خفی عیان شد وی تشنگان خاکی آن آب کوثر آمد دامن ز بی نیازی بر هر دو عالم افشان کان شاه کشور دل با گنج و گوهر آمد برکن ز دام تن دل، ای جان که صید ما شد مرغی که جبرئیلش در سایه پر آمد هست آبدار لفظم، چون ذوالفقار حیدر زانروی بر منافق شمشیر و خنجر آمد تا بوی زلف یارم افتاد در خراسان باد سحر ز مشرق با مشک و عنبر آمد ای وحشی از بیابان بازآ به خانه جان کان مه لباس انسان پوشید و در برآمد ای دین و دلبر از رخ بردار پرده کز غم چندین هزار زاهد از دین و دل برآمد شد سینه نسیمی لوح کتاب یزدان چون حرف و نقطه زانرو بر وجه دفتر آمد * * * شمارهٔ ۱۰۵ روح القدس از کوی خرابات برآمد مشتاق تجلی به مناجات برآمد خورشید یقین از افق غیب عیان شد انوار حق از مطلع ذرات برآمد سلطان ابد سنجق منصور برافراخت «الحق أنا» از ارض و سماوات برآمد ای مصحف حق روی تو آن آیت نور است از سی و دو حرفش علم ذات برآمد جز روی تو ای آینه صورت رحمان بر وجه که این شکل و علامات برآمد ای عابد حق واقف از آن نور خدا شو کز صورت و روی وثن و لات برآمد گر منتظر وعده دیدار کلیمی ای چله نشین وعده میقات برآمد ای شغل تو در خرقه همه شعبده بازی زین تخم که کشتی چه کرامات برآمد بر تخت وجود آن که نشد شاه حقیقی از عرصه اش آوازه شهمات برآمد المنه لله که ز حق حاجت رندان بی توبه سالوسی و طامات برآمد مقصود نسیمی ز دو عالم همه حق بود مقصود میسر شد و حاجات برآمد * * * شمارهٔ ۱۰۶ تا فضل خدا بر صفت ذات برآمد مطلوب میسر شد و حاجات برآمد بی کیف و کم آن کس که چو ما نطق خدا شد چون عیسی مریم به سماوات برآمد از مصحف روی تو به فال من درویش گه نون و گهی سوره صافات برآمد ابلیس چو پیچید سر از سجده رویت مردود خدا گشت و ز جنات برآمد صوفی که ندید از رخ تو معنی دل را محروم ز الا شد و از لات برآمد تا مصحف رخسار ترا دید وجودی از دایره گلشن لمعات برآمد تا خواند نسیمی ز رخت آیت رحمت ایمن ز بلا گشت و ز آفات برآمد * * * شمارهٔ ۱۰۷ بهار آمد بهار آمد بهارِ سبزپوش آمد رها کن فکر خام ای دل که می در خُم به جوش آمد لب ساقی و جام مل، میان باغ و فصل گل غنیمت دان که از غیبم سحرگاه این به گوش آمد که: صوفی گر می صافی نمی‌نوشد مکن عیبش حیات تازه را محرم فقیه دُردنوش آمد دلا دریوزه همت ز باب می‌فروشان کن که بوی نفحه عیسی ز پیر می‌فروش آمد می گلگون خورای زاهد که از قدس الوهیت گل آورد آتش موسی و بلبل در خروش آمد مرا بی‌عشق مه‌رویان بقای سر نمی‌باید که سر بی‌عشق در گردن کشیدن بار دوش آمد مکن آه ای دل پرغم، بپوش اسرار دل محکم که نامحرم خطابین است و می‌باید خموش آمد در آب دیده دوش از غم، مپرس ای دل که چون بودم که از غم سر به سر طوفان مرا تنها نه دوش آمد به بانگ چنگ و عود و نی بنوش ای رند عارف می که طاب العیش و طوبی لک ز فضل حق سروش آمد به صوفی می ده ای ساقی که در دارالشفای ما علاج علت خامی شراب پخته جوش آمد نسیمی تا لب جانان و جام می بود دیگر به زهد خشک بی‌حاصل نخواهد سرفروش آمد * * * شمارهٔ ۱۰۸ گشودم در ازل مصحف، رخ یارم به فال آمد زهی فالی که تفسیرش همه حسن و جمال آمد ز رویت خوب‌تر نقشی نیامد در خیال من مرا خود کی به جز روی تو نقشی در خیال آمد غم دوری نخواهد بود و هجران تا ابد ما را ز خوان «نحن نرزق» چون نصیب ما وصال آمد رموز «من لدن» بر من از آن شد مو به مو روشن که در تحقیق این علمم دلیل آن خط و خال آمد شراب کوثر لعلش که بود از دیده‌ها غایب به فضل حق رسید این عین و آن آب زلال آمد ز هر نقشی که می‌بندد فلک، روی تو است آن رو که در خوبی و زیبایی کمال هر کمال آمد معلق چرخ ازرق را به سر چندانکه می‌گردد نه چون روی تو شد بدری نه چون ابرو هلال آمد به صورت گرچه می‌خواند تو را نادان بشر لیکن بشر در صورت رحمان چنین کی بی‌مثال آمد مرا چشم و لب ساقی «بیا می نوش» می‌گوید که در میخانه وحدت، شراب لایزال آمد چو با عشق رخش ما را قدیم افتاده بود الفت جمال او و عشق ما قدیم بی‌زوال آمد نسیمی ظلمت هستی ببرد از چهره عالم بدان نوری که در نطقش ز فضل ذوالجلال آمد * * * شمارهٔ ۱۰۹ چنین که چهره خوب تو دلبری داند نه حسن حور و نه رخساره پری داند به خاک پای تو کآب حیات ممکن نیست که همچو لعل لبت روحپروری داند ستمگری نه پریچهره مرا کارست که هرکه هست پریرو ستمگری داند نشان آینه جم ز جام لعلش پرس که جم، حقیقت جام سکندری داند چگونه سرکشد از عشق و ترک جان نکند مجردی که چو عیسی قلندری داند سری که هست ز دولت بر آستانه دوست گر التفات نمایند سروری داند مرا به نور تجلی رخ تو شد هادی چو مرشدی که به تحقیق رهبری داند دلی که چهره به اکسیر مهر چون زر کرد عجب نباشد اگر کیمیاگری داند شراب لعل ترا جان من شناسد قدر چنانکه قیمت یاقوت جوهری داند به سحر و عربده هاروت اگرچه مشهور است کجا چو مردم چشم تو ساحری داند مقصر است نسیمی ز شرح غمزه دوست اگرچه در صفتش سحر سامری داند * * * شمارهٔ ۱۱۰ دل زار از تو بیزاری تواند کرد، نتواند اسیر عشق، می یاری تواند کرد، نتواند بدین شوخی که هست از ناز ترک چشم بی‌رحمت به غیر از مردم آزاری تواند کرد، نتواند به دلداری دل عاشق چه باشد گر همی‌جویی نگاری چون تو دلداری تواند کرد، نتواند به زلف عنبرین خالت ببرد از ره دل ما را حبش، ترک سیه کاری تواند کرد، نتواند ز چشمت چون طمع دارم دوای درد بیماری چنین درمان بیماری تواند کرد، نتواند به جرم آنکه هر ساعت کشم صد زاری از عشقت غمت بر من به جز خواری تواند کرد، نتواند خیال دولت وصلت دلم خوش می‌کند هردم ندانم بخت این یاری تواند کرد، نتواند دل غمخواره ما را که خون گشت از غم سودا طبیب عام غمخواری تواند کرد، نتواند لب و چشم تو تا باشد یکی مست آن دگر میگون نسیمی عزم هشیاری تواند کرد، نتواند * * * شمارهٔ ۱۱۱ عارفان از دو جهان صحبت جانان طلبند تنگ چشمان گدا ملک سلیمان طلبند اعتباری نکنند اهل دل آن طایفه را که نه از بهر لقا روضه رضوان طلبند بی لب و چشم و رخ و زلف تو ذوقی ندهد که شراب و شکر و شمع شبستان طلبند آرزومند تو از جان و دلند اهل نظر لاجرم وصل دهانت به دل و جان طلبند من گدای در ایشان که سلاطین جهان همتی گر طلبند از در ایشان طلبند گرچه در سفره شاهان بود انواع نعم لقمه عافیت از خوان گدایان طلبند صبر بر سرزنش خار جفا چون نکنند بلبلانی که وصال گل خندان طلبند خبر از لذت عشق تو ندارند آنان که نسازند به درد تو و درمان طلبند حاجت از چشم تو می خواهم و باشد مقبول حاجتی کان ز چنین گوشه‌نشینان طلبند شده ام بر سر کوی عدم آباد مقیم گر نشانی ز من بی سر و سامان طلبند چون نسیمی ز در یار طلب، حاجت خویش کاهل دل حاجت خویش از در یزدان طلبند * * * شمارهٔ ۱۱۲ تقلید روان از ره توحید بعیدند زان است که هرگز به حقیقت نرسیدند ره در حرم کعبه مقصود نبردند هرچند در این بادیه هر سوی دویدند در گفت و شنیدند و طلبکار همه عمر وین طرفه که همواره در این گفت و شنیدند آن شاهد گلچهره ز رخ پرده برانداخت وین کوردلان رنگی از آن چهره ندیدند مستان الستند کسانی که از این جام در بزم ازل باده توحید چشیدند مردان خدا زنده جاوید بمانند زان روح الهی که در ایشان بدمیدند زنده به خدایند چو از خویش بمردند پیوسته به حقند چو از خویش بریدند پیری طلبی، راه مریدی سپر اول پیران جهان جمله در این راه مریدند این راه به کوشش نتوان یافت نسیمی از جذبه که را تا به سوی خویش کشیدند * * * شمارهٔ ۱۱۳ آنان که به تقلید مجرد گرویدند دورند ز حق، زان به حقیقت نرسیدند خورشید یقین از افق غیب برآمد این بی بصران دیده ببستند و ندیدند نزدیکتر از مردم چشم است ولیکن بی معرفتان از رخ آن ماه بعیدند دور از حرم و کعبه و خلدند همه عمر در وادی جهل از پی پندار دویدند اعمی شمر آن بی بصران را که ز تحقیق در دیده دل کحل بصیرت نکشیدند (مستان هوا در ظلماتند و ضلالت از عین حیات آب بقا زان نچشیدند) قومی که پرستند خدا را به تصور از نور یقین دور چو شیطان پلیدند دیوان رجیمند به سیرت نه به صورت هرچند که از روی صفت شیخ و رشیدند آن زمره که شد نور یقین هادی ایشان در مرتبه صدق چو قرآن مجیدند بر طور دل از شوق چو موسی «ارنی » گوی دیدار خدا دیده و در گفت و شنیدند هستند به حق یافته راه از سر تحقیق ایمن شده از «ان عذابی لشدید»ند آنها که نگشتند به حق زنده جاوید پژمرده و خوشیده به جا همچو قدیدند خورشید پرستان طریقت چو نسیمی از فضل الهی همه در ظل مدیدند * * * شمارهٔ ۱۱۴ عشاق، هوای رخ زیبای تو دارند زانروی چو منصور همه بر سر دارند رحم آر به جان و دل این قوم که در عشق مجروح و دل آزرده و بیمار و نزارند هیچ است جهان در نظر همت ایشان غیر از تو کسی در دو جهان هیچ ندارند با یاد تو شب تا به سحر با دل پرسوز فریاد ز جان هر نفس از عشق برآرند کردند شمار همه کس در ره عشقت از هیچ کسان نیز مرا هم نشمارند گفتی به نسیمی که به جان طالب مایی ای دولت آندم که مرا با تو گذارند * * * شمارهٔ ۱۱۵ کیست که از ره کرم حاجت ما روا کند واقف حال ما شود، چاره کار ما کند آن که دو عالم از پی اش غرقه بحر حیرتند جان به لب رسیده را با غمش آشنا کند سر به وفا نهاده ام پیش سگان درگهش می کشم این جفا به سر، عمرم اگر وفا کند نیستم آن که چون قلم سرکشم از خطت دمی بند ز بند من اگر تیغ اجل جدا کند رهبر ما شود یقین خضر به آب زندگی گر نظری به مردمی چشم تو سوی ما کند گفتمش از ازل خدا مهر تو با گلم سرشت گفت ندانی این قدر، هرچه کند خدا کند در شب هجر چون برد خسته نسیمی ره به تو شمع هدایتی مگر لطف تو رهنما کند * * * شمارهٔ ۱۱۶ تشبیه رویت آن که به گل یاسمن کند چشم از رخت بگو به گل و یاسمن کند باد از وصال قد تو محروم و بی نصیب آن دل که میل طوبی و سرو چمن کند باشد قبول، طاعت بی نفع بت پرست گر سجده پیش قبله رویت چو من کند بر زلف عنبرین تو چون بگذرد صبا عالم پر از شمامه مشک ختن کند گر در رخ لبت از تو نباشد نشانه ای کافر چگونه سجده لات و وثن کند (کو دیده ای که در غم یوسف بود ضریر تا اکتساب فایده از پیرهن کند) وصف دهان تنگ تو دانی که را رسد بیننده ای که از سر دانش سخن کند هردم سخن کنی و دهانت پدید نیست نشنیده ام کسی که سخن بی دهن کند گر جوهری ز گفته من باخبر شود دیگر کم التفات به در عدن کند وجه حسن مشاهده کردن بود حسن منکر چرا نظر نه به وجه حسن کند هر ساعت از لب تو نسیمی چو دم زند صد مرده را به بوی تو جان در بدن کند * * * شمارهٔ ۱۱۷ دل فغان از جورت ای جان حاش لله چون کند؟ بنده داد از دست سلطان حاش لله چون کند؟ جان ما با مهر رویت بست پیمان در ازل نقض آن پیوند و پیمان حاش لله چون کند؟ آنچه با من می کند چشم سیاهت با اسیر کافر اندر کافرستان حاش لله چون کند؟ درد عشقت در دل من چون ز درمان خوشتر است دل هوای وصل و درمان حاش لله چون کند؟ هر که را شد دیده مأوای خیال عارضت آرزوی خلد و رضوان حاش لله چون کند؟ گرچه هست آشفته تر هردم ز زلفت حال دل ترک آن زلف پریشان حاش لله چون کند؟ آرزومند گل روی تو ای گلزار حسن یاد نسرین و گلستان حاش لله چون کند؟ عاشق روی تو غیر از خاک پایت جوهری توتیای چشم گریان حاش لله چون کند؟ مدعی گوید نسیمی روی خوبان قبله کرد قبله‌ای جز روی خوبان حاش لله چون کند؟ * * * شمارهٔ ۱۱۸ یار ما صاحب حسن است جفا چون نکند می کند، خوب، جفا دلبر ما، چون نکند خسرو کشور حسن است و ملاحت یارم جور بر عاشق مسکین گدا چون نکند دلم از باد صبا بوی سر زلفش یافت جان فدای قدم باد صبا چون نکند می کند جور و ز من چشم وفا دارد یار عاشق دلشده با یار وفا چون نکند چشم ترکش به جفا خون دلم می ریزد دلسیاهی که بود مست، خطا چون نکند آن که شد عاشق ابروی کماندار حبیب دل و جان را هدف تیر بلا چون نکند ید بیضای جمالش چو ببیند زاهد ترک سجاده و تسبیح و عصا چون نکند هر کرا دیده به شمع رخ او بینا شد همچو پروانه برش جان به فدا چون نکند حاجت ما ز در یار، یقین، چون یار است یار صاحب کرم از لطف عطا چون نکند جور خوبان جهان چون همه با اهل دل است با نسیمی ستم آن ماه‌لقا چون نکند * * * شمارهٔ ۱۱۹ چشمی که جز مطالعه روی او کند آن به که بر جهان در منظر فرو کند از زلفش آن دلی که زند دم، چگونه او یاد آورد ز نافه و عنبر به بو کند دولت در آن سر است که چوگان زلف یار غلطان ز دوش آورد او را چو گو کند در مهر روی او تن ما گر شود رمیم اجزای ما هنوز تمنای او کند طوفان نوح خیزد اگر سیل اشک ما از ناودان دیده ما سر فرو کند بوی شراب لعل تو آید ز خاک ما روزی که کاسه گر ز گل ما سبو کند سروی چو قامت تو نیابد جهان اگر عمری دراز در سر این جست و جو کند دانی که را به جان نبود میل دل به تو بی روح صورتی که دل از سنگ و رو کند باشد ملول خاطرش از شادی دو کون دلخسته ای که با غم عشق تو خو کند خواهد نسیمی از سر زلف تو دم زدن چندان که عمر در سر این گفت‌وگو کند * * * شمارهٔ ۱۲۰ ماه بدر از روی خورشیدم حکایت می‌کند وین سخن در جان اهل دل سرایت می‌کند گرچه می‌خواهد که ریزد چشم مستش خون دل زلفش از روی کرم چندین حمایت می‌کند شهر دل معمور می‌دارد شه عشقش ولی لشکر شوقش خرابی در ولایت می‌کند کی تواند محرم اسرار عشق او شدن ابلهی کو تکیه بر عقل و کفایت می‌کند شکر ایام وصال گل چه داند بلبلی کز جفای خار نالش یا شکایت می‌کند آنکه مست چشم خوبان نیست ای دل! مجرم است شحنه عشقش بدین معنی جنایت می‌کند هست با حق در میان کعبه و دیر و کنشت چون نسیمی هر کرا فضلش هدایت می‌کند * * * شمارهٔ ۱۲۱ عقل را سودای گیسوی تو مجنون می‌کند فکر آن زنجیر پر سودا عجب چون می‌کند هست ابروی تو آن حرفی که نامش را اله در کلام کبریا قبل از «قلم» «نون» می‌کند صورت روی تو بر هر دل که می‌آید فرو نقش هر اندیشه را زان خانه بیرون می‌کند آن که می‌خواند به لؤلؤ نظم دندان ترا بی‌ادب، کم‌حرمتی با دُرّ مکنون می‌کند در ازل با عشق رویت جان ما بود آشنا عشقبازی جان من با تو نه اکنون می‌کند عشق ما زان لایزال آمد که عیش مست عشق نیست آن عشقی که مست خمر و افیون می‌کند چشم بهبودی چه داری زان طبیب ای دل که او چاره بیماری سودا به معجون می‌کند هرکه را نامش به درویشی برآمد بر درت کی نظر در ملک جم یا گنج قارون می‌کند ز آتش مهرت وجودم گرچه می‌کاهد چو شمع جانم آن سوزی که دارد در دل افزون می‌کند خرقه خلوت‌نشینان چون سیاه و ازرق است ای خوشا آن کو به می رخساره گلگون می‌کند بر نسیمی سایه زلف تو تا افتاده است سلطنت در تحت آن ظل همایون می‌کند * * * شمارهٔ ۱۲۲ صاحب نظران قیمت سودای تو دانند خورشیدپرستان سبق عشق تو خوانند بردار ز رخ دامن برقع که محبان از شوق جمال گل تو جامه درانند تنها نه مرا هست نظر با رخت ای دوست بنگر که ز هر گوشه چه صاحب نظرانند از کوی خودم گر تو برانی که نرانی غم نیست اگر جمله آفاق برانند بر حال محبان نظری کن ز سر لطف در آتش شوق تو صبوری نتوانند آنند گدایان درت کز سر همت بر سلطنت هر دو جهان دست فشانند ای حور بهشتی که گل و لاله به رویت مانند به حسن اندک و، بسیار نمانند دیگر نکند یاد لب چشمه حیوان گر زانکه به خضر آب وصال تو چشانند آنان که شدند از نظر عید رخت شاد فارغ ز غم و خرمی کون و مکانند بگشای نقاب ای گل خندان که جهانی مانند نسیمی به جمالت نگرانند * * * شمارهٔ ۱۲۳ عارفان روی تو را نور یقین می‌خوانند عروه موی تو را حبل متین می‌خوانند آنچه بر لوح قضا منشی تقدیر نوشت عاشقانت ز رخ و زلف و جبین می‌خوانند صفت چشم تو است آیت «مازاغ» از آن گوشه‌گیران دو ابروی تو این می‌خوانند نظم دندان تو را کآب حیاتش نام است خرده‌بینان تواَش دُرّ ثمین می‌خوانند جنت عدن سر کوی تو را مشتاقان صحن باغ ارم و خُلد برین می‌خوانند بیدلانی که مدام از سر سودا مستند مردم چشم تو را گوشه‌نشین می‌خوانند نظر، آن زمره که گویند به روی تو خطاست نقش‌های غلط و لعبت چین می‌خوانند دل و دین می‌برد از خلق رخت زان جهتش آفت خلق و بلای دل و دین می‌خوانند جنت و حور و لقا گرچه به وجه دگر است اهل دل نور سماوات و زمین می‌خوانند آب حیوان که لب لعل تو است، آن به یقین در بهشت ابدش ماء معین می‌خوانند چون نسیمی ز تو آنان که رسیدند به حق جاودان مصحف روی تو چنین می‌خوانند * * * شمارهٔ ۱۲۴ آنجا که وصف سرو گل اندام ما کنند جانها به جای جامه به بویش قبا کنند آنان که یافتند اثر کیمیای «فضل » مس را به التفات نظر کیمیا کنند ای خسته ای که بی خبر از درد دوستی بی درد، فکر کن که تو را چون دوا کنند بگذر ز کبر و رو به درش کن که بی ریا مردان راه، رو به در کبریا کنند ای در هوای مهر تو هر ذره جوهری کز جسم پاکش آینه جم نما کنند ارزان بود به جان عزیز تو یک نفس وصل تو را به هر دو جهان گر بها کنند روی تو را به چشم حقیقت ندیده اند آنان که نفی دیدن حسن خدا کنند چشمی که لوح چهره نشوید ز نقش غیر کی با خیال روی تواش آشنا کنند خاک در تو گوهر کحل بصیرت است روحانیان از این شرفش توتیا کنند خون در میان چشم و دل ما فتاده است کو مجمعی که پرسش این ماجرا کنند؟ جان پرورند هر نفس از بوی روح بخش در مجلسی که شعر نسیمی ادا کنند * * * شمارهٔ ۱۲۵ عابدان حق سجود قبله رویت کنند عارفان حق از آن طوف سر کویت کنند عاشقان رو به راه آورده مفرد لباس ابتدای طوف حج از مشعر مویت کنند روزه داران طریقت از برای روز عید غره ماه از هلال نون ابرویت کنند لیلة القدری که پیش حق به است از الف ماه اهل دل تعبیر آن زلفین هندویت کنند غمزه سحرآفرینت چون ببینند انبیا آفرین بر معجزات چشم جادویت کنند شیر گیر است آهوی چشم تو نتوان عیب کرد شیر گیری ختم اگر بر چشم آهویت کنند (در سجود آید مه از تعظیم و افتد بر زمین چون که تکرار سواد وصف گیسویت کنند) «أینما» آمد «تولوا ثم وجه الله » ولی حق پرستان از همه سو روی دل سویت کنند هندوان جعد زلفت چون قبول افتاده اند از سعادت تکیه بر فرخنده زانویت کنند راجح آیی در طریقت پیش صرافان عشق با وجود هر دو عالم گر ترازویت کنند ای نسیمی ناز ابروی کماندارش بکش تا کمانداران عالم مدح بازویت کنند * * * شمارهٔ ۱۲۶ سر چه باشد که نثار قدم یار کنند یا دل و دین به چه ارزد که در این کار کنند قبله جان نبود جز رخ جانان زان رو عاشقان قبله خود ابروی دلدار کنند کی تواند شدن از سر انا الحق واقف هر که او را غم آن است که بردار کنند شرطش آن است که بر دار ببیند خود را هر که از فضل تواش واقف اسرار کنند آن گروهی که در انکار منند از عشقت، گر ببینند رخت را همه اقرار کنند اهل تحصیل ندارند ز معنی خبری سبق عشق تو در مدرسه تکرار کنند دردمندان تو هر لحظه دلی می طلبند تا به درد و غم عشق تو گرفتار کنند خبر از جنت روی تو ندارند آنان کآرزوی چمن و رغبت گلزار کنند پیش روی تو بود سجده ارباب یقین گرچه کوته نظران روی به دیوار کنند گر شوند از می اسرار تو واقف زهاد سالها خادمی خانه خمار کنند ساکنان سر کویت چو نسیمی شب و روز به طواف حرم کعبه شدن عار کنند * * * شمارهٔ ۱۲۷ دردمندان تو اندیشه درمان نکنند مستمندان غمت فکر سر و جان نکنند زمره ای را که بود خاک درت آب حیات چون سکندر طلب چشمه حیوان نکنند پیش چشم تو بمیرم که غرامت باشد جان اگر صرف چنین گوشه نشینان نکنند سفر کعبه کویت چو کنند اهل صفا حذر از بادیه و خار مغیلان نکنند بوی جمعیت از آن حلقه نیاید که در او ذکر آن سلسله زلف پریشان نکنند پیش روی تو کنم سجده که ارباب یقین قبله جز روی تو، ای قبله ایمان نکنند مفلسان حرم کوی تو از حشمت و جاه چون نسیمی هوس ملک سلیمان نکنند * * * شمارهٔ ۱۲۸ صور دمم تا همه بی جان شوند جان چو نماند سوی جانان شوند از تگ دوزخ به بهشتی روند وز تگ طوبی به گلستان شوند گرچه در این چاه بدن بوده اند رفته کنون یوسف کنعان شوند بال نه و هر دو جهان زیر پر پای نه و بر فلک آسان شوند جغدوشانند و شوند شاهباز مور ضعیفند و سلیمان شوند ذره گذارند و شوند آفتاب قطره بمانند و چو عمان شوند دامن دولت چو به چنگ آورند در حرم حضرت سلطان شوند بر زبر دایره لامکان بی سر و بی پا همه رقصان شوند گریه گذارند و غم و آرزو خوشدل و فرخنده و خندان شوند جهل نماند همه دانش شوند کفر نماند همه ایمان شوند نوبت خود بر سر گردون زنند چون که در این راه تو قربان شوند چرخ برآرند مسیحاوشان وان که خرانند به کهدان شوند از خر دجال اگر بگذرند همنفس عیسی دوران شوند از خود و از ننگ جهان وارهند همچو نسیمی همه حیران شوند * * * شمارهٔ ۱۲۹ حق بین نظری باید تا روی مرا بیند چشمی که بود خودبین، کی روی خدا بیند دل آینه او شد کو تشنه دیداری تا همچو کلیم الله بر طور لقا بیند از مشرق دیدارش آن را که بود دیده انوار تجلی را پیوسته چو ما بیند آنرا که چو ما سینه صافی شد از آلایش در جام دل از مهرش چون صبح صفا بیند وصف رخ چون ماهت «الله جمیل » آمد هر مرده در این معنی این نکته کجا بیند شرح ید بیضا را موسی صفتی باید کو حیه تسعی را در دست عصا بیند چون سنبل پرچینش با برگ گل و نسرین محرم نتواند شد چشمی که خطا بیند چون جور پریرویان مهر است و وفاداری خرم دل آن عاشق کز یار جفا بیند جان در طلب وصلش خواهد که کند فریاد بو کز لب او هردم صدگونه شفا بیند هست از کرم درمان، محروم ابودردا کو درد دل خود را غیر از تو دوا بیند ای چشم نسیمی را از روی تو بینایی او را که تو منظوری غیر از تو که را بیند * * * شمارهٔ ۱۳۰ قمر از روی تو دارد خبری، می‌گویند هست خود، روی نکو چون قمری، می‌گویند قصد زلف سیهت کار هواداران است که به هریک سر مو، ترک سری می‌گویند سورهٔ کوثر و نور است لب و رخسارت گرچه این را گل و آن را شکری می‌گویند عزت و سلطنت و قدر و شرف بس که مرا بر سر کوی توام خاک دری می‌گویند شیوهٔ چشم سیاه تو چه داند هرکس راز این نکته ز صاحب‌نظری می‌گویند (لب و دندان تو روح است و سخن‌های تو دُر دیگران گرچه عقیق و گهری می‌گویند) ذکر تسبیح رخ و زلف تو در خلوت دل عاشقانت همه شام و سحری می‌گویند کعبهٔ وصل چو دور است و سلامت منزل قطع این راه به خوف و خطری می‌گویند زعفران است رخ و گوهر اشکم یاقوت گرچه این را دگران سیم و زری می‌گویند در دل یار نکرد آه نسیمی اثری گرچه هست آه سحر را اثری می‌گویند * * * شمارهٔ ۱۳۱ قبله عشاق عارف صورت رحمان بود جان و دل در عشق جانان باختن خوب آن بود پیش روی خوبرویان سجده می آرم، فقیه! قبله ای کی به ز روی و صورت خوبان بود زاهد اندر عشق او در باز جان و دل چو من زان که هر کو عشق او زینسان بود انسان بود نکته سر خدا در صورت خوبان خفی است محرم این نکته جان عاشق حیران بود کی به جان واماند از جانان، بگو ناصح، کسی عاشق مقتول خود را چون دیت جانان بود رنج و اندوه فراق عاشق غمدیده را صورت سبع مثانی وجه او درمان بود ناصحا فکر من اندر عشق او جان دادن است کی مرا فکر غم زولانه و زندان بود عشق می بازد نسیمی تا اثر باشد از او عشق بازی با جمال دوست جاویدان بود * * * شمارهٔ ۱۳۲ آمد از کتم عدم این نطفه در ملک وجود در لباس آدم آمد کرد خود را خود سجود صورتی بر زد ز باد و خاک بر آتش قرار چون ندید آن دیو ناری زان نکرد او را سجود طالبا! آن «رق منشوری » وجه آدم است سوره اسما بخوان از سوره و آیات هود یافته حرف و حروف تلک آیات الکتاب ماه روی یوسفی دل از زلیخا می ربود هشت و شش تکرار بی تکرار چون خمس و زکات تلک آیات الکتاب از حرف چون آیینه بود سر قرآن است و ظاهر شد ز فضل لم یزل گر مسلمان را مسلم نیست گبر است و یهود چون مسلمان سر واسجد و اقترب را درنیافت نامسلمان است و وارون طبع چون دیو مشود(؟) سر قرآن را نخواند از لوح محفوظ خدا دیو ناری بود از آن بر آسمان راهش نبود شهر علم مصطفی را چون علی باب‌هاست نام او را هشت نطق است در از آن خواهد گشود * * * شمارهٔ ۱۳۳ بازآ که بی رویت شدم سیر از جهان و جان خود یارب مبادا هیچ جان دور از بر جانان خود ای گنج حسن دلبران ویران شد از عشقت دلم باری نگاهی باز کن بر گوشه ویران خود تا کی مرا لؤلؤی تر بارانی از چشم ای صنم در حسرت لعل لب و دردانه دندان خود هست از غمت سوزان دلم با آن که دایم تا میان در آبم ای سرو روان از دیده گریان خود جز وصل رویت روز و شب حاجت نخواهم از خدا بلبل چه خواهد از خدا غیر از گل خندان خود درد جگرسوز مرا وصل تو درمان است و بس یارب چه سازم چون کنم با درد بی درمان خود شد روز عمرم بی رخت، تا کی مرا روزی شود آن شب که بینم که در نظر روی مه تابان خود (بارد نسیمی دم به دم اشکی چو زر بر روی زرد باری به خنده باز کن لعل لب خندان خود) * * * شمارهٔ ۱۳۴ نیستم یک دم ز عشقت ای صنم پروای خود رحمتی کن رحمتی بر عاشق شیدای خود سایه طوبی ز قدت بر سر اندازم شبی تا که برخوردار باشی از قد و بالای خود روز و شب پیش خیالت هستم از جان در سجود عاشق حق کی پرستد جز بت زیبای خود خانه دل جاودان جای تو کردم، حاکمی گر کنی معمور، اگر ویرانه سازی جای خود هر زمان آشفته تر می بینم از زلفت بسی بی رخت حال دل بیمار پرسودای خود ای به رقص آورده اجزای وجودم ذره وار در هوای آفتاب حسن بی همتای خود هر نفس می بینم از درد فراقت سوخته همچو شمع ای سرو سیم اندام سر تا پای خود در غم لعل لب و دردانه دندان تو لعل و درها دارم از مژگان خون پالای خود چون مه تابان برافروز از رخ، ایوانم شبی تا بگویم با دو زلفت یک به یک غم‌های خود وصل رویت را دو عالم کرده ام قیمت ولی جوهری داند بهای گوهر یکتای خود آنچه بر جان نسیمی از فراقت می رود با دل کوه ار بگویی برکند از جای خود * * * شمارهٔ ۱۳۵ آفتاب روی یار از مطلع جان رخ نمود یا مه من از شب زلف پریشان رخ نمود در شب زلفت ز راه افتاده بودم ناگهان شمع روی شاهد غیب از شبستان رخ نمود ذره وار آمد به چرخ اجزای عالم سر به سر کان پری رخساره چون خورشید تابان رخ نمود ای فقیه بی طهارت دفتر دانش بشوی کز رخ و زلف نگارم سر قرآن رخ نمود گو بیا خلوت نشین و عرضه کن اسلام را کز سواد کفر زلفش نور ایمان رخ نمود راز جان عاشقان از پرده بیرون اوفتاد کز نقاب «کنت کنزا» حسن جانان رخ نمود ساقیا چون چشم مستش جام می در گردش آر کان گل خوش منظر از طرف گلستان رخ نمود ای کلیم عشق اگر مشتاق دیداری بیا کآتش حق زان دو زلف عنبرافشان رخ نمود بشنو ای عاشق به گوش جان که می گوید لبش تشنگان را مژده بادا کآب حیوان رخ نمود ای که می گویی دوا دور است و درد از حد گذشت داروی دلها رسید از غیب و درمان رخ نمود حسن حق در صورت خوبان به چشم سر بدید چون نسیمی هر که او را فضل یزدان رخ نمود * * * شمارهٔ ۱۳۶ گر ماه من شبی چون تابان قمر برآید باشد سر زوالش خورشید اگر برآید باد صبا چو زلفش برهم زند ز سودا دور از رخ چو ماهش دودم ز سر برآید جان بردن از فراقش نتوان به هیچ رویی زین شام تیره یک شب صبحم اگر برآید کام دل از تو مشکل گفتم برآید اما گر باشدت به رحمت با ما نظر برآید هردم خیال یارم چون بگذرد به خاطر فریاد در دل افتد آه از جگر برآید در عشق ماهرویان، عاشق عجب نباشد از نام و ننگ و تقوی وز خواب و خور برآید هرکس به جست و جویی در بحر آرزویت تا خود که را به طالع روزی گهر برآید هیهات اگر چو رویت تا انقراض عالم بر چرخ آفرینش ماه دگر برآید ناصح چرا ز عشقش، گوید، حذر نکردی کس با قضا، بگو، چون ای بی بصر! برآید روزی که قامتش را گیرم به بر ولیکن باشد خلاف عادت گر سرو در برآید بر دار عشق جانان چون بررود نسیمی آوازه اناالحق از خشک و تر برآید * * * شمارهٔ ۱۳۷ شبی که ماه من از مطلع جمال برآید مه تمام ببینی که با کمال برآید نهال سرو بلندت به روضه گر بخرامد درخت سدره و طوبی ز اعتدال برآید نقاب سنبل مشکین ز برگ لاله برافکن میان باغ که تا گل ز انفعال برآید به پیش روی تو مه گفت می روم که برآیم چو مهر، دارد اگر خاطر زوال، برآید بود به مصحف رویت تفألم همه، زانرو همیشه سوره یوسف مرا به فال برآید خیال قد تو برمی زند سر از دلم آری میان دل، الف، ای سرو ناز، دال برآید اگر چو اهل زمینت ملک جمال ببیند ز قدسیان سما «جل ذوالجلال » برآید دمید گرد لب روح پرورت خط مشکین چو سبزه ای که ز سر چشمه زلال برآید ز شمع روی تو تابی بر آفتاب اگر افتد به ابروی تو که پیوسته چون هلال برآید میان صومعه بیتی از این غزل چو بخوانند هزار ناله مستانه ز اهل حال برآید نسیمی از دهنت می دهد نشان حقیقت که را رسد که جز او گرد این خیال برآید * * * شمارهٔ ۱۳۸ به جان وصل تو می‌خواهم ولیکن برنمی‌آید به دست عاشق این دولت به جان و سر نمی‌آید سر زلفش رها کردن، به جان، نتوان ز دست ای دل که عمری کان ز کف بیرون رود دیگر نمی‌آید دلم چون با سر زلفش کند عزم سفر با او به منزل جز مَهِ رویش کسی رهبر نمی‌آید به خوبی می‌کند دعوی که با رویش برآید مَهْ (چو رویش دید می‌داند که با او برنمی‌آید) (به رغم منکر رویت من آن حق‌بین حق‌دانم) که جز روی توام رویی بر این رو بر نمی‌آید لبش می‌خواند ای ساقی سقاهُم ربهم بشنو که محروم از مِیِ وحدت بر این ساغر نمی‌آید به دریای غم عشقش فرو رو گر گهر خواهی که کس را اندر این دریا به کف گوهر نمی‌آید ز چشم دلبرم بر دل چه می‌آید چه می‌پرسی مرا بر دل چه چیز است آن کزان دلبر نمی‌آید نسیمی صورت حق را، به حق، روی تو می‌داند چه باشد منکرِ حق را، گَرَش باور نمی‌آید * * * شمارهٔ ۱۳۹ مقام عشق مهرویان دل پردرد می‌باید دل پردرد جانبازان ز هستی فرد می‌باید طریق عشق آن دلبر به بازی کی توان رفتن ره مردان مرد است این، در این ره مرد می‌باید دل و دامن ز آلایش نگه دار ای دل عارف که از زنگ، آینه صافی و ره بی‌گرد می‌باید چو شمع ای عاشق آه گرم و روی زرد حاصل کن که عاشق را سرشک گرم و آه سرد می‌باید نشان عاشق صادق رخ زرد است و سوز دل ز عشقش سوز دل گر هست روی زرد می‌باید به خواب و خور مشو عاشق چو حیوان گرنه حیوانی که انسان چون ملک فارغ ز خواب و خورد می‌باید ز خار فرقت ای بلبل منال امروز و دم درکش ز باغ وصل گل فردا تو را گر وَرد می‌باید دم سرمای دی گرچه چمن را کرد افسرده برای نوبهار و گل زمان برد می‌باید مگو در عشق آن دلبر که خواهم کرد جان قربان دل این کار اگر داری حدیث از کرد می‌باید بیا با مهرهٔ عشقش دو عالم را بباز ای دل که عشق پاکبازان را از این سان نرد می‌باید نسیمی را به درد خود دوایی بخش و درمان کن که جان دردمندان را همیشه درد می‌باید * * * شمارهٔ ۱۴۰ مرا خون هست از چشمم، می و ساغر نمی‌باید چنین مخمور و مستی را مِیِ دیگر نمی‌باید چو می در خُم همی‌جوشم، بدین سر پرده می‌پوشم ظهور کنت کنزا را جز این مظهر نمی‌باید بیا ای ساقی باقی که مستان جمالت را به غیر از شمع رخسارت چراغی درنمی‌باید به جز نقل لبش با ما مگو ای مطرب مجلس که اهل ذوق را نقلی جز این شکّر نمی‌باید اگر با زلف او داری سر سودا، ز سر بگذر که با سودای زلف او هوای سر نمی‌باید چو شمع از آتش عشقش برافروز ای دل عارف که تنها در غم عشقش رخ چون زر نمی‌باید مجو جز گوهر وصلش ز بحر کاف و نون ای دل که غواصان معنی را جز این گوهر نمی‌باید ز الفقر خط و خالش سواد الوجه اگر داری فقیر پایه قدرت از این برتر نمی‌باید چو خاک آستان او مرا بالین و بستر شد جز این بالین نمی‌خواهم، جز این بستر نمی‌باید مرا آن چهره زیبا بس است ای سنبل رعنا قرین گل جز این ریحان جان‌پرور نمی‌باید نسیمی حرف نام خود سترد از دفتر عفت که نام هرکه عاشق شد در این دفتر نمی‌باید * * * شمارهٔ ۱۴۱ بیا که بی‌تو مرا این جهان نمی‌باید به جز وصال تو ما را جنان نمی‌باید زمانه ملک سلیمانم ار دهد بی‌تو نخواهم آن که مرا بی‌تو آن نمی‌باید بیا که بی‌تو گدایان کوی عشقت را سریر سلطنت جاودان نمی‌باید به جز هوای سر کویت ای شه خوبان! کنار سبزه و آب روان نمی‌باید به تیغ هجر بکشتی مرا و برگشتی تراست حکم ولی آنچنان نمی‌باید (به پرسش من بیمارت التفاتی نیست مگر تو را دل این ناتوان نمی‌باید) به قول مدعیان می‌کنی کنار از من میان ما و تو این در میان نمی‌باید بیا که بی‌سَرِ زلفت منِ پریشان را نسیم غالیه مشک‌سان نمی‌باید شکرلبان بهشتی اگرچه بسیارند مرا جز آن بت شیرین‌دهان نمی‌باید گمان مبر که نسیمی به جز تو دارد دوست که در یقین محبت گمان نمی‌باید * * * شمارهٔ ۱۴۲ آن کو نظر به روی تو کرد و خدا ندید محروم شد زجنت و حور و لقا ندید بینا به نور معرفت حق کجا شود آن دیده ای که در همه اشیا تو را ندید سودای زلفت آن که خطا گفت روسیاه فکرش خطا چو بود به غیر از خطا ندید عشق تو در دیار وجودم بسی بگشت خالی ز مهر روی تو یک ذره جا ندید زاهد چو ذکر زلف تو کردم بتاب رفت بی حاصل این دقیقه باریک را ندید خفاش تاب دیدن خورشید چون نداشت عیبش مکن که مهر درخشان چرا ندید ای شمع از آب دیده مزن دم که دیده ام زین گونه شب نرفت که صد ماجرا ندید ای دل! جفا نه عادت خوبان بود ولی بنمای عاشقی که ز دلبر جفا ندید یارب ز راه لطف نسیمی به ما فرست زان گلشنی که غنچه وصلش صبا ندید ای صوفی از مشاهده دل سخن مگوی کانوار غیب باطن هر بی صفا ندید داغی که دید بر دل ما؟ کز جفای دوست جان نسیمی آن نکشیده است یا ندید * * * شمارهٔ ۱۴۳ کشته عشق ترا گر خونبها خواهد رسید دم از این معنی زدن اول مرا خواهد رسید دوش بر بوی تو دادم هر نفس جانی به باد گر ز من باور نمی‌داری صبا خواهد رسید روی تو چون دید چشمم خون فشاند دم به دم تا به رویم دیگر از دیده چه‌ها خواهد رسید می گذشت از عرش هر شب ناله ام لیکن ز درد گر رسد تا «سدره » امشب «منتهی » خواهد رسید گر تو یک ره بر سر خاک نسیمی بگذری صدره از روحش به گوشت «مرحبا» خواهد رسید * * * شمارهٔ ۱۴۴ جان به لب تا نرسید از تو به کامی نرسید تا نشد دل ز جفا خون به مقامی نرسید آن که از دست غمت خون جگر نوش نکرد از کف ساقی مقصود به جامی نرسید کی شود محرم اسرار تجلی رخت چون کلیم از لبت آن کو به کلامی نرسید دور خوبی به جهان گرچه بسی آمد و رفت بجز از دور جمالت به دوامی نرسید نیست از اهل بصیرت، به یقین آن محروم کز لبت سلمه الله به سلامی نرسید آتش غم که نصیب من دلسوخته بود منت از فضل الهی که به خامی نرسید دل من رفت به کوی تو، بجویش، زنهار که چنین صید هوادار به دامی نرسید شب هجران تو روزی به سر آید بر من کی دم صبح برآمد که به شامی نرسید تا ز بند سر زلفت گرهی باز نشد بوی جان در همه عالم به مشامی نرسید برو ای زاهد از این زهد ریایی بگذر کان که نگذشت ز ناموس به نامی نرسید تا نشد چشم نسیمی ز غمت لؤلؤ بار گوهر نظم سرشکش به نظامی نرسید * * * شمارهٔ ۱۴۵ ساقی سیمین برآمد باده می‌باید کشید حرف رندی بر سر سجاده می‌باید کشید روی ننماید، چو بر آیینه باشد نقش زنگ صورت آیینه دل، ساده می‌باید کشید ناز ابروی کماندارش به جان و دل بکش کاین کمان را عاشق افتاده می‌باید کشید بر سرم روزی وصالش گفت خواهم پا نهاد منت پایش به جان ننهاده می‌باید کشید هرچه از یار آید ای دل تا که جان داری چو شمع بر سر عهدش به جان استاده می‌باید کشید در غم رویش ز چشم درفشان هردم مرا ماجرای اشک مردم‌زاده می‌باید کشید می‌کشیدم دل به زلفش سر ز من پیچید و گفت هردو عالم در بهایش داده می‌باید کشید تا خجالت‌ها کشد سرو از قد خود در چمن صورت آن قامت آزاده می‌باید کشید دور قلاشی و رندی آمد ای دل جام می از لب ساقی چنین آماده می‌باید کشید حامل سجاده را ای رند صاحبدل بگو کان لعل آمد چرا سجاده می‌باید کشید ای نسیمی چون زمان مستی و جام می است با حریفان موحد باده می‌باید کشید * * * شمارهٔ ۱۴۶ شرح غم دل ما با یار ما که گوید؟ گر محرمی نباشد جان غصه با که گوید؟ جان با خیال لعلش گوید غم دل، آری با غنچه حال بلبل غیر از صبا که گوید؟ غلتان اگر نه هردم اشکم رود به کویش سرو روان ما را از ما دعا که گوید؟ زاهد ز روی نیکو گوید نظر بپوشان در دین حق پرستان این را روا که گوید؟ گر منکری ز خامی گوید مباش عاشق مشنو حدیث او را بگذار تا که گوید جان با هوای مهرش آمد به لب ندانم با آفتاب هبلی(؟) حال هبا که گوید؟ آن را که نیست ای جان، روی تو قبله دل چون اهل وحدت او را رو با خدا که گوید؟ وصل تو گرچه بیش است از حد ما ولیکن در عالم هویت شاه و گدا که گوید؟ زلف و رخت نگارا، صد شرح داد اما تفسیر این، کماهی، ای دلربا که گوید؟ آن کو به نور مهرش روشن نکرد دیده او را چو صبح صادق صاحب صفا که گوید؟ چون دیده نسیمی روی تو دیده باشد با سالکان عشقت شرح قفا که گوید؟ * * * شمارهٔ ۱۴۷ روشن است این و راست می‌گوید آن که «مه روی ماست» می‌گوید سرو را، یار، «اگر نه عاشق ماست پای در گل چراست؟» می‌گوید سنبلش گفت «ملک حسن مراست» کج نشسته است و راست می‌گوید گفتم ای دل ز عشق یکتا شو «سر زلفش دوتاست» می‌گوید بر در دل، غمش، چو می‌گویم: کیستی؟، «آشناست» می‌گوید من « میانت کجاست؟» می‌گویم او «میانم کجاست» می‌گوید صورتش را ز هرکه پرسیدم «جام گیتی‌نماست» می‌گوید هرکه او را به چشم معنی دید «به حقیقت خداست» می‌گوید چین زلفش به مشک می‌خوانم «همه فکرت خطاست» می‌گوید گفتمش: حاجتم برآر از لب «حاش لله رواست» می‌گوید «همچو چشم خوش نگار از خواب فتنه‌ای برنخاست» می‌گوید دلبرم، یک نفس وصالش را هردو عالم بهاست» می‌گوید با من ابرو و خط و زلف و رخش «روز هر وصل و لقاست» می‌گوید لب جان‌پرورش نسیمی را «مست آن چشم‌هاست» می‌گوید * * * شمارهٔ ۱۴۸ کفر زلفت گر نهد بر سر مرا یکبار بار نیست ایمانم اگر باشد مرا زان بار بار گر همی داری به دل روز وصالت دوست دوست خیز و مثل چشم ما شب تا سحر بیدار دار در کفت گر زهر آید رو تو هم چون نوش نوش زان که تریاکش بود بر لعل شکر بار بار وقت گل شد بر لب جو دلبر دلجوی جوی واندر این موسم همیشه عیش با دلدار دار بلبلان را گر نبودی هیچ از آن گلزار بوی کی زدندی صد هزاران نعره در گلزار زار زهدا! در حلقه دردی کشان دردی بچش تا بباشی در میان عاشقان هشیار یار عابد اندر حلقه رندان نشد بی ترک ترک باش گو چون حلقه آن سگ بر در و خونخوار خوار ای نسیمی! چون نمی آید از این انکار کار خیز و خود را از یقین خود تو برخوردار دار * * * شمارهٔ ۱۴۹ مست جام حسن یارم وز دو چشمش پرخمار ساقیا این مست را پیمانه دردی بیار گر کشد عشقت به پای دار، ای عاشق دمی پای دار آنجا چو مردان کاین نماند پایدار عارفی کو شد ز اسرار اناالحق باخبر بر سر دار ملامت گو برو منصوروار نیستم باک از رقیبانش چو می بینم به کام کرده در گردن حمایل دست رنگین نگار برقرار و عهد زلف یار مهرخ دل منه زان که هرگز عهد خوبان نیست ای دل برقرار غرقه دریای نورم تا بدیدم ذره ای تاب خورشید رخ آن سرو قد گلعذار جز حساب زلف و خالت نیستم کار دگر پیش حق این است دستاویز در روز شمار آن درختی کآتشش می گفت اناالله با کلیم میوه اش روی تو است ای مه که آورده است بار آن که در عشق تو شست از هردو عالم جان و دل کی شود مشغول کاری؟ کی رود دستش به کار؟ مست و سودایی شود خلوت نشین گر بشنود از نسیم صبح وصف حسن و بوی زلف یار شد نسیمی زنده از فضل الهی جاودان صوفی دل‌مرده را گو بیش از این ماتم مدار * * * شمارهٔ ۱۵۰ در خرابات عشق وقت سحر راه بردم از آن که بد رهبر در خرابات پیر عشقم گفت اندرون آ، چه می کنی بر در؟ در خرابات رفتم و دیدم مجلسی با هزار زینت و فر ساغری بود پر ز دردی درد داد ساقی مرا و گفت بخور چون بخوردم از آن یکی جامی زود ساقی مرا گرفت به بر دیده بگشادم و یکی دیدم ساقی و خویش را به هم یکسر در تعجب شدم که هردو یکی است یا یکی بد، دو می نمود مگر گاه شاهد بدم گهی مشهود گاه ساقی بدم گهی ساغر من نیم، هرچه هست جمله هموست من ندانم جز این بیان دگر شد نسیمی ز خویشتن فانی در فروغ جمال آن دلبر * * * شمارهٔ ۱۵۱ دوش باز آمد به برج آن طالع ماهم دگر دولتم شد یار و بخت سعد همراهم دگر مدتی عقلم ز راه عشق گمره گشته بود جذبه لطفش کشید، آورد با راهم دگر در خیالم فکر زهد و توبه و طامات بود عشق آن بت رخ نمود از پرده ناگاهم دگر داشتم چون غنچه مستور آتش دل در درون کرد رسوایش چنین آن دود و این آهم دگر ز آب چشمم پای در گل بود آن سرو بلند باز چون بید است بر سر دست کوتاهم دگر مهر آن خورشید تابان بر دلم چون ماه نو هردم افزون گشت و من چون شمع می کاهم دگر جان دهم من، هرشبی چون شمع، باد صبحدم زنده می سازد به بویش هر سحرگاهم دگر یار سنبل مو که جوجو خرمن عمرم بسوخت می دهد بر باد سودا باز چون کاهم دگر من ز چشم مست ساقی در خمارم روز و شب مستی این می مرا بس، می نمی خواهم دگر چون نسیمی من نخواهم توبه کرد از روی خوب این نصیحت کم کن ای زاهد، به اکراهم دگر * * * شمارهٔ ۱۵۲ ای با دلم عشق تو را هر لحظه بازاری دگر کار دلم شد عشق تو، دل چون کند کاری دگر بازار زلفت سر به سر، سوداست ای مَهرخ، ولی دارد دلم با وصل تو سودا و بازاری دگر عشق است بار دل مرا ناصح مده دردسرم عاشق نخواهد بعد از این برداشتن باری دگر سودای مهرویان مرا بیرون نخواهد شد ز سر صدبار گفتم این سخن، می‌گویم این باری دگر ای مه! دم از خوبی مزن با آفتاب روی او زیرا که هست آن سیمتن خورشید رخساری دگر تا عشق روی دلبران کار من دلخسته شد هردم گرفتارم به جان در عشق دلداری دگر با زلف او چون بسته‌ام عهد محبت جاودان حاشا که چون زاهد میان بندم به زناری دگر کار من رند از جهان مستی و عشق یار بس خلوت‌نشین می‌باش گو، با من به انکاری دگر بر دار ظاهر بود اگر مست اناالحق پیش از این منصور این اسرار هست هر لحظه بر داری دگر نظم نسیمی سر به سر دردانه دان ای سیمبر! در گوش دل کش سربه‌سر کاین هست گفتاری دگر * * * شمارهٔ ۱۵۳ ای گل روی تو را حسن و بهایی دگر زلف تو از هر گره نافه گشایی دگر چشم تو از هر طرف کرد جهانی سیه زلف تو در هر سری کرده هوایی دگر گرچه صفا می دهد صبح به عالم ولی صبح جمال تو را هست صفایی دگر گرچه قمر دم زند با رخت از روشنی در رخ تو چون که هست نور و ضیایی دگر گرچه همه رنج را فاتحه بخشد شفا در لب جان پرورش هست شفایی دگر ناله و غم همدمم، هست و جز این کی شود عاشق غمدیده را برگ و نوایی دگر از قد و بالای تو، هر نفس ای جان و دل دل به غمت مبتلا جان به بلایی دگر در سر عهد توسر گر برود گو برو با تو به جان بسته ام عهد و وفایی دگر خون بشود این دلم گر نرسد هر زمان بر دل مجروح زار، از تو جفایی دگر دم مزن از جام جم با رخ یارم که هست آینه طلعتش چهره نمایی دگر آل عبا در عبا هست فراوان، ولی همچو نسیمی بیار آل عبایی دگر * * * شمارهٔ ۱۵۴ رق منشور است انسان، رق نگر چشم جان بگشای و روی حق نگر سوره واللیل زلفش را بخوان وز رخ همچون مهش «وانشق » نگر ما جوالق پوش عشقیم ای پسر این قلندر بین و این جولق نگر ای مقید کرده در سجین کتاب معجز این آیت مطلق نگر تکیه برفردا و طاعت کرده است فکر خام زاهد احمق نگر ذات اشیا با مسمای الف همچو بی با اسم حق ملحق نگر (حسن خوبان شد ز فضل حق پدید ای نسیمی حسن با رونق نگر) ای نسیمی طالبی در راه او اندرآ در بحر و این زورق نگر (ای نسیمی از جمال دلبران مصحف حق را بخوان و حق نگر) (چون نسیمی از رخت اعلام خواند پادشاهی بین و این سنجق نگر) * * * شمارهٔ ۱۵۵ دلبری دارم بغایت شوخ چشم و فتنه گر چون کنم؟ شوخ است و با او برنمی آیم دگر چون دلم خون کرد دل دادم که لب بخشد مرا لعل را از سنگ برکندم به صد خون جگر چهره ای چون زر نمودم آمد آن بازی کنان زان که او طفل است بازی می توان دادش به زر دوش می رفتم به کویش پیش آمد آن رقیب هیچ عاشق را بلایی پیش ناید زین بتر از لب لعلت نسیمی دم به دم خون می خورد تشنه را آری نباشد از دم آبی گذر * * * شمارهٔ ۱۵۶ اگر او او نماید ید رخ چون مه مه و خور خور شود ود از جمالش لش مه و خور خور منور ور منش مه مه نگویم یم که مه مه را نباشد شد دو گیسو سو مسلسل سل، دو طره ره معنبر بر یکی چینی ز جعدش دش اگر گر گر گشاید ید شود ود از نسیمش مش دماغم غم معطر طر رخانش نش چو لاله له دو چشمش مش چو نرگس گس دهانش نش چو پسته ته لبانش نش چو شکر کر عرق رق می‌کند گل گل ز رویش یش به بستان تان خجل جل می‌شود ود ود ز قدش دش صنوبر بر مرادم دم جز او او او نباشد شد که باشد شد وصالش لش به عمرم رم دمی می می میسر سر دلم لم خوش نخواهد هد شدن دن با کلامش مش مشرف رف اگر گردد به تحسین سین دلبر بر ازین سان سان غزل‌ها ها نسیمی می بگفتا تا موشح شح مسجع جع مرصع صع مکرر رر * * * شمارهٔ ۱۵۷ - استقبال از حافظ تکیه کن بر فضل حق، ای دل ز هجران غم مخور وصل یار آید، شوی زان خرم، ای جان غم مخور گرچه جانسوز است درد هجر جانان، غم مخور کز وصال او، رسی روزی به درمان، غم مخور بی گل خندان نماند دایم اطراف چمن غنچه باز آید، شود عالم گلستان، غم مخور گرچه از درد فراق ای دل ز پا افتاده ای از کرم دستت بگیرد فضل یزدان، غم مخور گرچه خوردی هردم از جام فلک صدگونه زهر هم به تریاکی رسی زین چرخ گردان غم مخور گر پریشان روزگاری بی سر زلف نگار بسته ای دل را در آن زلف پریشان، غم مخور بی لب خندان او شبها شدی گر اشکبار بازیابی روز وصل، ای چشم گریان غم مخور یک دو روزی دور اگر گردید برعکس مراد همچنین دایم نخواهد گشت دوران، غم مخور گرچه مشکل می نماید بر دل عاشق فراق چون کند وصلش عنایت، گردد آسان، غم مخور در ازل چون بسته ای با عشق او عهد الست تا ابد عشقش بدان عهد است و پیمان، غم مخور سلسبیل و کوثر و جنات عدن و حور عین وصل یار است، آن چو حاصل کرده ای، زان غم مخور نیست از تیر ملامت عاشقان را ترس و باک گر تو ز ایشانی یقین، از تیرباران غم مخور چون تو را با وصل جانان اتصالی سرمدی است گر به صورت غایب است از دیده جانان، غم مخور گرچه دنیا را نبی زندان مؤمن گفته است چون مخلد نیست این زندان، ز زندان غم مخور چون به فضل حق تعالی عارف اسما شدی اسم اعظم را بخوان، از دیو و شیطان غم مخور وقت آن آمد که بگشاید نسیم از روی لطف نافه ای زان جعد زلف عنبرافشان، غم مخور گرچه رنجوری ز رنج دیو باشد خلق را حرز جان عاشقان چون هست قرآن، غم مخور جور گردون گرچه بسیار است و قهرش بی شمار رحمت رحمان چو بی حد است و پایان، غم مخور گر جهان از فتنه یأجوج پرطوفان شود چون تویی با نوح در کشتی، ز طوفان غم مخور چون «سوداالوجه فی الدارین » حاصل کرده ای گنج قارون داری و ملک سلیمان، غم مخور از «سقا هم » چون شراب معرفت نوشیده ای هستی آن خضری که نوشد آب حیوان، غم مخور هم رسی روزی به مقصود دل از شاهی که او می دهد کام دل درویش و سلطان، غم مخور (چون ندارد پیش حق چندان بقایی ملک و مال گر نشد جمع آن تو را، خوش باش و چندان غم مخور) «کنت کنزا مخفیا» ادراک هربی دیده نیست چون تو داری گوهر آن گنج پنهان غم مخور چون ز غواصان دریای الوهیت شدی در دل دریا شو و از آب عمان غم مخور صورت و نقش جهان کان است و معنی گوهرش چون تویی گوهرشناس، ای گوهر کان غم مخور چون در دکان حرص و آز و شهوت بسته ای زین تجارت نیستت یک حبه خسران غم مخور روی و موی آن نگار ایمان و کفر عاشق است گر بدین آورده ای ای عاشق ایمان، غم مخور جان عاشق را چو مسکن روضه دارالبقاست گر شود روزی سرای جسم ویران، غم مخور گوی چوگان سر زلفش کن ای دل جان و سر میل آن خورشید اگر داری ز چوگان غم مخور گر هوای کعبه داری در ره، ای عاشق، چو ما زاد راهت خون دل کن وز مغیلان غم مخور ای نسیمی با تو چون دارد نظر فضل اله بند و زندانش همه لطف است و احسان، غم مخور * * * شمارهٔ ۱۵۸ ای ز آفتاب رویت روز جهان منور وی از نسیم زلفت کون و مکان معطر سنبل به دور مویت در نار و نار در دل مه در زمان حسنت بر خاک و خاک بر سر ای کرده از رخت رو خورشید و مه به هر کو وز سنبلت به هر سو آواره مشک و عنبر ای از بهشت رویت فردوس یک خطیره وی از شراب لعلت یک شربت آب کوثر ای جمله آیت حق خال و خط تو مطلق وی صورت الهی، وی رحمت مصور مشنو که دیده باشد چشم زمانه چون تو سیمین بدن نگاری پاکیزه جسم و جوهر عکسی ز شمع رویت بر آسمان گر افتد روح الامین ز بهرش بر آتش افکند پر ای بر سمن نهاده خال تو نقطه جان وی گشته زلف مشکین گرد رخت مدور مهر رخ چو ماهت جان پرور است زانرو نام رخت نهادم خورشید ذره پرور ای صورت خدایی، جام خدا نمایی جامی نه کان به صنعت جم سازد و سکندر ای روز و شب همیشه، استاده و نشسته نقش تو در ضمیرم، روی تو در برابر سودای زلفت، ای جان، سری است آسمانی بیرون نمی توان برد آن را به بازی از سر (چون زلف عنبرینت در آفتاب گردش کو حلقه ای که دارد خورشید و ماه بر در) سودای زلفت آتش در مجمر دلم زد ترسم که سر برآرد دودی ز جان مجمر زین سلطنت چه بهتر در عالم ای نسیمی کز خاک پای فضلت بر سر نهادی افسر * * * شمارهٔ ۱۵۹ بر سینه من ناوک مژگان زده‌ای باز در جان و دلم آتش هجران زده‌ای باز من در غم عشق تو همی سوزم و سازم کز حسن سراپرده سلطان زده‌ای باز خونابه ز چشم من بیچاره روان شد تیر دگرم بر دل و بر جان زده‌ای باز زان شیوه که آن نرگس جادوی تو دارد وه کز همه سویم ره ایمان زده‌ای باز زان روی نسیمی سر و سامان ز تو جوید کز زلف سیاهم سر و سامان زده‌ای باز * * * شمارهٔ ۱۶۰ بر سر کوی تو دارم سر سربازی باز صید شد مرغ ظفر، چون نکند بازی باز؟ سیر شد خاطرم از گوشه نشینی، دارم همچو چشم خوش تو خانه براندازی باز می دهد جان به هوای سر زلف تو نسیم با من او را ز کجا شد سر انبازی باز در سراپای تو، ای سرو روان می بینم که همه حسن و همه لطف و همه نازی باز کرده ای حاجب، ابروی کماندار ای مه تا دل خلق به تیر مژه اندازی باز دل سودازده بر آتش غم سوخت چو عود ای طبیب دل من چاره چه می سازی باز؟ تو بدین قامت اگر در چمن آیی روزی نزند سرو سهی لاف سرافرازی باز جان بیمار نسیمی به جدایی تا کی چون تن شمع بسوزانی و بگدازی باز * * * شمارهٔ ۱۶۱ زلف یارم را نه تنها دلبری کار است و بس یا به هر مویی هزاران جان گرفتار است و بس قند می ماند به شیرینی، دهان تنگ یار تا نپنداری که یاقوت شکربار است و بس گفتم از سودای زلفش برحذر باشم ولی رهزن مردم نه آن دل دزد عیار است و بس می کشم خواری ز دشمن وز رقیبان سرزنش بر من عاشق نه تنها جور آن یار است و بس صوفی خلوت نشین بت نیز دارد در بغل زیر دلق او نه تنها بسته زنار است و بس بارها بردم ز جورش بارها بر دوش دل بر دل من بار جور او نه این بار است و بس هر سری پابند سودایی است در بازار حشر در حقیقت گرچه یک سودا و بازار است و بس هرکه را از جان و دل با روی خوبان میل نیست صورتی دارد ولیکن نقش دیوار است و بس گربه حکم شرع گویای اناالحق کشتنی است بر سر میدان چرا منصور بر دار است و بس (دست رنگین عرضه کن تا خلق را گردد عیان کز تو عاشق را نه تنها بر دل آزار است و بس) چون نسیمی زنده از فضل خدا شد جاودان همچو منصور فارغ از گفتار اغیار است و بس * * * شمارهٔ ۱۶۲ ز من که طایر قافم نشان عنقا پرس ز من که ماهی عشقم رسوم دریا پرس (ز من که خادم خمار و ساکن دیرم رموز باده اسرار و جام صهبا پرس) صفای باطن رندان مست دردآشام به نور طلعت جام از می مصفا پرس حدیث توبه و زهد از کجا و من ز کجا بیان این خبر از زاهدان رعنا پرس مرا که چشم تو باشد همیشه در خاطر ز ناتوانی و مستی و عشق و سودا پرس اگرچه از غم یوسف ضریر شد یعقوب بیا و لذت عشق از دل زلیخا پرس مقیم صومعه داند رسوم سالوسی ز من که عابد خورشیدم از مسیحا پرس ره ریا و تکلف ز شیخ و واعظ جوی طریق شیوه اهل حقیقت از ما پرس بیار باده و بنشین و دم غنیمت دان نسیمی مست و خراب است حال دنیا پرس * * * شمارهٔ ۱۶۳ ای صورت جمالت بر لوح جان منقش هستم ز فکر زلفت آشفته و مشوش تابنده همچو رویت، دلجوی همچو قدت ماهی که دید روشن؟ سروی که دید سرکش؟ گفتم ز چین زلفت دل را نگاه دارم ابروت گفت نی نی، کردی غلط به هر شش کیش دلم ز چشمت ای ماه حاجب ابرو پر تیر غمزه بادت پیوسته همچو ترکش دل در خلاص عشقت، صافی شده است و خالص ز آتش چه باک دارد قلب سلیم بی غش؟ می کاهم از دل و جان، چون شمع از دل خود کاهش نمی پذیرد مهر بتان مهوش سر اناالحق از ما، چون گشت آشکارا منصور مست را گو ما را به دار برکش خوش کرده ای به بویش ای باد وقت ما را ای باد! باد وقتت دایم چو وقت ما خوش حسن رخ چو ماهش از زلف می فزاید بنما مهی که او را خوبی فزاید ابرش در باغ حسن خوبان تا بود و هست و باشد سی و دو باد و خاکم، سی و دو آب و آتش خط تو را نسیمی نامش نهاد ریحان سهوی است این محقق بر سهو او قلم کش * * * شمارهٔ ۱۶۴ باطن صافی ندارد صوفی پشمینه پوش دست ما و دامن دردی کشان جرعه نوش ای مخالف چند باشی منکر عشاق مست سر توحید از نی و چنگت نمی آید به گوش ای که می گویی بپوش از روی خوبان دیده را هیچ شرم از روی خوبانت نمی آید خموش ما صلاح خویش را در شاهد و می دیده ایم بعد از این، این مصلحت بین در صلاح خویش کوش زاهدت نام است و داری در میان خرقه لات روی سوی حق کن، ای گندم نمای جوفروش ای دل عارف ز بیداد رقیبانش منال احتمالش باید از نیش، آن که دارد میل نوش ای صبا داری نسیم جعد گیسویش مگر کاین چنین مست و پریشان کرده ای ما را به بوش تا غم سودای چشمت با دلم شد همقرین می کشندم چون سر زلف تو از مستی به دوش همچو عارف در حقیقت پخته و کامل شوی گر چو می یکدم برآری در خم میخانه جوش گرچه امشب نیز هستم در پریشانی، ولی بی سر زلفت شبی نگذشت بر من همچو دوش هرکه را دادند از این می چون نسیمی جرعه‌ای تا ابد مست حقیقت گشت و رفت از عقل و هوش * * * شمارهٔ ۱۶۵ رشته پرتاب جان تا چند سوزانم چو شمع ترسم از دل سر برآرد آتش جانم چو شمع چند سوزم بی رخ یار ای صبا! تشریف ده تا به بوی زلف جانان جان برافشانم چو شمع گرم درگیر ای دل! امشب یکزمان با سوز عشق تا من این پیراهن جان را بسوزانم چو شمع از لب شیرین جانان بر کنار افتاده ام زان جهت پر گوهر اشک است دامانم چو شمع حاصل از محراب و شب خیزی و ذکر این بس که من هر شبی تا روز بزم افروز رندانم چو شمع کی به نور آفتاب آید سر قدرم فرو گر برافروزی شبی از چهره ایوانم چو شمع رشته عمرم به پایان رفت و جان آمد به لب سوز دل تا کی بود باقی نمی‌دانم چو شمع ای نسیمی! راز دل گفتم بپوشانم ولی فاش گشت این سوز دل پیدا و پنهانم چو شمع * * * شمارهٔ ۱۶۶ می‌کشد دل یک طرف خط تو کاکل یک طرف خال مشکین یک طرف زلف چو سنبل یک طرف بر امید آن که باز آیی تو ای گل! در چمن چشم بر ره مانده نرگس یک طرف گل یک طرف هر سحرگه راست کی خسبند مرغان در چمن ناله من یک طرف، افغان بلبل یک طرف تا جدا افتاده ام از روی ماهت ای حبیب! من فتادم یک طرف صبر و تحمل یک طرف دارد از زلف پریشانت نسیمی صد بلا بر سر او هم بلا شد باز کاکل یک طرف * * * شمارهٔ ۱۶۷ صراحی می‌زند هردم انالحق بده ساقی می جام مروق من از حلق صراحی می‌شنیدم به وقت صبح تسبیح مصدق ببین در صورت خوبان که از می عرق چون می‌زند هردم معلق می و ساقی به غایت سازگار است ولی با خاطر پاک محقق می صافی به مشتاقان حلال است دریغ افسرده‌ها را آب خندق نسیمی گفت: بی‌رخسار خوبان ندارد کار ما سامان و رونق * * * شمارهٔ ۱۶۸ ای صبا هست رخ یار به غایت نازک لب فرو بند و نگه دار به غایت نازک از من عاشق اگر زان که خیالت باشد باز پرس از گل رخسار به غایت نازک آنگه آهسته بگو حال دلم با چشمش زان که باشد دل بیمار به غایت نازک پیش چشم و لب او باش دهن‌بسته که هست قامتش فتنه و رفتار به غایت نازک (چون شوی مست مکن عربده با غمزهٔ او که بُوَد غمزهٔ دلدار به غایت نازک) (سجدهٔ شکر کن از من بر آن سرو که هست قامتش فتنه و رخسار به غایت نازک) (با لبش دم گر زند نفخه دم صدق گوی که لبش هست به گفتار به غایت نازک) با دهانش برسان از دل تنگم خبری همچو آن تنگ شکربار به غایت نازک چاره این دل پردرد ندانم چه کنم پر شده بادهٔ اسرار به غایت نازک بود نازک ز غمت جان نسیمی همه عمر رحمتی کن که شد این بار به غایت نازک * * * شمارهٔ ۱۶۹ - ستایش فضل‌الله نعیمی تا شنیدم سخن فضل خدا در کپنک مست و مجنون شده‌ام بی سر و پا در کپنک کپنک پوشی جان وصلت درویشان است بگذر از اطلس و خارا و درآ در کپنک کپنک پوش علی بود که پوشید نمد شاه مردان جهان سرور ما در کپنک (کپنک پوش از آنرو شدم از فضل اله یافتم تا به ابد سر خدا در کپنک) به حقارت منگر هیچ نمد پوشی را که بسی اهل دلانند دلا در کپنک آن که او معجز رمز از کپنک پوش ندید تیغ «الا» بزند گردن «لا» در کپنک سیدا بار دگر از نمد فقر درآ سر اسماء خدا را بنما در کپنک * * * شمارهٔ ۱۷۰ - ستایش فضل‌الله نعیمی دولت وصل تو را یافته‌ام در کپنک نظر لطف خدا یافته‌ام در کپنک یافتم در کپنک آنچه طلب می‌کردم تو چه دانی که چه‌ها یافته‌ام در کپنک کپنک‌پوشم و از طایفه‌های دگرم شرف این بس که تو را یافته‌ام در کپنک مکن ای خواجه! مرا در کپنک‌پوشی عیب زان که من نور خدا یافته‌ام در کپنک چون نسیمی کپنک‌پوش شد از فضل اله جنت و حور و لقا یافته‌ام در کپنک * * * شمارهٔ ۱۷۱ ای از لب تو تنگ شکر آمده به تنگ روی تو کرده لاله و گل را خجل به رنگ ز ابروی گوشه گیر به زه کرده ای کمان بر جان عاشق از مژه کج کرده ای خدنگ بخت منی و طالع من، چون کنی فرار عمر منی و دولت من، کی کنی درنگ با سرو گفته بود صبا ذکر قامتت زان بر کنار جوی به یک پا بماند لنگ سلطان حسن روی تو از زلف و خط و خال لشکر کشیده است کجا میرود به جنگ؟ خورشید اگر چه با تو کند دعوی جمال دور از رخ و جمال تو سر می زند به سنگ تا بسته اند صورت رویت، نبست نقش نقاش چرخ چون تو نگاری لطیف و شنگ یارب چه صورتی که ز روی کمال هست اندیشه در جمال تو حیران و عقل دنگ خطت نهاد سلسله بر پای آفتاب زلف تو بر میان قمر بسته پالهنگ نام از کجا و ننگ من عاشق از کجا؟ عاشق کی التفات نماید به نام و ننگ؟ هر شب نسیمی از طرب عشق مهرخی تا وقت صبحدم زده بر فرق زهره چنگ * * * شمارهٔ ۱۷۲ این چه چشم است این چه ابرو این چه زلف است این چه خال؟ در مقام خویش هر یک دلبری صاحب کمال عاشق بالای دلجوی تو شد سرو چمن انبت الله ای نگار، این است حد اعتدال واله و حیران شود صورتگر چینی اگر صورت پاکیزه چون روی تو آرد در خیال بر جمالت مست و حیرانم، ندانم چون کنم شرح آن شکل و شمایل، وصف آن حسن و جمال رخ متاب از چشمه چشمم چو می دانی که خوب می نماید عکس ماه بدر در آب زلال چشم دوران جز به دور زلف و رخسارت ندید گشته طالع در شب قدر آفتاب بی زوال با خیال زلف و خالت عشق می بازم بلی اینت کار عاشق سودایی آشفته حال در غم روی تو هردم ز آتش دل چون قلم دود آه و ناله ام در سینه می پیچد چو نال می کنم بر یاد ابرویت نظر بر ماه نو گرچه دور است از کمال حسن ابرویت هلال چون نسیمی وصل آن گلچهره گر داری هوس در تن ای عاشق چو بلبل تا نفس داری بنال * * * شمارهٔ ۱۷۳ در ضمیرم روز و شب نقش تو می‌بندد خیال جز تو نقشی در خیالم صورتی باشد محال هست با عشقت مرا پیوند جانی تا ابد جاودان زان با توام هرجا که هستم در وصال جان من با مهر رویت الفتی دارد چنان کز وجود خویش و از کون و مکان دارد ملال دارم از خورشید رویت آتشی در جان و دل وز خیال نقش ابروی تو هستم چون هلال قامت سرو گل اندام تو در باغ بهشت بشکند بازار طوبی را به حد اعتدال آرزومند جمال کعبه وصل ترا آتش شوق تو در جان خوشتر از آب زلال واقف سر «سواد الوجه فی الدارین » هست هر که این معنی بجست از ابجد آن زلف و خال پیش رخسارت گل از شرم آب گردد در زمان گر کنی عزم گلستان با چنین حسن و جمال آفتابی شد نسیمی در هوای او بلی ذره را خورشید سازد همت صاحب کمال * * * شمارهٔ ۱۷۴ خرامان میرود دلبر به بستان وقت گل گل گل به رخ گل گل به لب مل مل به قد چون سرو سنبل بل سمن داری تو در بر بر به شوخی راست چون عرعر دلت چون سنگ مرمر مر زبانت راست چون بلبل به سنگینی چو که که که، به چستی باد صرصر صر درآمد در چمن چم چم چمن پر شد ز غلغل غل عرق بر عارضش نم نم ز مدحش دم به دم دم دم کمندش برده خم خم خم سمندش همچو دلدل دل نمی دانی تو آن خویش، نگردی گرد آن کویش نسیمی دید آن رویش فتاد اندر تسلسل سل * * * شمارهٔ ۱۷۵ ای ز رخسارت الی الرحمن ذوالعرش السبیل ان حیا فی هواها کل من کان القتیل آن که چون موسی نبرد از نار وجهت ره به حق همچو فرعونش نماید در نظر خون آب نیل طالب حق کی شدی واصل به ذات لم یزل خط وجهت گر نبودی طالب حق را دلیل آن که کسب علم «فضل » ز ابجد رویت نکرد روزگار عمر در تعطیل گم کرد آن عطیل نار غیرت سوز رویت بود بی روی و ریا آتشی کان شد گل صدبرگ و ریحان بر خلیل واهب صورت نبست اشباح را نقش وجود تا نشد خاک کفت ارزاق ایشان را کفیل بر جمال عالم آرایت که داد حسن داد ختم شد خوبی، تعالی الله زهی فضل جلیل طالب ذات خدا را سی و دو خط رخت در حقیقت هر یکی انا هدیناه السبیل قطره ای بود از دهانت چشمه ای کان در بهشت حق تعالی خواندش عینا تسمی سلسبیل نعمتی کز خال و خط عنبرینت یافتم حاصل دنیا و عقبی نزد آن باشد قلیل جان به بوی وصل زلفت می دهم لیکن عجب گر بدست آید به صد جان آنچنان عمر طویل طیلسان زلف مشکین تو بود انداخته بر سر نور تجلی در ازل ظل ظلیل صورت روی تو هست آیینه ذات خدا لیکن این معنی کجا داند عزازیل عزیل؟ نامه ام الکتاب از مصحف روی تو بود لوح محفوظی کز آن آورد قرآن جبرئیل (خط مشکین تو چون از رخ براندازد نقاب در جمالش واله و حیران شود عقل عقیل) دست قدرت بر رخت چون خال مشکین می نهاد آسمان خود را فرو برد از حسد در آب نیل ارض حق را سی و دو نطق تو بود «اثقالها» وعده «اناسنلقی » بود از آن «قولا ثقیل » کی شدی واقف ز عیسی گر نبودی آمده در ازای سی و دو خط رخت عما نویل چون نسیمی راه اگر بردی به نطق از فضل حق همچو عیسی زنده مانی تا ابد بی قال و قیل * * * شمارهٔ ۱۷۶ بر من جفا ز غمزه یار است والسلام خون در دلم ز جور نگار است والسلام ای صبح! دم ز مهر مزن کافتاب ما رخسار آن خجسته عذار است والسلام ای باد! اگر به زلف نگارم رسی بگو دل بی تو بی شکیب و قرار است والسلام تا هست جام نرگس شهلای او چنین کارم همیشه خواب و خمار است والسلام حبل المتین و عروه وثقای اهل حال آن جعد زلف غالیه بار است والسلام بی وصل گل، مپرس که چون است عندلیب چون واقفی که همدم خار است والسلام ای بی خبر ز یار! چه پرسی نشان دوست دنیا و آخرت همه یار است والسلام ای سالک از مقام حقیقت مپرس حال سرها ببین که بر سر دار است والسلام ای دلبری که طالب عیشی به کام دل ساقی رسید و فصل بهار است والسلام ار نی حکایتی که میان من است و یار شب تا به روز بوس و کنار است والسلام زانرو رسید کار نسیمی به سر که او با زلف دلبرش سر و کار است والسلام * * * شمارهٔ ۱۷۷ لوح محفوظ است رویش زلف و خال و خط کلام با تو گفتم معنی علم لدنی والسلام قبله جان روی او دان در دو عالم تا ابد گر به رب کعبه ایمان داری و بیت الحرام گرد رخسار و دو زلف عنبرین می کن طواف تا شوی حاجی و گردی در مسلمانی تمام مظهر ذات خدا دان آن رخ چون ماه را گر ز ابراری که جای اهل فضل است این مقام جنت و غلمان و حور و کوثر و ماء معین در رخ و زلفش ببین چون نور دیده در ظلام قامت و زلف و دهانش چون الف لام است و میم گر نداری صدق «والله العزیز ذوانتقام » گر هوس داری نمازی کان بود مقبول حق ابرویش محراب ساز و چشم مستش را امام معنی توریت و فرقان شرح انجیل و زبور از خطش برخوان که هست آن در عدد بی میم و لام چشم جان بگشا و در مرآت رویش کن نظر تا ببینی رؤیة الحوراء فی وجه الحسام ای ز رویت آفتاب و ماه را نور و ضیا وی ز حسنت حور و غلمان لطف و خوبی کرده وام صورت نور تجلی روی چون ماهت نمود همچو مصباح زجاج و باده روشن ز جام قاصرات الطرف لم یطمث بیان حسن توست آن که «حورا» گفت و «مقصورات »، ایزد، «فی الخیام » هر که را حبل المتین زلف سمن سای تو نیست همچو کافر در ضلالت می پزد سودای خام ای «سواد الوجه فی الدارین » خال و خط تو داده کار هردو عالم را به زیبایی نظام تا به فضل حق نسیمی بنده عشق تو شد چرخ و ماه و زهره و خورشید هستندش غلام * * * شمارهٔ ۱۷۸ صورت رحمان من آن روی نکو دانسته‌ام چشمهٔ حیوان ز آب روی او دانسته‌ام گرچه با من باد صبح آن بوی جان‌پرور نگفت از کجا یا از که دارد من به بو دانسته‌ام خاکروب کوی عشقم در حقیقت چون صبا تا ز فرّاشِ طریقت رُفت و رو دانسته‌ام دفتر طامات گو بر من مخوان زاهد که من گرچه رندم حاصل این گفت و گو دانسته‌ام شستم از جان دست و گشتم طالب وصلت به دل سالک عشقم طریق جست و جو دانسته‌ام قصهٔ واعظ مگویید ای عزیزان پیش من زان که من افسونِ آن افسانه‌گو دانسته‌ام گر ندانم زرق و سالوسی، مکن عیبم که من رسمِ شاهدبازی و جام و سبو دانسته‌ام جان ز گفتارم بیابی گر بگویم شمّه‌ای آنچه از اخلاق آن پاکیزه‌خو دانسته‌ام دل به زلف و غبغبش دادم که طفل عشق را ناگزیر است از چنین چوگان و گو، دانسته‌ام ای که می‌گویی که خواهی شد ز عشق او هلاک نیستم نادان، من این معنی نکو دانسته‌ام چون نسیمی شسته‌ام از خرقه و سجاده دست الله الله بین چه نیکو شست و شو دانسته‌ام * * * شمارهٔ ۱۷۹ من به توفیق خدا، ره به خدا یافته‌ام عارف حق شده و ملک بقا یافته‌ام در شفاخانه روح‌القدس از دست مسیح خورده‌ام شربت شافی و شفا یافته‌ام اگر از کعبه به بتخانه روم عیب مکن که خدا را به حقیقت همه‌جا یافته‌ام خاطر از محنت اغیار و دل از رنج خلاص رستگار آمده از درد و، دوا یافته‌ام ذوق عیشی که بدان دست سلاطین نرسد از وصالت من درویش گدا یافته‌ام جز تو کام دگر از هر دو جهانم چون نیست چه کنم هردو جهان را چو تو را یافته‌ام؟ شرحِ اوراقِ کُتُبخانهٔ اسرارِ ازل از خط و زلف و رخ و خال تو وا یافته‌ام ناله و سوز دل از آتش عشق است مرا مکن اندیشه که از باد هوا یافته‌ام نیستم منتظر جنت و فردوس و لقا از رخت جنت و فردوس و لقا یافته‌ام در طواف حرم کوی تو ای کعبهٔ حُسن هردم از مشعر موی تو صفا یافته‌ام ای نسیمی ز خیال رخ آن ماه بپرس کز خیال رخ آن ماه چه‌ها یافته‌ام * * * شمارهٔ ۱۸۰ تا منور شد ز خورشید رخ او دیده‌ام در همه اشیا ظهور صورت او دیده‌ام از مذاق جان من بوی دم عیسی نرفت تا چو موسی نطق آن شیرین‌دهان بشنیده‌ام کافرم گر، دیده‌ام بی‌عشق او چندان که من گرد اقلیم وجود خویشتن گردیده‌ام کی کنم چون زاهد خام آرزوی خانقاه من که در میخانه چون می سال‌ها جوشیده‌ام ای به خوبی فرد و واحد در دو عالم جز رخت قبله‌ای گر هست من زان قبله برگردیده‌ام دارد از دنیی و عقبی هرکسی بگزیده‌ای از همه دنیی و عقبی من تو را بگزیده‌ام تا به شئ الله از لب داده‌ای جامی مرا صد فریدون را ز چشمت جام جم بخشیده‌ام گرچه عمری بودم از سودای زلفت بی‌قرار تا شدم بیمار چشم مستت آرامیده‌ام دوش در می، ساقی لعلت نمی‌دانم چه ریخت کز خمارش تا به روز امشب به سر غلتیده‌ام تا ز وصلت بشنوم روزی درایی چون جرس بر درت شب‌ها به زاری تا سحر نالیده‌ام هر زمان می‌پوشم از تو خلعت دردی ز نو از تو چون پوشانم آن‌ها کز تو من پوشیده‌ام برقع از رخسار گلگون تا برافکندی چو سرو بر گل خودروی خندان در چمن خندیده‌ام ای دلم رنجور سودای تو، هر جانی که او از چنین سودا نه رنجور است، از او رنجیده‌ام (ای به قدر و رفعت افزون صد ره از کون و مکان یک به یک پیموده‌ام من مو به مو سنجیده‌ام) گفت چشمت: ای نسیمی از که مستی؟ گفتمش جام سودای تو در بزم ازل نوشیده‌ام * * * شمارهٔ ۱۸۱ نظر برداشت از من تا حبیبم به جای وصل هجران شد نصیبم مرا درد دل از درمان چو بگذشت قدم برداشت از بالین طبیبم ز یاران عزیز و خویش و پیوند فتاده دور و مسکین و غریبم شوم منصور چون عیسی اگر یار کند در عشق بردار و صلیبم به پاکی و ادب در عشق جانان که تا بنماید آن صورت عجیبم بیا بشنو علی اسرار معنی ز عشق یار وز وصل حبیبم * * * شمارهٔ ۱۸۲ من شاهباز زاده شاه شریعتم از بهر صید طایر قدس حقیقتم طاووس باغ انسم و سیمرغ باغ قدس عنقای برج عزت و شاه شریعتم لاهوتیم که هم بر ناسوت گشته‌ام تا جزء و کل شناسم و هم بعد و قربتم آری ز ملک تا ملکوتم گذر بود جبروت منزلم شده لاهوت خلوتم دانسته ام که مبداء و میعاد من کجاست اینجا اگر چه پاسی در قید صورتم آدم نبود و عالم و نه جن و نه ملک کو کرد ظاهرم چو یم از نور فطرتم تا آمدم ز عالم علوی در این مقام دایم از این فراق گرفتار محنتم * * * شمارهٔ ۱۸۳ من گنج لامکانم اندر مکان نگنجم برتر ز جسم و جانم در جسم و جان نگنجم عقل و خیال انسان ره سوی من نیارد در وهم از آن نیایم در فهم از آن نگنجم من بحر بی کرانم حد و جهت ندارم من سیل بس شگرفم در ناودان نگنجم من نقش کایناتم من عالم صفاتم من آفتاب ذاتم در آسمان نگنجم من صبح روز دینم من مشرق یقینم در من گمان نباشد من در گمان نگنجم من جنت و نعیمم، من رحمت و رحیمم من گوهر قدیمم در بحر و کان نگنجم من جان جان جانم برتر ز انس و جانم من شاه بی نشانم من در نشان نگنجم من رکن ضاد فضلم من دست زاد فضلم من روز داد فضلم من در زمان نگنجم من مصحف کریمم، در لام فضل میمم من آیت عظیمم در هیچ شان نگنجم من سر کاف و نونم، من بی چرا و چونم خاموش و لاتحرک من در بیان نگنجم من سفره خلیلم من نعمت جلیلم من کاسه سپهرم در هفت خوان نگنجم من منطق فصیحم من همدم مسیحم من ترجمان جیمم در ترجمان نگنجم من قرص آفتابم حرف است آسیابم من لقمه بزرگم من در دهان نگنجم من جانم ای نسیمی یعنی دم نعیمی درکش زبان ز وصفم من در لسان نگنجم * * * شمارهٔ ۱۸۴ به بوی زلف مشکینت گرفتار صبا بودم چه دانستم من خاکی که عمری باد پیمودم مرا چون عود می‌سوزی و بوی من همی‌آید که روزی یا شبی ناگه (بگیرد) دامنت دودم من از دیده چه‌ها دیدم! چه‌ها آورد بر رویم که جز خون جگر کاری ز آب دیده نگشودم به جامی دستگیری کن مرا ساقی که مخمورم می صافی اگر نبود به دردی از تو خشنودم چو آگه نیستند ار شیوه چشم تو هشیاران به جامی بی‌خبر گردان چو چشم خویشتن زودم صفایی از قدح پیداست امشب از می صافی که عکسی در قدح ساقی ز حسن خویش بنمودم نسیمی! شست‌وشویی ده به می این دلق ازرق را که دلگیر است و تاریک دلق زرق‌اندودم * * * شمارهٔ ۱۸۵ در خمارم ساقیا! جام جمی می‌بایدم محرم همدم ندارم، همدمی می‌بایدم دارم از زلف پریشانش حکایت‌ها بسی خلوت بی‌مدعی با محرمی می‌بایدم خشک شد لب ز آتش دل در جگر آبم نماند ای مه از دریای فضلت شبنمی می‌بایدم شادی ما در دو عالم جز غم روی تو نیست زان به نو، هر ساعت از عشقت، غمی می‌بایدم تا دل مجروح خود را یک زمان تسکین دهم از سنان غمزهٔ او مرهمی می‌بایدم تا کنم قربان پایت هردم ای جان جهان هر نفس جانی و هردم عالمی می‌بایدم در طریق کعبه شوق تو جان مرد از عطش ای حیات تشنه! آب زمزمی می‌بایدم تا نباشم در بیابان محبت بی‌طریق همچو ابراهیم عاشق ادهمی می‌بایدم سینه از درد فراقت چون دل نی شرحه شد از دم عیسی دمی اکنون دمی می‌بایدم حاصل دنیی و عقبی در حقیقت یک دم است تا شناسد قدر این دم، آدمی می‌بایدم نفحهٔ روح‌القُدُس دارد نسیمی در نفس ای که می‌گویی مسیح مریمی می‌بایدم * * * شمارهٔ ۱۸۶ - ستایش فضل‌الله نعیمی من آن گنجم که در باطن هزاران گنج زر دارم من آن بحرم که در دامن به دریاها گهر دارم من آن معشوق پنهانم که سرگردان عشق خود چو چشم دلبران عاشق بسی صاحب نظر دارم من آن چرخ پرانوارم در اقلیم الوهیت که در هر خانه برجی هزاران ماه و خور دارم من آن عنقای لاهوتم در این تنگ‌آشیان تن که ملک اسفل و اعلی همه در زیر پر دارم ز عطاران به رطل و من چرا شکر خرم؟ چون من ز وصل آن لب شیرین به خرمن‌ها شکر دارم سکون و جنبش اشیا، منم در اسفل و اعلی چو افلاک و زمین زان رو مقیمم هم‌سفر دارم اناالحق از من عاشق اگر ظاهر شود روزی مرا عارف بسوزاند کشد منصور بر دارم مکن پیش من ای صوفی! عصا و خرقه را عرضه که از تسبیحت آگاهم ز زنارت خبر دارم به دام حلقه ذکرم چه می‌خوانی چه می‌پرسی؟ مرا در حلقه زلفش که بازار دگر دارم صواب‌اندیش می‌گوید که ترک عشق خوبان کن من این کار خطا هرگز کنم؟ عقل این قدر دارم خیال روی شمس‌الدین مرا ناموس جان آمد نه در اندیشه شمسم نه پروای قمر دارم الا ای عابدی کز من جز آن رو قبله می‌پرسی عبادت کرده‌ام بت را، جز آن رو قبله گر دارم ز زلفش در سر آن دارم که سر در پایش اندازم ببین ای جان که با زلفش من عاشق چه سر دارم چو شیران در غم عشقش مدام ای آرزوی دل غذای من جگر زان شد که من شیر جگر دارم بیان آتش موسی بیا از جان من بشنو که من در جان از آن آتش بسی شور و شرر دارم ز راه عشقش ای صوفی تو را گر دسترس بودی ببین این قدرت و رفعت که من زان رهگذر دارم حدیث خط و خالش را، چه داند هر خطا خوانی تو از من بشنو این قرآن، که تفسیرش ز بر دارم نسیمی را ز فضل حق، چو کام دل میسر شد ملک را سجده فرمایم که تعظیم بشر دارم * * * شمارهٔ ۱۸۷ قسم به مهر جمالت که جز تو ماه ندارم تو شاه حسنی و غیر از رخ تو شاه ندارم سجود روی تو کردن اگر گناه شناسد فقیه دیو طبیعت، جز این گناه ندارم مرا بجز تو اگر هست خالقی و الهی تو را به حق نپرستیدم و اله ندارم زدم به دامن زلف تو دست و، روی سفیدم که روز حشر جز این نامه سیاه ندارم به عهد زلف تو کردم وفا، رخ تو گواه است جز این دو شاهد عدل، ای صنم گواه ندارم به زلف و خال تو ره برده ام به جنت عدن بدان مقام جز این حرف و نقطه راه ندارم به وصف ابرو و چشمت گرفته ام دو جهان را که بهر فتح ممالک جز این سپاه ندارم ز مهر روی توام در پناه ملجاء زلفت از آن جهت که جز این ملجاء و پناه ندارم بر آستانه فضلت نهاده ام سر طاعت برای آن که جز این در، امیدگاه ندارم شبیه روی تو در خاطرم چگونه درآید به بی شبیهی رویت، چو اشتباه ندارم چو خاک بر سر کویت فتاده ام، شرف این بس به چشم دشمن اگر هیچ قدر و جاه ندارم خیال روی تو خود شمع بارگاه دلم شد اگرچه در خور آن شمع بارگاه ندارم ز فرقت تو برآوردم از دل آه و دگر چه برآورم از دل خسته چون جز آه ندارم نسیمی از همه سویی نظر به روی تو دارد نگاه دار مرا چون جز این نگاه ندارم * * * شمارهٔ ۱۸۸ ترک شراب کی کنم من که چو رند فاسقم؟ عار ز زهد اگر کنم فخر من است که عاشقم از خط استوا مرا دل چو به شرح سینه بود کشف شدم ز سر او سر «سماء طارق » م ظاهر و باطن جهان هست چون ذات یک وجود ظاهر زیم چو روز من نه که چو لیل غاسقم(؟) کرد دراز قیدها فضل خدای من خلاص زان که دو هفت از خدا طایف بیست عایقم (؟) «فالق حب النوی » فضل خدای ماست بس راست شنو ز من که من بنده فضل فالقم بود کلید رزق چون حسن خط نگار من رزق ز روی او دهد فضل خدای رازقم سی و دو نطق مطلق است ذات و صفات یک وجود کوست به حق انبیا بی شک و شبهه خالقم گرچه به آخر آمدم بهر بیان سر حشر نور محمدیم چون بر همه خلق سابقم راز مسیحی چون ز من فاش شود «عمل » منم هست چو مصحف حیات عین کلام ناطقم شعر مگو که معجز است سربه‌سر این کلام من زان که چو شاعر دگر از دگران نه سارقم * * * شمارهٔ ۱۸۹ هر آن نقشی که می بندی نگارا ناقش آنم به هر اشیا که پیوندی درون جان او جانم هر آن ظاهر که می‌بینی منم صورت به عین او هر آن ناظر که دریابی در او سری است پنهانم منم یوسف جهان چاه است، منم نوح و زمین کشتی بود نفس سگم فرعون و من موسی عمرانم دلم یونس تنم حوت است و اشیا بحر بی‌پایان همه عالم به یک حمله بجنبد گر بجنبانم محمد عقل کلم شد که نفس آمد براق او علی ام عشق و تن دل دل به شرق و غرب پویانم سرم عرش است و پا کرسی، از این برتر مکان نبود جگر دوزخ دلم جنت که منظرگاه جانانم حقیقت تیغ صمصامم همه عالم غلاف او اگر عالم شکست آید که من آن تیغ برّانم سخن خورشید شد ما را دهان و گوش شرق و غرب مه رخشان بود چشمم که اندر چرخ گردانم تو را بدفعل شیطانی است روح ادراک ربانی اگر ادرک او دانی بدانی آنچه می‌دانم به بحر و بر گذر کردم به خشک و تر سفر کردم نشان بی‌نشانی را نسیمی‌وار می‌دانم * * * شمارهٔ ۱۹۰ منم آن دو هفته ماهی که بر آسمان جانم منم آن خجسته مهری که بر اوج لامکانم منم آن سپهر حشمت که برای کسب دولت نهد آفتاب گردون رخ و سر بر آستانم منم آن امیر کشور که همیشه در دیارم قمر است شحنه شب زحل است سایه بانم منم آن کلام صادق که بود ز ریب خالی منم آن کتاب ناطق که صفات خویش خوانم منم آن همای رفعت که فراز عرش پرم منم آن جهان معنی که برون از این جهانم منم آن که شاه و سلطان کند از درم گدایی منم آن که مهر گردون کله است و سایه بانم منم آن که فرق فرقد به قدم همی سپارم منم آن که بر دو عالم سر و دست برفشانم منم آن لطیف ساقی که به عاشقان سرخوش رخ حور می نمایم می روح می چشانم (منم آن شکر حدیثی که به نطق چون درآیم رخ و زلف ماهرویان سخن است و ترجمانم) منم آن شریف گوهر که ز معدن حیاتم منم آن شراب کوثر که به جوی جان روانم منم آن ز دیده غایب که همیشه در حضورم منم آن وجود ظاهر که ز دیده ها نهانم منم آن ره سلامت که صراط نام دارم منم آن بهشت باقی که نعیم جاودانم منم آن که اندر اشیا شده ام به حرف پیدا ز رموز وحی بگذر که من این زمان عیانم سخن از قدیم و حادث مکن ای حکیم رسمی که من آن وجود فردم که هم اینم و هم آنم تو چو عیسی ای نسیمی همه گرچه روح و جانی منم آن که روح روحم، منم آن که جان جانم * * * شمارهٔ ۱۹۱ - ستایش فضل‌الله نعیمی پیش روی فضل حق جان را یقین قربان کنم سی و دو نور خدا را سر به سر اعیان کنم هر که او خواهد که گردد واقف سر ازل پیش ما آید که او را دم به دم آسان کنم سر عهد لم یزل شد ظاهر از فضل اله از دم فضل الهی بر همه احسان کنم علم الاسما ز آدم شد عیان سی و دو بود شد عیان از وجه تا خواندیم کی پنهان کنم هم نماز و روزه و حج و طواف کعبه را دیده ام از روی جانان تا ابد دوران کنم هفت کوکب نه فلک اندر یمین فضل حق بود و این هرکس نداند نام او شیطان کنم تا نسیمی روی جانان دید از فضل اله عمر خود را جاودان در خواندن قرآن کنم * * * شمارهٔ ۱۹۲ شد ملول از خرقه ازرق دل من، چون کنم؟ ساقیا جامی بده تا خرقه را گلگون کنم کو لبالب ساغری بر یاد چشم مست دوست تا خمار خودپرستی را ز سر بیرون کنم ای صبا زنجیر جعد طره لیلی کجاست؟ تا علاج این دل بیچاره مجنون کنم دوش چشمم با خیالش گفت بگذر بر سرم گفت بی کشتی گذر چون بر سر جیحون کنم گر برآرم دود آه از سینه پردرد خویش کوه را از ناله دلسوز چون هامون کنم شد به خونم تشنه لعلش، ساقیا جامی بیار تا رگ جان از شراب آتشی پرخون کنم ساقیم گوید که می خور، ناصحم گوید مخور قول ساقی بشنوم یا پند ناصح؟ چون کنم؟ با من شیدا چو وحش الفت نمی گیرد دلش آن پریوش را نمی دانم که چون افسون کنم ای که می گویی بپوشان از رخ خوبان نظر گر گناه است این، برآنم کاین گناه افزون کنم دور چرخم دور کرد از یار و بختم یار نیست الغیاث از بخت بد، یا ناله از گردون کنم؟ خم گرفت از بار غم پشت نسیمی چون هلال دال خوانم یا چو ابروی تو نامش نون کنم؟ * * * شمارهٔ ۱۹۳ - ستایش فضل‌الله نعیمی فضل اله یار شد یار دگر چه می‌کنم قوت دلم به جز غمش خون جگر چه می‌کنم بر سر کوی وحدتش گنج نهان چو یافتم تا به ابد غنی شدم گنج و گهر چه می‌کنم مهر گیاه مهر او کرد دلم چو کیمیا معدن لعل و در شدم نقره و زر چه می‌کنم سر وجود کن فکان از رخ و زلف شد عیان غیب نماند بعد از این، قول و خبر چه می‌کنم از لب لعل آن صنم کام چو شد میسرم من همه شهد و شکرم شهد و شکر چه می‌کنم سی و دو حرف روی او روز و شب است ذکر من ورد زبان به غیر از این شام و سحر چه می‌کنم دیده و دل ز روی او چون همه عین نور شد نور بصر بس این قدر، کحل بصر چه می‌کنم شمس و قمر کجا بود همچو رخ منیر او خوش‌تر از این خور، ای ملک شمس و قمر چه می‌کنم سی و دو حرف لم یزل در رخ او چو خوانده‌ام حرف و هجای عشق را زیر و زبر چه می‌کنم قدس دلم فرو گرفت آتش عشق شش جهت کار لقا تمام شد طور و شجر چه می‌کنم آن که بگشت نه فلک در طلبش به سر بسی یافته شد به شهر من، من به سفر چه می‌کنم «فضل» نهاد بر سرم تاج شرف نسیمیا اسب و قبا کجا برم تاج و کمر چه می‌کنم * * * شمارهٔ ۱۹۴ چشم مستش به خواب می‌بینم کار تقوی خراب می‌بینم دیده را از خیال لعل لبش ساغر پر شراب می‌بینم عکس رویش میان دیده مدام همچو ماهی در آب می‌بینم پیش زاهد اگرچه عشق خطاست من عاشق صواب می‌بینم ساقیا می بیار کز مِیِ تو همه شب آفتاب می‌بینم پیش گلبرگ عارضش ز خیال غنچه را در نقاب می‌بینم ابروی شوخ و چشم سرمستش فتنه شیخ و شاب می‌بینم از خیال رخ و غم زلفش همه شب ماهتاب می‌بینم ای نسیمی نوشته بر رخ دوست شرح ام الکتاب می‌بینم * * * شمارهٔ ۱۹۵ شبی چون شمع می خواهم که پیش یار بنشینم ولی آن روز دولت کو که با دلدار بنشینم نشستن با می و ساقی چو در باغم میسر شد چرا در خلوت ای زاهد! چو بوتیمار بنشینم نشستن با رقیبانش شب و روز از غمش ما را به بوی وصل گل تا کی چنین با خار بنشینم لب جان پرور یارم دم روح القدس دارد کجا بگذارد انفاسش که من بیمار بنشینم چو زلفش ناتوانم کرد در پایش سراندازم چرا کار دگر جویم چرا بیکار بنشینم خیال یار تا باشد انیس و همنشین من شود بر من گل و ریحان اگر در نار بنشینم لب میگون و چشم او مرا تا در خیال آمد شب و روز آرزومندم که با خمار بنشینم مرا چون دامن وصلش به دست افتاد نتوانم که یکدم بی می و ساقی و بی گلزار بنشینم من آن خورشید فیاضم که دارم خانه ها پر زر نه صراف تسو دزدم که در بازار بنشینم منم سیاره گردون منم شش حرف کاف و نون چرا از سیر خود یکدم من سیار بنشینم ز ریش و سبلت عالم چو فارغ می توان بودن روم بی ریش و بی سبلت، قلندروار بنشینم غم دستار و فکر سر مرا چون نیست اندر دل چرا در فکر سر یا در غم دستار بنشینم منم سیمرغ آن عالم که بر عرش آشیان دارم نه زاغ و کرکس دنیا که بر مردار بنشینم منم سی و دو نطق حق که در اشیا شدم ناطق محال است این و ناممکن که بی گفتار بنشینم چو رست از ظلمت هستی دل چون آفتاب من نسیمی وار می خواهم که با انوار بنشینم * * * شمارهٔ ۱۹۶ ما حاصل از حیات رخ یار کرده‌ایم عهدی به یار بسته و اقرار کرده‌ایم منصور شد ز دولت عشق تو کار ما بردار سر که عزم سر دار کرده‌ایم ما ملتفت به زهد ریایی نمی‌شویم زان، رو به کنج خانه خمار کرده‌ایم صوفی به زهد ظاهر اگر فخر می‌کند آن فخر ننگ ماست کز او عار کرده‌ایم ما را عصا و خرقه و سجاده گو مباش ما ترک بت‌پرستی و زنار کرده‌ایم چون حسن یار تا ابد است از خلل بری عهدی که با محبت دلدار کرده‌ایم هردم به بوی وصل جمالش هزار عیش با محرمان صاحب اسرار کرده‌ایم بگذر ز زهد و زرق که ما این معاملات در خانقاه و مدرسه بسیار کرده‌ایم هرکس طلب کنند مرادی نسیمیا ما اختیار از همه، دیدار کرده‌ایم * * * شمارهٔ ۱۹۷ علت غایی ز امر کن فکان ما بوده‌ایم جمله اشیا را حقیقت، جسم و جان ما بوده‌ایم نقطه اول که قوه خواند ابن‌مریمش صوت و نطق و حرف و قوت همچنان ما بوده‌ایم ذات بی‌چونی که هست از عالم ذات و صفات چون نظر کردیم در تحقیق آن ما بوده‌ایم ظاهر و باطن که هست از عالم کون و مکان هردو اسمند و، مسما در میان ما بوده‌ایم ذات اشیا را حیات جاودان از نطق ماست زان که ما نطقیم و حی و جاودان ما بوده‌ایم گنج معنی آن که مخفی در حجاب غیب بود شد یقین از فضل حق کان بی‌گمان ما بوده‌ایم دی دیار هردو عالم غیر ما دیار نیست زان که هستی از زمین تا آسمان ما بوده‌ایم عقل کل با نه سپهر و چار ارکان و سه روح وان که زین هر چار می‌زاید همان ما بوده‌ایم عشق می‌بازیم با حسن رخ خود جاودان زان که عاشق ما و معشوق نهان ما بوده‌ایم مصحف رخسار ما را کس نخواند غیر ما کاین صحف را در دو عالم سبعه خوان ما بوده‌ایم چون مکان ماییم بی‌ما نیست ای طالب مکان چون مکان بی‌ما نباشد در مکان ما بوده‌ایم پیش از آن کز قوت آید عالم صورت به فعل صورت و معنی ذات مستعان ما بوده‌ایم ای نسیمی چون شدی سی و دو نطق لایزال می‌توان گفتن که ذات غیب‌دان ما بوده‌ایم * * * شمارهٔ ۱۹۸ ما مرید پیر دیر و ساکن میخانه‌ایم همدم دُردی‌کشان و ساغر و پیمانه‌ایم تا می صاف است و وصل یار و کنج میکده بی‌نیاز از خانقاه و کعبه و بتخانه‌ایم تا از روی شمع رخسار تجلی تاب دوست هر نفس در آتشی افتاده چون پروانه‌ایم مرغ لاهوتیم و آزاد از همه کون و مکان فارغ از سجاده و تسبیح و دام و دانه‌ایم باده دردانه است و دریا خانه خمار ما چون صدف در قعر دریا طالب دردانه‌ایم هرکسی در عاشقی افسانه‌ای گویند و ما ایمن از گفت و شنود و قصه و افسانه‌ایم ذره‌وار از هستی خود گشته بی‌نام و نشان در هوای مهر خورشید رخ جانانه‌ایم با قبای کهنه فقر و کلاه مفلسی فارغ‌البال از لباس و افسر شاهانه‌ایم نیست ای دلبر نسیمی را سر و سودای عقل تا سر زلف تو زنجیر است، ما دیوانه‌ایم * * * شمارهٔ ۱۹۹ چشم ما بینا به حق شد، ما به حق بینا شدیم صورت خود یافتیم آیینه اشیا شدیم تا شدیم از نکته چون عیسی و موسی باخبر نوح را کشتی و اهل شرک را دریا شدیم چون کمال معرفت گشتیم از فضل اله عالم تعلیم علم علم الاسما شدیم در محیط قل هوالله احد گشتیم غرق لاجرم در ملک وحدت واحد و یکتا شدیم صورت نقش من و او در میان سرپوش بود چون بدین معنی رسیدیم از گلی پیدا شدیم چون به سر کنت کنزا ما به حق بردیم راه همچو خورشید از دل هر ذره‌ای گویا شدیم ما چو عنقای ازل بودیم در قاف قدیم نقل جا کردیم از آنجا، این زمان اینجا شدیم نقطه پرگار هستی بی‌سر و پا یافتیم زان جهت چون دور دایم بی‌سر و بی‌پا شدیم چون نسیمی یافت در هر دو جهان مقصود خویش بی‌نیاز از کام امروز و غم فردا شدیم * * * شمارهٔ ۲۰۰ صلاح از ما مجو زاهد که ما رندیم و قلاشیم گهی دُردی‌کش میخانه گه سرخیل اوباشیم سر ما چون صراحی کی فرود آید به هر جامی سبوها پُر کن ای ساقی! که ما رندان از این باشیم زدم از دیده آب و از مژه جاروب راهش را در این درگه ندانم گاه سقا گاه فراشیم همه در جست‌وجوی صورت و ما در پی معنی همه در گفت‌وگوی نقش و ما حیران نقاشیم اگر جولان کنان آید به میدان آن شه خوبان به چوگان سر زلفش که از سر گوی بتراشیم نسیمی! چون غم دنیا ندارد هیچ پایانی همان بهتر که بنشینیم و می نوشیم و خوش باشیم * * * شمارهٔ ۲۰۱ با روی او مگو که ز گلزار فارغیم کز هستی دو کون به یکبار فارغیم ای شیخ شهر! دور ز انکار ما برو اقرار کن به ما که ز انکار فارغیم با نور و ظلمت رخ و زلفش الی الابد از شمع آفتاب و شب تار فارغیم اغیار نیست در ره وحدت اگر بود بالله به جان یار ز اغیار فارغیم ما را ز ماه روی تو هر ماه حاصل است از هفته های هفت و شش و چار فارغیم شمع رخت که مطلع انوار کبریاست تا دیده شد ز مطلع انوار فارغیم مست از شراب صافی میخانه مسیح تا گشته ایم از می خمار فارغیم سر دو کون چون ز رخت آشکار شد از نکته های مخفی اسرار فارغیم منصور گشت کام نسیمی به فضل حق از ما بدار دست که از دار فارغیم * * * شمارهٔ ۲۰۲ ای که نگذشتی ز رویش بر صراط مستقیم تا ابد مردود و گمراهی چو شیطان رجیم «خالدین » خال سیاهش دان و جنت «وجهه » تا ببینی حسن حق در جنت آباد نعیم گر ز «الرحمن عل العرش استوی » داری خبر از در طه درآ ای طالب رب رحیم گر تو هستی از بنی آدم بگو با من که چون هست آدم باء بسم الله الرحمن الرحیم مؤمن است آیینه مؤمن ببین گر مؤمنی در هوالمؤمن جمال دوست، تا باشی سلیم در جهان از امر و خلق و کن فکان و هرچه هست آدم است آیینه ذات خداوند قدیم گر نبودی مظهر ذات خدا، آدم کجا مستحق «اسجدوا» گشتی ز علام علیم آتش رخسار آدم بود بی روی و ریا آن که می گفت از درخت انی اناالله با کلیم خلعت «لاخوف » درپوش از «هوالفضل المبین » تا به حق ره یابی و ایمن شوی از خوف و بیم مصحف حق است رویش چشم و ابرو سوره ها قامت و زلف و دهانش چون الف لام است و میم بر نسیمی چون ز فضل حق در جنت گشود می‌خورد با حور و غلمان سلسبیل از جام سیم * * * شمارهٔ ۲۰۳ گوهر گنج حقیقت به حقیقت ماییم نور ذات جبروتیم که در اشیاییم گر طلبکار خدایید و ندارید انکار از سر صدق بیایید که تا بنماییم گرچه در پرده غیبیم چو اسرار نهان از پس پرده چو خورشید فلک پیداییم ما همانیم که بودیم و همان خواهد بود در دو عالم اگر امروز اگر فرداییم گر سر رشته دو تا شد مکن اندیشه غلط زان که در عالم تحقیق همه یکتاییم مظهر نور خدا و نفس روح الله طور و موسی و مناجات و ید بیضاییم زشت و زیبا همه ماییم و ز ما بیرون نیست یک متاعیم، اگر زشت اگر زیباییم آیت معجز آیینه روح اللهیم دیده بردوخته از غیر و به خود بیناییم ای که از کوی حقیقت خبری می طلبی تو از این باب بیا تا که درت بگشاییم ای نسیمی چو شدی نقطه پرگار وجود جمله چون دایره چرخ، فلک پیماییم * * * شمارهٔ ۲۰۴ شق شد سماوات دخان از وجه خوب دلبران اینک دلیل روز حشر آمد برای بندگان شق القمر هم ناظران آمد دلیل دیگرش سنت خلیل الله کرد احمد به روی خود عیان (بشکافت صدر خویش را، کردند اخوان رسول آمد چو در نطق خدا شرق و زمین دیگر نشان) (چون نام خود چاره گری آورد از چار آسمان تا دین تمام آید بدو وعده چو بوده است از زمان) ای سالک راه خدا! روز مسیحا را طلب وعده همان بوده است کان آمد فرود از آسمان تا چون یهودی بی خبر از وی نمانی بی نصیب رمز و اشارت ها صریح گردد چو آیم در میان نطق خدا می دانی اش زیرا که بوده است قول او: گر نطق حق آری پدید، آید مسیح از آسمان قوت که هست از ذات حق عیسی همین آنروز گفت او در من است و من در او هر دو یکیم ای سالکان! چون این سخن نقل است از او اندر کتبهای شما دانید او را کردگار الا ز تقلید و گمان قول مسیح است این که من هستم محیط کل شی ء این صورت و جسم است این معنی که باشد در میان صورت کجا گیرد وجود چون نطق ناید در میان نطقی که از سی و دو خط می آید اندر هر زبان گر جسم ظاهر بود این، ریزید و پوسید و برفت ورنه که معنی دانی اش بی نطق کی گردد عیان نطقی که با ذات خدا چون نور خورشید آمده بر روی عیسی صورتش از نطق ها ظاهر بخوان گفتی که آدم را خدا بر صورت خود آفرید دانی چو صورت را صفت، باز آن صفت را نوردان رمز و اشارتها چنین چون کرد روشن نطق حق در مظهر نطق خدا سلطان بی جا و مکان هر هفته سی و دو نماز آورد او اندر حجاز می کرد با سوز و نیاز تا خوش درآمد در جهان تکرار کردم بارها این هم مزیدش می کنم گر شرح این جویی مخوان غیر از کتاب جاودان روشن چو شد اسرارها از نطق پاک فضل حق ایمن برو آسوده شو آزاد گرد اندر جهان در صور اسرافیل چون نفخه به امر حق دمید حشر خلایق اجمعین کرد آن خدای انس و جان * * * شمارهٔ ۲۰۵ ناوک غمزه هر دمم می زند از کمین کمان زین دو بلا کجا روم کشت مرا هم این هم آن گفتمش از چه می کشد غمزه خونیت مرا گفت که دردش این بود عادت او بدین بدان عاشق خویش می کشد از ستم و جفای، او در صفتی که روز و شب کرده بدو قرین قران جور و جفای او بجز عاشق او نمی کشد گویی از این جهت کمر پوشیده در زمین زمان از غم او جفا کشد عاشق مبتلای او ورنه چه غم گرش رسد هر بد و نیک از این و آن بهره بهر بهر او مردم چشم مردم است مردمی میکن و تو هم در نظرش نشین نشان درد و غمش نسیمیا! چون به تو برفشانده است غم مخور و قبول کن به صفا بچین به جان * * * شمارهٔ ۲۰۶ سر خدا که بود نهان در همه جهان شد آشکار از کرم فضل (در) جهان افشاند فیض فضل به دامان روزگار چندین جواهر ازل از کان کن فکان کشف غطا، عطا شده اصحاب فضل را بر رغم ذریات شیاطین انس و جان اشیا، تمام، شد متکلم به نطق حق گر نیست باور انطقناالله را بخوان ارض و سما همه متبدل به نطق گشت این بود وعده همه در آخرالزمان کس واقف از بدیع سماوات کی شود تا غافل است از نظر صاحب بیان چندین هزار نفس مقدس به زیر خاک رفتند ز آرزوی چنین روز ناتوان امروز کرد جلوه جمال عروس غیب امروز آمد آن مه گلچهره در میان بد مخفی آن جمال حقیقت ز هر نظر گردیده دیده از نظر حق در این زمان شکر خدا که یافت نسیمی بیان فضل دری که بود در صدف بحر لامکان * * * شمارهٔ ۲۰۷ ح ا ج یا خدای جهان! تو مکانی و نیست بی تو مکان در رخت دیده ایم فضل خدا بارک الله خدای هر دو جهان چون عیان در رخ تو می بینم هشت در از بهشت جاویدان سر سبع المثانی ای طالب! از خطوطات وجه خود برخوان * * * شمارهٔ ۲۰۸ ای جمالت گشته پیدا در نهان خویشتن وی رخت گردیده پیدا در عیان خویشتن در جهان، خود عشق می بازی به حسن روی خود عاشق و معشوق خویشی در جهان خویشتن از لب خود در سؤالی و جواب از لفظ خود با دو عالم در حدیثی از زبان خویشتن مدتی گنج ظهورت بود در کنج نهان عاقبت گشتی دلیلی در بیان خویشتن بار چندی در تفرجگاه ذات پاک خود حور حسن خویش بودی در جنان خویشتن تاترا نشناسد اغیاری و هر نامحرمی در لباس آب و گل کردی روان خویشتن مدتی شد کو نسیمی از تو می‌جوید نشان می‌ندانست آن که یابد از نشان خویشتن * * * شمارهٔ ۲۰۹ به کوی یار می‌باید به چشم خون‌فشان رفتن که دست خشک نتوان جانب آن آستان رفتن نشان عشق اگر داری به راه عاشقی می‌رو که این ره بس خطرناک است نتوان بی‌نشان رفتن دلا رفتی ز شام زلف سوی ماه رخسارش همین باشد ره یک‌ماهه را شب در میان رفتن به کویش می‌روم چون سبز شد خط گرد رخسارش برآمد سبزه‌ها، خواهم به گشت بوستان رفتن (قدم در نه به صدق دل اگر در عشق یک‌رنگی که راه کعبه را مؤمن به صدق دل توان رفتن) چو شد آهم به کوی او دگر بیرون نمی‌آید تو را ای اشک می‌باید به کوی او روان رفتن نسیمی بهر دیدارش رود جنت، عجب نبود بهشتی صورتی گر هست دوزخ می‌توان رفتن * * * شمارهٔ ۲۱۰ حدیث لعل تو نتوان بدین زبان گفتن بدین زبان سخن جان نمی توان گفتن ز سر عشق تو چون غنچه وار دارم لب که سر عشق تو نتوان در این جهان گفتن دهان تنگ تو را چون کنم حکایت، هیچ نمی توان سخنی از سر گمان گفتن چگونه نسبت قدت کنم به سرو روان که سرو را نتوان این چنین روان گفتن ز دست شوق تو بر سر ندارم آن که توان ز صد هزار یکی را به داستان گفتن به هیچ روی ندیدم میان و مویت را مجال یک سر مو فرق تا میان گفتن همیشه عادت چشم تو هست با مردم سخن به گوشه ابروی چون کمان گفتن هزار نکته ز لعلت شنیده ام لیکن به گوش کس نتوانی یکی از آن گفتن اگرچه آتش دل شعله می زند چون شمع نمی توان به زیان سوز عاشقان گفتن مگوی راز غمش را به هرکس ای عاشق که باید این سخن از مدعی نهان گفتن نسیمیا ستم یار اگرچه بسیار است بدین قدر نتوان ترک دلبران گفتن * * * شمارهٔ ۲۱۱ تو رسم دلبری داری و دانی دلبری کردن ولیکن من ز تو مشکل توانم دل بری کردن مکن تشبیه رویش را به گلبرگ طری زانرو که نتوان نسبت آن گل را به گلبرگ طری کردن اگر داری سر عشقش ز فکر جان و تن بگذر که کار طبع خامان است فکر سرسری کردن ز هاروت ار چه آموزند مردم ساحری لیکن کجا چون مردم چشمت تواند ساحری کردن دلی کو شد هوادارت تواند دم زد از جایی سری کافتاد در پایت تواند سروری کردن بگو صورتگر چین را مکن اندیشه رویش که نقاش ازل داند چنین صورتگری کردن خیال شمع رخسارش کسی کو در نظر دارد نظر باشد حرام او را به ماه و مشتری کردن سری کز خاک درگاهت چو گردون سربلند آمد نخواهد گردن افرازی به تاج سنجری کردن به وصف چشم جادوی تو اشعار نسیمی را سراسر می‌توان نسبت به سحر سامری کردن * * * شمارهٔ ۲۱۲ بیار باده که عید است و روز می خوردن چه خوش بود به می ناب روزه وا کردن بگوی صوفی خلوت نشین سرکش را چرا به طاعت خوبان نمی نهد گردن؟ جمال نور تجلی چو دید چشم کلیم به کید سامری ایمان نخواهد آوردن سجود قبله روی تو می کنم زانرو که پیش روی تو کفر است سجده ناکردن مرا محبت روی تو در دل سوزان چه آتشی است که هرگز نخواهد افسردن ایا که منکر میخانه و خراباتی بیا و گوش به تسبیح باده کن در دن چو سرکه، رو چه عجب گر ترش کند زاهد طریق صوفی خام است غوره افشردن چو گل به بوی رخت جامه چاک خواهم کرد میان ما و تو حیف است پیرهن بر تن چگونه پیش وجود تو نفی خود نکنم که آفتاب رخت محو کرد هستی من طریق و رسم دوبینی رها کن ای احول که یک حقیقت و ماهیت است روح و بدن بیا که چشم نسیمی به نور رخسارت چنانکه دیده یعقوب شد ز پیراهن * * * شمارهٔ ۲۱۳ طالب توحید را باید قدم بر «لا» زدن بعد از آن در عالم وحدت دم از الا زدن شرط اول در طریق معرفت دانی که چیست؟ طرح کردن هر دو عالم را و پشت پا زدن گر شوی چون اهل وحدت مالک ملک وجود نوبت شاهی توانی بر فلک چون ما زدن دامن گوهر بدست آر از کمال معرفت تا توانی چون صدف لاف از دل دریا زدن تا نگردی محرم اسرار اسما چون ملک لاف دانش کی توانی یا دم از اسما زدن؟ کی تواند سرکشیدن بر فلک چون سنبله دانه ای کز خاک نتوانست سر بالا زدن رنگ و بویی در حقیقت گر بدست آورده ای چون گل صدبرگ باید خیمه بر صحرا زدن چند باشی ای مقلد بسته ظن و خیال درگذر زینها که نتوان تکیه بر اینها زدن تا نگویی ترک سر اندیشه زلفش مکن سرسری دست طلب نتوان در این سودا زدن بگذر از دنیی و عقبی تا توانی در یقین آستین از بی نیازی بر سر اشیا زدن ای نسیمی با مقلد سر حق ضایع مکن از تجلی دم چه حاصل پیش نابینا زدن * * * شمارهٔ ۲۱۴ گفته بودی با تو کار من به سر خواهد شدن کار سر سهل است اگر کارم به سر خواهد شدن ترک جان مشکل نباشد در ره عشقت مرا کام دل حاصل به جان، ای جان اگر خواهد شدن هر که را جان در سر زلف تو کردن کار شد نیست امکان کز پی کار دگر خواهد شدن رشته جان مرا زلف تو چندان تاب داد کز غم رویت شبی چون شمع بر خواهد شدن خون خور ای دل در طلبکاری که عاشق را مراد گر شود حاصل، به صد خون جگر خواهد شدن گر کشد چشمت ز ابرو بر دلم روزی کمان پیش تیر غمزه ها جانم سپر خواهد شدن من نخواهم کرد دست از دامن وصلت رها گر زمین و آسمان زیر و زبر خواهد شدن ای که می گویی بپوش از روی خوبان دیده را این سخن در جان من کی کارگر خواهد شدن؟ آنچنان می نالم از عشقت که تا باشد خبر خلق عالم را ز درد من خبر خواهد شدن دست دولت بر سرم خواهد نهادن تاج بخت با میانت گر شبی دست و کمر خواهد شدن جان بیمار نسیمی از تن، ای آرام دل بی قرار از فرقت رویت به در خواهد شدن * * * شمارهٔ ۲۱۵ طالب یار، اول او را یار می‌باید شدن بعد از آن با عشق او، در کار می‌باید شدن تا نماند جز وجود یار چیزی در میان از وجود خویشتن بیزار می‌باید شدن خلوت صوفی چو خالی نیست از زرق و ریا منزوی در خانه خمار می‌باید شدن تا ابد، سرگشته، گر جویای سر نقطه‌ای در طلب چون چرخ نه پرگار می‌باید شدن ای که می‌گویی مرا هشیار گرد و می مخور از می غفلت تو را هشیار می‌باید شدن گر سر بازار عشقش داری ای جان جهان تشنه لب چون اهل این بازار می‌باید شدن تا ز روی شاهد غیبی کنی کشف حجاب اولت پوشیده چون اسرار می‌باید شدن از اناالحق هرکه خواهد کو بماند پایدار همچو منصورش به پای دار می‌باید شدن تا چو موسی لن ترانی نشونی زان لب جواب قابل توفیق آن دیدار می‌باید شدن خانه اصلی ما چون در جهان از عشق اوست زین سرای شش جهت ناچار می‌باید شدن همچو عیسی شو مجرد کز دو عالم پیش حق پاکبازان را قلندروار می‌باید شدن چون نسیمی بر درش گر عزتی خواهی مدام در نظر چون خاک راهت خوار می‌باید شدن * * * شمارهٔ ۲۱۶ من ز عشق یار نتوانم به جان بازآمدن زانکه هست آیین من در عشق جانباز آمدن تا بسوزم ز آتش عشق رخش پروانه وار گرد شمع روی او خواهم به پرواز آمدن هر که را در عشق جانان ناله دلسوز نیست کی تواند با نوای عشق دمساز آمدن جان بباید داد در عشق غمش تا چون صبا با سر زلفش توانی محرم راز آمدن زخمها دارم ز عشقش بر جگر، لیکن چو نی پیش هر نامحرمی نتوان به آواز آمدن عزم آن دارم که در پایش سر اندازم، ولی حسن رویش بر سرم نگذارد از ناز آمدن دیدن روی نگار، ای دیده! گر داری هوس از خیال غیر باید خانه پرداز آمدن هست با بویش دم عیسی، ولی هر مرده دل کی تواند مطلع بر سر اعجاز آمدن بی تکلف هردم آید بر سرم باد از هوس گرچه باشد عادت خوبان به اعزاز آمدن راز جان ظاهر مگردان گر نمی خواهی دلا چون زیان شمع هردم بر سر گاز آمدن هرکه خواهد چون نسیمی کام دل، می بایدش از وجود خود گذشتن وز همه بازآمدن * * * شمارهٔ ۲۱۷ نه چرخ دیده نه سیاره از بدایت حسن ملک صفت بشری چون تو در نهایت حسن چه صورتی! چه جمالی! علیک عین الله کمال حسن همین است و حد غایت حسن از آفتاب جمالت زوال بادا دور کز او به اوج رسید آفتاب رایت حسن ز خسروان ملاحت تویی بعون الله شهنشهی که بر او ختم شد ولایت حسن مرا ز دانش و عقل این قدر کفایت بس که تابع سخن عشقم و کفایت حسن رخ چو ماه تو است آن که هست در شأنش نزول سوره لطف و در او روایت حسن کجا برم من بیدل ز جور خوبان داد که خوبرو همه جا هست در حمایت حسن خرد به توبه مرا ره نمود و عشق به حسن زهی ضلالت عقل و زهی هدایت حسن ملولم از دم واعظ، کجاست اهل دلی؟ که همچو گل ورقی خواند از روایت حسن ز عشق مست شوی چون نسیمی ای زاهد! اگر به سمع رضا بشنوی حکایت حسن * * * شمارهٔ ۲۱۸ ساقی! نسیم وقت گل آمد شتاب کن باب الفتوح میکده را فتح باب کن در وجه باده خرقه پشمین ما ببر مرهون یک دو روزه می صاف ناب کن بر دور عمر و گردش چرخ اعتماد نیست جام و قدح چو نرگس و گل پرشراب کن بفرست بوی خویش سحر با صبا به باغ گل را در آتش افکن و از غیرت آب کن بنگر به چشم مست اگرت باده پیش نیست ارباب ذوق را همه مست و خراب کن (آتش چه حاجت است که درنی زنی، بخوان طومار شوق ما و جگرها کباب کن) گر می کنی به کشتن احباب اتفاق آغاز ناز و عشوه و جنگ و عتاب کن ناموس شرع و غیرت و زهدم حجاب شد برقع ز رخ برافکن و رفع حجاب کن بگشای برقع از رخ چون آفتاب خویش ماه دو هفته را ز حیا در نقاب کن (با من گذار دیدن خوبان، اگر خطاست ای پیر خانقاه! تو فکر صواب کن) نقد حیات صرف مکن جز به وجه خوب با خود چه می بری به قیامت؟ حساب کن زر شد نسیمی از نظر کیمیای فضل (قلاب دور حادثه گو انقلاب کن) * * * شمارهٔ ۲۱۹ - ستایش فضل‌الله نعیمی گر طالب بقایی اول فنا طلب کن واندر فنای مطلق عین بقا طلب کن بر طور حق چو موسی گر عاشق لقایی بگشا تو چشم باطن وز حق لقا طلب کن ای طالب هویت فانی شو از انیت اینجا ببین خدا را، آنجا خدا طلب کن گم کرده ای گر او را، ایمن مباش و می جو کم گو کجاش جویم، در جمله جا طلب کن ای زاهد ریایی آمد بیان قرآن بنمای جوهر خود، قدر و بها طلب کن گر درد عشق داری وز اهل درد عشقی پیوسته درد او را بهر دوا طلب کن گفتم دل غریبم در شهر عشق گم شد زلفش شنید و گفتا: در دام ما طلب کن آیینه صاف باید تا رو به تو نماید آیینه را جلا ده یعنی صفا طلب کن چون هرچه کاری اینجا فردا تو راست آنجا اینجا برای کشتن تخم وفا طلب کن در ملک بی نیازی سلطان گداست ای دل! سلطانی و امیری دارد گدا، طلب کن گر چشم و گوش داری می زن تو دست و پایی بی چشم و گوش می جو، بی دست و پا طلب کن حق را به ظن راجح نتوان شناخت ای جان بر رفرف نبوت سیر سما طلب کن (سی و دو حرف حق را گرد رخش نیابی در شق ماه رویش بر استوا طلب کن) از زلف او نسیمی گر خواهی ای پریشان (در چین سنبل او راه خطا طلب کن) اسرار کدخدایی در خانه دو عالم در خانه کدخدا شو وز کدخدا طلب کن دارد دم نسیمی بوی دم نعیمی او داشت این دم آن دم، این دم ز ما طلب کن * * * شمارهٔ ۲۲۰ - در ستایش حافظ بیا ای گنج بی پایان، چو خود ما را توانگر کن مس بی قیمت ما را به اکسیر نظر زر کن تو بحر گوهر و کانی، تو عین آب حیوانی وجود خاکی ما را حیاتی بخش و گوهر کن لب لعل تو چون دارد به جانبخشی ید بیضا چو عیسی دعوت احیا به لعل روحپرور کن به عالم، صبحدم، بویی ز گیسویت روان گردان مشام قدسیان مشکین، جهان را پر ز عنبر کن نقاب از آفتاب رخ، برانداز ای قمر طلعت سرای دیده اشیا، به نور خود منور کن ز سودای خط و خالت، دلی کو رو بگرداند رخش در مجمع خوبان سیه چون روی دفتر کن ز سودای سر زلفت، سرم سودا گرفت آن کو ندارد در سر این سودا، برو گو خاک بر سر کن به نار عشق اگر خواهی که عالم را بسوزانی درآ در وادی ایمن ز رخسار آتشی برکن به نطقت در حدیث آور، وز آن جان بخش در عالم دم روح القدس در دم، جهان را پر ز شکر کن هر آنکو عاشق رویت نگشت ای صورت رحمان بنی آدم مخوان او را و نامش سنگ مرمر کن دل از تسبیح صوفی شد ملول، ای مطرب مجلس ز قند آن لب شیرین سخن گوی و مکرر کن ملک را می نهد خطش چو طفلان لوح در دامن الا ای حافظ قرآن! تو این هفت آیت از بر کن به سالوسی چو زراقان سیه تا کی کنی جامه قلم بر دلق ازرق کش، به می رخساره احمر کن چو هست از روی شمس الدین نشانی شمس خاور را بیا در روی شمس الدین سجود شمس خاور کن به جست و جوی دیدارش، چو خورشید و مه ای عاشق به هر کویی قدم در نه، به هر منظر سری در کن دلا با وصلش ار خواهی که ذات متحد گردی وجود هر دو عالم را نثار روی دلبر کن به خوبی در میان تا مه بسی فرق است رویش را اگر باور نمی داری بیا باهم برابر کن چو پاکان از در فضلش خدابین می شوند ای دل بیا و سرمه چشم از غبار خاک این در کن نسیمی شد به حق واصل الهی عاشقانت را به حق حرمت فضلت که این دولت میسر کن * * * شمارهٔ ۲۲۱ - نکوهش دزدان لباس روحانیت ای دل ار پختهٔ عشقی، طمعِ خام مکن همدمِ باده شو و جز هوسِ جام مکن از رهِ خویش‌پرستی قدمی بیرون نِهْ قطع این منزل و ره جز به چنین گام مکن منزل اهل یقین کوی حبیب است، ای دل! تا به منزل نرسی یک نفس آرام مکن از ریا پاک شو ای زاهد آلوده‌لباس شبهه و وسوسه را زهد و وَرَع نام مکن دور سجاده و تسبیح گذشت، ای زاهد! این یکی دانه مساز، آن دگری دام مکن گر سر طاعت حق چون ملکت هست ای دل! به جز از سجدهٔ آن سرو گل‌اندام مکن چون شدی با دهن و چشم و لب یار حریف جز حدیث شکر و پسته و بادام مکن نام و ننگ و دل و دین جمله حجاب است و دویی یک‌جهت باش و بدین‌ها طلب نام مکن هست چون عاریتی دولت ده‌روزهٔ دَهر تکیه بر دولت ده‌روزهٔ ایام مکن گر کنی فرصت امروز به آینده بدل مکن این فایده، این نیک سرانجام! مکن بر عذار تو که اسلام من است، از خط و خال لشکر کفر مکش، غارت اسلام مکن ای نسیمی چو برآمد ز لب او کامت به همه کام رسیدی، سخن از کام مکن * * * شمارهٔ ۲۲۲ قصد زلف یار داری در سر ای دل هی مکن مرد این سودا نه ای با دلبر ای دل هی مکن دولت بوسیدن پایش تمنا می کنی زین هوس تا سر نبازی بگذر ای دل هی مکن عقل می گوید: غم ناموس خور، بگذر ز عشق عاشقی را نیست اینها در خور ای دل هی مکن گرچه برد آزار و جور از حد رقیب سنگدل چون توان کردن جدایی زین در ای دل هی مکن پیش شمع روی او پروانه شو، ز آتش مترس جان بخواهد سوختن، فکر پر ای دل هی مکن گفته ای کز عشقبازی توبه خواهم کرد، کرد بیش از این تدبیر کار منکر ای دل هی مکن می کنی سودا که روزی دربر آری قامتش سرو سیمین بر، نیاید در بر ای دل هی مکن درد باطن سوز جانم عرضه پیش هر طبیب چون نخواهد شد به درمان کمتر ای دل هی مکن وصل مهرویان سیم اندام نسرین بر طلب سعی بی سود است کردن بی زر ای دل هی مکن جام می نوش از کف ساقی که در دور لبش توبه کفر است از شراب و ساغر، ای دل هی مکن چون نسیمی از لب لعلش طلب کن سلسبیل تکیه بر فردا و آب کوثر ای دل هی مکن * * * شمارهٔ ۲۲۳ با بخت سعد یارم چون هست یار با من شادی چو آن من شد، غم را چه کار با من؟ پیرامن دل من غم را چه زهره گشتن چندان که همنشین است آن غمگسار با من منصوروار گشتم مستغرق اناالحق ای مدعی رها کن آن گیر و دار با من گر دشمن سبکسر نازد به سیف و خنجر زانم چه باک؟ چون هست آن ذوالفقار با من من موسی کلیمم در وادی مقدس هست از شجر سخنگو آن شجره نار با من از باده «سقاهم » چون من همیشه مستم کی گیرد آشنایی خمر و خمار با من؟ یاری ز بخت و دولت سهل است اگر نباشد از فضل حق چو یار است آن بختیار با من صد شهر و صد ولایت هردم چرا نبخشم چون من ز شهر یارم، آن شهریار با من (خار از حسد بر آتش بگذار تا بسوزد چون روز و شب رفیق است آن گلعذار با من) همچون خلیل از آتش کی غم خورد نسیمی زر خالص است اینک صاحب عیار با من * * * شمارهٔ ۲۲۴ گل ز خجالت آب شد پیش رخ نگار من سرخ برآمد از حیا لاله ز شرم یار من مست جمال خود کند عالم امر و خلق را برقع اگر برافکند ساقی گلعذار من مست شراب آرزو، کی رهد از خمار غم؟ تا نخورد به صدق دل باده خوشگوار من بر تن مرده می دمد چون نفس مسیح جان هر طرفی که می رود بوی گل و بهار من تا شده ام چو مقبلان صید کمند سنبلش هست به رغبت آمده شیر فلک شکار من (شمس منیر کی بود چون مه بدر گلرخم؟ سرو قدش نهال جان ورد رخش دثار من) مصحف حسن دلبرم هست دو چارده ولی سی و دو است از آنکه آن ماه دو پنج و چار من من که ز مجلس ازل مست اناالحق آمدم چون نزند شه ابد بر سر عرش دار من ای که ز عشق گفته ای دست بدار و توبه کن عشق جمال دلبران تا ابد است کار من سنگ فنا ز آسمان گر برسد چه باک از آن شکر که نیست از عمل شیشه زهد، بار من (هست نسیمی! در جهان سی و دو نطق لایزال روز به محشر جزا دولت برقرار من) * * * شمارهٔ ۲۲۵ - ستایش فضل‌الله نعیمی گر شبی بازآید از در شمع جان افروز من بر چراغ مهر و نور صبح خندد روز من گر مرا روزی خیالش روی بنماید به خواب مطلع اقبال گردد طالع فیروز من تا سحر هر شب چو شمع از آتش هجران یار دیده گریان است و می سوزد دل پرسوز من پیش ابروی تو می خواهم که جان قربان کنم پرده بردار از رخ، ای عید من و نوروز من تا نهان کردی ز من رخ، یک نفس غایب نشد صورت روی تو از چشم خیال اندوز من کی تواند کرد عاشق گوش بر پند ادیب؟ زحمت خود می دهی ای پیر پندآموز من چون نسیمی هر که او شد بنده فضل اله کی تواند کو ببیند شمع جان افروز من * * * شمارهٔ ۲۲۶ ای دهانت پسته خندان من خاک پایت چشمه حیوان من زلف و رخسار تو، ای خورشید حسن! لیلة القدر و مه تابان من جان شیرینم فدای لعل تو کو بسی شیرین تر است از جان من در بهشت جاودانم تا که هست روضه کویت سرابستان من داروی درمان من درد تو بس ای دوای درد بی درمان من ز آتش عشق تو، هردم می رود بر فلک دود دل سوزان من روز بختم بی رخت تاریک شد ای چراغ دیده گریان من ترسم انجامد به طوفان در غمت رستخیز اشک چون مرجان من سنبلت در هر زمان داغی نهد بر دل مجروح سرگردان من دل بر آتش چون کباب افتاده است تا غم عشق تو شد مهمان من کفر زلفت با نسیمی درگرفت ای رخت دین من و ایمان من * * * شمارهٔ ۲۲۷ آن شهنشاهم که از نطق «هی العلیا»ی من ما سوی الله نقطه ای آمد به زیر پای من آفتاب وحدتم من زان که در صبح طلوع کثرت ذرات شد پیدا ز نور رای من اتحاد عین و غین عالم سر حروف اول حرف فی است آخر دلیلش یای من از سه حرف است بعد وحی عالم عینی تمام وان سه لام است و فی و ضی افضل ایمای من عشره کامل که در کلتایدیه شد تمام شد عیان از بیست و هشت آن سر ز حرف زای من تسع آیات از ید بیضای موسی شد پدید نه فلک طی شد از آن در دست شکل طای من آن که در هر خوشه ای صد دانه را باشد وجود نقطه ای بر طا نهادم رو نمود از ظای من چل صباحی طینت اصل وجود کاینات با الف بی ظاهر است تی و ثی و حای من آن جمیلی کز کمال حسن خط وجه او عاشقان شوریده اند، بنمود رو از رای من کنز مخفی آن که صورت یافت از ام الکتاب حرفها را آیتش داده مکان در خای من شش جهات گنبد نیلوفری را از سه روح می‌توان دیدن عیان در صورت یک تای من * * * شمارهٔ ۲۲۸ ای در بلا فتاده دل مبتلای من کس را مباد هیچ بلا چون بلای من از درد عشق یار چنان مبتلا شدم کاندر جهان طبیب نداند دوای من عشق از برای دل بود و دل برای عشق من از برای دردم و درد از برای من نقش خیال یار ز پیشم نمی رود گر صد هزار تیغ رسد در قفای من می خواهم از خدای، وصالش به صد دعا باشد که مستجاب شود یک دعای من جور و جفای توست عطیه بر اهل دل این تحفه بود در دو جهان خود عطای من از آه آتشین نسیمی شود چو موم گر سنگ خاره گوش کند ناله های من * * * شمارهٔ ۲۲۹ با چنین حسن آن صنم گر بی حجاب آید برون آفتاب از برقع و ماه از نقاب آید برون گر شبی طالع شود بر بام چون بدرالدجا تا صباح از شام زلفش آفتاب آید برون تا بود مهمان چشم من خیال چشم او از سر چشمم کجا سودای خواب آید برون گر چو شمع از آتش دل چشم تر دارم چه عیب هر که را سوزد دماغ از دیده آب آید برون گر خیال چشم مستش زاهدی بیند به خواب از درون صومعه مست و خراب آید برون هر نفس بوی گلاب آید ز رخسارش ولی نیست از گل دور، اگر بوی گلاب آید برون آفتاب حسن رویت گر بتابد بر فلک شمع خورشید از توانایی و تاب آید برون چون نسیمی وصف لعل گوهرافشانش کند از دهانش چون صدف در خوشاب آید برون * * * شمارهٔ ۲۳۰ گر شبی ماه من از ابر نقاب آید برون دیگر از شرمش عجب گر آفتاب آید برون گر به جای خواب گیرد صورتش جا در نظر دیده می شویم به خون، تا نقش خواب آید برون هست همرنگ شراب اشکم مدام از خون دل همچو خونابی که از چشم کباب آید برون آنچنان مستم که گر فصاد بگشاید رگم از عروق من به جای خون شراب آید برون عکس رویش گر شبی چون شکل ماه افتد در آب تا قیامت همچو ماهی، مه ز آب آید برون متقی را وقت آن آمد که با یاد لبش هر زمان از آستین جام شراب آید برون نون ابرویش که کلک کاتب قدرت نوشت هست حرفی کز بیانش صد کتاب آید برون گر خیال چشم مستش در درون آرد امام چون به مسجد در رود مست و خراب آید برون از صدای ذکر سالوسان خودبین به بود پیش حق صوتی که از چنگ و رباب آید برون شربت وصل تو گفتم روزی ما کی شود گفت آن دم کآب حیوان از سراب آید برون پیش اهل دل شود روشن که خون ما که ریخت گر نگار از خانه با دست خضاب آید برون از خیال نظم دندانش نسیمی هر نفس دیده چون بر هم زند در خوشاب آید برون * * * شمارهٔ ۲۳۱ آن که ماه از شرم رویش بی نقاب آید برون وز گریبانش سحرگه آفتاب آید برون گفتمش: بر عارضت آن قطره های ژاله چیست؟ زیر لب خندید و گفت: از گل گلاب آید برون آن که دعوی می کند در دور چشمت زاهدی خرقه اش را گر بپالایی شراب آید برون کی برون آید لبت از عهده بوسی که گفت چون محال است کآب حیوان از سراب آید برون گر بگویم قصه شوق تو با چنگ و رباب ناله های زار از چنگ و رباب آید برون از جگر گر خون بریزد دل، غذا سازد روان قوت آتش باشد آن خون کز کباب آید برون بر امید دیدن رویش نسیمی روز حشر همچو نرگس از لحد مست و خراب آید برون * * * شمارهٔ ۲۳۲ روی خداست ای صنم روی تو، رای من ببین وز رخ همچو مصحفت فال برای من ببین یار به عشوه خون من خورد و حلال کردمش جور و جفای او نگر، مهر و وفای من ببین نافه مشک چین اگر با تو دم از خطا زند روی سیاه را بگو زلف دو تای من ببین (پیش تو بر زمین چو زد مردم دیده اشک را گفت به اشک پهلوان، مشک سقای من ببین) (کشت مرا و زنده کرد از لب جانفزای خود لطف نگار من چها کرد برای من ببین) لعل لب تو بوسه ای داد به خونبهای من طالع و بخت من نگر، قدر و بهای من ببین سنبل زلفت آرزو کرده ام ای خجسته فال! نقش و خیال مختلف، فکر خطای من ببین (دامن وصل تو به کف بخت نداد و عمر شد آتش جان گداز من باد و هوای من ببین) وهم پرست را بگو، بگذر از این خیال و ظن در رخ یار من نگر، روی خدای من ببین بی سر و پای عشق شو همچو فلک نسیمیا سر «الست ربکم » در سر و پای من ببین * * * شمارهٔ ۲۳۳ عاقل دانا بیاب آیت سحر مبین چشم خرد باز کن در رخ یارم ببین مصحف حق روی اوست حبل متین موی اوست بیخرد و گمره است هر که نداند چنین کیش من و دین من روز جزا این بود کافر بیدین بود هر که ندارد یقین خط رخت بی گمان خامه ایزد نوشت هست یقینم درست، نیست گمانم در این تشنه لبان را به حشر لعل لبش می دهد روز قیامت نشان، چشمه ماء معین طینت او را به لطف، حق به چهل صبحدم کرده ز روز ازل بر ید قدرت عجین تا بزند بر دلم تیر جفا غمزه اش آن بت ابرو کمان کرده ز هر سو کمین بیدل و بیدین شود گر بخورد جرعه ای از می لعل لبش زاهد خلوت نشین صوفی صافی کسی است آن که برآرد چو من او به خرابات عشق، مست، چهل اربعین گفت نسیمی روان هر که بخواند ز جان بر نفسش هر زمان باد هزار آفرین * * * شمارهٔ ۲۳۴ ای سر زلف شکن بر شکن و چین بر چین بستد از ملکت روم وز حبش لشکر چین چین به چین نافه چین کرده به چین گل برچین نرگسش خفته و از یاسمینش گل برچین ز گل دسته ببسته صنمم سنبل تر ز هرش رشته فرو هشته دوصد نافه (چین) حلقه در حلقه گره در گره و بند به بند پیچ در پیچ و زره بر زره و چین برچین گفتمش تا شکری چینم و شفتالوی چند ابرویش گفت بچین غمزه او گفت مچین ترک من گفت به خون تو خطی آوردم وای بزم حالمزه بوسوز اگر الوسه حسین من در این چین و مچین گشته اسیرم چه کنم رخ و زلف بت من در همه چین است و مچین در ختا و ختن خسرو خوبان جهان همچو ترکی نبود در همه چین و ماچین ای نسیمی! چو تمنای وصالش کردی خار باغش شو و از باغ لطافت گل چین * * * شمارهٔ ۲۳۵ ماه اگر خوانم رخت را، نیست مه تابان چنین سرو اگر گویم قدت را، راستی هست آن چنین خلقت جان از ازل بود از لب شیرین تو در جهان زان شد به نزد خلق شیرین جان چنین آفرین بر زلف و بر خالت که در عالم جز او هندویی نگرفته باشد روم و ترکستان چنین بشکند بازار حور و طوبی آن ساعت که تو بی نقاب آیی به باغ روضه رضوان چنین آنکه می خواند به سروت گو بجو عمر دراز در چمن سروی به بار آرد گل خندان چنین؟ با لبت هم نسبتی هست آب حیوان را مگر روحپرور نیست آب چشمه حیوان چنین گر تو بر فرقم نهی شمشیر، پیشت می نهم گردن طاعت، که باید بنده فرمان چنین دیده خون می گرید از شوق رخت، واحسرتا گر بماند حال زار دیده گریان چنین بسته ای عهد وفاداری و می آری به جا کو وفاداری که باشد بر سر پیمان چنین؟ می‌رود در خون عاشق دست‌ها رنگین نگار زان جهت رنگین به خونم کرده‌ای دستان چنین هست درمان از تو دردم آفرین بر همتت درد عاشق را کنند اهل دوا درمان چنین ای نسیمی رخ ز جور ماهرویان برمتاب با جفا خو کن که باشد عادت خوبان چنین * * * شمارهٔ ۲۳۶ عشق اگر بازد کسی با روی دلداری چنین ور سر اندازد کسی در پای عیاری چنین بار زلفت می کشم بر جان و دل تا زنده ام عاشق سرباز، اگر باری کشد باری چنین می کشد خود را ز زلفش صوفی پشمینه پوش خودپرست است او چه داند قدر زناری چنین پیش چشمانت بمیرم زانکه بسیار ای نگار! خوشتر از عمر است مردن پیش بیماری چنین زاهد سالوس می پوشاند از خوبان نظر گر کسی را دیده باشد، کی کند کاری چنین دشمن از دستم گریبان هر نفس گو پاره ساز چون نخواهم داشت دست از دامن یاری چنین گر به جان و دل توانی وصل زلفش یافتن ترک این سودا مکن در حلقه تاری چنین دارد از هر حلقه زلف تو بندی گردنم کی سر از قید چنان، پیچد گرفتاری چنین رغبت میخوارگی خواهد رها کردن ز دل با خیال آن دو چشم مست خماری چنین گرچه هست آیین چشمت مردم آزاری، مرا کی دل آزارد ز جور مردم آزاری چنین دل نمی خواهد که باشد بی رخت یکدم، بلی بی چنان غم، کی تواند بود غمخواری چنین پیش حق بودی نسیمی بت پرست اندر نماز گر نبودی قبله او زلف و رخساری چنین * * * شمارهٔ ۲۳۷ ندا آمد به جان از چرخ پروین که بالا رو چو دزد بسته منشین کسی اندر سفر چندین نماند جدا از شهر و از یاران پیشین ندای «ارجعی » آخر شنیدی از آن سلطان و شاهنشاه یاسین در این ویرانه جغدانند ساکن چه مسکن ساختی ای باز مسکین! چه آساید به هر پهلو که خسبد کسی کز خار دارد او نهالین چه پیوندی کند صراف و قلاب چه نسبت زاغ را با باز و شاهین چه آرایی به گچ ویرانه ای را که بالا نقش دارد زیر سجین چرا جان را نیارایی به حکمت که ارزد هر دمت صد چین و ماچین نه زان حکمت که مایه گفت و گوی است از آن حکمت که جان گردد خدابین تو گوهر شو که خواهند یا نخواهند نشانندت همه بر تاج زرین رها کن پسروی چون نون کج مج الف می باش، فرد و راست بنشین کلوخ انداز کن در عشق مردان تو هم مردی ولی مرد کلوچین عروسی کلوخی با کلوخی کلوخ آرد نثار و سنگ کابین به گورستان برو در خشت بنگر که نشناسی تو سرهاشان ز پایین خداوندا رسان جان را به جانان از آن راهی که رفتند آل یاسین دعای ما تو ایشان را درآموز چنان کز ما دعا وز توست آمین عنایت آنچنان فرما که باشد ز ما احسان اندک وز تو تحسین نسیمی را به فضل خود نگه دار ز مکر دیو و از راه شیاطین * * * شمارهٔ ۲۳۸ آیینه دل پاک دار، ای طالب دیدار او باشد که اندازد نظر در آینه رخسار او از مصحف رویش بخوان سی و دو حرف لم یزل تا ره بری بر ذات حق، واقف شوی ز اسرار او ذاتی که بود از جسم و جان، در پرده عزت نهان رخساره بنماید عیان، هم بشنوی گفتار او میزان عدل آورده است آن مه برای مشتری قلب و دغل بگذار اگر داری سر بازار او صراف عشق است آن صنم، صافی شو ای دل همچو زر زانرو که نتوان داشتن سیم دغل در کار او بگذر به خط استوا تا بازیابی طالبا راه صراط المستقیم از قامت و رفتار او خواهی که باشی پاکدین چون طیبین و طاهرین حاصل کن ایمان و یقین از زلف چون زنار او از لوح روی دلبران سی و دو حرف حق بخوان اسرار «ما اوحی » ببین از چار هفت و چار او گر می توانی چون خلیل ای عاشق حق سوختن در آتش نمرود شو آنگه ببین گلزار او کشت او نسیمی را به غم، کارش نه امروز است و بس کز لطف خود با عاشقان، این است دایم کار او * * * شمارهٔ ۲۳۹ زلفت شب است ای سیمتن! رویت مه تابان در او خط تو پرگاری که هست اندیشه سرگردان در او بی شمع رویت کی برد جان ره به نور معرفت ای زلف شب! پیرامنت کفری که هست ایمان در او روزی که باشم در لحد ای جان! چو بر من بگذری هر ذره از خاکم بود مهرت به جای جان در او با آن که بی جرم و خطا خواهی به دستان کشتنم بادا حلالت خون من گر می نهی دستان در او جانا! چه می پرسی ز من حال دل سودازده از تیر مژگانت ببین بنشسته صد پیکان در او چون چشم ترکت ای پری! مردم نشین شد از چه رو هر لحظه راهی می زند جادوی هندستان در او از چشم گوهربار من اندر کنار من نگر بحری که چندان در بود پاکیزه و غلطان در او باغی است ای دلبر! دلم، کز قامت و رخسار تو پیوسته می بینم بسی سرو گل خندان در او بی جانگدازی کی بود شب ها چو شمع از سوز دل جایی که آتش در زند عشق رخ جانان در او دانم که در سنگین دلت دم درنمی‌گیرد، ولی آه ار کند روزی اثر آه گرفتاران در او دارد نسیمی در جهان از هستی کون و مکان جانی که هست از دلبران صد درد بی‌درمان در او * * * شمارهٔ ۲۴۰ نگارا بی‌سر زلفت پریشانم، به جان تو به جز زلفت نمی‌خواهد دل و جانم، به جان تو به زلف عنبرافشان، کن علاج ما کزین بهتر علاج رنج سودایی نمی دانم، به جان تو به غیر از سجده رویت ز من هر طاعتی کآمد از آن کردار بی حاصل پشیمانم، به جان تو (مرا تا هدهد دل شد رسول نامه عشقت ز آصف بسته ام صف ها، سلیمانم به جان تو) ز رنج فرقت و دوری، شدم رنجور و رنجیده خلاصی ده از این رنجم مرنجانم به جان تو شب و روزم خیال آن که چشمی بر من اندازی وصال این سعادت را نگهبانم به جان تو مکن درد مرا درمان به صبر ای آرزوی جان که این درمان بسی تلخ است و درمانم به جان تو بیان حسن خال خود هم از حسن و جمال خود بپرس آن را، مپرس از من که حیرانم به جان تو پری و حور و ماه و خور، رخت را بنده اند ای مه! تو را من چون پری خوانم نمی خوانم به جان تو چو قرص خور، شدم پیدا ولی اعمی نمی بیند ببین کز چشم نامحرم چه پنهانم به جان تو چو هستم بنده عشقت به ملک دنیی و عقبی مده از دست و مفروشم که ارزانم به جان تو به یاد عهد و پیمانی که بستم در ازل با تو نه عهدم ذره ای کم شد، نه پیمانم به جان تو چمن گر زانکه می نازد به یک دامن گل خودرو من از گلدسته رویت گلستانم به جان تو مرا خاک در خود خوان و گر خواهی نسیمی گو به هر اسمی که می‌خوانی بخوان کآنم به جان تو * * * شمارهٔ ۲۴۱ عاشقم بر قامت رعنای تو حسن می‌بارد ز سر تا پای تو هرکجا ای سرو! اندازی قدم روی زرد ماست خاک پای تو شکل بالایت بلای جان ماست هست عاشق کش قد و بالای تو یک دلی داریم و صد اندوه و غم یک سری داریم و صد سودای تو نیست اندر دیده من جای خواب جز خیال چهره زیبای تو ای نسیمی! پاک می بازی نظر آفرین بر دیده بینای تو * * * شمارهٔ ۲۴۲ دل مردم به جان آمد ز دست آن کمان ابرو تعالی الله از آن چشمان، جلال الله از آن ابرو مخوان روی نگارم را به جان ای ساده دل زانرو که چون روی دلارایش ندارد روی جان ابرو نهان از غمزه با مردم نگفتی راز و نشنودی اگر با مردم چشمش نبودی در میان ابرو دلا بی ترک جان و سر، مکن سودای ابرویش که نتوانی کشید آسان کمان آنچنان ابرو به ظاهر فتنه، خوبان را رخ و زلف است و خال اما به چشم و غمزه خون خلق می ریزد نهان ابرو هلال از نون ابرویت نشانی می دهد لیکن به پیشانی مگر نامش نهد آن دلستان ابرو برای فتنه عالم بس است ابرویت ای حوری چرا از وسمه می بندی دگر بر ابروان ابرو تو را اقلیم زیبایی مسلم گشت و سلطانی که بر خورشید تابان زد چو زلفت سایبان ابرو ز روی چون گل خندان برافکن پرده ای دلبر! که عینت فتنه پیدا کرد و آشوب از کران ابرو اگر خواهی که بگشایی صیام روزه داران را برآ بر طرف بام ای ماه! و بنما ناگهان ابرو ز «مازاغ البصر» حرفی به چشم توست ظاهر کن که کرد اسرار «مااوحی » ز مژگانت عیان ابرو نسیمی قبله جز رویت نخواهد کرد چندانی که باشد بر سر بالین چشم دلبران ابرو * * * شمارهٔ ۲۴۳ دویی شرک است از آن بگذر، موحد باش و یکتا شو وجود ما سوی الله را به لا بگذار و الا شو سر توحید اگر داری چو یکرنگان سودایی درآ در حلقه زلفش ز یکرنگان سودا شو مسیح از نفخه آدم مصور گشت و دم دم شد تو گر می خواهی آن دم را، بیا و همدم ما شو رخ و زلف و خط و خالش کلام ایزدی می دان اگر تفسیر می خواهی امین سر اسما شو مشو چون عیسی مریم به چرخ چارمین قانع دل از حد و جهت برکن، مکان بگذار و بالا شو چو هست آیینه مؤمن به قول مصطفی مؤمن بیا در صورت خوبان ببین حق را و دانا شو اگر چون موسی عمران تمنای لقا داری جلا ده دیده دل را، به حق دانا و بینا شو به چوگان سر زلفش فلک را پا و سر بشکن به دور نقطه خالش چو خالش بی سر و پا شو چو بینی مصحف رویش سخن ز انا فتحنا گو چو یابی عقد گیسویش به الرحمن و طه شو به عین و لام و میم ما رموز کن فکان دریاب به فا و ضاد و لام او در اشیا عین اشیا شو ز امر کاف و نون کن نه امروز آمدی بیرون نداری اول و آخر، برو خالی ز فردا شو تو گنج گوهر جانی مشو در آب و گل پنهان در اشیا چون گرفتی جا، رها کن جا و بیجا شو نباشد معدن لؤلؤ کنار خشک بحر ای دل! اگر دردانه می خواهی فرو در قعر دریا شو نسیمی شد به حق واصل به فضل دولت یزدان تو نیز این بخت اگر خواهی فدای روی زیبا شو * * * شمارهٔ ۲۴۴ در عشق تو ای مهرو! عاشق چو منی کوکو؟ تا بر سر ویرانها چون کوف زند «کو کو» سوزد به غمت، سازد، در راه تو جان بازد وانگه نظر اندازد بر روی تو از شش سو ای غیرت ماه و خور، بردار نقاب از رخ تا پیش مه رویت بر خاک نهد مه رو تا بر اثر پایت مالم رخ و پیشانی افتاده چو خورشیدم بر خاک سر هر کو در دور سر زلفت کی امن و امان باشد چون دزد دل و جان شد آن دل سیه هندو پرنور کنم چون مه از مهر دو عالم را از زلف تو گر روزی افتد به کفم یک مو ای بخت من از چشمت با دولت بیداران صد رحمت حق هردم بر غمزه آن جادو ای در طلب وصلت چون چرخ به سر گردان هم عابد «یاهو» زن، هم زاهد «یا من هو» چشم تو دل عارف گیرد چو به صید آید هی هی که چه فتان است آن شیر شکار آهو ای روی ترش صوفی مفروش به ما سرکه کز یاد لبش ما را پر شد ز عسل کندو ای بر سر سجاده تسبیح کنان بشنو فریاد اناالحق ها در حلقه آن گیسو معراج نسیمی شد قوسین دو ابرویت ای شمع شب اسرا، وی بدر هلال ابرو * * * شمارهٔ ۲۴۵ ای جان عاشق از لب جانان ندا شنو آواز «ارجعی » به جهان بقا شنو از سالکان عالم غیبی ز هر طرف چندین هزار مژده وصل و لقا شنو عالم صدای صوت «اناالحق » فرو گرفت ای سامع! این سخن تو به سمع رضا شنو ای آنکه اهل میکده را منکری بیا از صوفیان صومعه بوی ریا شنو صوفی کجا و ذوق می صاف از کجا این نکته را ز درد کش آشنا شنو از سوز عود و نغمه چنگ و نوای نی شرح درون خسته پردرد ما شنو هر صبحدم شمامه آن زلف عنبرین ز انفاس روح پرور باد صبا شنو ای سروناز بر سر و چشمم ز روی لطف بنشین دمی و قصه این ماجرا شنو گفتی ز روی لطف که: «ادعونی استجب » بنگر به سوی ما و هزاران دعا شنو بعد از وفات بر سر خاک و عظام من بگذر دمی و غلغله مرحبا شنو یکدم عنان زلف پریشان به دست باد بگذار و حال نافه مشک خطا شنو روزی خطاب کن ز کرم کای گدای من! کوس جلال و طنطنه کبریا شنو شرح غم نسیمی آشفته مو به مو ای باد صبح زان سر زلف دو تا شنو * * * شمارهٔ ۲۴۶ با غیر مگو حالم، کاغیار نداند به پروانه آن شمعم، گر نار نداند به از جام می باقی، یعنی لب آن ساقی مستم، اگر این معنی هشیار نداند به با غیر نمی گویم سر سخن عشقت گر شرح رموز غیب اغیار نداند به سهل است سر خود را بر دار زدن، لیکن اسرار سر عارف گر دار نداند به هست از کرم حسنت محروم رقیب، آری گر لطف دم عیسی مردار نداند به در صومعه با صوفی در کار درا گویی ای زاهد! اگر عاشق این کار نداند به با روی گل خندان، بلبل نظری دارد این مژده نازک را، گر خار نداند به در مصطبه معنی بی صورت سالوسی وا یافته ام گنجی گر مار نداند به اشعار نسیمی را صد معجزه هست، آری گر سر ید بیضا سحار نداند به * * * شمارهٔ ۲۴۷ باز آمد آن خورشید جان در رخ نقاب انداخته وز عنبر تر برقعی بر آفتاب انداخته شیرین لب جان پرورش بشکسته بازار شکر سودای چشمش مستی ای اندر شراب انداخته ای سنبلت روز مرا از چهره چون شب ساخته وی غمزه ات بخت مرا در دیده خواب انداخته تا دیده صورتگران حیران بماند در رخت هست از خیالت نقش ها در خاک و آب انداخته ای موسی یوسف لقا در خیمه میقات ما زلف تو از هر جانبی پنجه طناب انداخته ای رشته جان مرا زلف جهانسوز رخت از طره عنبرشکن در پیچ و تاب انداخته از عشق رویت در جهان، ای آفتاب عاشقان سر تا قدم گنجم ولی خود در خراب انداخته این آتش قدسی مرا هرگز نخواهد کم شدن سوزی که هست آن از توام در جان کباب انداخته این شربت قند لبت در آرزوی وصل خود چندین هزاران تشنه را سر در سراب انداخته ما را به زهد ای مدعی! دعوت مکن بیهوده چون هست آنکه عاشق می شود چشم از ثواب انداخته ای از بیاض عارضت زلف سیه دل روز و شب جان من آشفته را در اضطراب انداخته ای برده زلف کافرت آرام و عقل مرد و زن وی چشم جادویت فغان در شیخ و شاب انداخته ای بر درت کاف کنف انوار کوکب ریخته وی پیش مرجانت صدف در خوشاب انداخته تا بوی زلف و عارضت شد با نسیمی هم‌نفس بر آتشت آهو و گل مشک و گلاب انداخته * * * شمارهٔ ۲۴۸ ای خیال چشم مستت خون صهبا ریخته زلف مشکین تو را سرهاش در پا ریخته حقه مرجان منظوم تو پیش جوهری از دو لعل، آب رخ لؤلؤی لا لا ریخته روی چون گلبرگ شیرین تو، ای گلزار حسن! مشک و عنبر بر گل از مشک سمن سا ریخته در چمن پیش خیال عارضت باد صبا کرده ابتر مصحف گل را و اجزا ریخته مهر خورشید رخت هردم ز روی تربیت در کنار دیده ما، لعل و درها ریخته چشم بیمار تو در خون دل ما برده دست روح را سودا گرفته، عقل صفرا ریخته از خیال جام نوشین تو دارم جای خلد ساقی رضوان ز کف راح مصفا ریخته ای نوشته بر لب لعلت که: من یحیی العظام جان در اعضای جهان از جرعه ما ریخته عکس رخسار تو در پیمانه چشم خرد همچو راح آتشین در کاس مینا ریخته (ز آفرینش دانه‌ای افشانده زلفت در ازل صد جهان جان پریشانش ز هر تا ریخته) هردم از انفاس جان‌پرور نسیمی چون خطت باده روح‌القدس در جام اشیا ریخته * * * شمارهٔ ۲۴۹ ماییم دل ز عالم بر زلف یار بسته از دست پرنگارش دل در نگار بسته سودای چشم مستش در جان و دل نشسته در خاطر از خیالش فکر خمار بسته باشد ز حسن و زلفش پای صبا گشاده از مشک رو سیه شد راه تتار بسته ای پرده ای ز سنبل بر یاسمن کشیده وی برقعی ز ریحان بر لاله زار بسته ای صورت خدایی، ظاهر در آب و خاکی وی پیکر الهی بر باد و نار بسته ای زلف بی قرارت بشکسته چون دل من عهدی که با دل و جان آن بی قرار بسته وقت صلوة و سجده، دارم حضور دل چون نقش تو در دلم هست ای گلعذار بسته ای خال عنبرینت بر «بی » نهاده نقطه وز مشک سوده خطی بر گل غبار بسته ای زلف جان شکارت در حلقه های سودا جان و دل اسیران چندین هزار بسته از گفتن انا الحق سر تا ابد نپیچد آن سر که باشد ای جان در فوق دار بسته زلف تو با نسیمی ای نور دیده تا کی باشد به کین میان را چون روزگار بسته * * * شمارهٔ ۲۵۰ ای بر گل عذارت ریحان تر نوشته وز مشک سوده نسخی بر گلشکر نوشته سی و دو حرف موزون مانند در مکنون ایزد بر آن رخ چون شمس و قمر نوشته ای مصحف جمالت خطی که دست قدرت بود از برای موسی بر لوح زر نوشته تا کن فکان بدانند اسرار حسن رویت نام رخ تو را حق بر ماه و حور نوشته ای میم و جیم و دالت بر جان اهل معنی هردم ز لوح صورت نقش دگر نوشته ای چاره ساز عشقت، درمان درد ما را دارو: ز درد و، شربت: خون جگر نوشته (ای کلک منشی «کن » بر آفتاب حسنت اسرار «کنت کنزا» پا تا به سر نوشته) ای حرف خط و خالت چون آیت قیامت بر لوح چهره تو پر شور و شر نوشته صورت نگار اشیا بیننده رخت را نامش در آفرینش صاحب نظر نوشته تا وحدت جمالت، ثابت شود به برهان هست از رخت نشان ها بر بحر و بر نوشته بر صورت تو آنکو عاشق نگشت و شیدا نقشی است او بر آهن یا بر حجر نوشته تحصیل نیکنامی آن را بود که شاید در دفتر تو نامش اهل بصر نوشته صوفی و ذکر و خلوت، ما و شراب و شاهد در قسمت این ز حق شد، ای بی خبر نوشته وصف تو را نسیمی چون در عبارت آرد آن هم به یمن فضلت شد این قدر نوشته * * * شمارهٔ ۲۵۱ ای نوبت جمال تو در ملک جان زده حسن رخ تو گوی «لمن » در جهان زده خورشید خورده جرعه جام جمال تو خود را چو مست بر در و دیوار از آن زده ماه دو هفته تا سحر از مهر طلعتت هر شب هزار چرخ بر این آسمان زده تشبیه خویش کرده به لعل تو جام می صاحب طریق میکده اش بر دهان زده اسرار زلف و شرح دهان تو، نطق را بر لب نهاده مهر و گره بر زبان زده در دور جام لعل تو خرم دلی که او از توبه دست شسته و رطل گران زده ای تا ابد به نام و رخ بی مثال تو فرمان نوشته حسن و ملاحت نشان زده هردم ز گوشه چشم تو چندان شکار جان ز ابروی گوشه گیر به چاچی کمان زده سودای زلف و خال تو در راه عقل و دین صد شهر غارتیده و صد کاروان زده (هست از برای فتنه بر آن رخ نهاده سر مشکین خطی و نقطه عنبرنشان زده) ای چشم جان شکار تو هردم، ز هر طرف تیری ز غمزه بر جگر عاشقان زده (بر بوی جام لعل تو صوفی هزار بار خود را چو حلقه بر در دیر مغان زده) مشکین کمند زلف تو بر پای جان من چندین گره به طره عنبرفشان زده خاک ار شود وجود نسیمی، بود هنوز در زلف دلبران، چو صبا، دست جان زده * * * شمارهٔ ۲۵۲ ای رخ ماه پیکرت شاهد بر پری زده حسن تو در جهان جان تخت سکندری زده روی تو شمس والضحی، خط تو نون والقلم لوح و دوات و کلک را بر سر مشتری زده دفتر لاله را رخت شسته ورق بر آب جو خاتم حسن و لطف را ختم پیمبری زده مهره مهر طلعتت ای قمر منیر من طلعت آفتاب را طعنه بر انوری زده خطبه حسن بر فلک کرده رخت به نام خود بر زر و سیم مهر و مه سکه دلبری زده جان مسیح از دمت گفته که همدمم ولی از دم او، دمت دم آدمی و پری زده معتکف در تو بر عرش نهاده متکا سالک عشقت آستین بر سر سروری زده بر سر کوی وحدتت عشق تو، ای خلیل جان! از گل رویت آتشی در بت آزری زده خاک نشین حضرتت یافته دولت ابد بر ملکوت لامکان نوبت قیصری زده ای ز در توانگرت پیش گدای کوی تو صاحب تاج و سلطنت دم ز قلندری زده هست نسیم زان جهت اعرف آشنا که او بر در کعبه صفا حلقه حیدری زده * * * شمارهٔ ۲۵۳ ای به میان دلبران زلف تو بر سر آمده گل ز رخ تو منفعل، لاله به هم برآمده دیده ندیده، تا جهان هست، به لطف قامتت بر لب جویبار جان سرو سمنبر آمده گرچه نهد بر آسمان مسند حسن مه، ولی سلطنت جمال را روی تو در خور آمده چشم جهان به خواب خوش هیچ ندیده تاکنون فتنه چنین که در جهان روی تو دلبر آمده طبع و مزاج و آب و گل هست تو را، ز جان و دل ای همه حسن و جوهرت روح مصور آمده ای ز درم به فال سعد آمده باز، مرحبا چون تو که دید دولتی کز در کس درآمده؟ گرچه خوش است در نظر حسن و طراوت قمر هست به چشم اهل دل روی تو خوشتر آمده توبه چگونه نشکند گوشه نشین، که در جهان چشم و لب تو هریکی با می و ساغر آمده هست نسیمی گدا آنکه ز فیض فضل حق دیده عشق پرتوش معدن گوهر آمده * * * شمارهٔ ۲۵۴ ای جمالت نسخه اسماء حسنی آمده وی خم ابروت ما اوحی و اوحی آمده آمده در شأن چشمت رمز ما زاغ البصر روی و مویت را بیان یس و طاها آمده بسته از لعل لبت یاقوت را خون در جگر در دندان تو از لؤلؤی لا لا آمده معنی «آنست نارا» راز و رمز آن «شجر» دیده ام آن عارض و آن قد و بالا آمده غمزه ات با عاشقان در شیوه سفک دماست گرچه رویت سوره انا فتحنا آمده از ظهور آفتاب رویت ای بدر منیر هردو عالم ذره سان در عشق دروا آمده سجده روی تو می آرد نسیمی دایما ای جمالت مظهر ایزد تعالی آمده * * * شمارهٔ ۲۵۵ - نکوهش قضات رشوه‌خوار دلیل ما شد آن ساقی به دارالعیش میخانه بیا گر آرزومندی به جام لعل جانانه به دور دانه خالش دل و جانی نمی بینم که در دام سر زلفت نیفتاده است از این دانه زمان وصل رویت را طلبکارم به جان گرچه هنوز ارزان بود دادن دو عالم را به شکرانه جهان و جان و دین و دل، برو در کار زلفش کن که از مردان مرد آید همیشه کار مردانه زمان زرق و سالوسی گذشت ای زاهد رعنا بیا می خور که تقوی را لبالب گشت پیمانه حدیث عشق گو با من، نه زهد و توبه و تقوی که عاشق را نمی گیرد به گوش افسون و افسانه مجو با آتش رویش تقرب، گر همی خواهی که دور از شمع رخسارش بسوزی همچو پروانه چو رویش چرخ صورتگر نبندد صورت دیگر به سر چندان که می گردد در این پیروزه کاشانه در گنج حقیقت را لبش مفتاح معنی شد زهی گنج و زهی گوهر، زهی مفتاح و دندانه نسیمی! پای دل مگشا ز بند زلف او هرگز که در زنجیر می باید همیشه پای دیوانه * * * شمارهٔ ۲۵۶ منم آن رند فرزانه که دادم جان به جانانه چو از اغیار ببریدم شدم با یار همخانه من آن پیمانه مستی که نوشیدم نیندیشم که گردم مست و از مستی زنم بر سنگ پیمانه من آن می چون بنوشیدم لباس عشق پوشیدم چو بوم از بیت معمورش شدم با کنج ویرانه مکان را و مکانی را نشان پرسی اگر از من برآ بر عرش وجه ما ببین آن روی جانانه نه ملحد داند این معنی نه زاهد و شحنه دعوی (؟) کز این کونین پا بر جای هست این جای شاهانه خطاب سی و دو خطش دلیل از زلف ما بشنو جواب انی اناالله را چو موسی گوی مردانه اگر باور نمی داری که شد روز پسین ظاهر بیا بشنو همه اشیا کنون گویا شدند یا نه همه گویای سی و دو کلام فضل حق گشتند ولی نشنید دیو این را به صد پند و صد افسانه نسیمی گر کنی کاری الهی فضل یزدانت چو از رحمت ببخشاید سجود آرم به شکرانه * * * شمارهٔ ۲۵۷ تا بر اطراف سمن مشک ختن ریخته‌ای در گل آتش زده‌ای، آب سمن ریخته‌ای چشم بد دور ز رویت که به گفتار فصیح آب لؤلؤی تر و در عدن ریخته‌ای ورق دفتر گل را به رخ ای لاله‌عذار کرده‌ای ابتر و در صحن چمن ریخته‌ای دست رنگین ز رقیبان بداندیش بپوش تا ندانند که خون دل من ریخته‌ای جرعه صافی ارواح مقدس بر خاک به شراب لب یاقوت‌شکن ریخته‌ای (خاک ره بر سر سرو چمن از فرط کمال به سهی‌سرو قد ای سیم‌بدن ریخته‌ای) به لب لعل و شکرخنده مرجان خوشاب صدف چشم مرا در ز دهن ریخته‌ای در کنار گل تر سنبل مشکین صنما الله الله که چه با وجه حسن ریخته‌ای ای نسیمی شده‌ای صاف‌تر از باده روح به سر درد مگر دردی دن ریخته‌ای * * * شمارهٔ ۲۵۸ ای ماه من چرا ستم از سر گرفته‌ای وز من چه دیده‌ای که نظر برگرفته‌ای ای زلف یار من! چه همایی که روز و شب بر فرق آفتاب رخش پر گرفته‌ای ای شمع جان‌گداز! که با گریه‌ای و سوز معلوم شد کز آتش دل درگرفته‌ای با زاهدان صومعه اسرار می‌مگوی ای رند حق‌شناس! که ساغر گرفته‌ای جز اهل دار، وصل اناالحق نیافتند ای آنکه راه مسجد و منبر گرفته‌ای دامن تو را رسد که فشانی به کاینات ای عاشقی که دامن دلبر گرفته‌ای شد خانهٔ خیال رخش خلوت نظر ای خواب از آن سبب تو ره درگرفته‌ای ای باد با تو هست دم عیسوی مگر بویی از آن دو زلف معنبر گرفته‌ای تا برگرفته‌ای ز رخش برقع ای صبا صد خرده بر عذار گل تر گرفته‌ای مرآت غمگسار اگر نیستم چرا رویم چو پشت آینه در زر گرفته‌ای روی زمین چو ابر بهاری نسیمیا از آب دیده دَر دُر و گوهر گرفته‌ای * * * شمارهٔ ۲۵۹ بر گل از عنبر تر نقطه سودا زده‌ای آتشی در جگر لاله حمرا زده‌ای از خط و خال و رخ و زلف و بناگوش چنین لشکر آورده و بر قلب دل ما زده‌ای (عالمی همچو دل من همه دیوانه تو تو چرا تیغ جفا بر من تنها زده‌ای؟) چشم ترک سیهت هرکه ببیند داند که بسی راه دل عاشق شیدا زده‌ای پای بر دیده ما گرچه نهادی به خیال باخبر شو که قدم بر سر دریا زده‌ای دلم از دامن زلفت نکند دست رها گرچه در خون سویدای دلم پا زده‌ای تا شد از لعل لبت روح‌فزایی ظاهر طعنه‌ها بر دم جان‌بخش مسیحا زده‌ای تا بخوانند ز روی چو مهت آیت نور نقطه خال سیه‌چرده بر اسما زده‌ای آستین بر فلک و مهر و سر ماه افشان که سراپرده حسن از همه بالا زده‌ای عارف ادراک کند شیوه رسمی که ز خط بر عذار سمن از عنبر سارا زده‌ای دست رنگین منما تا نشود فاش شها که به شمشیر جفا گردن دل‌ها زده‌ای بر نسیمی زده‌ای تیر جگردوز مژه آفرین بر نظرت باد که زیبا زده‌ای * * * شمارهٔ ۲۶۰ بر گرد مه ز مشک خطی برکشیده‌ای خورشید را به حلقهٔ چنبر کشیده‌ای خوبان به روی مه خط دلخواه می‌کشند اما نه مثل تو که چه درخور کشیده‌ای در تنگ قند، مورچه را ره داده‌ای سبزه به گرد چشمهٔ اخضر کشیده‌ای داغ سیاه بر دل لاله نهاده‌ای تا خط سبز بر گل احمر کشیده‌ای گاهی کمند از خم گیسو گشاده‌ای وقتی به قصدم از مژه خنجر کشیده‌ای بر ملک روم لشکر مغرب فرو زده طُغرای هند بر شه خاور کشیده‌ای دیدی که چون نسیم به غم‌هاش دلخوشم زانرو مرا به سلک غم اندر کشیده‌ای * * * شمارهٔ ۲۶۱ دلیل صبح سعادت، محمد عربی چراغ شام قیامت، محمد عربی مرا چو از صدف کاینات این در بود درون بحر حقیقت، محمد عربی امانتی که خدا وعده کرد در کونین در او نکرده خیانت، محمد عربی امام مذهب و ملت، شفیع روز جزا نعیم اهل امانت، محمد عربی به تشنه های قیامت که آبشان بدهند چو ساقی لب کوثر، محمد عربی مراد خلق جهان از بهشت معبود است گواه لفظ شهادت، محمد عربی نسیمی از در رحمت تو ناامید مباش که می‌رسد به شفاعت، محمد عربی * * * شمارهٔ ۲۶۲ ای که حاجت ز در اهل ریا می‌طلبی نقد مقصود کجا و تو کجا می‌طلبی جای آن است که خون تو بریزند ای دل! سست‌همت! نظر از غیر چرا می‌طلبی؟ تا تو در بند خودی راه به جایی نبری ترک خود گیر اگر زان که خدا می‌طلبی تا به کی در طلبش این همه سرگردانی؟ دوست غایب ز تو چون نیست کرا می‌طلبی؟ چون نسیمی طلب خاک در میکده کن گر تو اکنون چو خضر آب بقا می‌طلبی * * * شمارهٔ ۲۶۳ گر شبی دولت به دستم زلف یار انداختی سایه اقبال بر من روزگار انداختی چشم مستش گر نظر کردی بر اهل خانقاه مردم خلوت نشین را در خمار انداختی دولت دنیی و عقبی وصل یار است ای دریغ بختم این دولت شبی گر در کنار انداختی هم ز مژگانش دلم را ناوکی بودی نصیب چشم ترکش گر چنین لاغر شکار انداختی غم ز بیماری نبودی گر طبیب درد عشق چشم رحمت بر من بیمار زار انداختی گر نبودی بنده قدش صبا ز آب روان بندها بر پای سرو جویبار انداختی از سر سعد فلک برداشتی قدرم کلاه بخت اگر در گردنم دست نگار انداختی گر نسیم چین زلفش با صبا گشتی رفیق تا در چین کاروان مشک تتار انداختی گر به گوش نازک خوبان رسیدی شعر من هر که را در گوش بودی گوشوار، انداختی کاشکی برداشتی برقع ز روی گل نگار تا بر آتش لاله را مانند خار انداختی گر ز گفتار نسیمی باخبر بودی صدف از دهان، لؤلؤی رطب آبدار انداختی * * * شمارهٔ ۲۶۴ یارب، ای سرو من! امشب در کنار کیستی؟ دوش بودی یار من، امروز یار کیستی؟ صبر و آرام از دلم بردی و رفتی از نظر ای انیس جان و دل! صبر و قرار کیستی؟ برده ای دامن ز دست روزگار بخت من ای نگار من! بدست روزگار کیستی؟ جام در خون می زند بی لعل مستت دیده ام ای می نوشین روان! دفع خمار کیستی؟ ای به تیر غمزه ابروی کماندارت مرا کرده قربان پیش چشم، آخر شکار کیستی؟ می کنم هردم به خون رخساره بی رویت نگار ای ز رویت فتنه عالم! نگار کیستی؟ خار سودای توام زد آتش غم در جگر ای گل سیراب نسرین بر عذار کیستی؟ ای به شمشیر محبت خون خلقی ریخته داروی درد دل امیدوار کیستی؟ بی لبت لؤلؤی تر می بارم از مژگان به خاک ای صدف! پاکیزه در شاهوار کیستی؟ جعد زلفش را بسی آشفته می‌بینم اسیر ای نسیمی مر تو باری در شمار کیستی؟ * * * شمارهٔ ۲۶۵ ای ز قیام قامتت هر طرفی قیامتی جز تو که دارد این چنین خوب و لطیف قامتی تا به سجود چون ملک پیش تو سر نهاده ام دیو رجیم می کند هر نفسم ملامتی هر که نکرد جان و دل با دو جهان نثار تو هر نفسی که می زند هست بر او غرامتی جان و جهان و دین و دل صرف ره تو می کنم تا نبود به محشرم روز جزا ندامتی تا به هوای دلبران از پی دیده رفت دل هست ز دیده هر دمم بر سر دل علامتی وقت نماز حاجتم هست حدیث قامتش گر به خلاف این تو را هست بیار قامتی سالک راه عشق شو، همدم عشق باش اگر طالب گنج را چنین می طلبی سلامتی حال نسیمی ای صبا! گر ز تو پرسد آن صنم با غم قامتش بگو، هست در استقامتی * * * شمارهٔ ۲۶۶ ای باغ جنت از گل روی تو آیتی وصف کمال حسن تو ما لا نهایتی آب حیات از لب لعل تو جرعه ای پیش لب تو قصه شیرین حکایتی در هر نظر ز نقش خیال تو صورتی در هر دلی ز مهر جمالت سرایتی هر درد و هر غم از تو دوایی و شربتی هر جور و هر جفا ز تو فضل و عنایتی آنکو نکرد در طلبت نقد عمر صرف بی حاصل ابلهی است و ندارد کفایتی (پروانه حریم وصال تو عاشقی است کز نور شمع روی تو دارد هدایتی) با آنکه جور و ظلم تو با من ز حد گذشت صد شکر می کنم که ندارم شکایتی چون حسن با ملاحت اگر دارد اتفاق زیبا بود دو پادشه اندر ولایتی دارد نسیمی از همه عالم تو را و بس ای اولی که هیچ نداری نهایتی! * * * شمارهٔ ۲۶۷ ای ظاهر از مظاهر اشیا! خوش آمدی وی نور چشم مردم بینا! خوش آمدی آن اولی که نیست ترا آخری پدید پنهان ز جمله در همه پیدا خوش آمدی سود و زیان و مایه بازار عاشقان از بهر توست بر سر سودا خوش آمدی بی چون و بی چگونه تو را یافتم، کنون اندر لباس آدم و حوا خوش آمدی از بود توست جمله جهان را وجود جود ای جود بخش جمله اشیا خوش آمدی اسماء و رسمها همه از تو عیان شده باز از میان اسم نسیما خوش آمدی * * * شمارهٔ ۲۶۸ گر کنی قبله جان روی نگاری، باری ور بری عمر به سر با غم یاری، باری کار عشق است برو دست بدار از همه کار گر کند عمر کسی صرف به کاری، باری زلف او محشر جان است دلا سعیی کن که در آن حلقه درآیی به شماری، باری دل به دام تو درافتاد زهی صید ضعیف کاشکی با همه می بود شکاری، باری غرق دریای غمش تا نشوی با لب خشک برو ای خواجه! تو بنشین به کناری، باری گر چو چشمش نتوانی که شوی مست ابد با چنان غمزه شوخش به خماری باری ای نسیمی ز خدا دولت منصور طلب عاشق ار کشته شود بر سر داری باری * * * شمارهٔ ۲۶۹ منه بر مهر خوبان دل، نصیب از عقل اگر داری که خوبان مهربانی را نمی دانند و دلداری سر و جان و جهان ای دل برو در کار زلفش کن اگر با دلبران داری سر مهر و دل یاری ز چشم و زلف او گفتم نگه دارم دل خود را ولی دل می برند ایشان به جادویی و عیاری دل آشفته می جستم ز زلفش، گفت کای عاقل کی افتد در چنین دامی دل هر زار بازاری رخ از عشقش چو زر کردن به آسانی توان لیکن بیا جان صرف عشقش کن اگر صراف دیداری جفا و جور محبوبان دوا می خوانمش چون من تو را چون گویم ای حوری! که محبوب جفاکاری به هر داغی و هر دردی که می خواهی بکش ما را که ما را نیست در عشقت دل آزاری و بیزاری ز آزار توام هرگز نخواهد خاطر آزردن به قهرم گر بسوزانی به جورم گر بیازاری مگر چون چشم بیمارش نمی خواهد که باشد خوش دلی کو کز چنین سودا ندارد چشم بیداری به صد جان طالب آنم که زلفت را بدست آرم به زلف خود نمی دانم دلم را کی بدست آری دلا در عشق اگر شیری جگر می بایدت خوردن که باشد عادت شیران ز دست دل جگرخواری تو می پنداری ای ناصح که پندی بشنود عاشق قبول سمع اهل دل چه پند آری؟ چه پنداری؟ ز کار دنیی و عقبی توانی دست اگر شستن درآ در کار عشق ای دل که بی شک مرد این کاری نسیمی جان سپرد ای دل به زلف عنبرافشانش تو نیز ار عاشقی باید که جان مردانه بسپاری * * * شمارهٔ ۲۷۰ گمان مبر که به صد جور و صد دل آزاری دل من از تو برنجد مگر به بیزاری به هر جفا که بخواهی بجویی آزارم که هست عادت معشوق، عاشق آزاری بدان امید که واقف شوی ز ناله من گذشت عمر عزیزم به ناله و زاری نظر به زاری ما گر نمی کنی چه عجب؟ تو شاه حسنی و ما عاشقان بازاری دل از رقیب تو رنجیده است، بازآید گرش به رسم دل آزاریی تو باز آری مرا تو جان عزیزی ببین عزیزی من که می کشم ز عزیز خود این همه خواری چه حاجت است که ریزی به غمزه خون دلم چو ترک چشم تواش می کشد به بیماری دلم ببردی و گفتی: دلت بدست آرم چو برده ای دل من، کی دلم بدست آری نسیمی از تو امید وفا نمی جوید چگونه عمر کند با کسی وفاداری؟ * * * شمارهٔ ۲۷۱ ای بر دل پردردم هردم ز تو آزاری کی بود و کجا باشد مثل تو دل آزاری ای جور و جفا کارت، تا کی کشم آزارت جز جور و جفا با من، هرگز نکنی کاری ریزی به جفا خونم، آنگاه کنی پرسش مثل تو کجا باشد در هر دو جهان یاری بر بوی گل وصلت ای غنچه لب بسته! تا کی شکنی هردم در پای دلم خاری؟ بی دانش و دین و دل باد، ای بت سیمین بر جانی که نمی خواهد از زلف تو زناری ای از نظرم پنهان روی تو، نه پنهان به از دیده هر بلبل چون روی تو گلزاری درد تو به هر ساعت داغی نهدم بر دل ای شعله زنان از تو در هر جگری ناری در محنت و غم صابر، در جور و جفا کامل کو خسته دلی چون من یا همچو تو دلداری؟ گفتی نظر اندازم بر زاری زار خود ای دلبر عاشق کش! کو همچو من زاری؟ در عشق رخت تا چند، ای ماه وفا پیشه! صدگونه جفا باشد بر من ز هر اغیاری گاهی جگرم سوزی، گه خون دلم ریزی چند از تو شوم هردم آویخته بر داری صد باره دل ریشم کردی به جفا پرخون وز روی وفا او را ننواخته ای باری محنت زده ای چون من در عشق تو کم دیدم با آنکه چو من داری محنت زده بسیاری در سینه نسیمی را اسرار تو می جوشد کو همنفس صادق یا محرم اسراری؟ * * * شمارهٔ ۲۷۲ وصالت عمر جاوید است و بخت سعد و فیروزی مبارک صبح و شام آن، که شد وصل تواش روزی بیا ای رشک ماه و خور! شبی با ما به روز آور که داد اندیشه زلفت شبم را صورت روزی مکن دعوت به شبخیزی و تسبیح، ای خرد ما را که دیگر شاهد و جام است ورد ما شبانروزی شب هجران به پایان رفت و روز وصل یار آمد بیا ای غره فردا، اگر مشتاق امروزی کند منع از می و شاهد مرا زاهد مدام، آری نباشد اهل جنت را ز شیطان جز بدآموزی بیا و همدم رندان دُردآشام عارف شو ز نور دل اگر خواهی که شمع جان برافروزی ز چنگ آواز تسبیحت نیاید چون به گوش دل چو عود بی‌نوا شاید به جان خود اگر سوزی می وصل آنگهی نوشی که خود باشی می و ساقی رخ یار آن زمان بینی که چشم از غیر بردوزی الا ای ساکن خلوت مزن با من دم از روزه که حق داد از لب خوبان مرا عیدی و نوروزی مرا هر ساعت ای صوفی «بترس از محتسب» گویی ز روبه شیر چون ترسد؟ برو بگذر ز پفیوزی رخ از خاک سر کویش متاب ای صاحب مسند نسیمی‌وار اگر خواهی که بخت و دولت اندوزی * * * شمارهٔ ۲۷۳ با چنین رفتن، به منزل کی رسی؟ با چنین خصلت، به حاصل کی رسی؟ بس گرانجانی و بس اشتر تنی در سبکروحان یکدل کی رسی؟ با چنین رفتن چگونه دم زنی؟ با چنین وصلت به واصل کی رسی؟ چون که اندر سر گشادی نیستی در گشاد سر مشکل کی رسی؟ همچو آبی اندر این گل مانده ای پس بیا از آب و از گل کی رسی؟ بگذر از خورشید و از مه چون خلیل ورنه در خورشید کامل کی رسی؟ چون ضعیفی رو به فضل حق گریز زان که بی مفضل به مفضل کی رسی؟ بی عنایت های آن دریای لطف در چنین موجی به ساحل کی رسی؟ بی براق عشق و سعی جبرئیل چون محمد در منازل کی رسی؟ بی پناهان را پناه خود کنی در پناه شاه مقبل کی رسی؟ پیش بسم الله بسمل شو تمام ورنه چون مردی به بسمل کی رسی؟ * * * شمارهٔ ۲۷۴ عاشقانت گرچه بسیارند، ما زانها یکی عارف روی تو کم یابند، کم چون ما یکی چون مؤذن قامت آرم گر ببینم قامتت چون نیارد سجده پیش آن قد و بالا یکی هر زمان با چشم و زلفت هست سودایی مرا جز سر زلف تو در سر نیستم سودا یکی جنت فردا و حور نسیه را بفروختم زان جهت کامروز دارم در گرو دل با یکی پیش قاضی رخت هردم به دعوی دگر می کشد از هر طرف زلف تو را هر تا یکی ای که چون پرگار می پویی در انکارم به سر در محیط خط او چون جوهر فرد آ یکی ابجد سی و دو حرف از لوح رخسارش بخوان تا بدانی سر سبحان الذی اسرا یکی ذات آن معشوق بی همتای من عین من است زان که موجودی نمی بینم که هست الا یکی می کشم گه جور زلفت ای صنم گه ناز چشم عشوه این هردو سودا چون کشد تنها یکی تا ابد با عشق رویت یکدلیم و یک جهت زانکه در حسنت نباشد تا ابد همتا یکی ای نسیمی! منزل وحدت مقام عارفی است کز سر تحقیق می داند همه اشیا یکی * * * شمارهٔ ۲۷۵ - ستایش فضل‌الله نعیمی دم حق دمید در ما، دم فضل لایزالی چه مبارک است این دم ز جناب فضل عالی چو جناب ذوالجلالت همه بر کمال دیدم گنه است اگر نگویم که تو ذات ذوالجلالی صنما ز طرف برقع رخ همچو ماه بنما که سرای «کن فکان » شد ز وجود غیر خالی چه خیال نقش بندم که نه صورت تو باشد که شد از رخ تو روشن که تو نقش هر خیالی به جمال و حسن و خوبی نکنم ستایش تو که تو همچنان که هستی همه حسنی و جمالی رسدت که گوی خوبی ببری ز جمله خوبان که تو آن مه ملیحی که به حسن بی مثالی عدم و زوال و نقصان به تو راه از آن ندارد که تو آن خجسته مهری که منزه از زوالی ز فراق و درد دوری نکنم حدیث از آنرو که چو روح و نطق با من شب و روز در وصالی به کمال اگر تواند صفتت فزونتر آید بنمای تا بگویم که فزونتر از کمالی بشری به صورت تو نشنیدم الله الله چه جمیل حسن و خلقی، چه لطیف زلف و خالی بنما به خلق عالم رخ و نفی ما سوا کن که به صاد و عین بهره دهد آن به جیم و دالی به تو چون غنی نباشم که به وصف درنیایی که چه بی کرانه ملکی و چه بی شماره مالی شب قدر اگرچه بهتر ز هزار ماه باشد تو به قدر و رفعت افزون ز هزار ماه و سالی ز شراب فضل ما را قدحی ده، ای نسیمی! که تو جام آفتابی و تو روح لایزالی * * * شمارهٔ ۲۷۶ - ستایش فضل‌الله نعیمی فضل حق می‌دهدم هردم از این می جامی که ندارد چو ابد مستی او انجامی شرح اسرار تجلی تو ز فرعون مپرس کآتش انی اناالله نداند خامی صبح و شامم همه با زلف و رخت می گردد کو مبارک تر از این صبح و نکوتر شامی دور حسنش ابدی گشت و نباشد من بعد خالی از مهر رخش در همه دور ایامی (خال مشکین لبش دانه زلف است آری هست بر هر ورق چهره کماهی دامی) آن که شد مست می عشق رخش در همه حال با وی است ار چه بود همدم دردآشامی از تویی تا به خدا یک نفس است ای سالک! بر سر خویش نه از شش جهت خود گامی (بجز آن دل که رسد از رخ و زلفش به خدا کی دلی دید مرادی و گرفت او کامی؟) زلف مشکین دلارام من آرام دل است بی سر زلف دلارام که دید آرامی؟ مست فضل است نسیمی و بر این معنی دال هست از هر طرف روی تو ضاد و لامی * * * شمارهٔ ۲۷۷ گوهر دریای وحدت آدم است، ای آدمی گر چو آدم سر اسما را بدانی آدمی زنده باقی شو، ای سی و دو نطق لایزال حاکم نطقی و نطق عیسی صاحب دمی گر ببینی صورت خود را به چشم معرفت روشنت گردد که هم جمشید و هم جامی جمی جان اگر خوانم تو را، باشد بدین معنی درست کز سر تحقیق می دانم که جان عالمی گر هدایت یابی از «من عنده علم الکتاب » آن سلیمانی که اسم اعظمش را خاتمی رنگ نمرودی و فرعونی و دجالی چو رفت هم خلیل و هم کلیم و هم مسیح مریمی در رخ خوبان چو هست آیینه گیتی نما صورت حق را به چشم سر بیین گر محرمی از خیال بیش و کم فارغ شو و آسوده باش تا به کی در فکر آن باشی که با بیش و کمی کی شود روشن به خورشید رخش چشم کسی کز محیط معرفت نابرده هرگز شبنمی در بیابان تحیر واله و سرگشته اند حیدری و احمدی و ژنده‌پوش و ادهمی ای نسیمی! وقت آن شد کز دم روح القدس نفخه ای از صور اسرافیل بر عالم دمی * * * شمارهٔ ۲۷۸ بیار ای ساقی مهوش! می گلرنگ روحانی که ارزد خاتم لعلت به صد ملک سلیمانی نگارا تا در افکندی نقاب از چهره گلگون خجالت دارد از رویت گل صدبرگ بستانی صدف را کاشکی بودی چو انسان دیده بینا که تا از درج یاقوتش ببردی گوهرافشانی مها منشور زیبایی ز خوبان جهان بستان که بر حسن تو ختم آمد کمال حسن انسانی مرا جمعیت خاطر جز این دیگر نمی باید که هستم چون سر زلف تو در عین پریشانی تو را چون خوانم ای مه حور و جان گویم که صدباره به رخ زیباتر از حوری به تن نازکتر از جانی مرا حال دل، ای دلبر! چه حاجت بعد از این گفتن که هستی در میان جان و می دانم که می دانی رخت در عالم وحدت به شاهی پنج نوبت زد بر اوج لامکان اکنون برآور تخت سلطانی به نور عشق ای زاهد! جلا ده دیده دل را اگر بی پرده می خواهی رخ معشوق پنهانی جمال کعبه وصلش هوس داری اگر دیدن تو را فرض است، ای عابد! که روی از خود بگردانی نسیمی در رخ خوبان جمال الله می بیند بیا بشنو ز گفتارش بیان سر سبحانی * * * شمارهٔ ۲۷۹ دل ما جای غم توست و تو هم می‌دانی من سگ کوی توام از چه رهم می‌رانی؟ ترک تقلید کن ای زاهد خودبین! به خود آ دو سه روزی که در این دیر کهن ویرانی رو به آدم کن اگر اهل دلی از همه رو تا توان گفت به تحقیق تو هم انسانی جهد آن کن که شوی واقف اسرار وجود ورنه از زمره دجال خر نادانی مظهر حقی و در حکمت تو نیست غلط گاه ظاهر شده در کسوت و گه پنهانی عاشقان درد و غمت را به خدایی خدا به دو صد جان بخریدند و هنوز ارزانی ای نسیمی! ره تحقیق اگر دور نمود کس ندیده است ره دور بدین آسانی * * * شمارهٔ ۲۸۰ به عشقت جان و دل دادم به غم زان گشتم ارزانی به بند زلفت افتادم از آنم در پریشانی چو چشمت گوشه‌گیرم چون ز چشمت دل نگه دارم که با این چشم و این ابرو بلای گوشه‌گیرانی به ابرو هر نفس چشمت دلی می‌دزدد از مردم ندانم چون نگه دارم دل از دزدان پنهانی چه روز است ای صنم! رویت که روشن می‌کند هردم رموز لیلة الاسری در آن گیسوی ظلمانی معمای سر زلفت به جان گفتم که بگشایم ولی مشکل شود حاصل بدین آسانی آسانی سویدای دل و چشمم چو هست آرامگاه تو اگر اینجا کنی منزل و گر آنجا، تو می‌دانی اگر وصل رخش خواهی چو زلفش چاره آن کن که سر در پایش اندازی و جان در پایش افشانی چو زلفت، فتنه پا بیرون نهاد امروز می‌شاید به جای خویش اگر او را به جای خویش بنشانی مکن درد مرا درمان به ترک عشقش ای ناصح! که درمانم بسی تلخ است و می‌دانم که درمانی ملک در صورت انسان بدین خوبی نشد ظاهر چه نوری یارب! ای دلبر! خداوندا! چه انسانی! نسیمی را به فضل حق چو وصل یار حاصل شد بیابد مسند شاهی و بر سر تاج سلطانی * * * شمارهٔ ۲۸۱ بیا ای احسن صورت! بیا ای اکمل معنی به میدان الوهیت که داری جای این دعوی وصالت جنت عدن است در دل اهل جنت را جز این صورت نمی بندد که باشد جنت اعلی مراد از دنیی و عقبی تویی ما را و کی باشد بجز وصل تو عاشق را مراد از دنیی و عقبی جمالت در همه اشیاء تجلی کرده است اما چو مجنون عاشقی بیند خدا را در رخ لیلی خیال صورت رویت به چین گر بگذرد روزی شود بر کافران بسته در بتخانه مانی به ناز و نعمت دنیی مناز ای صاحب کشور که نادانی بود نازش به ناز و نعمت دنیی مگو با منکر رویش حدیث آن لب، ای عاشق که در دجال نابینا نگیرد نفخه عیسی به بند زلف او زاهد از آنرو دل نمی بندد که بر ساحر سیه مار است و عقرب: معجز موسی غم عشق پریرویان مگو با ساکن خلوت حدیث آفتاب و مه مگو با دیده اعمی فقیه از آیت خطش به نور حق نشد بینا زمرد می کشد لعلش مگر در دیده افعی گدای کوی آن شاهم که درویش در او را طفیل همتش باشد سریر و افسر کسری ز عرش روی خود بگشا نقاب، ای صورت رحمان که تا از لوح محفوظت بخوانند آیت کبری (چو عاشق بر محک زاهد کی آید سرخ رو چون زر که رنگ عاشقان خون است و رنگ زاهدان هندی) نسیمی را تو معبودی و دین و قبله و ایمان تو خواهی حق پرستش خوان و خواهی عابد عزی * * * شمارهٔ ۲۸۲ زلف را بر هر دو رخ جا می کنی غارت جان، قصد دلها می کنی می دهی ساغر ز چشم پرخمار سالکان را مست و شیدا می کنی در جهان از زلف و رخسار این قمر! هر زمان صد فتنه پیدا می کنی کرده ای آیینه ما را و در او صورت خود را تماشا می کنی پرده برمی داری از روی چو ماه گنج حق را آشکارا می کنی گوشه گیران مرقع پوش را بت پرست عشق و رسوا می کنی دانه می سازی ز خال عنبرین دام دل زلف سمن سا می کنی می کنی با عاشقان ناز و عتاب مدعی را آفرین ها می کنی بیدلی را هردم ای لیلی چو من عاشق و مجنون و شیدا می کنی مشکل هردو جهان حل می شود چون ز گیسو یک گره وا می کنی کس ندیده است این قیامت ها که تو در جهان ای سدره بالا! می کنی اهل معنی را به دور زلف و خال همچو نقطه بی سر و پا می کنی طور سینای تجلی توییم ای که ما را طور سینا می کنی ای نسیمی از دم روح القدس مردگان را حشر و احیا می کنی * * * شمارهٔ ۲۸۳ جام شراب و ساقی زیبا و بانگ نی یحیی العظام و هی رمیم بفضل حی از زهد باریا چو نشد کار ما تمام ماییم بعد از این و خرابات و جام می مطرب بیا و نغمه مستانه ساز کن چون کار عشق نیست بجز های و هوی و هی خورشید عشق پرده ز رخسار برگرفت ظل ظلیل عشق ز تشویق گشت طی جانم فدای عشق که از نور او نماند در چشم عاشقان بجز از دوست هیچ شی تا شد اسیر چاه زنخدان او دلم عار آیدش ز شاهی کاووس و جاه کی بیزار شد ز خرقه و بگذشت ز خانقاه جان نسیمی تا به خرابات برد پی * * * شمارهٔ ۲۸۴ اگر میرم ز ناز نازنینی برافشانم ز شادی آستینی غلام نکهت آن زلف گردم که سنبل هست پیشش خوشه چینی روم در گوشه ای چون مردم چشم در آن خلوت برآرم اربعینی به قصد ماست چشمت زیر ابرو نشسته همچو ترکی در کمینی خرد سر دهان او نداند شنیدم این سخن از خرده بینی نثار خاتم لعلش توان کرد اگر ملکی بود زیر نگینی نسیمی همچو جان دارد گرامی گرش روزی به دست افتد قرینی * * * شمارهٔ ۲۸۵ زهی چشم و زهی ابرو، زهی روی زهی خط و زهی خال و زهی موی زهی حسن و زهی لطف و زهی خلق زهی عدل و زهی احسان زهی خوی زهی فر و زهی زینت زهی جاه زهی حشمت زهی طینت زهی بوی زهی قوت زهی قدرت زهی حکم زهی عشرت زهی بستان زهی جوی زهی علم و زهی حلم و زهی فضل زهی دولت نسیمی را از این کوی * * * شمارهٔ ۲۸۶ پاک دار آینه ات آینه اللهی گر در آیینه جان صورت حق می خواهی گر شوی خاک نشین بر در میخانه چو ما ملک جاوید بدست آری و شاهنشاهی هر که را آتش سودای تو در دل نگرفت کی چو شمع از دل عاشق بودش آگاهی شده ام عاشق آن چهره که با حسن رخش مهر و مه را نرسد دعوی صاحب جاهی پایه قدرت اگر بگذرد از فرق فلک روی بر خاک درش تا ننهی در چاهی کشوری کان رخ زیبای تو دارد در حسن کمترین قطعه اش از ماه بود تا ماهی هر که را بخت به کوی تو هدایت نکند نبود حاصل عمرش بجز از گمراهی دامن زلف سیاهت به کف آرم روزی اگرم دست سعادت نکند کوتاهی بیش از آن ناز کی و حسن و جمال است تو را که گلی گویمت ای جان جهان! یا ماهی گرچه دلق عسلی نیستم اما چون شمع کرده ام ز آتش دل چهره گلگون کاهی ای نسیمی! تو برو خاک در میکده باش چون یقین شد که نظر یافته درگاهی * * * شمارهٔ ۲۸۷ گر تو عاشق می شوی بر «واو» شو بر «جیم » و «هی » «وجه » را می شو تو عاشق کن نظر در «ری » و «خی » «رخ » مثال ماه باشد، لب چو آب کوثر است گر شدی تشنه بیا تو آب خور از «لام » و «بی » «لب » چو یاقوت است و دندان بر مثال چون در است گر ترا . . . منا کن در «خی » و «طی » «خط » حق است بر رخ یوسف بخوان تو سربسر تا بدانی چون نوشته است دستهای «ری » و «بی » «رب » من ما را ز زرق و زهد سالوسی رهاند تا عطا کرد بر من درویش جام «میم » و «یی » «می » علاج است در تن آدم دوای ضعف را کو بود اندر نظر هردم مرا آن «بی » و «تی » «بت » چو محبوب است آنجا می بود هم وصل او هرکه بگریزد از اینها او چه باشد «خی » و «ری » «خر» چه داند این سخن‌ها، هم مگر داند کسی خوانده باشد شعرهای «نون » و «سین » و «میم » و «یی » * * * شمارهٔ ۲۸۸ از می عشقش کنون مستم نه هی بی می عشقش دمی هستم نه هی جز کمند زلف عنبرچین او نقش زناری دگر بستم نه هی ای که می گویی به جان رستی ز عشق من ز جان از عشق او رستم نه هی دل ز جوی عشق می گوید بجه من حریف این چنین جستم نه هی با سر زلفش دلم عهدی که بست بشنوی روزی که بشکستم نه هی چون بدارم دامن وصلش ز دست من در آن سودا از آن دستم نه هی عروة الوثقی است آن گیسوی او چون توانم گفت بگسستم نه هی عهد «قالوا» بسته ام روز الست من جز آن «قالوا» و آن لستم نه هی دام زلفش هست شست حوت جان دل به تنگ آید از آن شستم نه هی چون قدش را سرو گفتم یا بلند در ره همت چنین پستم نه هی تا نسیمی حق نشد سر تا قدم یک زمان از پای ننشستم نه هی * * * شمارهٔ ۲۸۹ ز سودای سر زلفش سرم دنگ است و سودایی بیا ای دنگه سر صوفی! ببین تا در چه سودایی تو دنگ باده و بنگی نه از عشق خدا دنگی از آن پیوسته دلتنگی به غفلت عمر فرسایی تو را سودای سیم و زر، مرا آن سرو سیمین بر اسیر و مبتلا کرده ربوده عقل و دانایی جهان از فتنه حسنش پرآشوب است و پرغوغا چرا زین فتنه ای غافل چرا در جنگ و غوغایی حجاب خویشتن بینی ز ره بردار و بیخود شو که نتوان حسن حق دیدن به خود بینی و خودرایی جمال حق در این عالم، ببین امروز و حق بین شو که فردا کور خواهی بود اگر موقوف فردایی یکی را دیده احول ز کج بینی دو می بیند ببینی گر نه ای احول به تنهایی که تنهایی به خط و خال و زلف او شد اشیا جمله پیموده تو تا کی ز آتش شهوت ز شش سو بادپیمایی برو مجنون شو ار خواهی که بینی روی لیلی را که لیلی را نمی بیند بجز مجنون شیدایی به چشمش دل چرا دادی نگر در من، نگر در من که عاشق چون نگه دارد دل از ترکان یغمایی بیا ای صورت رحمان! که آمد روز آن دولت که مشتاقان رویت را نقاب از چهره بگشایی شب اسراست آن گیسو و قوسین اسم آن ابرو بیا حق را در این اسرا ببین گر مرد اسرایی شدم در قلزم سودا چو گیسوی تو غرق اما در این دریا تو هرکس را کجا چون در بدست آیی دلم پرخون شد از سودا، بیا قیفال دل بگشا که شوقت آتش محض است و ذات عشق صفرایی صفات ذات مطلق را تویی آیینه صورت به معنی گرچه از وجه دگر اسمای حسنایی از آنرو قبله رویت هدی للعالمین آمد که حق را مظهر کلی و گنج سر اسمایی تو آن یوسف لقا ماهی که در مصر الوهیت عزیز حقی و حق را هم اسم و هم مسمایی ملک شد عاشق رویت از آنرو می کند سجده چه حسن است این تعالی الله بدین خوبی و زیبایی تو آن خورشید تابانی که در دنیی و در عقبی به رخسار آفت جانها به زلف آرام دلهایی به حسن و صورت و معنی تویی آن واحد مطلق که چون ذات الوهیت بخوبی فرد و یکتایی ندید از اول فطرت جهان تا آخر خلقت چو رویت صورتی زانرو که بی مانند و همتایی ز اشیا چون جدا دانم تو را ای عین اشیا؟ چون محیطی بر همه اشیا و عین جمله اشیایی وجود هرچه می بینم تویی در ظاهر و باطن چه عالی گوهری یارب! چه بی اندازه دریایی تویی آن عالم وحدت که هستی منشاء کثرت از آن در جا نمی گنجی که هم در جا و بی جایی نهان چون گویم ای دلبر تو را از دیده، چون اعمی که در هر ذره می بینم که چون خورشید پیدایی بیا ای بی نظیر من که خوبان دو عالم را به حسن خود غنی سازی چو روی خود بیارایی سرای هر دو عالم را لقا بنمای و جنت کن که رضوان حریر اندام و حور سدره بالایی نسیمی نفحه عیسی در اشیا می دمد هردم بیا ای زنده گر مشتاق انفاس مسیحایی * * * شمارهٔ ۲۹۰ ببرد آرام و صبر از من پری پیکر دلارایی چه باشد چاره کارم؟ نمی دانم، دل آرایی ز سودای سیه چشمان مکن عیب من، ای ناصح که در سر می پزد هرکس، بقدر خویش سودایی حدیث طوبی، ای دانا! برو بگذار با فردا که در سر دارم این ساعت، هوای سرو بالایی به چشم سر توان دیدن خدا را در رخ خوبان سر دیدار اگر داری طلب کن چشم بینایی مرا چون تن ز جان، ای جان! مدار امروز دور از خود (که پیوند تو با جانم نه امروز است و فردایی) (نگنجم در همه عالم من بی مسکن مسکین) چو خاکم بر سر کویت، سعادت گر دهد جایی گرفت از روی چون ماه تو اشکم رنگ گلگونی چه رنگ است این، کز او گیرد چنین رنگ آب دریایی سواد طوطی خطت زبان نطق می بندد عجب گر در جهان باشد بدین خوبی شکرخایی طریق سالک عشقت چه داند ساکن خلوت قدم چون در ره مردان نهد هر سست‌پیمایی ز نور طاعت ار خواهی منور دیده دل را بیا و قبله جان کن رخ خورشید سیمایی نسیمی گشت سودایی ز زلف او و جز سودا ز فکر بی‌سر و پایی چه بندد: بی‌سر و پایی * * * شمارهٔ ۱ به ذات پاک خدای کریم بی همتا که از اراده او گشت سر «کن » پیدا به خالقی که منزه ز کل مخلوق است به عاشقی که به عشق لقا بود شیدا به حاکمی که به حکمت متابعت فرمود که با صلوة حضر با سفر دگر وسطا (کنند روی) توجه به قلعه ای که ملک سجود کرد و بر آن است هر صباح و مسا به آدمی که ز فضل اله دانا شد به آدمی که خدا گفت: علم الاسما به آدمی که معلم بد او ملائک را به لام و بی که کلام خداست در همه جا به هر نبی که به مظهر درآمد و بگذشت به هر ولی که وصی بوده او به قول خدا بدان محمد امی که در شب معراج قدم نهاد و گذشت از مقام «اوادنی » که مظهر ولی الله علی ابوطالب حقیقتا ز محمد، علی نبود جدا علی کلام خدا و علی ولی خدا علی وصی رسول و علی امام هدی علی است فضل الهی که مظهر تام است به هرچه گفت و بگوید، مگو که چون و چرا علی است آدم و هم او محمد و مهدی علی محمد امی و موسی و عیسی به حکم آنکه علی گفت: «انا کلام الله » کلام، دست تصرف نهاده در همه جا به حکم «نفسک نفسی » نبی علی را گفت به حکم «دمک دمی » علی است نقطه با به حکم «کنت مع الانبیاء سرا» اوست به حکم «صرت معی » گفت: یا علی، جهرا بجز خدا که شناسد چنانکه هست علی بجز علی که شناسد چنانکه هست خدا علی است خضر نبی و علی است ابراهیم علی است نوح و سلیمان، علی بود یحیی چه در سواد و بیاض و چه در وحوش و طیور چه در زمین و چه در آسمان و بینهما همه کلام خدایند ناطق و صامت اناس و جمله اشیا به حکم «انطقنا» مسبح است به ذات خدا، کلام قدیم به هر صفت که برآید چنانکه در حصبا وجود آدم خاکی که مظهر حق است مثال علم الهی بود ز سر تا پا نوشته خط الهی که خط خوبان است صحیح باشد و سالم ز صرف علت ها به وجه آدم خاکی نوشته سی و دو خط بجز خدای که خواند چنان خط زیبا چو مشک ناب: معطر، چو زلف خوبان: جعد به روی روز درآورده چون شب یلدا ز روی دوست خط مشک رنگ عنبربوی بخوان که خط صواب است آن نه خط خطا کسی که خط الهی نخواند هیچ نخواند بمانده است به جهل اندر و چو خر به خلا کسی که روی حقیقت ندید هیچ ندید همیشه چشم مثالش بدین بود اعمی بمانده تا به قیامت به جهل خویش مقیم به هیچ روی ندیده به دیده روی شما خجسته طالع آن کس که دیده بگشاید ز روی ظاهر و باطن به حق شود بینا به حکم «من عرف نفسه » به قول رسول بدین «فقد عرف ربه » علی گویا سواد وجه محمد که در حدیث آمد چنانکه سبع مثانی است از رخ حوا اگر تو معرفت نفس خود نمی دانی بدان که گفته ام از گفته علی علا: اگرچه ذات خدا از صفات منفک نیست چه داند آنکه نداند حقیقت اشیا خداست قادر و خالق، دگر همه مخلوق خداست بر همه اشیا محیط و راهنما ترا که ره ننمودند چگونه ره یابی دلیل: علم الهی، ز پیر و از برنا مرا رسد که دم از علم حق زنم که مرا دلی است عالم و در کنه علم «او ادنی » حدیث من ز کلام خدای بیرون نیست به معنی این سخن آیینه ای است روی نما مرا ز فضل الهی است دیده روشن مرا ز نطق الهی زبان بود گویا به مدحت ولی الله، به ذکر حی قدیم به نظم و نثر مزین چو لؤلؤ لا لا ز بعد احمد مختار امام من علی است که عالم است به قرآن و سر کشف غطا پس از علی، حسن بن علی است رهبر دین دگر حسین علی کوست سید شهدا امام زین عباد است و باقر و صادق چنانکه موسی کاظم، دگر علی رضا محمد تقی آن کو به زهد مشهور است دگر علی نقی آن امام ماه لقا ز بعدشان حسن عسکری شیردل است که بود یار احبا و قاتل اعدا محمد بن حسن، صاحب زمان مهدی که اوست صاحب تأویل و مفخر فقرا نمود روی چو ماه دو هفت و کرد آنگه بیان شق قمر را ز خط استسوا چو در مقام توجه به علم می رفتم گهی به قوت و گاهی به نطق و گه به هدی به گوش هوش من خسته دل ز عالم غیب ز فیض فضل الهی چنین رسید ندا: نسیمیا! ز نسیم ریاض معرفتت همی دمد دم عرفان چو خیری از خارا تو در محیط بقایی چو خضر روشندل ترا چه غم که به موج اندر است بحر فنا در این بدم که دگر ره خطاب لم یزلی رسید بر دلم از فیض عالم بالا چو در محیط فنا غوطه بقا خوردم نصیب، سی و دو در شد مرا ز یک دریا یقین بدان که مرا جز به چارده معصوم نبود و نیست و نخواهد بدن دگر ملجا مراست دست ارادت به دامن حیدر که اوست ناصر و هادی من به روز جزا به چارده خط امرد که بر رخ حور است به هفت خامه نوشته چو عنبر سارا، که کشتی تنم ار بشکند حوادث موج رسان تو تخته جان در کنار آل عبا که در میان دل و جان سرشته مهر علی است بدین مقید و وارث ز جد و از آبا اگرچه تیغ اجل سر ز تن جدا سازد روان ز مهر علی ذره سان بود دروا مباش غره به علم و به گفت و گوی و شناخت که بی عمل نتوان شد به جنت المأوی به خوان جنت اگر علم بود از آن عمل است به علم مرد عمل کرده می رسد به خدا * * * شمارهٔ ۲ آن روضه مقدس و آن کعبه صفا آن مرقد مطهر و آن قبله دعا آن قبه منور با رفعت و شرف کو، هست عرش منزلت و آسمان بنا دانی که چیست؟ قبله حاجات جمله خلق یعنی مقام مشهد سلطان اولیا بحر کمال و خازن اسرار «لوکشف » گنج علوم و گوهر دریای «لافتی » قایم مقام ختم رسل، صدر کائنات مسندنشین بارگه ملک کبریا سرخیل اصفیا و امام هدی بحق سلطان هردو کون علی موسی الرضا آن آفتاب برج امامت که می رسد خورشید را ز قبه پرنور او ضیا آن پادشاه ملک ولایت که همتش بر خوان خویش خلق جهان را زده صلا آن در قیمتی که به دریای فکر و عقل کس ره بدو نمی برد الا به آشنا شاهی که خلق را سبب حب و بغض او از دوزخ است خوف و به جنت بود رجا ای افصحی که علم ترا در بیان حق چون دانش رسول خدا نیست انتها تسبیح ذاکران تو یعنی ملائکه سبحان من تقدس بالعز والعلا اوراد ساکنان سماوات، روز و شب در مدح جد و باب تو یاسین و هل اتی در وصف روی و موی تو خوانند قدسیان هر صبح و شام سوره واللیل والضحی کی وصف (و) مدحت تو بود حد هرکسی چون کردگار گفته ترا مدحت و ثنا چون وارث محمد و موسی تویی، بحق آمد برون ترا ز شجر مصحف و عصا سنگی که هست از کف پایت بر او نشان چون مروه خلق سجده کنند از سر صفا از بهر روشنی بصر، خاک درگهت در دیده می کشند خلایق چو توتیا فراش بارگاه جلال تو: جبرئیل مداح خاندان شما حضرت خدا باب بنی فضائل تو: مرتضی علی جد بزرگوار تو: سلطان انبیا در گوش خادمان و مقیمان درگهت هردم رسد ز حضرت حق «فادخلوا» ندا ز آواز حافظان خوش الحان حضرتت هر بامداد در ملکوت اوفتد صدا بر بلبلان روضه تو رشک می برند بستان سرای جنت و مرغان خوش نوا در زیر سایه علم مصطفی رود آن کس که او به ملک ولایت زند لوا حق موالیان تو در روز رستخیز خلد برین و شربت کوثر بود جزا آن کس که کرده در ره دین شما خلاف او را همیشه در درک اسفل است جا تو حجت خدایی و ما بندگان همه بنهاده ایم سر چو قلم بر خط رضا یا شاه اولیا نظری کن که عاجزیم افتاده در کمند غم و محنت و بلا دارالشفاء خسته دلان آستان توست با صد نیاز آمده ایم از پی شفا چشم عنایتی به سوی حال ما فکن تا از عنایت تو رهیم از غم و عنا هرکس ز حادثات به جایی برد پناه آورده ایم ما به جناب تو التجا هستیم ز سائلان درت یا ابوالحسن داریم امید از کرمت رحمت و عطا درویشم و تو پادشه بنده پروری سلطان تویی و ما همه بیچاره و گدا دردی که بر دل من بیچاره خاطر است آن را هم از خزانه لطفت رسد دوا جز زاری و دعا چه بدان حضرت آوریم ای قادر کریم و خداوند رهنما یارب به حق ذات تو و بی نیازی ات از خلق، ای تو باقی و عالم همه فنا یارب به انبیا و رسولان حضرتت یارب به عز و منزلت و فخر مصطفی یارب بحق سید کونین و آل او یارب به علم و حلم و کمالات مرتضی یارب به پاکی و شرف فاطمه که هست جبار بر فضیلت و بر عصمتش گوا یارب به عزت حسن و حرمت حسین مسموم کین دشمن و مظلوم کربلا یارب به سوز سینه زین العباد، کو هرگز به عمر خویش نیاسود از بکا یارب به فضل و دانش باقر که چون نبی هرگز نبود مهر دلش از خدا جدا یارب به صدق جعفر صادق که در جهان اسلام را به برکت علمش بود بقا یارب به حق موسی کاظم که در دو کون بر خلق کائنات امیر است و مقتدا یارب بدان شهید خراسان که درگهش چون کعبه است قبله حاجات خلق را یارب به حق موسی رضا آن شه جوان والی ولی و آل حق و والی ولا یارب به حرمت تقی متقی که بود سرو ریاض خلد و گل باغ انما یارب به ذات پاک علی نقی که هست قایم مقام آن شه معصوم مجتبی یارب به طاعت حسن عسکری که کس چون او امور حق به شرایط نکرد ادا یارب به حق مهدی هادی که جمله خلق دارند تا به حشر بدان شاه اقتدا یارب به ذات جمله امامان که ذاتشان پاک آفریده ای ز همه زلت و خطا کاین بنده روی کرده بدان کعبه نجات آورده است زاری و حاجات با دعا جرمم همه ببخش و مرادات بنده ات از فضل خود بدآور و حاجات کن روا امیدوار بنده نسیمی به فضل توست یا قاضی الحوایج! یا سامع الدعا رحمت بدین فقیر ز فضلت چو حاصل است داریم تا به حشر بدان شاه اقتدا (یارب به حق ذکر نسیمی و سوز او من بنده را ببخش گنه لطف کن عطا) * * * شمارهٔ ۳ - فتوت نامه فتوت خلق و احسان است که هست آن احسن الحسنی فتوت راه مردان است چه در صورت چه در معنی فتوت دار آن باشد که او در ظاهر و باطن بود تسلیم چون سلمان، بود با درد بودردا فتوت دار آن باشد که او در راه حق دایم بجوید او خبر ز الله که هست او خالق اشیا فتوت دار آن باشد که علمش با عمل باشد که جاهل ره نمی یابد در این معنی بجز دانا فتوت دار آن باشد که دایم بر زبان او نباشد غیر ذکر حق که دل را زان بود احیا فتوت دار آن باشد که در دنیی و در عقبی بود فارغ ز حال وجد و گوید ربی الاعلا فتوت دار آن باشد که ذکر خیر او گوید اگر مردم نهندش پا بدان رخسار او عمدا فتوت دار آن باشد که او چون خاک ره باشد ز ترس خالق بیچون که حالش چون بود فردا فتوت دار آن باشد که خوابش کم بود در شب به هر کاری که درمانده بود از خلقش استبرا فتوت دار آن باشد که مؤمن باشد و مسلم چه از مؤمن چه از کافر چه از گبر و چه از ترسا فتوت دار آن باشد که گر طفلی برش آید به شفقت در برش گیرد به سان مادر (و بابا) فتوت دار آن باشد که رویش با خدا باشد ره باطل نگیرد او بود دایم به حق بینا فتوت دار آن باشد که رو از حق نگرداند به خیر و شر همی گوید که: آمنا و صدقنا فتوت دار آن باشد که خیر مردمان گوید اگر زهرش به پیش آید نصیب خود کند آن را فتوت دار آن باشد که نان و سفره اش باشد اگر حاصل کند نانی نجوید تره و حلوا فتوت دار آن باشد که او همچون خلیل الله کند فرزند را قربان ز بهر ایزد یکتا فتوت دار آن باشد که در خاطر نیارد او که من به از کسی باشم ز بهر حشمت دنیا فتوت دار آن باشد که عزت دارد و حرمت اگر عالم، اگر جاهل، اگر پیر و اگر برنا فتوت دار آن باشد که اندر طاعت یزدان بود در خوف او دایم که می گردد . . .ا فتوت دار آن باشد که نزد او بود یکسان اگر خوب و اگر زشت و اگر نیک و اگر زیبا فتوت دار آن باشد که نفس او بود مرده نباشد حرص اندروی که او مار است و (اژدها) فتوت دار آن باشد که علمش با عمل باشد اگر گوید که من کردم بود در پیش حق پیدا فتوت دار آن باشد که اندر غیبت مردم نگرداند زبان خود به هجو و فحش و نازیبا فتوت دار آن باشد که در حفظ وجود خود بود ایمن به روز و شب چه در خانه چه در (صحرا) فتوت دار آن باشد که اندر راه حق دایم کشد هر لحظه صدباره نبیند در میان خود را فتوت دار آن باشد که جرم مردمان بخشد اگر صالح اگر فاسق نبیند او بجز زیبا فتوت دار آن باشد که محسن باشد و مخلص خیانت خود از او ناید مگر از دیده اعمی فتوت دار آن باشد که فارغ باشد او دایم اگر اندک بود نعمت اگر محنت رسد او را فتوت دار آن باشد که از بدعت بپرهیزد رود در سنت احمد از آن جان را به شادی ها فتوت چیست؟ خوشخویی، فتوت چیست؟ حق جویی فتوت چیست؟ کم گویی فتوت چیست؟ عنبرسا فتوت اصل ایمان است، تمامی صورت و جان است فتوت جان انسان است فتوت همچو خور زیبا فتوت دار با یار است فتوت دار در کار است فتوت دار با بار است فتوت لؤلؤی لا لا فتوت نامه ای سید به نظم اندر چو درها سفت ز خلقان این سخن ننهفت اگر نادان اگر دانا * * * شمارهٔ ۴ یارب به حق مصطفی سلطان جمع انبیا تاج الوری نورالهدی شمس الضحی بدرالدجی یارب به حق حیدر صفدر امیرالمؤمنین تاج سپهر «هل اتی » خورشید برج «انما» یارب به حق فاطمه ام الحسین والحسن بنت النبی زوج الولی فخرالبشر خیرالنسا یارب به مردی حسن هادی دین ذوالمنن سبط النبی بدرالسخی چشم و چراغ مرتضی یارب به ناحق ریخته خون حسین بن علی شاه شهید تشنه لب مظلوم دشت کربلا یارب به حق طاعت و اخلاص زین العابدین آن نوح کشتی نجات آن آدم آل عبا یارب به حق دانش باقر امام مؤمنین آن کاشف علم الیقین وان والی ملک ولا یارب به حق جعفر صادق که صدیقان همه هستند مولایش ز جان اندر سر صدق و صفا یارب به حق موسی کاظم که آمد وصف او «والکاظمین الغیط والعافین » از رب العلا یارب به حق مرقد پاک امام هشتمین سلطان جمع اولیا سلطان علی موسی رضا یارب به حق آنکه شد ختم همه پیغمبران یعنی تقی المتقی آن شاه جمله اتقیا یارب به اخلاص علی بن محمد کز شرف آمد (همیشه) نامور نامش به ملک کبریا یارب به حق عسکری سلطان جمع سروری موسی کف و عیسی نفس احمد دل و حیدر لقا یارب به حق خاتم آل نبی هاشمی مهدی هادی کو بود بر کل عالم پیشوا یارب به حق چارده معصوم کایشانند بس خود دستگیری کسان هم شافع روز جزا کز لطف خود بر عاصیان امت احمد ببخش خاصه به جمع حاضرین یا ربنا واغفرلنا در صبح و شام و وقت خواب خواهی اگر (یا بی رها) همچون نسیمی از سر اخلاص می خوان این دعا * * * شمارهٔ ۵ - بحرالاسرار مشعل خورشید کز نورش جهان را زیور است چند باشی گرم در چهرش که طشت آذر است داغها دارد فلک بر سینه از مهر رخش پینه های داغ باشد آن که گویی اختر است تا زداید زنگ از آیینه چرخ کبود ماه نو هر ماه همچون صیقل روشنگر است مهربانی می نماید آفتاب اما چه سود نوعروسی را که روی خوب زیر چادر است چون مسیحا گر بود بر آفتابت تکیه گاه روز آخر خشت بالین است و خاکت بستر است همچو قارون طالب گنجی ولی آگه نه ای زان که در هر جا که گنجی هست مارش بر سر است کشتی آفاق را از مال مالامال دان کی سلامت می رود کاین بحر پرشور و شر است بر امید آب حیوان از چه باید کند جان؟ عاقبت لب تشنه خواهد مرد اگر اسکندر است ملک دنیا سر به سر چون خانه زنبور دان گاه در وی شهد صافی گاه زهر و نشتر است پا به حرمت نه به روی خاک اگر داری خبر کاین غبار تیره فرق خسروان کشور است کنگره ایوان شه می گوید از دارا نشان خشت چرخ پیرزن خاک قباد و قیصر است هر گلی کز خاک می روید نشان گلرخی است سبزه برطرف چمن خط بتان دلبر است گرچه عالم بود در فرمان سنجر آن زمان سنجدی ناید برون آنجا که خاک سنجر است تن یکی مشت غبار اندر ره باد فناست عمر کوه برف، لیکن آفتابش بر سر است آدمی را معرفت باید نه جامه از حریر در صدف بنگر که او را سینه پرگوهر است مرد را جرأت به کار آید نه خنجر در میان ورنه هر پر ماکیانی را به پهلو خنجر است گر نه ای ابله مرو با حرص زر در زیر خاک هر که حرص مال دارد موش دشت محشر است چاکر دو نان مشو از بهر یک لب نان که تو غافلی و رزق تو بر تو ز تو عاشق تر است مهر زر از سینه بیرون کن که صندوق لحد جای ذکر و طاعت است آنجا نه مأوای زر است فکر مالت برده خواب از دیده شبهای دراز یاد مردن کن که مالت وارثان را درخور است مال تو مار است و عقرب چند ورزی مهر او؟ هیچ کس دیدی که در دنیا محب اژدر است؟ مطلع دیگر شنو کز استماعش گوش خلق عبرتی گیرد، هر آن گوشی که در وی گوهر است * * * شمارهٔ ۶ - تجدید مطلع تاج سلطانی که ترک اولش ترک سر است هر که سودایش ز سر بنهاد دایم سرور است فقر، سلطانی است، از دست تهی افغان مکن زانکه اهل فقر را ویرانه قصر قیصر است از متاع عالمت گر هست نقدی صرف کن زانکه جمع مال کار ناکسان ابتر است همتی باید که باشد مرد را نه حرص مال مال سرتاسر غبار و عمر باد صرصر است همچو مهمانند خلقان، این جهان مهمان سراست مرگ، این مهمان سرا را همچو حلقه بر در است گر گدا ور شاه از این دروازه می باید گذشت همچو میمون جمله را آخر گذر بر چنبر است تا ز همراهان نمانی رو سبکباری طلب زان که دزدان در کمین و وادی ای بس منکر است منکران مرگ دنبال زرند از غافلی فکر دنیا هر کجا باشد غم دین کمتر است ای دل! ز میخانه وحدت طلب کن جرعه ای کاین قدح درویش را آیینه اسکندر است خویش را بشناس تا از سر حق آگه شوی هرکه او بشناخت خود را جبرئیلش چاکر است هست انسان مظهر ذات حقیقت بی گمان این حقیقت را که گفتم کنت کنزا مخبر است جسم انسان چون طلسمی دان و گنجش ذات حق هرکه خود را این چنین دید از ملایک برتر است جمله ذرات را از پرتو یک نور دان آب از یک بحر، گه باران و گاهی گوهر است صد هزاران نخل از یک نهر می نوشند آب میوه هریک که می بینی به رنگ دیگر است ذات حق اول یکی بوده است و آخر هم یکی روح تو نور خدا و عقل تو پیغمبر است هستی انسان ز ذات کبریا دارد وجود هرکه این معنی نمی داند ز حیوان کمتر است علم معنی بایدت در علم صورت جان مکن زان که علم صورتی همچون نهال بی بر است ما به حق بینا شدیم ای خواجه! عیب ما مکن دلبر ما بی حجاب و حسن او پرده در است اختلاف از صورت است اما همه معنی یکی است گر تو خودبین نیستی این داستانت باور است پوست را بگذار چون در دست تو افتاد مغز مغز را چون مغز دیگر در میانش مضمر است خودشناسی حق شناسی شد به قول مرتضی در شناسایی نفست «من عرف » چون رهبر است روشن است این معرفت، از خود چه می خواهی دلیل جمله ذرات از آنرو آفتاب انور است هست در ویرانه جسم تو گنج معرفت جان مکن از بهر آن گنجی که بیم اژدر است باشد از سنجاب و نقره تخت شاهان را اساس تخت زر دیوانگان را توده خاکستر است هرکه بر روی حریرش جان برآید مشکل است وان که جان بر خاک و خارا می دهد آسان تر است گر نکویی خواهی از ایزد، نکویی پیشه کن نفی کی بیند هرآن مردی که پاکش گوهر است هرچه آن با خود پسندت نیست با مردم مکن رو همان انگار کن روز تو روز محشر است مال بی حد تلخی جان کندنت افزون کند هست آخر زهر اگر اول چو شهد و شکر است چون به عزرائیل کار افتد تو را از زر چه سود؟ نقد جان تسلیم کن آنجا که نه جای زر است مال اگر این است چاه از جاه بهتر در جهان جاه جانکاه است لیکن آب چه جان پرور است هر کرا شد طایر همت خلاص از دام حرص هفت چرخش همچو مرغ سدره زیر شهپر است ابله از تن پروری آماس کرده همچو گاو خرده دان پیوسته همچون اسب تازی لاغر است مایل دنیای دون چون طفل از پستان دهر می خورد مردار و پندارد که شیر مادر است اهل دل را برنمی آید دمی بی یاد حق وای بر آن کس که در اندیشه سود و زر است اهل دنیا را گران گردیده گوش از بار زر پند واعظ راه در گوشش ندارد چون کر است از سر غفلت تمام عمر صرف مال کرد وقت مردن پیش عزرائیل از آنرو مضطر است خواجه را در تن فتاده خار خار حرص مال خارش دنیا در او افتاده پندارد گر است وارثان خواهند دایم مرگ خواجه بهر مال چون سگی کاندر دل او حسرت مرگ خر است زال دهر از زیب و زینت می فریبد خلق را دل منه بر عشوه آن پیر زالی کو غر است هر زمان شویی کند در هر نفس شویی کشد یک کف او با نگار و دیگری با خنجر است دل به دستانش مده از خود اگر داری خبر کاین عروس بی حیا دنبال قتل شوهر است هر زمان از شوخ چشمی شیوه ای دارد عجب با فریب او مرو از ره که بس بازیگر است گر برآید جان ترا از دست درویشی منال فخر می آرد به درویشی اگر پیغمبر است مهر حق با مهر زر در دل نگنجد ای عزیز! مملکت کی باشد ایمن چون دو شه در کشور است گر شرابی بایدت غیر از می وحدت مخواه کز شراب صورتی جان تو در بیم شر است زشت و زیبا هرچه بینی دست رد بر وی منه عیب صنعت هرکه گوید غیبت صنعتگر است مردمان در کار خود مشغول و ابله عیبجوی عیب کی بیند هرآن مردی که پاکش گوهر است آهن و فولاد از یک کان برون آید ولی آن یکی آیینه و آن دیگری نعل خر است چشم عیب از مردمان بردار و عیب خود ببین هرکه عیب خویش بیند از همه بیناتر است کرد از صبح دل من مطلع دیگر طلوع وصف آن شاهی که خورشیدش کمینه چاکر است * * * شمارهٔ ۷ - تجدید مطلع آن شهنشاهی که مداحش خدای داور است ساقی روز جزا قسام خلد و آذر است شهسوار «لافتی » یعنی علی مرتضی آن که شهرستان علم صدر عالم را در است صاحب سر سلونی » رازدار «لوکشف » آن که عرشش پایه ای از پایه های منبر است در جهان یک بخشش او چارصد بار شتر کمترین جاهش به روز حشر حوض کوثر است سر به دشمن داد هفتاد و سه نوبت در مصاف اوست کز روی کرم مردان عالم را سر است چون شه مردان عالم اوست مدح کس مگوی هر کجا خورشید هست آنجا چه جای اختر است نور رخسارش چراغ دیده های مردم است خاک پایش تاجداران جهان را افسر است هفت دوزخ از برای دشمنان او سزاست دوستانش را نعیم هشت جنت درخور است دشمن شه نیست جز آن کس که در اصلش خطاست نیست بغض او هرآن کس را که پاکش مادر است گر کسی خواهد که از فضلش نویسد شمه ای در قلم ناید اگر هفت آسمانش محبر است خاندان مصطفی و مرتضی را تا ابد بنده ام از جان چه حاجت بر گواه و محضر است گر کسی پرسد که بعد از مصطفی سالار کیست؟ گویمش از قول ایزد: شاه مردان حیدر است هر که او از دوستی مرتضی گردن کشد مرد خواندن کی توان او را، سزای معجر است بعد شاه اولیا دانم حسن را پیشوا خلق عالم را ز بعد شاه مردان رهبر است بعد او مسندنشین باشد حسین تشنه لب زانکه او اهل شهادت جمله را سردفتر است رهنمای خلق عالم هست زین العابدین باقر است از بعد او، وز بعد باقر جعفر است موسی کاظم، دگر سلطان علی موسی رضا آن که یک طوف درش هفتاد حج اکبر است پس تقی را با نقی دانم امام و پیشوا بعد ایشان حجت قاطع که نامش عسکر است نوبت مهدی شد و وقت ظهور او رسید عالمی در انتظار و دهر پرشور و شر است در چنین حالت دلا باید گرفتن گوشه ای تا برآید از نقاب آن شه که در غیب اندر است برکت و شفقت نمانده در میان مردمان هر کرا بینی به حال خویش نوعی دیگر است نیست یکدم شاه را بر مسند دولت قرار هم اکابر را دلی لرزان چو باد صرصر است طفل بی پروا ز دین و پیر فارغ از نماز محتسب همچون عسس پیوسته در پیش در است مانده مظلومان چو موران هم بزیر دست و پای از وطن گشته جدا هر سو فقیری دیگر است عالمان با جاهلان در ساخته از بیم جان شیخ در دنبال نفع اندر دنبال خر است بره در چنگال گرگ و کبک در چنگال باز آهوی مسکین به صحرا خسته از شیر نر است قاضیان رشوت ستان و واعظان مرسوم خوار شاه را از نو خیال عدل کامل در سر است گر کسی از بهر حق گوید حدیثی آشکار نشنوند از وی که مجنون است یا خود ابتر است ظلم و هم فسق و فجور و غیبت و حرص و نفاق عارف از بی قیمتی بازیچه بازیگر است دست مظلومان دین گیر اندر این گرداب غم پایمال خویش ساز هر منکری کو منکر است ای خوش آن ساعت که سر از جیب شاهی برزند برکشد تیغ دو سر کو سرکشان را درخور است زنده نگذارد کسی از دشمنان اهل بیت پاک سازد عالم از هرکس عدوی حیدر است یا الهی! از کرم اعمال کامل ده به ما حق سلطان رسالت کو شفیع محشر است اهل مجلس را بیامرز و گناهان عفو کن زان که احسان تو بی حد است و لطفت بی مراست در جواب «بحر ابرار» آمد این ابیات من گفته سید نسیمی همچو آب کوثر است همچو آب خضر جان می بخشد این ابیات من مرده دل گر منکر آید زنده دل را باور است * * * شمارهٔ ۸ - در منقبت مولای متقیان، علی علیه‌السّلام  آ، الف اوّل امیر و اعلم و اعلا علی است افتخار اولیاء الله مولانا علی است ب به راه بارگاه کبریا با مصطفی بر براق برق رو بالاتر از بالا علی است ت توانا و توانگر، تاج‌بخش و تخت گیر تا تن از سرها جدا کرد آن تن تنها علی است ث ثنایش از خدا در نص قرآن ثابت است ثابت و اصل ثبات عروة‌‌الوثقی علی است ج جنت جای جاوید است جان را از جمال جامع و جمعیت و جاوید ما آنجا علی است ح حسام او حصار دین و حقش حافظ است حارب حرب احد از حله تا حلّا علی است خ خدایش خواند شیر خویش و خورشید خرد خواجهٔ قنبر خطیبِ خطبهٔ اقضا علی است د دال دولتت در دو درج دین و داد دولت و یزدان این دنیا و آن دنیا علی است ذ ذیل ذات پاکش راست ذوالقدر جلیل ذوالعلا و ذوالعلم ذوالفضل و ذوال . . . علی است ر رضای حق رضای اوست رحمن‌ الرّحیم راحم رحمان، رضای رای مولانا علی است ز زمین در زیر نعل دُلدُلش زیر و زبر زور بازوی زبردستان ز سر تا پا علی است س سر و سرهنگ و سردار و سپهسالار دین سامع اسرار «سبحان الذی اسری» علی است ش شجاع شرع و دین، شمع شب افروز یقین شهرهٔ شهر شهادت، شاه شهرآرا علی است ص صدر صفهٔ صدق و صفا چون مصطفی صوفی صافی‌ صفاتِ صفةالاصفا علی است ض ضرب تیغ او شد ضامن فتح و ظفر ضارب ضحاک و ضیغم در دم هیجا علی است ط طریق اوست طور طیّبین و طاهرین طایر طوبی‌نشین طوطیِ شکّرخا علی است ظ ظفر دادش خدا زآن شد مظفر بر عدو ظاهر ظهر ظهیر و ماحی ظلما علی است ع عین عالم و عین عنایت عین اوست عالم علم لَدُنی، اعلم و اعلی علی است غ غالین، غایت دین، غرفهٔ نور یقین غالب و غواص و غوص در هر دریا علی است ف فرح‌بخش فراز فاتحه فتح قریب فخرِ فاخر، فاخرِ فرخ، رخِ فتوی علی است ق قاف قرب عنقا و لقاء قدْر قَدَر قاضی لوح قضا اقضای ظهر القا علی است ک کوثر مشرب و کان کرم کهف‌الوری گنج کنج «کنت کنزا» (تاج) کرمنا علی است ل لاف «لم تجد» بعد از نبی مرشد آن لایق لفظ لطیف و لمعهٔ لعلا علی است م ممدوح ملک، مشکات و مصباح فلک مالک ملک ملاحت، ماه مهرافزا علی است ن نفس ناطق و نفس نهایت انبیا نایب نفس نبی امروز و هم فردا علی است و والی ولایت واحد والا گهر واقف اوصاف وحی و کلمة‌التقوی علی است ه همای همت او سایه‌بخش چرخ و باز هدهد هادی در این وادی پرغوغا علی است ی یمن یمن یمن یاسین ینبوع کرم یادگار یوسف و یعقوب و هم یحیی علی است لام الف «لاسیف الا ذوالفقار» او را رسد لاجرم در شأن ایشان «لافتی الّا علی» است کی شود خوار و خجل در دین و دنیا هر که او چون نسیمی حفظ جانش «یا محمد یا علی» است * * * شمارهٔ ۹ غلام روی آن ماهم که مهر آسمانستی جمال او به زیبایی حیات جاودانستی چو حق بنوشت بر رویش تمامی اصل قرآن را رخ او مصحف خوبیّ و خطش ترجمانستی چو حق خوب است، خوبان را از آن رو دوست می‌دارد به خوبی شد چنان پیدا که از خود در نهانستی همه خوبی از او دارند و او خوبی ز نطق خود به خوبی زلف و خط دال است و نون ابروانستی به جان ابروی او گر زد ز غمزه سوی دل تیری همی‌نالم ز ابرویش که تیر اندر کمانستی چو جفت ابرویش طاق است بر بالای چشمانش برم سجده بر ابرویش که چشمش سرگرانستی به هر چیزی که رو آرم برابر هست روی او همه اشیا شده روشن چو او جمله عیانستی ندانم چون دهد اشیا نشان از نقش روی او که رویش را ز پیدایی نشانش بی‌نشانستی خط رویش بود دایم نماز و سجده خود را چو قامت زان قد و قامت قیامت آن زمانستی چو او در صورت جویا همی‌جوید ز خود خود را همان چیزی که جوینده همی‌جوید همانستی همه یک ذات سی و دو یکی عاشق یکی دلبر چو باشد سی و دو یک شیء چه جای این و آنستی شد اینجا سی و دو دلبر شد آنجا سی و دو عاشق چو هر دو سی و دو هستند همان یک غیب دانستی از آن است سی و دو عاشق به روی سی و دو دایم که سی و دو ز سی و دو دل و هم دلستانستی بود آن سی و دو آدم که هست از بیست و هشت پیدا که هست آن احمد مرسل که سلطان دو کانستی چو شد این بیست و هشت منشق از او شد سی و دو ظاهر ز احمد شد عیان آدم، چو اصل جسم و جانستی بیا بشنو دگر مطلع ز وصف احمد امی که این مطلع از آن بهتر که وصفش بی‌کرانستی * * * شمارهٔ ۱۰ - تجدید مطلع حبیب فضل حق احمد که میر عاشقانستی دو عالم را به زیبایی امیر و مهربانستی چو هست امّی از آن رو امیانند امتان او به محشر او ز فضل حق شفیع امتانستی چو ام اصل است و ما در هم که هست آن آدم و حوا چو او شد کاشف هر دو ز فضل امی از آنستی هنوز آدم نبد پیدا ملک را کرد اسم ابنا میان خاک بود اما که آن شاه کیانستی قمر شق کرد چون بیرون شد اسم سی و دو ظاهر ز بیست و هشت و سی و دو چو پیدا بی گمانستی اگر از بیست و هشت خود نکردی سی و دو ظاهر که بردی ره به سی و دو که خورشید جهانستی چو کرد از استوا منشق خط فرق و لب زیرین از او شد سی و دو پیدا که بد آب کان فلانستی ز تحت بیست و هشت او چو پیدا گشت سی و دو پدر شد از پسر پیدا نبینی تا چه سانستی از آن اسرار ام و اب به محشر زو پدید آید شفیع جمله شد زانرو و اب را این ضمانستی ز تحت آن لوای او که هست آن بیست و هشت خطش پدر چون از پسر سر زد که او را زو امانستی اگرچه سی و دو منفک نبود از بیست و هشت هرگز ولی این اصل و آن فرع است چو آن زین در جهانستی چو مبدای همه آب شد معاد جمله شد احمد معاد و مبداء یک ذاتند کز او جا و مکانستی بجز یک قوه بیچون که هست آن اصل کاف و نون مجو چیزی ز سی و دو که اصل کن فکانستی چو قوه سی و دو نطقت یک ذات است و یک مظهر همه اشیا شده ناطق ز نطقش بی زبانستی همه یک ذات و یک اسما صفات سی و دو هریک چنان چون نطق جمله یک به یک را آن نشانستی یکی سو گوید و یک ماء یکی آب و یکی پانی یکی سرد و یکی صافی یکی گوید روانستی چو گویند هریکی ز اشیا به اسم مختلف چندان که گردد سی و دو هریک ز جمله عین شانستی چنین ز اشیا بود هریک بر او سی و دو نطق حق بود هر سی و دو یک شی ء چو سی و دو یکانستی بود هریک ز سی و دو چنین سی و دو ایشان را که هم یکتا و یک نطقند چو یک اندر عیانستی (ز) اسما و صفت دایم چو کثرت بود خلقان را چو وحدت گشت آن کثرت قیامت آن زمانستی همه یک چیز و جمله یک ز نطق سی و دو گشتند نگشتی دیو زو احول گر این سر را بدانستی بمانند خفته در کثرت ندانند سر خوبان یک چو ماهیت که مفهوم است ز چشم ایشان نهانستی بود ماهیت «آ» «بی » چنین تا «یی » که هست آخر بود اسمش الف بی تی که ترکیب جهانستی چو مفرد گردد آن اسما مسما زو شود پیدا شود مفهوم ماهیت که سود است یا زیانستی مسمای همه اشیا چو ایشانند هم اسما همه هستند عین «شان » اگر هردو چو آنستی چو اسمای مسما یک شدند از صورت کثرت عیان شد وحدت ایشان که با ساکن روانستی همه را «آ» و «بی » و «تی » مسمای همه نطقند هم از «شان » اسم جمله شد چو بی شرک و گمانستی مسما جمله اشیا چو آمد اسم شد «شان » را مسما عین اسماء شد اشیا زان کلانستی بجز نطق و بجز قوت، بجز صوت و بجز حرفش که یک ذاتند همه اشیا چو یکتایی بخوانستی از آن از مفرد و محکم که هست آن آ و بی و تی مخالف نیستند باهم مسلمان گر مغانستی ولی گردد مرکب چون زبان هریک است دیگر یکی لفظ عرب گوید دگر از فرس خوانستی مرکب چون شود مفرد خلاف از نوع برخیزد چنان که اصل او این است از فرعش عیانستی همه یک لفظ و یک ذات و همه یک دین و یک ملت شوند از اصل نطق فرد چو او از عارفانستی به شمعون گفت این معنی چو شد پیش پدر عیسی چو آمد از سما اکنون طهور از خاکدانستی همه اشیا شده ناطق چو شد نطق از همه پیدا همه کس را ز نطق او حیات جاودانستی چو بود او نطق پاک حق بیان نطق حق رو شد بیان او بجز نطقش دگر کس کی توانستی سما شد در زمین مطوی زمین شد شق به نور حق که هست آن نطق پاک حق که ظاهر از دهانستی بدل شد ارض در محشر بغیر ارض کان نطق است چو او آب است اشیا را همیشه در میانستی زمین کعبه منشق شد برون آمد از او دابه چو کرد اظهار آیت ها ز کعبه زان دوانستی چو بد او آدم خاکی ز کعبه چون برون آمد از آن هر عضوی از اعضا به دیگر جزء مانستی در توبه چو شد بسته، ندارد بهره زان ایمان کسی کامروز در عالم ز جنس کافرانستی بیامد ز آسمان عیسی چو بد او نطق حق مهدی ظهور نطق از او را هست از آن با او دخانستی چو دجال لعین جهل نشد از جهل او کشته ظهور علم تأویلش کنون تا قبر دانستی برآمد آفتاب حق ز مغرب کانبیا بودند چو پشت آب از آن سو بد که او چون درفشانستی بیامد آتش از مشرق به مغرب راند خلقان را ز دریای عدن آمد که از هندوستانستی همه در بیت مقدس در کنون جمع آمدند دیگر چه جای پشت آب زان است که حشر مؤمنانستی ز فضل خالق بیچون چو حشر و نشر شد اکنون از آن اعمال خلقان را ز خلق موقنانستی کنون کافر به دوزخ شد بر او غل و سلاسل خط کنون حور است مؤمن را خط او در جنانستی وفا شد جمله وعده، نماند اسرار پوشیده به فعل آمد ز حق قوه، چو مغز استخوانستی از آن حل گشت مشکل ها ز فضل خالق یکتا که هست او فضل یزدانی که سلطان نشانستی کنون زو دین احمد را پدید آمد دگر رونق ز دین توحید شد پیدا سبک همچون گرانستی هر آن چیزی که هست و بود و خواهد بد بیان زان شد از آنرو دین احمد را کنون شیرین زبانستی حساب قرن و سال و مه چنانچه بود چون گردد کنون دور است دور او و او صاحب قرانستی بد او ناطق بدین خلقت نیامد همچو او کامل بیان باشد همیشه این چو ذات مستعانستی امام و مرشد عالم ز قرآن عرش نامه شد محبت نامه و دیگر کتاب جاودانستی چو قرآن جمله در «شأن» است «شأن» است معنی قرآن همیشه راه «شأن» روشن چو راه کهکشانستی نسیمی را سلیمان‌وار انس و جن مسخر شد عصا در دست چون موسی و خلقان را شبانستی * * * شمارهٔ ۱ آن شه والای گرامی گهر واقف اسرار قضا و قدر عالم تنزیل و کتاب کریم عارف تأویل کلام قدیم مظهر اسرار الهی بود مظهر انوار کماهی بود مرغ خرد طوطی بستان او روح قدس طفل دبستان او پادشه ملک ولایت بود والی اقلیم هدایت بود ما کشف از فضل علیم و قدیم بر دل او سر الف لام میم عقل که افراخت به دانش لوا خواند به لوحش الف و با و تا هرچه بر این لوح زبرجد بود در نظرش تخته ابجد بود چون قلم قدرت حی قدیم کرد کتابت الف و لام و میم بر رخ چون ماه تمامش نگاشت راز که در تخته ابداع داشت طینت او را چو خدا می سرشت بر رخ او سی و دو خط می نوشت از رخ او آتش موسی عیان از دم او معجز عیسی بیان آینه روی خدا روی او خط خدا سلسله موی او مصحف مجد است سراپای او عرش خدا هم دل دانای او هیکل او مصحف مجد خداست چار کتاب است بدین بر گواست کعبه مثال بدن پاک اوست عرش مثال دل دراک اوست خیمه افلاک بدین زیب و برگ خیمه اقبال ورا نیم ترگ خیمه میعاد ورا شامی است بارگه فضل ورا شاهی است علت غایی وجود همه مقصد و مقصود ز بود همه واسطه سلسله کاینات رابطه ضابطه ممکنات مبداء این دایره و منتهی است مصدر فیضی که بلا انتهی است مایه از او یافت جهان وجود سایه او بود وجودی که بود جنبش این سلسله از مهر اوست جوشش این بحر مودت ز اوست گوهر او مشرق خورشید ذات عنصر او مطلع نور و صفات قفل گشای در گنج هدی راه نمای همه سوی خدا مصدر هر فیض که فیاض راست مظهر حق مظهر ذات خداست عرش برین گرچه سریر خداست در نظرش یافته نور و صفاست سدره اگرچه به بسی منتهی است (؟) از عددش یافته نشو و نماست دیده در آیینه حق روبرو گشت منور همه از نور او حکمت ابداع همه ممکنات سر وجود همه کاینات هم غرض گردش چرخ برین هم سبب سکه سطح زمین هم سبب مبداء و اصل مآب هم غرض بودن یوم الحساب آنچه در این دایره شش در است آنچه در این سلسله بی سر است کرد به یک حرف بیان همه داد به یک نقطه نشان همه علم که بود از همه اندر حجاب گشت بر او کشف بلا ارتیاب علم که خاص است به دانای غیب در نظرش هست بلا شک و ریب دوستی اش حبل متین یقین بندگیش عروه وثقی وتین بنده او جمله کروبیان مجلس او مجلس روحانیان کاشف اسرار ابد از ازل عارف ذات احد لم یزل حبل و دادش ز پی اعتصام عروه وثقی است بلا انفصام شمع هدی قوت عین خلیل فضل خدا قوت دین خلیل فهم کن از اسم شریف و جمیل آمدن یوشع عمآنویل هادی دین یحیی یوسف بیان مظهر حق نوح سلیمان مکان خضر بیان موسی دریا شکاف واسطه دوده عبد مناف قطب زمان آدم احمد نسب فخر جهان آدم عیسی حسب مستغنی عن الالقاب والثناء ذلک فضل الله یوتی من یشاء پادشه دنیی و دین، فضل حق برده ز مجموع به دانش سبق فاتحه دفتر «کن » اسم او خاتمه نسخه حق جسم او نیک تأمل کنی از آدم اوست کشف همه قاعده خاتم اوست فاش کنم راز و بگویم صریح بوالبشر است این و ذبیح ذبیح آنچه بر او رفت همه دیده بود سر خدا جمله پسندیده بود گفت به تصریح و به نص کلام دیدن حور است مرا در خیام دیدن حورا نبود بی حتوف هست جنان تحت ظلال سیوف فهم کن از ذکر کلام قدیم نص «فدیناه بذبح عظیم » بهر خلاص همه بندگان آنچه رسیدند هم آیندگان کرد جدا جان و تن پاک را کرد رها مصطبه خاک را * * * شمارهٔ ۲ ای بی خبر از حقیقت خویش! از غصه بیش و کم دلت ریش دیوت زده راه و کرده عریان از کسوت عقل و دین و ایمان در چنبر دیو کرده گردن مستغرق ما و غره من مغرور حیات پنج روزه چون گوشه نشین به زهد و روزه بر طول امل نهاده بنیاد سرمایه عمر داده بر باد با دیو قرین و از خدا دور ابلیس صفت به زهد مغرور جز محنت و حسرت و خسارت حاصل نشود از این تجارت دلداده به اهرمن چرایی؟ خالی ز محبت خدایی سر پیش فکنده ای چو حیوان رو کرده چو غول در بیابان کارت شب و روز خورد و خواب است فکرت همه کار ناصواب است مشغول مشو به لذت جسم تا گم نشوی ز صورت اسم ای دور ز خانه طریقت! بیگانه ز عالم حقیقت با بحر وجود آشنا شو جویای صفات و ذات ما شو ما آب حیات و عین ذاتیم ما نسخه عالم صفاتیم ماییم رضای کبریایی ماییم کتابت خدایی ما سی و د حرف لایزالیم ما مظهر ذات بی زوالیم قایم به وجود ماست اشیا بی هستی ما کجاست اشیا؟ بگشا نظر و جمال ما بین حسن رخ و خط و خال ما بین ماییم دم مسیح مریم ماییم حروف اسم اعظم ماییم طلسم گنج پنهان ماییم به حق حقیقت جان ماییم کلیم و طور سینا ماییم لقا و عین بینا ماییم کتاب و لوح و خامه ماییم بیان عرش نامه ماییم شراب و جام ساقی ماییم اساس ملک باقی در پرده دل چو غنچه پنهان چون گل ز نسیم خویش خندان چون سرو به گل ز عشق دلبر پا رفته فرو و دست بر سر ما نوح و سفینه نجاتیم ما آب حیات کایناتیم آن دلبر گلعذار ماییم دل داده به یار و یار ماییم ارخای عنان نفس کرده مست از می جهل و می نخورده ایام حیات کرده ضایع نایافته ره به صنع صانع در قلزم جهل گشته ای غرق «بر» را از «هر» نکرده ای فرق گم کرده ره صواب و دانش در فکر جهان و این و آنش چند از پی حرص و آز پویی مهمل شنوی، گزاف گویی؟ در کار جهان چو بسته ای دل زین ره نرسد کسی به منزل تا کی غم خورد و خواب و شهوت ای عشوه نفس کرده محوت! چون واو شش است اوحد ذات چون شش جهت از میانه برخاست «اوحد» برود «احد» بماند پیداست کز آن چه حد بماند خوی ددی از مزاج بگذار انسان شو و سر ز پیش بردار بی کبر و نفاق و بی ریا شو آیینه ذات کبریا شو ماییم چو مصحف الهی ماییم سفید و هم سیاهی چون لاله کشیده داغ بر دل چون سنبل زلف در سلاسل از فضل خدای گشته فاضل مقصود نسیمی کرده حاصل * * * شمارهٔ ۳ ز اندیشه در بحر حیرت غریق چو شیخی که گم کرده باشد طریق سعادت نظر کرد در حال من برآمد ز گل پای اقبال من ز بد فعلی سگ نباشد عجیب کز او گردد آزرده دل غریب چو در طبع آتش فساد است و شر مجو خیر از او و صلاح، ای پسر! یواقیت و پیروزه و لعل و زر فرح بخش و روجنده نور بصر ولی آهن تیره دل سوخته است ز ناری که در باطن افروخته است کسی کو نه از نطفه طاهر است در آیینه صورتش ظاهر است تنی کو به مردی کند یال گیو چه باکش ز سر پنجه جور دیو بجز شر نشاید ز شیطان شوخ که نفرین بر او باد و سنگ و کلوخ همه رای دیو سیه رو خطاست ز کردار خود زین سبب در بلاست کسی را که طالع بود نحس و شوم کند آرزوی خرابی چو بوم منم لعل و خصم آهن خورده زنگ براق از کجا و خر پیر لنگ چو سگ را گزیدن بود در طباع چرا با سگ انسان کند اجتماع کسی کو شود همدم تیره مار نبیند جز آسیب از آن نابکار اگرچه بود نرم همچون حریر تن شوم افعی، به دستش مگیر چو اصلش خبیث است و بنیاد بد ز بد کی کسی را نکویی رسد ولیکن چو باشی تو نیکوسرشت مخور غم که بدبخت نیکی نکشت ز نیک و ز بد هرچه می پرورند همه کشته خویشتن می حورند مرا حق ز تریاک اکبر سرشت چه نقصانم از عقرب کور زشت چه زاید ز نیش سیه روی لنگ ز دندان موشی ننالد پلنگ سگ ناکس دون صفات نجس ز نور قمر کی شود مقتبس مرا معدن نوشدارو چو هست چه باکم ز زنبور سوزن زن است ولی نطفه شوم نحس حرام جز آزار دانا نجوید مدام زنی کو شد از اجنبی باردار از آن غرچه زاید چنین زهرمار چنین نقل کردند از کیقباد که روح و روانش ز حق شاد باد ثنا باد و تحسین بر آن شیرمرد که نفرین بد بر زن نیک کرد دگر گفته است آن شه بختیار خردمند و روشندل و تاجدار که گر زن نکو بودی و رایزن زنان را «مزن » نام بودی نه «زن » چنین است و حقا نکو گفته است سخن را به حکمت چو در سفته است چو آب و زمین هردو باشد تباه نروید در آن بوم شیرین گیاه چو فضل اله است معبود من نباشد بجز فضل مقصود من معینم چو فضل است و هادی هم او بدین گر نفخرم نباشد نکو همه انبیا زو خبر می دهند به معبودیش جمله سر می دهند وجود و هویت بر او قایم است قدیم است و ذاتش از آن دایم است چو بست امر او صورت کاف و نون جهان از پس پرده آمد برون زمین را ز گردون پرانوار کرد دل خاک را گنج اسرار کرد ز خاک سیه چرده شکلی بساخت کز آن شکل شد حاصل او را شناخت بدین مشعل مهر و قندیل ماه بدین صحن پیروزه گون بارگاه شناسنده گوهر خویش باش که پیر قلندر شناسد تراش منم نور مصباح «الله نور» گزند حوادث ز من هست دور دد و دیو را ره به معراج نیست سر خوک شایسته تاج نیست * * * شمارهٔ ۴ تو روی ماه و خور فضل خدا بین که بست از فی و ضاد و لام آیین ببین فضل خدا در صورت ماه بشو از فی و ضاد و لام آگاه ز گوش و چشم و بینی گر بدانی کتاب جاودان نامه بخوانی خوش است در چارده شب ماه دیدن در آن دم نفخه صوری دمیدن * * * شمارهٔ ۵ ماییم قلندران معنی در لنگر خوش هوای دنیی آسوده ز خیر و شر عالم آزاد ز جنت و جهنم نی غصه نام و نی غم ننگ با خلق خدا نه صلح و نی جنگ نی مال و نه زر نه گنج و نه سیم آسوده ز خوف و ایمن از بیم قانع شده با کهن پلاسی ننهاده چو دیگران اساسی کرده به گناه خویش اقرار بر طاعت خود نموده انکار هستیم مجردان اطراف سیاح جهان ز قاف تا قاف پیموده بساط ربع مسکون دیده همه را چو کوه و هامون داریم به نقد ترک و تجرید تسلیم و رضا و صبر و توحید ما را چو ز لطف خود بیاراست منشور جهان ز لطف ما راست ما جوهر معدن کمالیم ما سی و دو نطق لایزالیم ما زاده امر کن فکانیم مقصود زمین و آسمانیم ما خرقه صوفیان عرشیم هم کسوت ساکنان فرشیم سلطان سریر افتخاریم درویش در سرای یاریم مظلوم و شکسته و فقیریم در چشم جهانیان حقیریم هرچند فزون ز صد هزاریم ما چارصد و چل و چهاریم در کعبه دوست منزل ماست خود دوست مقیم در دل ماست آنگاه که نور حق شود عین بینیم مغیبات کونین لوح دل ماست لوح محفوظ اسرار خدا ز اوست ملفوظ در علم خدا سخنورانیم گسترده مصطلح نخوانیم هرگز ندهیم دل به دنیی طاعت نکنیم بهر عقبی جز حق طمعی ز حق نداریم حاجت به در کسی نیاریم از مدعیان چه باک داریم چون طبع و سرشت خاک داریم بی عیش و طرب دمی نپاییم در رقص و سماع و حال ماییم ما شاهد باز و می پرستیم خوش طایفه ایم هرچه هستیم با شاهد و جام همقرینیم آری، چه کنیم این چنینیم با دوست اگر قمار بازیم یک داو دو کون را ببازیم گر رای طرب کنیم با می بخشیم جهان و هرچه در وی آن لحظه که مستی ای نماییم سرخوش به سوی جهان درآییم گلبانگ زنیم آسمان را هی هوی کنیم اختران را زهدی به دروغ برنسازیم با خلق خدا دغل نبازیم زرق و فن و مکر کار ما نیست تزویر و ریا شعار ما نیست ما راست روان این طریقیم با ابدالان ز یک رفیقیم (؟) بر صورت ظاهر ار خرابیم در معنی باطن آفتابیم نزدیک تو گرچه بینواییم در عالم خویش پادشاییم شب ها ز جهان لا مکانیم برتر ز جهان و در جهانیم بحر ملکوت را نهنگیم کوه جبروت را پلنگیم شه رند محله صفاییم دیوانه عالم خداییم در مذهب ما حیل نباشد جان را بر ما محل نباشد از مرگ چه دردناک باشیم چون زنده به نور پاک باشیم در دور فنا چو می بجوشیم نوبت چو به ما رسد بنوشیم فقر است که یار و مونس ماست عشق است که میر مجلس ماست آنگاه که عقل یار ما بود تسبیح و دعا شعار ما بود بر مرکب عشق برنشستیم از عقل و خیال باز رستیم در عالم عشق خیر و شر نیست شادی و غمی و نفع و ضر نیست ما را چو مراد نامرادی است هر غم که به ما رسید شادی است از فقر چو نیست عار ما را با نام نکو چه کار ما را؟ ما شمع ز خویشتن فروزیم با هر چه ریا بود بسوزیم آزار دل کسی نجوییم چیزی که نباشد آن نگوییم امروز در این مسطح خاک در قبه زرنگار افلاک ماییم و بغیر ما کسی نیست وز ما به خدا رهی بسی نیست زیرا که در این جهان فانی از بهر حیات جاودانی با اهل کمال همنشینم در خدمت قطب راستینم خورشید سپهر عز و تمکین فرزانه، شهاب ملت و دین سلطان هنروران عالم کو راست هنروری مسلم تا دهر بود بقای او باد اخلاص من و دعای او باد گفتار نسیمی است این پند بشنو ز من این تو ای خردمند! * * * شمارهٔ ۱ ای نفحه روحپرور باد صبا بویی ده از آن زلف دلاویز به ما آن زلف دلاویز که در سایه اوست آن روی که هست آینه روی خدا * * * شمارهٔ ۲ ای وعده بسی داده و ناکرده وفا از اهل وفا نباشد این شیوه روا رفتن به طواف کعبه کی سود کند بی دین درست و صدق و بی سعی و صفا * * * شمارهٔ ۳ ای عارف سر من عرف در اسما آن کس که شناخت نفس بشناخت خدا نفس تو چه نسبتش به ذات احد است یک نکته بگو در این ره ای راهنما * * * شمارهٔ ۴ ساقی برو و مده شرابم امشب کز مستی چشم او خرابم امشب افتاده ز چشم مردمانم چون اشک زان همنفس آتش و آبم امشب * * * شمارهٔ ۵ در عین علی سر الهی پیداست در لام علی هوالعلی الاعلاست در یای علی صورت حی القیوم بشناس و بدان که اسم اعظم آنجاست * * * شمارهٔ ۶ بینی تو هیات الف دارد راست ابروی تو لام الف بود از چپ و راست «هی » دایره گوش تو ای مظهر حق! زین وجه تو را اله خوانند رواست * * * شمارهٔ ۷ دینم (به) محمد و علی هست درست در شوره زمین خارجی هیچ نرست خواهی که ز حوض کوثرت آب دهند رو مذهب «شاه » گیر و آن دین درست * * * شمارهٔ ۸ اسرار خدا به نزد آدم حرف است هم علم خدا به نزد خاتم حرف است گر ذات و صفات بود اشیا طلبی از حرف طلب که بود آدم حرف است * * * شمارهٔ ۹ فرقان رخت که فرق فرقان بشکست موسی چو بدید لوح یزدان بشکست تا سی و دو خط رویت آمد به ظهور پرگار طلسم گنج پنهان بشکست * * * شمارهٔ ۱۰ بیخ شجر قدس مرا در جان است سر «انا» در میان او پنهان است فعل از من و قول از او همه ایمان است سر تا به قدم وجود من قرآن است * * * شمارهٔ ۱۱ آن نقطه که نکته ای در او پنهان است آن نقطه وجود حوری و غلمان است آن نقطه وجود آدم رحمان است دریاب که اصل جمله قرآن است * * * شمارهٔ ۱۲ من مظهر نطق و نطق حق ذات من است در هر دو جهان صدای اصوات من است از صبح ازل هر آنچه تا شام ابد آید به وجود و هست ذرات من است * * * شمارهٔ ۱۳ طوف سر کوی یار طاعات من است اوصاف جمال او مناجات من است در من نگرد کسی که او را طلبد کایینه ذات و صفتش ذات من است * * * شمارهٔ ۱۴ آنم که خدای محض در پشت من است وین قوت کاینات در مشت من است منزل که قمر دارد و فرقان که رسول اندر عدد حرف ده انگشت من است * * * شمارهٔ ۱۵ آنم که جهان چو حلقه در مشت من است وین قوت حق ز پشتی پشت من است کونین و مکان و هر چه در عالم هست در قبضه قدرت یک انگشت من است * * * شمارهٔ ۱۶ ذرات جهان روشن از انوار من است عالم همه پرشور ز اقرار من است تورات و زبور و صحف و فرقان انجیل این جمله نمونه ای ز اسرار من است * * * شمارهٔ ۱۷ آیینه جم عبارت از روی من است «والیل اذا» کنایت از موی من است گر عارف سر قاب قوسین شدی می دان که دو حرف نون ابروی من است * * * شمارهٔ ۱۸ الله ز حال بندگان آگاه است پیغمبر مات رهنمای راه است بیزارم از آن دین که در او منسوخ است دین دین محمد رسول الله است * * * شمارهٔ ۱۹ هر وصف که در شان کلام الله است خاصیت او تمام بسم الله است آن نقطه که آن در بی بسم الله است آن خال رخ علی ولی الله است * * * شمارهٔ ۲۰ در قاعده شریعت آگاه نبی است در مرتبه حقیقت الله نبی است بر تخت وجود آسمان توحید هم شاه ولی آمد و هم ماه نبی است * * * شمارهٔ ۲۱ خاصیت آن که در کلام ازلی است در فاتحه دان که جمله «بسم » جلی است در بسم هر آنچه هست در بی است پیدا وان ها همه در نقطه و آن نقطه علی است * * * شمارهٔ ۲۲ در دایره وجود موجود علی است و اندر دو جهان مقصد و مقصود علی است گر خانه اعتقاد ویران نشدی من فاش بگفتمی که معبود علی است * * * شمارهٔ ۲۳ موصوف صفات قل هو الله علی است در عالم معرفت شهنشاه علی است آن نقطه کل که جزو از او پیدا شد والله که آن علی است بالله علی است * * * شمارهٔ ۲۴ در مملکت فضل خدا، شاه ولی است از سر خدا با دل آگاه ولی است واقف ز رموز « لی مع الله » ولی است بی شک ز صفات ذات آگاه ولی است * * * شمارهٔ ۲۵ آن علم که از ذات خدا منفک نیست در هستی او هیچ نبی را شک نیست خطی است خدا به وجه آدم بنوشت وان سی و دو خط لوح حرفی حک نیست * * * شمارهٔ ۲۶ دانستن ذات واجب امکان تو نیست چون آیت فضل و علم در شأن تو نیست مسموع نگردد بر من حجت تو تا پیش من از سی و دو برهان تو نیست * * * شمارهٔ ۲۷ تا می نشنوی ز خویشتن واحد و فرد تحصیل مراد خویش نتوانی کرد آزاد شو از جهان و پاک از همه گرد خود را زن ره مساز اگر هستی مرد * * * شمارهٔ ۲۸ چون هستی ما ز کاف و نون پیدا شد ماهیت کاف و نون عین ما شد او را چو مظاهر صفات اشیا بود اشیا همه او و او همه اشیا شد * * * شمارهٔ ۲۹ حرفی ز میان کاف و نون پیدا شد زان حرف وجود آدم و حوا شد از صورت این دو هرچه آمد حاصل میراث حقایق همه اشیا شد * * * شمارهٔ ۳۰ از عین علی عین همه پیدا شد وز لام علی لب همه گویا شد از یای علی یدین خلق بیضا شد آن کس که علی شناخت او دانا شد * * * شمارهٔ ۳۱ حرفی است حقیقتی که ذاتش خوانند ترکیب و کلام و هم صفاتش خوانند آنان که چو خضر یافتند آب حیات آن ذات و صفات را حیاتش خوانند * * * شمارهٔ ۳۲ ای ذات تو سر دفتر اسرار وجود نقش صفتت بر در و دیوار وجود در پرده کبریا نهان گشته ز چشم بنشسته عیان بر سر بازار وجود * * * شمارهٔ ۳۳ ای عشق تو سر دفتر اسرار وجود منصور دل، آویخته از دار وجود جز سی و دو حرف لم یزل در دو جهان بنمای کسی که هست در دار وجود * * * شمارهٔ ۳۴ ای عشق تو کرده کشف اسرار وجود وز نقطه خاک بسته پرگار وجود تا چهره خود عیان کنی نقش صفات بنگاشته ای بر در و دیوار وجود * * * شمارهٔ ۳۵ از خاک و ز آب آدم و بود و وجود هم آتش و آب تابع و لازم بود سی و دو خط خدا به وجه آدم هرکس که بخواند چون ملک کرد سجود * * * شمارهٔ ۳۶ - بالبداهه هنگام زردی چهره‌اش بر اثر کندن پوست وی آن دم که اجل برابر مرد شود آهش چو نسیم صبحدم سرد شود خورشید که پردل‌تر از او نیست کسی در وقت فروشدن رخش زرد شود * * * شمارهٔ ۳۷ تا باب دلم به نقطه بی بگشود سر ازل و ابد مرا روی نمود هرچند سراپای جهان گردیدم جز ناطق و نطق در جهان هیچ نبود * * * شمارهٔ ۳۸ رفتم به کنشت گبر و ترسا و یهود زیرا که عبادتگه رهبان تو بود از سنگ و کلوخ و در و دیوار کنشت جز زمزمه ذکر تو گوشم نشنود * * * شمارهٔ ۳۹ (تا) آتش فقر بر تو داغی ننهد در خانه باطنت چراغی ننهد تا هستی ات از دماغ بیرون نکنی مرغ طلبت قدم به باغی ننهد * * * شمارهٔ ۴۰ گر حرف به تو جمال خود بنماید بر تو در گنج معرفت بگشاید بی صوت و حروف با تو آید به حدیث نطقی که به صورت و حرف اندر ناید * * * شمارهٔ ۴۱ ای خلق جهان به جملگی بشتابید باشد که همه سی و دو را دریابید تقلیدروان محو شدند همچو مطر بگرفت جهان «فضل » و شما در خوابید * * * شمارهٔ ۴۲ ای فاتحه روی تو قرآن مجید چون روی تو دیده مصحف خوب ندید تا گنج خفی عیان شود منشی «کن » بر لوح رخت صورت «الله » کشید * * * شمارهٔ ۴۳ آن سی و دو خط وجه آدم چو ندید شیطان، به خلاف حق سر از سجده کشید آن کس که به حق بدید امام ملکوت از قوت حرف و صوت او گفت و شنید * * * شمارهٔ ۴۴ خیاط ازل چو جامه جان ببرید بر قد سواد سین قرآن ببرید اسما و صفات هرچه هست از دو جهان بر جبه خود نوشت و آسان ببرید * * * شمارهٔ ۴۵ بی درد دلی کسی به درمان نرسید بی جذبه حق کسی به رحمان نرسید روی تو که هست آینه صورت حق بی معنی آن کسی به قرآن نرسید * * * شمارهٔ ۴۶ این کاسه چو کوزه نبات است نگر با خاصیت آب حیات است نگر هرگونه طعامی که از او نوش کنی زان دلبر شیرین حرکات است نگر * * * شمارهٔ ۴۷ استاد در این کاسه چو بنمود هنر بشکست از او قیمت صد کاسه زر صد کاسه سر بر او، فتد از شوقش خود جام جهان نماست این کاسه نگر * * * شمارهٔ ۴۸ خورشید سمای معرفت کرد ظهور بر اهل ظهور از ره سی و دو نور عارف به خط و خال بتان هر که نشد هرگز نرسد به باطنش ذوق حضور * * * شمارهٔ ۴۹ نقاش ازل چو نقش بندی آغاز در عالم جان کرد، شنید این آواز هان تا که جمال نازنینم بکشی بر کارگه وجود پرورده به ناز * * * شمارهٔ ۵۰ ای مانده تو بر کنار جویای وسط تا چند چو نقطه دور گردی از خط در می طلبی به قعر دریا (می) شو سرگشته مباش بر سر آب چو بط * * * شمارهٔ ۵۱ ذاتی که عبارت است از سی و دو حرف عین دو جهان است چه مظروف و چه ظرف یعنی که حقیقت حروف از ذات است ای منشی علم نحو وی واضع صرف * * * شمارهٔ ۵۲ خواهی که بیابی از همه چیز وقوف یا در دو جهان به فضل گردی معروف از صفحه رخساره خوبان شب و روز می خوان چو نسیمی از خدا علم حروف * * * شمارهٔ ۵۳ ای روی تو هفت مصحف صانع پاک زین هفت مصور شده آن هفت افلاک در عالم اعلی بنگر تا حد خاک جز سی و دو نیست گر تو را هست ادراک * * * شمارهٔ ۵۴ از خال و خط تو، ای بت بی خط و خال «از مویه شدم چو موی از ناله چو نال » شب ها به سر سوزن اندیشه کشم بر کارگه دیده خیالت به خیال * * * شمارهٔ ۵۵ چون غنچه گل خنده زنانی، ای دل تو بی خبر از باد خزانی، ای دل در راه خدا قدم زدن کار تو نیست بسیار مپو، نمی توانی، ای دل * * * شمارهٔ ۵۶ کی گشت مجرد از مجرد حاصل ور گشت به قول عام چون شد فاصل؟ از هستی هر شی ء عجبم می آید از دبدبه ای که شد فلانی واصل * * * شمارهٔ ۵۷ چون من ز صفت به ذات وصلت کردم ترک ره هفتاد و دو ملت کردم سیمرغ صفت ز عالم کون و فساد بر قله قاف قرب عزلت کردم * * * شمارهٔ ۵۸ من نور تو در جبه ازرق دیدم وز نور تو چون نور تو مطلق دیدم چون روی ز غیر حق بگردانیدم سر تا به قدم وجود خود حق دیدم * * * شمارهٔ ۵۹ من مستی باده از سبو می بینم عکس رخ ساقی اندر او می بینم در جام جهان نما که آن مظهر اوست هستی و وجود او به او می بینم * * * شمارهٔ ۶۰ من ذکر تو از مرغ چمن می شنوم وز لاله و سنبل و سمن می شنوم تسبیح تو از زبان هر موجودی من می گویم مدام و من می شنوم * * * شمارهٔ ۶۱ من بوی تو از گل و سمن می شنوم نام تو ز بلبل چمن می شنوم ذکر تو بود در آفرینش پیدا من می شنوم همیشه من می شنوم * * * شمارهٔ ۶۲ در قبضه فضل حق امانت بودیم بر سطر وجود او کتابت بودیم خود کرد ظهور در جهان از ی و سین چون دال شدیم بی خیانت بودیم * * * شمارهٔ ۶۳ هم مظهر علم لایزالی ماییم هم مظهر سر ذوالجلالی ماییم هم آینه ذات کز او ظاهر شد اوصاف جلالی و جمالی ماییم * * * شمارهٔ ۶۴ مفتاح در گنج معانی ماییم سرچشمه آب زندگانی ماییم از باب یقین به حق نشان یافته ایم گر طالب عینی، این نشانی ماییم * * * شمارهٔ ۶۵ ای روی تو مصحف حیات دل و جان چون روی تو مصحفی کی آمد به جهان یک موی سر و دو ابرو و چار مژه سی و دو کتابت است و نامش قرآن * * * شمارهٔ ۶۶ خورشید ازل بتافت از روزن تن تا چهره خود ببیند اندر روزن گوید که چو روزن از میان برخیزد «من باشم و من باشم و من باشم و من » * * * شمارهٔ ۶۷ بسیار بگردید و بگردد گردون تا مثل تویی ز باطن آرد بیرون چون اصل وجود خلق کاف آمد و نون بیرون مشو از ارادت کن فیکون * * * شمارهٔ ۶۸ ای ختم همه امام گردیده چو نون خواهی شد از این عرصه عالم بیرون در بند تو چون عقل نخستین تواند از فضل خداوند تو، ما کان یکون * * * شمارهٔ ۶۹ این کرسی چارپایه جسم ببین شاهنشه ملک ازل از روی یقین از لوح وجود خویش اسرار درون برخوان که ز دست حق کتابی است مبین * * * شمارهٔ ۷۰ دلبر چو به تیغ دست می یازد بین برخیز و بیا و بر سر پای نشین وانگاه به لطف گو که نوشم بادا از دست نگار شربت روز پسین * * * شمارهٔ ۷۱ ای آیت نور، پرتو غبغب تو تفسیر دخان دو گیسوی چون شب تو اشیاست مرکب شده از سی و دو حرف وان سی و دو حرف نیست الا لب تو * * * شمارهٔ ۷۲ یاقوت لبا! لعل بدخشانی کو؟ وان راحت روح و راح ریحانی کو؟ گویند حرام در مسلمانی شد تو می خور و غم مخور، مسلمانی کو؟ * * * شمارهٔ ۷۳ خواهی که به سرچشمه جان یابی راه یا بر فلک شرف برآیی چون ماه از مصحف رخساره خوبان می خوان سر ازل و ابد ز خط های سیاه * * * شمارهٔ ۷۴ - ستایش فضل‌الله نعیمی بنمود جمال ذات از روی چو ماه از شادی او بر فلک انداز کلاه گشتیم کلام ناطق لم یزلی از دولت شاه دو جهان فضل اله * * * شمارهٔ ۷۵ ای روی تو کشف صورت حق کرده انگشت تو فرق ماه را شق کرده هفت آیت حاجبین و زلف و مژه ات بی پرده بیان ذات مطلق کرده * * * شمارهٔ ۷۶ ای زلف تو حلقه بر رخ ماه زده حسن تو بر آفتاب خرگاه زده منشور رخت را ز ازل منشی «کن » بر چهره نشان «حسبی الله » زده * * * شمارهٔ ۷۷ ای روی تو گلبن گلستان همه نوش لب تو چشمه حیوان همه در مملکت حسن و ملاحت شده ای شاهنشه دلبران و سلطان همه * * * شمارهٔ ۷۸ ای آن که تو پیوسته خدا می طلبی از خود بطلب اگر مرا می طلبی من با تو به صد زبان سخن می گویم سر تا قدمت منم، که را می طلبی؟ * * * شمارهٔ ۷۹ در دار وجود گشت دیار علی چون هست یقین ولی جبار علی خواهی که رسی به چار جوی جنت شو از دل و جان موالی چار علی * * * شمارهٔ ۸۰ - ستایش فضل‌الله نعیمی خواهی که شراب اولیا نوش کنی باید سخن فضل خدا گوش کنی عیسی‌سخن است در همه باب علوم حق هم سخن است اگر سخن نوش کنی * * * شمارهٔ ۸۱ واقف به خدا ز بی وقوفی نشوی عارف به حق از طریق صوفی نشوی اسرار خدا بر تو نگردد روشن تا در ره جستجو حروفی نشوی * * * شمارهٔ ۸۲ تا عارف ذات لامکانی نشوی هستی تو فنا و جاودانی نشوی تا ره به معلم حقیقی نبری بینا به کلام آسمانی نشوی * * * شمارهٔ ۸۳ ای آن که تو تن را به سفالی ننهی لب بر لب آن آب زلالی ننهی هر وحی که آید به تو، از من آید زنهار، به دل وهم و خیالی ننهی * * * شمارهٔ ۸۴ آن حرف که آن اصل کتاب است تویی وان فرد که مبداء حساب است تویی از روی یقین دایره هستی را وان نقطه که مبداء و مآب است تویی * * * شمارهٔ ۸۵ آن نقطه که مرکز جهان است تویی وان قطره که اصل کن فکان است تویی آن حرف که از اسم بیان است تویی وان اسم که از ذات نشان است تویی * * * شمارهٔ ۱ انی لقد اتصلت بالذات یا من قطع الوصال هیهات لما قرن سعود نجمی ابدا قمری بالاتصالات یا نایمة العیون باللیل فی العشق من اهتمام او بات فی الکأس تلالؤ الحمیا یکفی لک هذه العلامات انی لعطشت ایها الروح من راحکم قم اسقنی هات فی حبک کل عاشق هو ما صار شهیدا انه مات یا من انا انت انت عینی من بعد تساقط الاضافات من کل فانما علیها هذا لک کافیا فی الاثبات یا من متصورا سوایی ایامک کلها لقد فات غیری هلکت و ما بقی الیوم فیها هو کائن سوی الذات فی الواحد اذ بقیت غیری من این یجی الی المنافات یا نورک فی السماء و الارض انت المصباح و انت مشکات لو کان لی الشریک فی الکون لا شرکت به و اعبد اللات قد اظهر کنزه نسیمی کلا هو للوجوه مرآت * * * شمارهٔ ۲ لک الفضل لک الاحسان، لک الجود لک النعمة لک الحمد لک الغفران، لک الشکر لک المنة لک العدل لک السلطان، لک الحکم لک البرهان لک القدیس یا سبحان، لک العطف لک النعمة لک الخلق لک الامر لک الامن لک الاعطا لک الملک لک الشأن لک العزة لک قدرة لک التنزیه یا ظاهر! لک التعظیم یا طاهر! لک التقدیر یا قادر! لک الحول لک القوة لک العفو لک الحمد لک العرش لک الکرسی لک الصدق لک الوعد لک القدر لک القدرة لک الانعام یا منعم! لک التوفیق یا محسن! لک التفضیل یا مفضل! لک الجاه لک الحشمة لک التوحید یا واحد! لک التمجید یا ماجد! لک التحمید یا حامد! لک العلم لک الحکمة الهی کهیعص اغفرلی و ارحم بفضل (باء) بسم الله یا ذوالفضل والرحمة * * * شمارهٔ ۳ رَأَیتُ وَجهَک مَن تَحتَ شِعرَک لَیلا بِنورِ وَجهَک یا ذَالجَلال والِاکرام اِذا فَنیتُ فَقُل لی بِفَضلَک فَضلا وَجَدتُ وَجهُ بَقایی بِفیٰ و ضاد و لام * * * شمارهٔ ۴ بده ساقی شراب لایزالی به دست عاشقان لاابالی تموج فی سفینة بحر خمر کأن الشمس فی جوف الهلال مبادا چشم ما بی‌باده روشن مبادا جان ما از عشق خالی همه چیزی زوالی دارد آخر فقط عشقک تبرا عن زوال اگر در آب باشم یا در آتش خیالک مونسی فی کل حال و ما تنظر علی عینی و دمعی و ما فی البحر اشتاق اللالی دلت سخت است و مهرت اندکی سست دگرها هرچه گویم بر کمالی تزد مالا و مالی غیر قلبی و هذاالقلب فی دنیای مالی چنان مستم ندانم روز از شب و ما اعرف یمینی عن شمالی (چرا از دوستان دل برگرفتی وگرنه در تو دشمن جان حلالی) (؟) به گوشت گر رسانم ناله زار ز سوز ناله زارم بنالی فقد حملت حملا غیر حملی و ما لی طاقتی عن احتمال لب لعل تو را خواندم شرابی «سقاهم ربهم خمرا» زلالی بده ساقی شرابی با نسیمی شرابک اسقنی واشرب حلالی * * * شمارهٔ ۵ لقد فنیت عن الغیر لا وجود سوایی لان نفی وجودی ثبوته لبقایی وجود غیر چو مستلزم شریک و دویی است خیال غیر چرا می‌کنی و غیر چرایی؟ عن البقاء ولا للبقاء من عدم فکیف اثبت شیئا بقائه لبقایی هوالسلام هوالمؤمن هوالملک الحق لقاء خویش ببین گر در آرزوی لقایی لقاء وجهک نور ظلاله یتمدی بذیلها اتمسک بأن تلک لوایی (چو اسم عین مسمی بود ز روی حقیقت ببین به عین خدایی تو را که عین خدایی) فأن سقمت من الحب لاابالی منها لان فیه مرادی و مقصدی و رجایی مرا هوای تو ای عشق لم یزل جان سوخت عجب چه آتش و آبی، عجب چه باد و هوایی لقد شربت شرابا حیاته ابدی فصار ممتزجا ذلک الشراب دمایی بلای عشق تو خوشتر ز جان ماست ندانم «چه آفتی چه عذابی چه فتنه‌ای چه بلایی» نسیم زلف دلاویز دلبر است نسیمی عجب مدار که جان‌ها از او کنند گدایی * * * شمارهٔ ۱ ما نطق خدای کایناتیم بیرون ز مکان و از جهاتیم ماییم به حق چو نطق مطلق آبای وجود و امهاتیم چون قبله ماست روی جانان زانروی همیشه در صلاتیم فردیم و احد چو ذات مطلق زان سی و دو و در صفاتیم از هفت حروف آن سه نامیم زان جمله حروف عالیاتیم محویم چو در مقام توحید فارغ ز بنین و از بناتیم گوییم عیان که وصف ما چیست ما پرتو نور فضل ذاتیم فضل احد آن خدای یکتا خلاق وجود جمله اشیا ای بی خبر از وجود هستی مستی و کنی تو عیب مستی شاهد نشدی به نفس خود چون بیزار ز گفته الستی در عهد خدا کجا رسی تو عهدی که چو کرده ای شکستی الله ظهور کرد از آدم کی بینیش تو که بت پرستی اصنام تو را خلیل بشکست تا باز رهی و هم نرستی از بهر بتان قیام کردی در نار سعیر از آن نشستی تا روی به فضل حق نیاری در دام بلا چو حوت شستی فضل احد آن خدای یکتا خلاق وجود جمله اشیا بشنو سخنی رموز مطلق بی او تو مزن دم از اناالحق زیرا که نه حد توست دانی مهتاب کجا و رنگ زیبق دانی به یقین که فضل حق بود خلاق زمین و چرخ ازرق این صورت «کن » که دار اشیا پیداست که از کجاست منشق از نور خط وجه آدم ایشان همگی به فضل ملحق گر نامه خودبخود بخوانی روشن شودت رموز مغلق می دان به یقین که غرقه گردد در بحر و محیط زود زورق فضل احد آن خدای یکتا خلاق وجود جمله اشیا عاشق که به روی یار شیداست رویی که در او دو کون پیداست هرجا که نظر کند به تحقیق در روی حبیب خویش بیناست زانروی کنایت الهی با او به طریق رمز گویاست کاین صورت نطق و خط دستت کز جمله دست خلق بالاست بیعت نکند اگر بدین دست در نار سعیر جا مهیاست در روی حق است چو روی، عاشق فارغ ز وجود کل اشیاست چون حق به حقیقت اوست موجود علام غیوب جمله اسماست فضل احد آن خدای یکتا خلاق وجود جمله اشیاء ای طالب رمز هر معانی! رمزی است بگویم ار بدانی جز نور نطق فضل یزدان هرچیز که هست هست فانی توحید یگانه بودن است چون در کثرت غیر چند مانی؟ از اسم و مسمیات اشیا راهی به خدا بر ار توانی موجود به حق چو نطق ذات است زین فضل خداست لامکانی چون ذات خداست نطق روپوش موسی شنود که: لن ترانی چون پرده ز روی یار برداشت سلطان سریر جاودانی فضل احد آن خدای یکتا خلاق وجود جمله اشیا ای نور نطق فضل یزدان عالم همه نطق و سر برهان از جنس خلایق دو عالم شد فاش عیان ز نوع انسان آن نور چون یکی است در اصل فضل احد آن خدای دوران (؟) آدم که خلیفه خدا بود عرش است در او ظهور رحمان از نام و نشان هر وجودی بودند ملک تمام نادان آدم چو معلم ملک شد در اسم و مسمیات ایشان بر فرق فلک مکان از آن یافت این عرش سریر فضل دوران فضل احد آن خدای یکتا خلاق وجود جمله اشیا ابلیس لعین خسیس و مردود برتافت ز روی وجه مسجود از لوح وجود وجه آدم حرفی چو نخواند گشت مطرود وین راه برای نسل آدم کرد از خود و آن پلید مردود بی اسم بماند و بی مسما تا نیست شد و نماند موجود از سر پدر شدیم آگاه احمد چو نشان راه بنمود گردید به حق شفیع امت برخاست چو از مقام محمود محمود یمین حق تعالی است چون فضل احد رموز بگشود فضل احد آن خدای یکتا خلاق وجود جمله اشیا ای داده ز روی خود گواهی زانروی سفیدی و سیاهی کاندر شب و روز وجه ما داشت نقش دو جهان، عیان، کماهی زین روی به نزد اهل توحید هر ذره که می روی به راهی چون زان تو است این همه امر می کن به مراد هرچه خواهی از بهر هدایت دو عالم خورشید به روز و شب چو ماهی زد بحر محیط فضل چون موج ماییم در او دوان چو ماهی عرش است سریر و جای سلطان بر تخت برآ که پادشاهی فضل احد آن خدای یکتا خلاق وجود جمله اشیا از روی تو تا که گشتم آگاه بر خون خودم شریک بالله با روی تو هرچه هست فانی است گفتیم حدیث و قصه کوتاه جز روی تو دیدنم حرام است فی الجمله اگر بود به اکراه آه از دل دردمند عاشق گر تو نشوی دلیل این راه با هرکه عنایت تو باشد یوسف صفتش برآری از چاه عشق تو خلل پذیر نبود گر سال بود تمام و گر ماه شد کشته «علی » و گشت فانی در نطق قدیم فضل الله فضل احد آن خدای یکتا خلاق وجود جمله اشیا * * * شمارهٔ ۲ نور عینی این چنین در هردو عالم تا که راست کو به عرش و فرش حق ما را به حرفی رهنماست گوییا از معجز عیسی مریم یافته است این بصارت گرچه از حق هر اولوالابصار راست چون کند هر مرده ای را زنده از معجز مسیح در زمان دریابد آن زنده که او روح خداست نفخه این صیحه واحد در آن کس چون دمد داند آن کس کاین صدا از صوت فضل کبریاست سر حشر و نشر حق گردد بر او روشن روان نامه خود چون بگیرد از خدا بر دست راست سهل و آسان بگذرد از رحمت فضل خدا بر صراط مستقیمش آنکه خط استواست پس کند در صورت (او) نور نطق حق قرار زان که از هر جنتی این جنتش جای لقاست این گذر بر هفت خط ام کند از استوا تا رود در جنتی کان در درخت منتهاست عز و جاه مادران زین روست ای مادر بدان کاین چنین جنت ز حق در تحت اقدام امهاست در چنین جنت «علی » گر بازیابی سجده کن هم بر ابوابش که ابوابش چو ابواب بقاست نور بایست که باشد چون ز هفت ابواب ام پیش را آدم از حق این چنین تحت لواست (؟) هر که یابد راه در معنی این توحید پاک پیش او گر آدم و جنت یکی باشد رواست * * * شمارهٔ ۳ ز اهل مدرسه و خانقاه و جمله دیار سؤالهاست مرا به طریق استفسار . . . * * * شمارهٔ ۱ - ترجیع بند ما مظهر ذات کبریاییم ما جام جم جهان نماییم ای تشنه! بیا که در حقیقت ما آب حیات جان فزاییم ای در غلط از ره دوبینی آیا تو کجا و ما کجاییم؟ معلوم شود که غیر حق نیست از چهره نقاب اگر گشاییم ما را عدم و فنا نباشد زانروی که عالم بقاییم ای طالب صورت خدایی چون بگذری از دویی خداییم شاهنشه اعظمیم اگرچه در کشور نیستی گداییم زلفت چو دلیل ماست امروز در سایه دولت هماییم ظاهر شود آفتاب وحدت از مشرق غیب اگر برآییم در عالم بی چرا و بی چون بی چون و چگونه و چراییم ای خواجه! اگر تو شمس دینی از روی حقیقت آنچه ماییم: روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد درآدم ای ساقی روح پرور ما لعل تو شراب کوثر ما رخسار تو: آفتاب عالم گفتار تو: شهد و شکر ما سودای دراز «کنت کنزا» زلف تو نهاد در سر ما فردوس و نعیم جاودان، نیست بی وصل رخ تو در خور ما در ظلمت آفرینش، آمد خورشید رخ تو رهبر ما کی دل بر ما قرار گیرد تا هست رخ تو دلبر ما در بحر محیط عشقت، ای جان! پرورده شده است گوهر ما اندیشه نبست هیچ صورت جز روی تو در برابر ما ای مصحف بخت و فال دولت مسعود شد از تو اختر ما از مهر تو گشت قلب ما زر شایسته سکه شد زر ما ای جوهری ار ز روی معنی نشناخته ای تو جوهر ما روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم ای گوهر گنج لامکانی جانانه جان و جان جانی در صورت نطق، آشکارا در باطن اگرچه بس نهانی از عین تو شد ظهور اشیا ای گوهر لامکان! چه کانی؟ جانی و جهان و جسم و جوهر هرچیز که بود و باشد آنی بگذر ز خود و ببین خدا را کاین است نشان بی نشانی بر لوح وجود اگرچه حرفی آن نقطه تویی که در میانی چون رفع نقاب کردی از رخ بی پرده شد آب زندگانی ای موسی حق طلب! رها کن بحث «ارنی » و«لن ترانی » اشیا همه ناطقند و گویا لیکن به زبان بی زبانی فانی شو و در بقا وطن ساز ای طالب عمر جاودانی! بر صورت آدمیم، اگرچه در خطه عالم معانی: روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم خورشید جمال ما عیان شد زان، ظلمت شرک و شک نهان شد انوار تجلیات حسنش بر ذره فتاد و ذره جان شد بر جسم رمیم چون نظر کرد او زنده و حی جاودان شد بنمود به هرکه چهره خویش از شک برهید و بی گمان شد از نقطه و حرف خط و خالش اسرار کلام حق بیان شد هر ذره که شد قبول فضلش مقبول زمین و آسمان شد چشمی که شد از رخش منور بینا به جمال غیب دان شد تنزیل و کتاب صورت او تفسیر حقایق جهان شد هفت آیت مصحف جمالش مفتاح رموز کن فکان شد آن دل که نشان وصل او یافت گم گشت ز خویش و بی نشان شد چون قوت صوت و نطق ما بود امری که وجود و خلق از آن شد روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم شد گنج نهان ما هویدا گنجی که از اوست عین اشیا گنجی که عطای فیض او داد یاقوت به کوه و در به دریا گنجی که ز کاف و نون او شد ترکیب وجود عالم انشا گنجی که از او شد آفریده امروز و پریر و دی و فردا گنجی که نصیب هر که شد دید در جنت جاودان خدا را ای صورت غیر بسته در دل سهو و غلط تو هست از اینجا در ظاهر و باطن دو عالم ماییم همه نهان و پیدا ای بی خبر از جهان وحدت بگذر ز دویی و باش یکتا ای مفلس! اگر به گنج معنی خواهی که شوی بصیر و بینا قطع نظر از وجود خود کن از نفی و ثبوت و لا و الا تا بر تو، چو آفتاب مشرق روشن شود این به مغرب ما روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم مخمور می شبانه ماییم پیمانه کش مغانه ماییم مفتاح خزاین سماوات مفتوح شرابخانه ماییم مست لب ساقی «سقاهم » در جنت جاودانه ماییم در کوی قلندران تجرید بی ریش و بروت و شانه ماییم از عالم لامکان و بی کیف مرغ الف آشیانه ماییم چنگ و دف و بر بط و نی و عود اشعار تر و ترانه ماییم آیینه صورت الهی در شش جهت زمانه ماییم ای طالب ذات حق! خدا را گر می طلبی نشانه ماییم بی حد و کرانه ایم، اگرچه حد همه و کرانه ماییم سوزنده شرک و هستی غیر آن آتش یک زبانه ماییم ای خواجه! ز روی واحدیت چون در دو جهان یگانه ماییم روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم در خانه نه رواق گردون ماییم ز اندرون و بیرون لیلی نبود بجز رخ ما بر چهره خود شدیم مجنون ای طالب حق! ببین خدا را در صورت خوب و حسن موزون عشق رخ ماست، آنکه آمد از هستی هر دو عالم افزون ای بنده به نفس شوم تا کی؟ دنیی طلبی ز همت دون روزی که برای آفرینش پیوسته نبود کاف با نون ماییم در این زمانه، ماییم در عالم بی چرا و بی چون (ماییم که بوده ایم و هستیم بر حسن جمال خویش مفتون) کی به شود، ای مریض شهوت! رنج تو ز فرفیون و افیون دیوی که تو را زد، او نخواهد رام تو شدن، چه خوانی افسون؟ ای بی خبر از حقیقت ما! واقف شو از این اشارت اکنون: روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم ماییم جهان «لی مع الله » ما اعظم شأنی، الله الله هستیم ز عاریت فقیری در هردو جهان به فضل حق شاه یک قطره ز هفت کشور ماست از ماهی هفت بحر تا ماه «ای سرو بلندقامت دوست » دور از تو همیشه دست کوتاه آیینه ماه تیره گردد گر زانکه ز دل برآوریم آه با تو غم دل چگونه گویم چون نیستی از غم دل آگاه ماییم عزیز مصر معنی چون یوسف دل برآمد از چاه ای گوشه نشین! مزن دم از عشق زانرو که نه ای تو مرد این راه عشق تو به خود کشید ما را چون جذبه کهربا، تن کاه ای صوفی! اگر چو باده صافی می نوش و مکن ز باده اکراه تا چون خط او شود محقق پیش تو که ما به کام دلخواه: روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم ای رهبر ما به عالم ذات روی تو به حق سبع آیات شایسته تاج سروری نیست آن سر که نشد فتاده در پات ای مشرق آفتاب رویت مشکوة وجود جمله ذرات بی اسب و رخ و پیاده و فیل فرزین تو کرده شاه را مات ای سی و دو حرف خط و خالت در ارض اله و در سماوات انی لعطشت ایها الروح من راحکم قم اسقنی هات آن زمره که لات می پرستند انوار تو دیده اند در لات در عشق رخ تو عاشقی، کو ما صار شهیدا انه مات ای در طلبش نرفته گامی خواهی که رسی به کام هیهات ای صوفی عمر داده بر باد می نوش و بیا که ما مضی فات ماییم چو عین «کنت کنزا» ماییم چو نار و نور و مشکات روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم برقع ز رخ قمر برانداز اسرار نفهته را درانداز از زلف و رخ آتشی و آبی در جان و دل مه و خور انداز صد فتنه و شور و شر برانگیز آوازه روز محشر انداز ظن همه را به حق یقین کن بنیاد شک از جهان برانداز بویی به خطا فرست و آتش در نافه مشک و عنبر انداز هردم ز برای فتنه، رسمی از غالیه بر گل تر انداز ای عاشق سروقامت دوست! در پای مبارکش سر انداز گنج و گهر است عشق جانان خود را تو به گنج و گوهر انداز ای ساقی سلسبیل و کوثر پیمانه در آب کوثر انداز بگشا سر خم که تشنه گشتند این باده کشان ساغر انداز ای طایر عالم هویت وی سی و دو مرغ شهپر انداز روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم ماییم امین سر اسما ماییم حقیقت مسما در صورت آب و خاک پنهان در خال و خط نگار پیدا ای حسن تو در جهان خوبی بی شبه و شریک و مثل و همتا ماییم سفینه ای که در وی جمع آمده است هفت دریا عین همه گر نه ای، چرا نیست غیر از تو حقیقتی در اشیا ای طالب گوهر حقیقت! در بحر دل است، دیده بگشا نظاره صورت خدا کن در سی و دو خط وجه زیبا ای در طلب لقای محبوب دل صاف کن، آینه مصفا هیهات که حق نبینی امروز ای غره به وعده های فردا جز روی تو بت نمی پرستیم ای کعبه حسن و قبله ما چون از گل آدم، ای نسیمی ترکیب وجود ما شد انشا روح القدسیم و اسم اعظم روحی که دمیده شد در آدم * * * شمارهٔ ۲ - مستزاد ای حسن تو دردانه چو ک . . . بنند اعلا چون نقطه فردی و آن نقطه ذات است ز «با» گشته هویدا در دیده مردی شری است ترا در همه گنجینه دل ها ای مخزن اسرار شوری است ترا در همه سر نسبت غوغا هر سوی که گردی آنها که زنند از می عشق تو دم و دم از نفخه عیسی حاصل شده آن دم همه را چون من شیدا از عشق تو دردی خورشید مدام از غم تو گردد و تابد ای نور دو عالم چون مردمک دیده به هر منزل و هر جا بی فایده گردی این نه فلک خرقه کبود از غم عشقت ای شمع دل افروز در خون بکشیدند همه دامان قباها بر خورشید زردی (؟) زین نه پدر و چهار ام و سه پسر را ای حامله دم پرورده چو جان ز آتش و آب و گل ما را در غنچه چو وردی بیچاره نسیمی چو از این چاره فنا شد ناچار فراقت باید شدنش از غم بیهوده دنیا وز هر دل سردی * * * شمارهٔ ۳ - مخمس ترکیب ای مطلع خوبی رخ چون ماه تمامت برخاسته غوغای قیامت ز قیامت در دور رخت تا نبود هیچ ندامت ماییم و غم عشق و سر کوی ملامت گم کرده ز بی خویشتنی راه سلامت با روی تو گویم که چه ماهی است پرآشوب یا هندوی زلفت چه سیاهی است پرآشوب از مردم چشمت که سپاهی است پرآشوب شهری است پر از فتنه و راهی است پرآشوب نه جای سفرکردن و نه روی اقامت حاصل ز دو عالم چو غم عشق تو دارم جز تخم غم عشق تو در سینه چه کارم ای سرو گل اندام سمنبر! ز کنارم رفتی و مپندار که دست از تو بدارم دست من و دامان تو تا روز قیامت من چون به در کعبه مقصود رسیدم از قافله وارستم و از راه رهیدم با ید قلم نسخ بر آن بیت کشیدم من پند رفیقان موافق نشنیدم زانرو شدم آماجگه تیر ملامت ای صوفی پشمینه! لباس عسلی پوش زان خم که خرد می زند از شوق میش جوش بگذر تو از این خرقه و سجاده و می نوش کانکس که نصیحت ز بزرگان نکند گوش بسیار بخاید سر انگشت ندامت گر طالب آنی که بماند ز تو نامی از خانه ناموس برون نه دو سه گامی قربان شو و بشنو ز لب یار پیامی: عیار چو منصور شود بر همه کامی آن است که بر دار کشندش به علامت گر در چمن آن سرو سهی راه برآرد هیهات که قد سرو به دلخواه برآرد چون آه نسیمی به سحرگاه برآرد هرگه که جلال از غم دل آه برآرد سکان سماوات بنالند تمامت * * * شمارهٔ ۴ - مسدس ترکیب ای شاه تخت «من عرف » شد نقد طاعاتم تلف در بقاء بحر لطف دستم تو گیری از شرف تا دامنت آرم به کف یا حضرت شاه نجف در بند عصیانم اسیر دارم گناهان کبیر ای بی مثال و بی نظیر! الحق تویی شاه و امیر افتاده ها را دست گیر یا حضرت شاه نجف! شاها! ولی و داوری مردان عالم را سری هم رهنما و رهبری ساقی حوض کوثری هم یاور و هم سروری یا حضرت شاه نجف! سلطان و شاه کاملی دارم به مهرت خوشدلی شد صبح ایمانم جلی گویم ز راه مقبلی: یا شاه مردان! یا علی! یا حضرت شاه نجف مقصود ذات آدمی در محیط اعظمی هم اعظمی هم اعلمی موسی ید و عیسی دمی سلطان هر دو عالمی یا حضرت شاه نجف! دشمن ز تیغت سینه چاک از تیغ غم بادا هلاک ایمان و مولای تو پاک دیگر ندارد هیچ باک آن را که برداری ز خاک یا حضرت شاه نجف! * * * شمارهٔ ۵ - مسمط هرکس که دید خال و خط و موی و روی تو آشفته شد چو موی تو بر گرد روی تو در جست و جوی وصل تو و گفت و گوی تو سرگشته ام به هر طرف از آرزوی تو ناقابل است آن که بنامد به کوی تو آن کس که در گذار تو افتاد قابل است روز ازل که مهر ترا در خور آمدم چون دانه ای فتاد از آن بر سر آمدم یک چند به خوشه رفتم و گوهر آمدم (؟) آخر به دور داس فلک چون درآمدم چندان که گرد خرمن هستی برآمدم کاهی نیافتم که ز ذکر تو غافل است بردار از رخ ای مه نامهربان! نقاب تا منفعل شود ز جمال تو آفتاب دارم بیان حلقه زلفت هزار تاب در آتش فراق تو دل می شود کباب از آرزوی روت تشنه بمیرم ننگرم به آب (؟) آب حیات بی تو مرا زهر قاتل است روی تو شمع مجلس مستان آشناست آیینه جمال تو جام جهان نماست محراب ابروی تو مرا قبله دعاست در دور چشم مست توام می نصیب ماست هر صوفی ای که باده ننوشید بی صلاست هر عالمی که عشق نورزید جاهل است آبی اگر ز کتم عدم آیدت به یاد از آب و خاک و آتش تن بگذری چو باد کیخسرو و سکندر و کاووس و کیقباد بر منزل جهان زدند خیمه مراد روزی اگر به کوی مرادی رسی عماد! آنجا مقام توست گذر کن که منزل است * * * شمارهٔ ۶ دانی بیان آنکه اذا الشمس کورت معنی چه گفته‌اند بزرگان پارسا یعنی وجود «فضل » سر از خاک برگرفت خورشید و ماه را نبود آن زمان ضیا * * * شمارهٔ ۷ جرمی که کرده ام اگر آری به روی من مانند ابر آب شوم در دم از حیا گر من گنه کنم کرمت بی نهایت است شب را امید هست که روز آید از قفا * * * شمارهٔ ۸ توبه کند کسی که به وقت گل از شراب کی توبه اش قبول کند غافرالذنوب قطع تعلق از همه لذات کرده‌ایم الا ز جام باده گلگون و روی خوب * * * شمارهٔ ۹ آدم به سهو کرد خطایی و سجده کرد زو درگذشت حق که خداوند عالم است بر آدمی ز غفلت اگر واردی رود تو نیز درگذر که ز فرزند آدم است * * * شمارهٔ ۱۰ - ماده تاریخ قتل فضل الله شرق و غرب از فتنه یأجوج چون شد پرفساد تی و میم و واو و ری قد کان جبارا عنید مظهر لطف الهی، هادی انس و ملک آن که مثلش کس ندید و هم نخواهد نیز دید چون به ظلم از ملک شروانش طلب کردند و رفت بر در آلینجه بود آن نطفه شمر و یزید خوک و خرس و دیو و دد، مردود ملعون نجس بد فعال و بد سیر بدبخت و مردار پلید مستحق لعنت حق، مشرک ملعون سگ آن که نامش بود میران شاه شیطان مرید روز آدینه که بد عید مساکین از قضا ثامن ماهی که خوانندش به تازی ذوالقعید رفته از تاریخ هجرت بود ذال و صاد و واو قل کفی بالله یعنی فضل یزدان شد شهید * * * شمارهٔ ۱۱ ذات آمد اب اسما، اسم آمد ام فعل شیر از پستان اسما می‌خورد طفل بشیر این سخن را درنیابد آن که در پیش خسان خوانده باشد از جمالت شرح نسیان کبیر * * * شمارهٔ ۱۲ سر زلفش دو عالم را به یک جو برنمی‌آرد بیا ای خواجه! گر هستت سر سودای بازارش بیا و خرمن تقوی به باد عاشقی بر ده که دارد آتش موسی شراب ناب اسرارش نسیمی عهد دلداری نبسته است آنچنان با تو که در دنیا و در عقبی بود غیر از تو بازارش * * * شمارهٔ ۱۳ گرچه شیطان الرجیم از راه انصافم ببرد همچنان امید می دارم به رحمان الرحیم گر گناهی کرده ام: اغفرلنا، هستی غفور ور خطایی کرده ام: استغفرالله العظیم * * * شمارهٔ ۱۴ خدا را، مصطفی را، مرتضی را حسن شاه و حسین کربلا را به زین العابدین آن سرور دین محمد باقر آن ماه دجی را به علم جعفر صادق چو کاظم امام شاه علی موسی الرضا را تقی و با نقی شه عسکری هم محمد مهدی صاحب لقا را نسیمی را ز لطف خود ببخشای شفیع آورده است آل عبا را * * * شمارهٔ ۱۵ هرکه باید فیض از «من عنده علم الکتاب » می رسد «السابقون السابقون » او را خطاب عاقبت عالم فرو خواهد گرفت این نور پاک ای خوشا آن کس که در ادراک او دارد شتاب * * * شمارهٔ ۱۶ بر بساط عشق این شطرنج ذات سی و دو آمد به بازی کاینات خانه ها را نیک بین و نیک دان تا نباشی بر بساطش شاهمات * * * شمارهٔ ۱۷ ای «سقاهم ربهم » نام لبت آب حیوان جرعه جام لبت روح قدسی دردی آشام لبت خون عاشق ریختن کام لبت * * * شمارهٔ ۱۸ گر مرا پیش سگانش نیست عزت، دور نیست حرمت هرکس عزیز من بقدر عزت است گر پریشان شد دل از زلفش نسیمی! دور نیست زان که در هریک پریشانیش صد جمعیت است * * * شمارهٔ ۱۹ از نسیمت نفخه عیسی دمی است وز دمش هردم مسیح مریمی است بر درت هر ذره‌ای جام جمی است مست عشقت هر نفس در عالمی است * * * شمارهٔ ۲۰ پرده از رخسار خود بردار باز این حکایت را فرو مگذار باز یوسف مصری شعار آمد پدید ای عزیزان! بر سر بازار باز * * * شمارهٔ ۲۱ ای جهان عشق بی رویت حرام هردم از ما بر رخ و زلفت سلام مصحف روی تو می خوانم تمام مژه و ابرو و زلفینت کلام * * * شمارهٔ ۲۲ آفتاب مشرق از مغرب زمین شد پدید از فضل رب العالمین روز دنیی رفت و آمد یوم دین چشم حق بین باز کن حق را ببین * * * شمارهٔ ۲۳ ای نسیم سحری! غالیه‌بار آمده‌ای مگر از سلسلهٔ سنبلِ یار آمده‌ای گر نداری هوس ریختن خون هزار چیست ای غنچه! که با خنجر خار آمده‌ای ای گل! ار سرخ برآیی عجبی نیست که تو شرمسار رخ آن لاله‌عذار آمده‌ای * * * شمارهٔ ۲۴ چه مرغ است آن که دارد بیست و یک حرف نه پر دارد نه پا دارد نه، خود، سر همه عالم فرو بگرفت سرش تعالی شانه والله اکبر * * * شمارهٔ ۲۵ من آن مردم که پیش از مرگ مردم تن خود را به گورستان سپردم بیا تا دست از این دنیا بشوییم قلندروار تکبیری بگوییم * * * شمارهٔ ۲۶ آن کتابی که پر ز اسرار است منطق الطیر شیخ عطار است * * * Kitabxana.az · https://kitabxana.az/authors/nasimi İctimai mülkiyyət (müəllifin vəfat ili: 1419). Public domain (author died 1419). Original text only.