Usta Abdulla. Əsərləri Usta Abdulla (1865–1943) == Qoşmalar == Ağlama Nə sevda tapıbsan, divanə könlüm? Əlbət gedənlərin gələr, ağlama. Yaradan yar olar, bir nəzər salar Nabələd yolları bular, ağlama. Nə gəzə bilmirsən, dözə bilmirsən, Oxuya bilmirsən, yaza bilmirsən. Tutub səni qəhri-qəza bilmirsən, Ağlayanlar bir gün gülər, ağlama. Bu gen dünya Abdullaya dar olsa, Zərrəcən nəzəri kirdigar olsa, Eynin yaşı çeşmələrdən car olsa, Bir gün göz yaşını silər, ağlama. * * * Axtarırsan Ahu nigah, ay həsrəti xumarın, Dolanıb bağlarda bar axtarırsan. Gözü yolda qalan intizarın var, Ya da xəstə üçün nar axtarırsan. Hayana baxırsan, tökürsən yaşı, Sənin bu ah-nalən yandırır daşı. Sənə kar eyləyir eşqin ataşı, Ya da pərvanəsən, nar axtarırsan. Gözəl, sənin bu halını görəndə, Suvar oldu qəm qəndəli səməndə. Ya istəkli dostun keçib kəməndə, Ya müşkülə səbəbkar axtarırsan. Yazıq Abdullayam, yetmədim nəfə, Qəm yazdım dəftərə yenə bir səhfə. Züleyxasan, eşqin düşüb Yusifə, Ya özünə layiq yar axtarırsan. * * * Qəza bax Nagah yerdən sərsər əsdi sərimə, Necə tutdu məni qəhri-qəza, bax! Bir ox dəydi keçdi balu-pərimə, Pərvanətək məni saldı gözə, bax. Geyinib məclisdə dolanır ağı, Mən olmuşam ala gözün dustağı. Yenə məclisimdə gəzdirir ağı, Yar tutubdur bir əlində məzə, bax. Abdulla qocalıb gör nə söyləyir, Təzdən eşqə düşüb, “mənəm-mən” – deyir. Qəlbən dost olanlar belə söyləyir, Eşqə düşüb, Sənan olub təzə, bax! * * * Bilə Hər yetən gözələ gözəl demərəm, Gözəl odur, yar qədrini yar bilə. Bülbül güldən ötrü bağı dolanır, İnsaf deyil, ləzzətini xar bilə. Şeyda bülbül yuvasından çaşanda, Eynim yaşı mövcə gəlib coşanda. Sevgi sevgisindən ayrı düşəndə Sağlığı canına ahü zar bilə. Hər kəs özü çəkər xəcalətini, Görmədim namərdin ədalətini. Dost gərək dostunun əmanətini Saxlaya yanında, yadigar bilə. Bil, Abdulla dəryalara dalıbdı, Şikəstə könlünü zülmə salıbdı. Aşıq qardaş, əlac sənə qalıbdı, Dost gərək dostunu ümidvar bilə. * * * Ana bilməsin Gedən qasid, sən Allahı sevirsən, Elə gəlsin getsin, ana bilməsin. Arif çoxdur məhəbbəti anlayar, Pünhan gəlsin, bizim xanə1 bilməsin. Qəvvas olan dəryalardan daş tapar, Qəlbi yanan rüxsarı yaş tapar, Arif çoxdur məclisində baş tapar, İşarət anlayıb, qana bilməsin. * * * 1 Ev Seyraqublar dost yoluna düzülər, Ah çəkməkdən bağrım başı üzülər. Bir muyu üzülsə, canım üzülər, Elə sığal çəksin, şana bilməsin. Abdullayam, necə dözüm fərağa, De, təşrif buyursun, gəlsin otağa. Cəllad qaşlarına canım sadağa, Müjganları çatıb qana, bilməsin. * * * Eyləsin Bir kimsə yox izhar edəm dərdimi, Deyəm durub mənə dərman eyləsin. Rəhm qılsın bu aşiqin halına, Şikəstə könlümü xəndan eyləsin. Gecə-gündüz çağırıram mən Tanrı, Könlüm mətləbini sən yetir barı. Hər kimin ki, vardı vəfalı yarı, Şirin canı ona qurban eyləsin. Mən fəqirə çox eylədin sitəmi, Günbəgün artırdın möhnəti, qəmi. Xar olubdu qızılgülün həmdəmi, Şeyda bülbül ahu-fəğan eyləsin. Sənə qurban olum gözəllər xubu, Mina gərdən, sinə mərmər, qədd tubu. Bir aşiqin ayrı düşsə məktubu, Yaxa yırtsın dildə giryan eyləsin. Ağ üzə düşübdü siyah xalları, Əcəb açılıbdı qönçə gülləri. Sənətkar der: müşkü-ənbər telləri, Töksün sədri üstə əfşan eyləsin. * * * Çağında Bir ox vurdun ürəyimin başına, A bimürvət, günün batan çağında. Naşı ovçu durub ov bərəsində, Maral gəldi keçdi atan çağında. Doldurub verəsən ipək sağıdan, Qurtarmadım bu bimürvət yağıdan. Səni nist olasan, məclis dağıdan, Şirin ixtilatın qatan çağında. Qafıldan canıma saldın azarı, İl müddət çəkirəm bu ahü-zarı. Açılsa Yusifin Firdos bazarı, Sən al Abdullanı satan çağında. * * * Çəkə bilməz İstəyirəm qaçam diyarbadiyar, Könül vətənindən əl çəkə bilməz. Bülbül çəkər qızılgülün qəhrini, Bülbülün qəhrini gül çəkə bilməz. Yağı oldu qohum-qardaş, el mana, Yaxın ikən uzaq düşdü yol mana, Çərxi fələk dərdi verib bol mana, Yükləsən bir qatar fil çəkə bilməz. Haqdı nahaq deyil haqqın divanı, Müxənnətin olmaz namı-nişanı. Zərrəcən nəzər salsa Kərəmin kanı, Yığılsa ayağımı el çəkə bilməz. Mərd igidlər ad artırar bəs eylər, Namərd etdiyinə çox həvəs eylər, Murdar məxas zənbur kimi səs eylər, Şan bağlaya bilməz bal çəkə bilməz. Dostların üstünə dada gedərlər, Müşküldə salarlar yada gedərlər. Çoxlu ömür sürüb bada gedərlər Abdulla bu işə qol çəkə bilməz. * * * Çəkə bilməz Əyyami-qəzada, dəhri-dünyada, Bilirsənmi, nə bəlalar çəkmişəm?! Ahu-zar, müsibət dünyadan çıxıb, Leyli-nahar nə nalalar çəkmişəm. Dağıldı mahalım, pozuldu elim, Tükəndi dövlətim, gödəldi dilim, Əyildi qamətim, büküldü belim, Nə qazamat, nə qalalar çəkmişəm. Abdulla, bir yana yetmədi dadım, Hayana düşdümsə, yandırdı odum. İtib dülgərliyim, batıbdı adım, Aranlarda nə alalar çəkmişəm. * * * Dilim-dilim Aşıq, nə yar deyib fəğan edirsən? Titrəyir ağzımda, yar, dilim-dilim. Baş yastıqda, gözü yolda qalmışam, İstəyir dağlardan qar, dilim-dilim. Eşqin firqətindən bəlkə çaşmışam?! Dərd əlindən başım alıb qaçmışam. Onun həsrətindən xəstə düşmüşəm, İstərəm köksündən nar dilim-dilim. Heç bilmirəm nə xəyala dalıbsan? Haldan salıb ixtiyarım alıbsan. Yazıq Abdullanı gözdən salıbsan, Al xəncəri, məni yar dilim-dilim. * * * Qadağa düşdü Bir maral dalınca ovçutək düşdüm, Getdi, dostlar qovdu, o dağa düşdü. Mən yarı görməkçün canımdan keçdim, Bivəfa yar məndən uzağa düşdü. Təbib yoxdu, qövr eləyir yaralar, Gül irəngim günbəgündən saralar. Seyraqublar vurdu, dəydi aralar, Onçu1 dost yoluna qadağa düşdü. * * * 1 Onun üçün Dost ürəyi bir-birinə qatılı, Haqdan başqa bilən yoxdu batılı. Sənətkar föcuna qürrə atılı, Abdulla dostlara sadağa düşdü. * * * Gəlsin Canım qasid, Məcnun kimi gözlərəm, Get yara deginən, bulağa gəlsin. Mən bülbüləm güldən ötrü yanıram, Gül dərmək istəsə bu dağa gəlsin. Ala gözlərindən badə içmişəm, Alışmışam, eşq oduna bişmişəm. Onun həsrətindən xəstə düşmüşəm, Xəstəni yoxlasa, otağa gəlsin. Aman qasid, necə yardan küsüm mən, Firqətindən xəzan kimi əsim mən. Malım yoxdur ona qurban kəsim mən, Canımdır yolunda sadağa, gəlsin. Abdullayam, canım ona qurbandı, Eşqin atəşinə bədənim yandı. Azad yaşayışdı, gözəl dövrandı, Yoxdur ona qorxu-qadağa, gəlsin. * * * Gərəkdi Dörd hərifnən namə yazdım gözələ, Vəsfi düşə bu mahala gərəkdi. Rey qaşların şəhd eyləyir hər yana, Gözləri nun təki ala gərəkdi. Can gərəkdi eşq oduna qalana, Fələk verdi cavan ömrüm talana. Əl köksündə sübhə kimi dayana, Ah çəkə, göz dikə yola gərəkdi. Məni uğradıbdı bir olmaz dərdə, Nahaq pünhan sirrin verdin namərdə. Sinədən gen ola, dəhanı xırda, Alıb göndərəsən çala gərəkdi. * * * Gör Aşiq olub gəzən diyarbadiyar, Məddəsiz, mənasız söz olarmı, gör? Eşqin atəşinə giriftar olan, Mənim kimi dərdi yüz olarmı gör? Bir katib gərəkdir yaza, oxuya, Ətir verə müşkü ənbər qoxuya. Bir igidin oxu daşa toxuya, Onun dərdi-qəmi az olarmı gör? Əvvəl fikir olar işin gerisi, Hər mətahın olar öz müştərisi. Bezin haşiyası dovşan dərisi, Xorasan məxməri xəz olarmı gör? * * * 1 Alaq otu Abdulla istəyir qışı yaz ola, Açıla bir könül sərəfraz ola. Bir adam əzəldən kələkbaz ola, Onun da ilqarı düz olarmı gör? * * * Görəndə Könül cavanlaşır əlli sinində, Sevgili alagöz yarı görəndə. Xəstə könlüm görün nə hala düşür, Yay zamanı dağda qarı görəndə. Qəsd eyləməz, zalım, insan insana, Dərdindən, vallahi gəlmişəm cana. Ovçunun ürəyi dönməzmi qana, Tordan uçan bir şikarı görəndə. Abdulla, könlündə dərd çatıb yüzə, Qəsdin yoxsa məni salmaqdı düzə? Çirkinlər rübəndi bürüyər üzə, Sən bürünmə vəfadarı görəndə. * * * Gülə-gülə Zimistan zəhmətin çəkəndə sənin, Yenə aşiq olub ağ gülə-gülə. Dolanıb bağçanı, gəzirdi bağı, Çəkib sinəsinə dağ gülə-gülə. Gözəlin ləzzəti qaşı, gözdədi, Atdı, xədənginin oxu bizdədi. Demək olmaz gəlindədi, qızdadı, Alıblar canımı bax gülə-gülə. Qaşın cəllad, gözün mənnən yağıdı, Qoynun içi səkkiz cənnət bağıdı, Yazıq Sənətkarın məlul çağıdı, Bilməyib yandırır sağ gülə-gülə. * * * Gülə-gülə Uca boylu, şirin dilli bəxtəvər, Qalırsan qaydıma qal gülə-gülə. Gecə-gündüz mən çəkirəm ahu-zar, Alırsan canımı al gülə-gülə. İnciyəm gözəlin beyilqarından, Hazar müxənnətin etibarından. Hicran sənətindən, qəm anbarından, Yükləyibsən mənə bol gülə-gülə. Əyləşəydim, yar yolunda qalaydım, Yalvaraydım, bir könlünü alaydım. Abdullayam, bir az cavan olaydım, Salaydım boynuna qol gülə-gülə. * * * Xanım Dürdanəsən, xoş gəlibsən cahana, Qaşların bənzəyir kamana, xanım. Söylərəm vəsfini bil ki, hər yana, Daşıb qərq etməsin ümmana, xanım. Bəxtəvər xəlq edib səni Yaradan, Bəzəyin, düzəyin şaldan, xaradan. Silkinib sonatək çıxsan aradan, Elə bil gələrəm imana, xanım. Mənim can deməyim layiqdi sana, Büllur buxağından pay çıxar mana. Bu qoca vaxtımda gəlləm imana, Abdulla yolunda divana, xanım. * * * Harda mən İnsan gərək özlüyündə düşünə, Necə gəzim, kimlə gəzim, harda mən. Yoldaşlarım uyğun ola özümə, Danışanda utanmayam orda mən. Gələndə məclisə biləm yerimi, Niyə duram görən kimi birini. Ya danışam, ya da verəm sirrimi, Cəhli düşə məğlub olam zorda mən. Gərək hörmət edəm özüm-özümə, Danışanda sərhəd qoyam sözümə. Uzanmaya qoşa barmaq gözümə, Çırpınmayam balıq kimi torda mən. Abdullayam, hər hesabı qanmışam, Haqsızlığa alışmışam, yanmışam. Çoxlarını candan əziz sanmışam, Heç görmədim yaxın gələn darda mən. * * * Həcər Səhər vaxtı qəfil çıxdı qarşıma, Sandım sənsən bağçalarda gül, Həcər. Tərpənəndə “zey-zey” deyir zəbanın, Canım alıb dəhanında dil, Həcər. Sən gələn ocağa canım sadağa, Eyni zənbur şan çəkibdir dodağa. Buxaq büllur, gül yapışıb yanağa, Zənəxdan üstündən düzüb tel Həcər. Kəkliyin gözləri, Həcərin qaşı, Sinəmə salıbdı yanar ataşı. Leylinin vədəsi, çeşmənin başı, Məcnun kimi mən gözlərəm yol, Həcər. Xəstə olan yalvaracaq sağlara, Çağ gəzəni çağ yetirsin çağlara. Təşrif buyur gedək qoşa bağlara, Pişvazına gəlsin bizim el, Həcər. Abdullayam, eşq oduna qalannam, Vardan keçib dost yolunda talannam. İzin versən qulluğunda dolannam, Qəbul etsən ollam sənə qul, Həcər. * * * Yol kənarında Səhər şikarında çıxdı qarşıma, Bir cüt gözəl gördüm yol kənarında. Bülbül güldən ötrü bağı dolanır, Ömrünü qoyubdu gül kənarında. Məhbus edir göydə gəzən quşları, Dağıdır xəyalı, alır huşları, Ucu əbrişimli siyah saçları, Cığa pərvazlanır tel kənarında. Bağban olan gül becərər bağlarda, Xəstə olan gözü qalar çağlarda, Ovçu olan gedər gəzər dağlarda, Abdulla dolanır el kənarında. * * * Qalamaqdadı Yenə qəm ləşkəri hücum gətirib, Sinəmi eşq odu qalamaqdadı. Hərə bir tərəfdən qılınc götürüb, Könlümün evini talamaqdadı. Anlamışam bu fələyin fəndini, Ömrümün arxının sökür bəndini. Çinləyib əlində qəm kəməndini, Atıb gərdənimə dolamaqdadır. Çalışır insanı sala fəndinə, İnanmıram müxənnətin andına. Qoyub Abdullanı qəm sapandına, Atacaqdı bir gün bulamaqdadı. * * * Qarışar Mərdlərin içindən seçin namərdi, İlqarsızdı, gedib elə qarışar. Kökündən çıxardın qara tikanı, Hayıfdı, ətirli gülə qarışar. Alçaq adam qarışdırar aranı, Bayquşda adətdir: sevər viranı. Odun sayma qarağanı, turanı, Yandırsan, köz olmaz, külə qarışar. Ağac bəlli olar yaxşı barından, İyidlər seçilər düz ilqarından. Abdulla, ev tikmə qışın qarından, Yazda gün əridər, selə qarışar. * * * Qayıtdı Bir maral baxışlı, tərlan cilvəli, Gəldi məni gördü, baxdı, qayıtdı. Pünhanı göstərdi gül camalını, Buxağına şəbnəm doldu, qayıtdı. * * * Mənəm Arif məclisində, qanan yanında Hər sözü dillərdə yayılan mənəm. Eşqin atəşidi yanan canımda, Qəza qamçısıyla döyülən mənəm. Taqət olmaz qəriblərin dizində, Mürvət olar mərd iyidin özündə. Səksənində, doxsanında, yüzündə Qəflət yuxusundan ayılan mənəm. Yatmış idim, bəxtim məni oyatdı, Qəzanın qədəri kəməndin atdı. Mahalım Göyçədi, sakinim Zoddu, Sənətkar Abdulla deyilən mənəm. * * * Nişanası Duman, çiskin qalxdı ərşi-səmaya, Görünmür gözümə dağ nişanası, Əcəl gəlib, ömür gedib fənaya, Yoxdur bu yerlərdə ağ nişanası. Duman, çiskin məni qara yetirdi, Çəkdi Mənsur kimi dara yetirdi. Müxənnət cismimə yara yetirdi, Yoxdu bədənimin saf nişanası. Fələk bərhəm etdi, pozdu növrağı Dağ üstən çəkibdi üstümə dağı, Bülbül fəğan edər, dolanar bağı Görəndə gül üstə zağ nişanası. Dastan olum, necə düşüm dillərə? Məcnun kimi fələk saldı çöllərə. Yandı qara bağrım döndü küllərə, Yoxdu ürəyimdə yağ nişanası. Abdullayam, əlim əldən üzüldü, Seyraqublar dörd yanıma düzüldü. Fələk vurdu növrağımız pozuldu, Yoxdu gülşənimdə bağ nişanası. * * * Olan varmı Arifi-müəzzəm, ey nuri didəm, Mənim təki ömrü bad olan varmı!? Qohumdan, aşnadan, dostdan, tanışdan Xəyalı dolanıb, yad olan varmı? Hər kəs özü mətləbinin qanmayan, Dünya cifəsini nəhyi sanmayan. Fələk əli dəyib, çərxi dönməyən, Ləzzəti dahanda dad olan varmı!? Dağlar qan ağlayır, düşüb borana, Daha bundan sonra çətin yarana, Göyçə yasa batsın, qaldı virana, Daha Ələsgərtək ad olan varmı!? Mənim üçün nə ata var, nə ana, Arif gərək bu mətləbi tez qana. Minək qəm atını, çıxaq cahana, Görək bu dünyada şad olan varmı!? Hacı Əliş ağanı talan eylədin, Səməd bəyi gördün, yalan eylədin, Bizi viran bağa bağban eylədin, Qan ağla, sızılda, ha dolan varmı!? Günbəgündən bağlayıram mən vərəm, Könül sakit olub heç tapmır aram. Nə Şirin, nə Fərhad, nə yazıq Kərəm Abdullatək cismi od olan varmı!? * * * Olmaz-olmaz Yaxşıya bəd demə, düz demə nəsə, Çalış toxunmasın sözün bir kəsə. Kökü yerdə olub Günəş görməsə, Hər bitən ağacda bar olmaz-olmaz. Şirə döşürsən də sən ətək-ətək, Arı bal toplamaz olmasa pətək. Uca ağaclarda bar olmayantək, Namussuz sifətdə ar olmaz-olmaz, Sənətkar, sözün yaz, durma fəth eylə. Gəzib yaylaqları sən gülə-gülə, Fəqət bağlanmasan obaya-elə, Bil sözün dillərdə car olmaz-olmaz. * * * Sanınca Səxavətsiz dövlət nəyə gərəkdir? Əgər yığsan bu dünyanın sanınca. Mərifət lazımdır bir insan üçün, Hökmü olsa Dağıstanın xanınca. Qəlbimdə gəzirəm şeyxi-Sənanı, Belə qərar verib Kərəmin-kanı. Qanmazın yanında qananın canı Üzüləcək, o da mətləb qanınca. Abdullayam, dostla ara dəyibdi, Çünki olub bəxti qara, dəyibdi. Sinəmə hesabsız yara dəyibdi, Qərar tutsa bir zənburun sanınca. * * * Səxavətsiz dövlət nəyə gərəkdir Səxavətsiz dövlət nəyə gərəkdir, Əgər yığsan bu dünyanın sanınca. Mərifət lazımdır bir insan üçün, Hökmü olsa Dağıstanın xanınca. Qəlbimdə gəzirəm Şeyxi-Sənanı, Belə qərar verib kərəmin kanı. Qanmazın yanında qananın canı, Üzüləcək, o da mətləb qanınca. Abdullayam, dostla ara dəyibdi, Çünki olub bəxti qara, dəyibdi. Sinəmə hesabsız yara dəyibdi, Qərar tutsa bir zənburun sanınca. * * * Şəlaləsindən Ey dost, hüzuruna salamlarım var, Bu şəfəq könlümün şəlaləsindən. İstərəm adına bir dastan quram, Dağlar nərgizindən, dağ laləsindən. Fikrin həmdəmidi ləli-gövhərin, Sözün qiymətlidir, düşünsən dərin. Nə gözəl yaranıb misilsiz sərin, Yaqutun, mərcanın dürdanəsindən. Parlaq elmlərin dönüb çırağa, Möhtac deyil nə piltəyə, nə yağa. Arzum budur, bir gün düşmə irağa, Sənətin, ilhamın piyaləsindən. Çox qalandım üst-üstündən közə mən, Dərd demədim doxsana mən, yüzə mən. İstərəm hayqıram, çıxam üzə mən, Həyatın dəhşətli məngənəsindən. Ey mənim sədəfim, mərcanım, dürrüm, Bağınız, bağçanız solmasın görüm! Ömrünə calansın Sənətkar ömrüm, Qardaşlıq adının dost bərəsindən! * * * Şirinmiş Bunu yaxşı bilir arif olanlar, Qürbətdə yar sevmək nə şirin imiş. Bir oğul atadan artırsa işi, Əcəb, el içində afərin imiş. Məcnun kimi ov quşunu ovladım, Zəncir saldım dost kuyində oynadım. Dərin, dayaz dəryaları boyladım, Hicranın dəryası nə dərin imiş! Nadan olub xeyir-şərin qanmayıb, Hədər bu dünyanı səhli sanmayıb, Dünyanın varına heç aldanmayıb, Abdullanın könlü nə sərin imiş. * * * Yaxşıdı Qədəm qoyub bir məclisə varanda, Həcv-hədyan sözdən bəli yaxşıdı. Namərdin bir kəlmə acı sözündən, Mərdin sillə çəkən əli yaxşıdı. İyiddə var olsa ürəkli olar, Ağlı dürüst olsa gərəkli olar. Kim olsa vətəndə dirəkli olar, Bihudə gəzməkdən ölü yaxşıdı. * * * Yavaş-yavaş Səhərdən bir gözəl oxladı məni, Dağıldı üzünə tel yavaş-yavaş. Dedim bir kərəm et, dərdimi deyim, Qoymadı açmağa dil yavaş-yavaş. Əllər incə, tellər incə, dil incə, Canım çıxdı dəstinə gül verincə. Cəfa çəkib belə gözəl görüncə, Mən deyim halımı bil yavaş-yavaş. Belə gözəl doğmuyubdu anası, Dağlar maralıdı, çöllər ahusu. Budur Abdullanın səndən arzusu, Bir əyləş yanımda, gül yavaş-yavaş. * * * Yavaş-yavaş Ala gözlüm, halallaşaq ayrılaq, Yadıma düşübdü el yavaş-yavaş. Can ayrılır, cəsəd qalır viranə, Aç siyah zülfünü, yol yavaş-yavaş. Götürüb dəstinə gəzdirsən ağı, Mən olmuşam ala gözün dustağı. Məhşər, qiyamətdi ayrılıq çağı, Dolansın boynuma qol yavaş-yavaş. Sərinə qoyubsan qızıldan tacı, Düşüb Abdullanın bil ehtiyacı. Müddətdi xəstəyəm, dəhanım acı, Süzülür ləbindən bal yavaş-yavaş. * * * Yaz, qələm, indi İzin versən durum, dönüm başına, Mənim ərzi-halım yaz, qələm indi. Gəl rəhm eylə gözdən axan yaşıma, Dostun zəhmətinə döz, qələm, indi. Dostun həsrətindən olmuşam Sənan, Misirdə satılır Yusifi-Kənan, Dilimdə əzbərdi, könlümdə pünhan, Eyləyib dərdimi yüz, qələm, indi. Hər nə söz deyilsə götürən sənsən, Könlüm mətləbini bitirən sənsən, Yaxşını yamana yetirən sənsən, Yaraşır şəninə söz, qələm, indi. Sən lövhi-məhvuzdan olubsan aşkar, Sənə nəzir qılıb qəni-kirdigar. İsmim Abdulladı, özüm sənətkar, Sizə ümidvarıq biz, qələm, indi. * * * Yetər Bahar fəsli yaz ayları gələndə, Açılarmı sənin kimi gül, Yetər?! Ay qabağın, qələm qaşın, gül üzün, Nə şirindi dəhanında dil, Yetər! Qəzanın qəhrindən yetmişəm cana, Vəsfini yazıram, düşsün cahana. İstəyirsən məni atdır ümmana, İstəyirsən qoy aparsın sel, Yetər! Ala gözlərinə mayıl olmuşam, Dostun zəhmətinə qayıl olmuşam, Eşqin firqətindən zayıl olmuşam, Bir yetişib dərdi dilim bil, Yetər. Dal gərdənə həmayıllar taxıbsan, Neçə canlar eşq oduna yaxıbsan, Türfə gözəllərlə seyrə çıxıbsan, Sana baxır, köks ötürür el, Yetər. Abdulla ömrünü veribdi bada, Pərvanə cismini yandırdı oda. Ölüm haqdı insan üçün dünyada. Vəfa yoxdu bu dünyada, bil, Yetər. * * * Təki A beymürvət, cavan qəddim əyibsən, Alıbsan canımı alası təki. Qələm qaşın, ay qabağın, gül üzün Açılıb dağların lalası təki. Dal gərdənə həmayıllar taxıbsan, Başa vəsmə, gözə sürmə yaxıbsan. Müjgan oxun sinəm üstə çaxıbsan, Alıbsan Xeybərin qalası təki... Baxtımın qapısın bağlar qoyubsan, Çəkib sinəm üstə dağlar qoyubsan. Sən ki, Abdullanı ağlar qoyubsan, Çəkirəm Kərəmin nalası təki. * * * Var Əziz dostum, xəbər alsan halımı, Deyə bilməm, məni dərdə salan var. Daha bundan artıq tab eyləmərəm, İntizaram, gözü yolda qalan var. Bir rəhm eylə gözdən axan yaşıma, Təcüb qaldı cərxi-fələk işimə. Hərdən-hərdən gəldim yollar başına, Dedim, bəlkə yar yanından gələn var. Göz yaşımla namə yazdım canana, Aman, ayrılığı kar etdi mana. Axdı eynim yaşı döndü ümmana, Qəvvas olub dəryalara dalan var. Əzəl başdan mən yanıram, yar mənim, Qızılgülüm niyə qucur xar mənim? Bu səbəbdən intizarım var mənim, Məndən qeyri həsrətindən ölən var? Uşaqlıqdan çox çəkmışəm cəfasın, Seyraqublar niyə sürsün səfasın? Abdullanın görməmisən vəfasın, Nazlı yarın sözlərində yalan var. * * * Zülflərin O qızıl şananı alıb dəstinə, Nazik əllərinlə dara zülflərin. Çin-çin eylə dal gərdənə həmayıl, Məlhəm eylə, bağla yara zülflərin. Gözəl görməmişəm belə bir maya, Qoy söz deyim, a gərdəni minaya. Camalın bənzətdim günəşə, aya, Saldı məni ahu-zara zülflərin. Bu baxışın neçə canlar alacaq, Almasa da qeyri hala salacaq. Şahmar kimi çoxlarını çalacaq, Nə göyçək yaraşır qara zülflərin. Mələklər şahısan, behişt hurisi, Elə bildim sənsən göylər pərisi. Bədirlənmiş aydı üzün şöləsi, Rəhm qılsın günahkara zülflərin. Sənətkar Abdulla oldu divana, Kafər görsə o da gələr imana. Mən ata, sən bala, düşmə gümana, Çəkdi məni bu bazara zülflərin. * * * == Gəraylılar == Arasında Səhərdən sərvi boylunu Gördüm bağlar arasında. Tütünüm ərşə dayandı, Yandım yağlar arasında, Yandım yetirən olmadı, Mətləb bitirən olmadı, Öldüm, götürən olmadı, Qaldım ağlar arasında. Eşqin firqətindən çaşdım, Qəza tutdu mən dolaşdım, Məcnun kimi dağdan aşdım, Gəzdim dağlar arasında. Abdullayam, dərdim çoxdu, Məni sirab edən yoxdu. Xəstə düşdüm dərman yoxdu, Neçə sağlar arasında. * * * Deməkdi El nəzəri üstündəsə, Sənə dövlət, var deməkdi Baxma düşüb dən saqqala, Dağ başında qar deməkdi, Kəc baxarsa sənə zaman, Dözməlisən ovsanmadan, Qəfəsdəsə tülək tərlan, Oylağında sar deməkdi. Fikir vermə hədyan sözə, Şəfa verər elm gözə, Babalardan qalan bizə, Namus, qeyrət, ar deməkdi. Şər işlərdən gəl ol qıraq, Həqiqət axtaran qoçaq, Qulağınla eşit ancaq, Ya gözünlə gör deməkdi. Sənətkarın var hörməti, Çəkməz kimsədən minnəti, Kimin olsa səxavəti, Mövlam ona yar deməkdi. * * * Dilbər Bir ərzim var qulluğuna Ay xalları qoşa dilbər. Xəstə çanım qurban olsum Həmi gözə, qaşa, dilbər. Ağlamışam gülməmişəm, Göz yaşımı silməmişəm, Qədrini mən bilməmişəm. Yeni düşdüm başa, dilbər. Siyah zülfləri kəmənddi, Yarın dodaqları qənddi, Dərdiməndsən, dərdimənddi, Yaşa dilbər, yaşa dilbər. Axır gözün qanlı yaşı, Nə qohumu, nə qardaşı, Qürbət eldə fağır başı, Dəydi daşdan daşa, dilbər. Eynim sənsən, qanım sənsən, Din ilə imanım sənsən, Cəsədimdə canım sənsən, Ərkim çatar başa, dilbər, Abdullayam, çox ağladım, Sinəm başını dağladı İsminə dastan bağladım, Görün, gəlib xoşa, dilbər. * * * Döndərdin Oğrun-oğrun baxan gözəl, Bağrımı qana döndərdin. Özü gözəl, adı pünhan, Könlümü şana döndərdin. Dərdim artıb günbəgündən, Təltif verir gül üzündən, Beymürvətin zülmündən Hökmünü xana döndərdin. Gəlin, sevgilini tanı, Bu aləm oduna yanı. Abdullaya bu dünyanı, Zalım, zindana döndərdin! * * * Layiqdimi Mənim kimi bülbül olmaq, Güllərinə layiqdimi? Aşığı sürgün eləmək, Ellərinə layiqdimi? Köynəyin humayun ağı, Haşiyəsi cənnət bağı, Sinəmə çəkirsən dağı, Əllərinə layiqdi mi? Ağladırsan, güldürürsən, Eynim yaşın sildirirsən, Abdullanı dindirirsən, Dillərinə layiqdi mi? * * * Mən Ala gözlü, nazlı dilbər Dedi: dur get gəlirəm mən. Dedim: aj qız, dərdim çoxdu, Dedi: dərman bilirəm mən. Göldən uçurdum sonanı, Bu yerdə,qoydum binanı, Gündə görduyüm cananı, Görməyəndə ölürəm mən. Bağçalarda barım ola, Alma, heyva, narım ola, Bir dərd bilən yarım ola, Ona qurban oluram mən. Vəfası olmaz yalanın, Ağlı olmaz çox gülənin, Abdullayam dərd bilənin, Yüz il keçsə quluyam mən. * * * Mən Deyilənlər gerçəkdimi, Doğurdanmı dəliyəm mən!? İstəyirəm ağıllının, İç üzünü əliyəm mən. İşləyirəm hər bir öydə, Mənə birdi kasıb, bəy də. Haqqım olsa daş da, zəy də, Hamısına “bəliyəm” mən. Mən ustayam, çalışıram, Dəzgahımla yarışıram. Qan-tərimə qarışıram, Abdullayam, ləliyəm mən. * * * Mənim Qulaq asın, a yoldaşlar, Çoxdu qəhri-qəzam mənim. Xəstə düşdüm qürbət eldə, Artıq olub cəzam mənim. Bir zaman gəzdim havalı, Götürdüm muzdu, bavalı. Qonşum imiş un çuvalı, Dostum imiş qazan mənim. Mənim işim ahü-zardı, Bu gen dünya mənə dardı. Abdullayam, günahkardı, Dəftərimi yazan mənim. * * * Neynim Ağ ağalar, ay qazılar, Mən bu dərdə dözüm, neynim? Düşdüm qəmin dəryasına, Qəvvas olum üzüm, neynim?! Dərdim olubdu ziyada, Bir yetən yoxdur fəryada. Arsız, qəmli bu dünyada Heç bilmirəm gəzim, neynim?! Abdulla düşüb azara, Dərdi yetib səd-hazara. Qoyan yoxdur bir məzara, Öz əlimlə qazım, neynim?! * * * Olaydı A yoldaşlar, a qardaşlar, Son günümüz ağ olaydı. Deyib-gülüb danışaydıq, Damağımız çağ olaydı! Fələk bir dövran quraydı, Könlümdən xəbər verəydi. Məxluqat xoş gün görəydi, Ürəklər yumşaq olaydı. * * * Yeri Bir zamaılar at oynadıb, Gəzdi bəylər bizim yeri. El oyandı bu qəflətdən, Heç qalmadı dözüm yeri. Sənin kimi var köməyim, Haqdan düzəldi diləyim, İşıq tapıbdır eynəyim, Yaxşı seçir gözüm yeri. Yerdən duman çəkilibdi, Torpaq bizə əkilibdi, Qaçaq-quldur çəkilibdi, Bir dolanım, gəzim yeri. Qırdıq bəyi, tutduq xanı, Onlardan göstər bir hanı? Sən gəl dindir Abdullanı, Yaxşı ötür sözüm, yeri. * * * == Təcnislər == A yara dəydi Qafil bir ox atdın, keçdi sinəmdən. Dərdindən cismimə a yara dəydi. Pəhləvan gəzirdi meydan içində, Keçdi pəhləvandan əyyara dəydi. Gecə uzun, təbi nazik, yaralı, İnsaf deyil, qurma mənə, yar, alı. Yar incisə, yar könlünü yar alı, Bilmirəm nə dedim, a yara dəydi. Yaxşı dostun xəyalını ay ara, Həftə dedin, neçə keçdi ay ara. Təbib qarşı gəlsə, yetər a yara, Təbib qarşı gəldi, a yara dəydi. Düzdürübsən dəhanına, yar, inci, Al xəncəri, bağrım başın yar, inci! Abdulladan olmaz sənə yar, İnci, Seyraqublar vurdu, ay ara dəydi. * * * A yağı zülfün A beymürvət, məni candan eylədin, Göründü gözümə a yağı zülfün. Baş dayanar, qəhri çoxdur dünyada, Toxunsa yandırar ayağı zülfün. Fərhad cəfa çəkdi Şirin yerində, Ürbah dura bilməz şirin yerində. Şirin ixtilatın şirin yerində Qatdı şərbətinə ay ağı zülfün. Köçdü yaylaqlara qarabağlı yar, Əsər gədikləri qara bağlıyar. Dost ayrılsa dostu qara bağlıyar, Çəkər al üstündən ay ağı zülfün. Abdullayam, yönüm düşdü hər yana, Pərvanətək eşq oduna hər yana. Siyah zülfün san çəkibdir hər yana, Coşub əbru kimi a yağı zülfün. * * * A yazı belə Nəzər əyiləndə, iqbal yatanda, Qananı qanmaza a yazı belə. Kimin zimistanı nobahar keçdi!? Məni də yandırır a yazı belə. Öz əlinlə qoysan məni qara sən, Al üstündən bağlayıbsan qara sən. Sənsən salan bu zülmətə qara, sən, Dağıt duman, çiskin, ayazı belə. Həqiqi dost yandan beləmi keçər, Kəmərin toqqası beləmi keçər. Abdullanın ömrü beləmi keçər, Qışı dərdü-möhnət, a yazı belə. * * * Aya zəmindi Kamil ovçu durub ov bərəsində, Qorxuram ovlaqdan ay azam indi. Sərim dumanlıdır, köksüm odludur, Dağılıb çiskinim, ayazam indi. Dərd veribsən bundan artıq daha nə, Gözəlliyin bundan artıq daha nə. Ləblərini əgər versən dahanə, Beymürvət, demirsən, ay az əm indi. Bilən yoxdur nədi ismim, nədi adım, Kimə çatdı nə fəryadım, nə dadım, Əldən gedib nə ləzzətim, nə dadım, Bilmirəm əsmandı, aya zəmindi. Abdullayam, sərim nə qalam indi, Dərdim üçün gərək nəq alam indi, Nə kağız tapmıram, nə qələm indi, Götürəm, dərdimi a yazam indi. * * * Gözəl Gözlərin şöləsi min aya bənzər, Salmısan atəşə, a zalım gözəl. Həsrətindən əlif qəddim dal oldu, İstərəm, qadanı az alım, gözəl. Örtmüsən başına şalı bağdadı, Eşq ucundan məcnun könlüm bağdadı. Füzuli gəşt etdi, gəzdi Bağdadı, Rüstəmim, Zöhrabım, a zalım gözəl. Usta Abdullanı salmısan dərdə, Aparıb əqlimi salmısan dərdə. Gəzdim Şəki, Şirvan, Qarabağ, Bərdə, Bir insaf etmədin, a zalım gözəl. * * * Ha sini Cavan ömrüm getdi badi-fənaya, Bundan belə dilim desin ha sini. Ömür başa yetib, dil tərk olubdu, Axtarıram ha siratı, ha sini. Mərd iyidlər el içində qaladı, Eşq atəşi səngimişdi, qaladı. İyid ölsə bu dünyada qaladı, Müxənnətlər gözləyəcək ha sini. Abdullayam, el içində azadam. Bax, nə qulam, nə nökərəm, azadam. El içində kişi çıxar az adam, Namərd olan ha incəli, ha sini! * * * Leylini yazdı Bihudə dolandım, əfsanə gəzdim, Canım dost yolunda, Leyli, niyazdı. Etibar kəsilib, ilqar pozulub, Əvvəlki məhəbbət, Leyli, niyə azdı? Qəmər qan ağladı, neştər yeridi, Yaram sızıldayır, neştər yeridi. Leylinin qoluna neştər yeridi, Məcnun qanı çöldə “Leyli”ni yazdı. Dost olan dostunu çəkməzdi dara, Al şanəni, siyah zülfün di dara. Həsrət qoymaginən didar-didara, Görən, dost yolundan Leyli niyazdı? Həya çəkib, daldalanma sən ara, Həqiqi dostundan kəsmə sən ara. Abdullanın xəyalını sən ara, Gəzir şəms təki leylini, yazdı. * * * Minaya mənəm Naqafil ölkənə düşdü güzarım, Ləhzədə oxuyan min aya mənəm. Günbəgündən artır dərdi azarım, Hər dəyqəsi dönən min aya mənəm. Quranda oxunan min aya vardı, Həcər nalə çəkdi Minaya vardı. Musa beytullahdan Minaya vardı, İsmayıltək gələn Minaya mənəm. Dost olan dostundan çəkməz ayağı, Piltə yanar şölə çəkər a yağı. A beymürvət, a beyinsaf, a yağı, Bəs niyə demirsən mina, yamənəm. Abdullaya gətirginən az arı, Baxt yatanda şan çəkərmiş az arı. Səni gördü artdı dərdi-azarı, Beyinsaf demirsən Minaya mənəm. * * * Nə sağam indi Nə kəmtale oldum mən bəxtiqara, Eyləyirsən mənə nə sağı indi. Bir dərdə düşmüşəm bulunmur çara, Nə ölə bilirəm, nə sağam indi. Gəl qarşıma – hər qovğaya, qala sən, Mərd igidsən – el içində qala sən. Mən gedirəm, sağlıq ilə qalasan, İndi gül bədənim nəs ağa mindi. Hazar gətdi dərdim üstə hazarı, Müxənnətin qabağında ha zarı. Məcnun təki gəz dağları, ha zarı, Gəl gör taleyimi, nəs ağa mindi. Cavan ömrüm getdi bada, dərdindən, Cismim tab gətirmir bada dərindən. Abdulla xəstədir bada dərindən, Beymürvət qoymur ki, nəs ağam indi. * * * Oyanam indi Könül quşu pərvaz etdi qəfəsdən, Çəkdi səməndini o yana, mindi. Müntəzirəm gözü yolda qalmışam, Bağlasan gözlərim, oyanam indi. Kafi-lama çalsan çıxar bir sinə, Min ayaqdan müddəsindən birsinə. Gər qoysalar mənnən onu bir sinə Bəlkə bu qəflətdən oyanam indi. İgid gərək eşq içində az qala, Eşq atəşi səngimişdi, az qala! Gur sinəyəm canım gedir az qala Beymürvət demir ki , oyan, əm indi. Abdulla qürbətə düşəndə yana, Eşq atəşi cana düşəndə yana, Boşalıb qollarım düşəndə yana, Əzrayıl əmr edər o yanam indi. * * * Salmas Gəzdim İsfahanı,Vanı, İranı, İndi də qalıbdı ay ağa Salmas1. Zənbur2 cəhd eyləyər, dolanar şanı, Pərvanə cismini a yağa salmaz. Dost gərəkdi yaxşı dostu sınaya, Göydən yerə endi neçə sin aya. Məhəbbət xəncərin qoysa sinaya, Dost dostu öldürüb ayağa salmaz. Bilirsənmi danışıram nə sarı, Bəxt yatanda şan çəkərmi nəs arı? Sınıq könlüm, nə viran ol, nə sayrı, Qəssad qəsd eyləyib ay ağa salmaz. Abdulla, namazın keçdi qəzaya, Mənim məzarımı kimlər qazıya, İgid tuş gələndə qəhri-qəzaya, Dost yapışar əldən ayağa salmaz. * * * 1 İranın Qərbi Azərbaycan ostanında şəhər 2 Arı * * * Sayad əmməni Ovçusan, gəzirsən dağ damanında, Sən Allah, öldürmə sayadam məni. Mən gəzirəm Leyli-Məcnun ünündə, Salma nəzərindən, sayadam məni. Gəzdim, seyr eylədim adam içində, Dəryayi-mühitəm adam içində, Sayıl olub gəzsəm adam içində, Seçər el içində say adam məni. Abdullayam, qaldım yasın içində, Yaradan saxlasın yasin içində, “Əlif”,” lam” oxudum Yasin içində, Yetişdim, öyrəndim, sayad “əmmə”ni. * * * Sərsə qal indi Kişi olub el içində dolanan, Çəkəcək aləmdə sərsə qal indi. Nadansan, qanmırsan xeyir, şərini, Niyə qurdun mənə, sarsaq, al indi? Müxənnətin ayağına, dərinə, Xəstə olan yalvaracaq dərinə. Əqlin çaşdı, niyə düşdün dərinə? Kim deyirdi sənə sar sağal indi. Abdullayam, düşdüm ala bilmirəm, Qara xəttim olub ala bilmirəm. İpəkdən, zərbafdan ala bilmirəm, Yaraşır qəddinə, sarsaq, al indi. * * * Sər indi Yarın oylağının sehrinə vardım, Yar gedib yaylağa, aya, sərindi. Yar sevən canını qoyar sərasər, Dost yolunda gedər, ayə, sər indi. Sinəm üstü çalın-çarpaz bu dağı, Yar dəstinə bax tutubdu bu dağı. Bərvi yağı bağlayacaq budağı, Bir badı gibadan ay əsər indi. Taxtdan saldı Rüstəmi, a Zalı, Göz görməsə məhəbbətlər azalı, Abdullaya gələn dostlar azalı, Gəlibdi sərimə ay əsər indi. * * * Sin əsər Oyaq isən çək xədəngin ayağa, Əlikdisə gəldi-keçdi sin əsər. Eynim yaşı leysan təki a yağa, Can ayrılar, cəsəd gedər, sin əsər. Ərşdən aşağı enəndə yana, Eşq atəşi cana edəndə yana, Əzrayıl qeyznən enəndə yana, Alışar cəsədin yanar sin əsər. İgid gərək şər işlərdən səksənə, Qədd əyilsə, deyəcəklər səy sənə. Sənətkarın sinni keçir səksənə, Sər sərinə gətirəcək sin əsər. * * * Yad ağı gəzər Səyyad olan seyrə çıxar səhraya, Ya tərlan axtarar, ya dağı gəzər. Eşqin atəşini salar canına, Çəkər sinəsinə ya dağı gəzər. Dildə zikr eyləyən Sinaya gələr, Ayaqdan can çıxar sinaya gələr. Əzrayıl qeyznən sinaya gələr, Yığılar qəssalar yad ağı gəzər. Dağda sehr eyləyən şir indi hanı? Dahanda ləzzəti şirinidi hanı? Sənətkar axtarır: Şirindi, hanı? Qatar ləzzətinə yad ağı gəzər. * * * Yarala məni Bir ərzim var qulluğuna rəfiqim, Gör necə çəkibdir yar ala məni. Od tutub cismimdə yanar atəşlər, Seyraqublar qoymur yar ala məni. Eyləyibsən gül rəngimi sarı sən, Tərlan oylağına qoyma sarı, sən. Təbibimsən qollarımı sarı sən, Demədim neştər vur yarala məni. İyidin varıdı, üz ağı gördüm, Qəvvas dəryalardan üz ağı gördüm, Abdullayam, yaxın-uzağı gördüm, Görmədim tifiltək yar ala məni. * * * Yarağını sən Səhər şikarını, seyri-gülşəndə, Alıbsan dəstimin yarağını sən. Şirin danışanda, şirin güləndə, Qatırsan şərbətə, yar, ağını sən. Mərdin məclisində nə danəsidi, Mürğin dahanında nə danəsidi? Dost dostdan sirrini nə danəsidi, Deyirsən sözünün, yar, ağını sən. Həqiqi dostunu sına gedəndə, Seyraqub gərdəni sına gedəndə. Sənətkar Abdulla sinə gedəndə. Ümid var, verəsən, yar, ağını sən. * * * Yay indi Ovçusan, durubsan ov bərəsində, Qur tələni, maral keçdi, yayındı. Əlif qəddin, ay qabağın, gül üzün, Cəllad qaşın çəkilibdir yay indi. Ərş üzündə Gün dolanıb üzərmiş, Müxənnətin dolandığı üzərmiş. Dərdin məni incəldərmiş, üzərmiş, Ya bu gündü, ya sabahdı, ya indi. Abdullayam, qayıl oldum ay aza, Katib gərək mənim dərdim a yaza. Zimistanda ilqar verdin a yaza, A beymürvət, gözləyirəm yay indi. * * * Yüz dərdə Aman gözəl, əlac eylə dərdimə, Səndən ötrü mən düşmüşəm yüz dərdə. Ləblərindən özgə şəfa bilmərəm, Əgər gəlsə mən xəstəyə yüz dərd də. Xallarındı can quşuna ya sərdən, Harda görsən hazar eylə yasərdən. Səni görcək ağlım getdi ya sərdən, Divanətək gözüm qaldı yüz dərdə. Abdullaya göstərginən bağı sən, Tax boynuma gülabatın bağı sən. Naz ilə gir, seyr elə gəl bağı sən, Süsən-sünbül, qönçə gülü yüz dər də. * * * == Cığalı təcnislər == Elə sən Yaxşılıq, yamanlıq borcdur dünyada, Mərdanəsən, gəl yaxşılıq elə sən. Aşıq deyər elə sən, Oxu dərsin elə sən. Yamanlığa yaxşılıq, Gəl həmişə elə sən. Öz-özünə çox boy verib ucalma, Çıxammazsan obaya sən, elə sən. Mərd igidlər sadə olar yəqindi, Ürəyimdə qalmayıbdı yağ indi. Aşıq deyər yəqindi, Ədalət var yəqindi. Qapı döyən agah ol, Döyülər qapın yəqindi. Göz ağrıyar bəduğuru görəndə Əl çəkmirsən, ha çıxırsan elə sən. Dost yolunu gözləyərmi bedasıl, Bekar yola qulluq edər bəd əsil. Aşıq deyər bedasıl, Görünmə sən bəd əsil. Çətindi ki, həyatda, Qarşı gələ bedasıl. Öz qədrini nə bilirsən bedasıl, Qiymət qoyma obaya sən, elə sən. * * * == Müxəmməslər == Bəri bax Şəninə dastan yazıram, Ay qoşa duran, bəri bax! Gürcüsən, aysorusan, Yoxsa müsəlman, bəri bax! Səf düşdüm, səbr elədim, Mələksən, insan, bəri bax! Xəstəyəm, yalvarıram, Həkimi-loğman, bəri bax! Gəzmişəm hər mahalı, Gözəl yoxdu sən cürə, bax. Yolunda məhbus olmuşam, Gərdənində zəncirə bax, Musayisən, Tövrat oxu, İsayisən, İncilə bax. İslamısan, and verirəm, Ayeyi-quran, bəri bax! Qaş qara, gözlər ala, Yanaqların xalına bax. Danışır şirin-şirin, Ləblərinin balına bax. Oynayıb-gülməkdədir, Yoldaşının halına bax. Yoldaşın bixəbərdir, Sən təzə cavan, bəri bax! Zülf tökülüb dal gərdənə, Qabağa tellər yaraşır. Burun püstə, dodaq qaymaq, Yanağa güllər yaraşır. Abdulla sadağadır, Kəsməyə əllər yaraşır. Hazarat, siz də deyin, Gəlibdi qurban, bəri bax! * * * Dəyər Yazgülə dastan yazıram, Küllü bu cahana dəyər. Qaş qara, gözlər ala, Sibi-zənəxdana dəyər. Tökülüb şahmar zülfü, Dal gərdəndə yana dəyər. Ağ üzündə qoşa xalı, Ləli-bədəxşana dəyər. Bir ox dəyib sinəm üstə, Bağlamasa qanım gedər. Səf düşdüm, səbb eylədim, Hər yana gümanım gedər. Sərindən bir muy əyilsə, Elə bil ki, canım gedər. Əsməsin badi-sərsər, Tellərinə şana dəyər. Yanında yoldaşları var, Qoyun isnat verim barı. Birisinin adı Əsmər, Birisinin adı Zərri. Qoy könlünə yer gəlməsin, Ata bilsin Sənətkarı, Müxtəsəri mən nə deyim, Yusifi-Kənana dəyər. * * * Mollalar Varlılara yaltaqlanır, Atıb imanı mollalar. Danışır, vəsf eyləyir, Hərdən İranı mollalar. Xorasanı, gah Qəzvini, Təbriz, Tehranı mollalar. Dəm vurur mövhumatdan, Qatır aranı mollalar. Kəndlilər ayılıbdır, Keçib mollanın bazarı. Daha heç kəs inanmayır, Artıbdı dərdi, azarı. Düşməsin heç mahala, Müftəxorların güzarı. Üz görüb rüşvət alır, Satır imanı mollalar. Dövran yaman dəyişibdir, Yıxıb xain obasını. Bax, Abdulla heç gözləmir, Qorxu, nəzər duasını. Lazım budur yox eyləyək, Mövhumatın yuvasını. Fitnə-fəsad yuvasıdır, Deyir yalanı mollalar. * * * Sənəmin Gözəllərin gözəlidi, Var bu sədası Sənəmin. Sanasan gözəl imiş, Ata, anası Sənəmin. Düzülübdü sinəsinə Qızıl düyməsi Sənəmin. Göllərin yaşılbaşlısı Kürün sonası Sənəmin. Bu gələn Sənəmdimi? Üstünün calalına bax. Geyinibdi tər libası Tirməsinə, şalına bax. Yanaqları gül yarpağı, Zənəxdanın xalına bax. Oynayıb gülməkdədir Şövqü, həvəsi Sənəmin. Baxanda ala gözləri Qəsd eləyir cana yəqin. Hər kim görsə gözlərini Olacaq divana yəqin. Düşübdü bu gen həyata Behiştdən nişana yəqin. Deyirsən bayram gülüdür, Əldə hənası Sənəmin. Saatın xoş vaxtında Xəlq eləyib kərəm kanı. Görməmişəm belə gözəl Çox gəzmişəm bu dünyanı. Əgər görsə camalını, Tamarzı tapar imanı. Budur gəlir, ay Abdulla, Əldə töfhəsi Sənəmin. * * * == Divanilər == Süleymana baxın (Göyçə mahalının Daşkənd kənd sakini Süleymana həsr olunub) Mən aşiqəm, el içində Dolanaram zaman-zaman. Qəlbim dedi, belə şəxsə Şeir qoşam, dastan yazam. Allah bilir nanəciblə, Müxənnətlə yoxdur aram. Aqil görsəm səcdə qıllam, Gedin Süleymana baxın. Cavanlarda mətin gördüm Hüseynlə Bayraməli, Xaliqim alim yaradıb, Bayram ilə Abuzəri. Arasalar xalisini Sərraf seçər simuzəri, Hər kəlamı nəsihətdi, Gedin Süleymana baxın. Abdullayam, ağsaqqaldı, El içində hörməti var. Şirin ləhcə, xoş zəbanı Ona verib pərvərdigar. Danışanda o məclisdə Aşıq, molla sakit durar, Söz götürər, elm yığar, Gedin Süleymana baxın. * * * == Deyşimələr == Əvəzində Növrəs İman: Ya mənim adımı, ya öz adını, Tut, böyük qardaşın ol əvəzində. Ayırma kənara məndən yadını, Gəzərəm dəryanı çöl əvəzində. Abdulla: Əzizi-mükərrəm, ey nuri-eynim, Duraram əmrində qul əvəzində. Vücudi-bibəla, mühit ehtiram, Geyərəm girbasın şal əvəzində. Növrəs İman: Əzəl iltimasım, bil, səndən budur, Aş de mətləbini, mən görüm nədir? Əgər ki, verməyə olmasa məğdur, Kəs götür başımı pul əvəzində. Abdulla: Namə yazdın, məni saldın dərinə, Canım qurban mərd iyidin sərinə. And olsun müstafa, şərbət yerinə, İçərəm zəhrini bal əvəzində. Növrəs İman: Elə bildim, yatıb mənim iqbalım, Qar alıb qapını, qarışıb halım. Qabağına qatmağa olmasa malım, Apar sat İmanı qul əvəzində. Abdulla: Abdullayam, düşdüm haqqı-sayına, Qadir mövlam, fürsət vermə xayına! Döşərəm üzümü xaki-payına, Gəzərsən xanəndə pol əvəzində. * * * Mənəm Zodlu Abdulla: Arif məclisində, qanan yanında, Hər sözü dillərə yayılan mənəm. Eşqin atəşidi yanan canımda, Qəza qamçısıyla döyülən mənəm. Həsən Xəyallı: Ənbiyalar, övlüyalar şənində, Zülaldan söhbəti sayılan mənəm. Arif məclisində, alim yanında, Bal kimi kəlməsi yeyilən mənəm. Zodlu Abdulla: Taqət olmaz qəriblərin dizində, Mürvət olar mərd igidin özündə. Səksənində, doxsanında, yüzündə Qəflət yuxusundan ayılan mənəm. Həsən Xəyallı: Bir qərib səyyaham bu qürbət eldə, Haqqın min bir adın zikr edən dildə. Ümman dövlət-vardan qalmayan əldə, Vətən həsrətindən əyilən mənəm. Zodlu Abdulla: Yatmış idim, bəxtim məni oyatdı, Qəzanın qədəri kəməndin atdı. Mahalım Göyçədi, ünvanım Zoddu, Sənətkar Abdulla deyilən mənəm. Həsən Xəyallı: Zəmanə namərdi mərdə tuş etdi, Düzəlməz könlümün şadlığı getdi. Mahalım Göyçədi, kəndim Daşkənddi, O, Həsən Xəyallı deyilən mənəm. * * * Kitabxana.az · https://kitabxana.az/authors/usta-abdulla İctimai mülkiyyət (müəllifin vəfat ili: 1943). Public domain (author died 1943). Original text only.