به نام آن که جان را فکرت آموختچراغ دل به نور جان برافروخت

ز فضلش هر دو عالَم گشت روشنز فیضش خاک آدم گشت گلشن

توانایی که در یک طرفةالعینز کاف و نون پدید آورد کَونین

چو قاف قدرتش دم بر قلم زدهزاران نقش بر لوح عدم زد

از آن دم گشت پیدا هر دو عالَموز آن دم شد هویدا جان آدم

در آدم شد پدید این عقل و تمییزکه تا دانست از آن اصل همه چیز

چو خود را دید یک شخص معیّنتفکّر کرد تا خود چیستم من

ز جزوی سوی کلّی یک سفر کردوز آنجا باز بر عالَم گذر کرد

جهان را دید امر اعتباریچو واحد گشته در اعداد ساری

جهان خلق و امر از یک نفَس شدکه هم آن دم که آمد باز پس شد

ولی آن جایگه آمد شدن نیستشدن چون بنگری جز آمدن نیست

به اصل خویش راجع گشت اشیاهمه یک چیز شد پنهان و پیدا

تعالی الله قدیمی کو به یک دمکند آغاز و انجام دو عالَم

جهان خلق و امر اینجا یکی شدیکی بسیار و بسیار اندکی شد

همه از وهم توست این صورت غیرکه نقطه دایره‌ست از سرعت سیر

یکی خط است از اوّل تا به آخربر او خلق جهان گشته مسافر

در این ره انبیا چون سارباننددلیل و رهنمای کاروانند

وز ایشان سیّد ما گشته سالارهم او اوّل هم او آخر در این کار

احد در میم احمد گشت ظاهردر این دور اوّل آمد عین آخر

ز احمد تا احد یک میم فرق استجهانی اندر آن یک میم غرق است

بر او ختم آمده پایان این راهدر او مُنزل شده «اُدعوا اِلَی الله»

مقام دلگشایش جمع جمع استجمال جانفزایش شمع جمع است

شده او پیش و دل‌ها جمله از پیگرفته دست دل‌ها دامن وی

در این ره اولیا باز از پس و پیشنشانی داده‌اند از منزل خویش

به حدّ خویش چون گشتند واقفسخن گفتند در معروف و عارف

یکی از بحر وحدت گفت اَنَا الحقیکی از قرب و بعد و سیر زورق

یکی را علم ظاهر بود حاصلنشانی داد از خشکی ساحل

یکی گوهر برآورد و هدف شدیکی بگذاشت آن نزد صدف شد

یکی در جزو و کل گفت این سخن بازیکی کرد از قدیم و مُحدِث آغاز

یکی از زلف و خال و خط بیان کردشراب و شمع و شاهد را عیان کرد

یکی از هستی خود گفت و پنداریکی مستغرق بت گشت و زنّار

سخن‌ها چون به وفقِ منزل افتاددر افهام خلایق مشکل افتاد

کسی را کاندر این معنی است حیرانضرورت می‌شود دانستن آن

Use ← → keys to move, R for a random poem

Random poem

More by this author

Haqq al-Yaqin, chapter 4

مقدمه- شدت ظهور مدرک مانع ادراک بود، به مثابت ظلمتی که از ادراک قرص آفتاب به دیده رسد: واضله اللّه علی علم.دیگر- ادراک ادراک جز به واسطۀ امری داخلی و یا خارجی حاصل نشود که آن آیات آفاق و انفس است: ان فی خلق السموات والارض و اختلاف اللیل و النهار لآیات لاولی الالباب.

Masnavi8 min
Haqq al-Yaqin, chapter 5

حقیقت- ذات هستی اقتضای یگانگی مطلق می​کند که غیرهستی جز نیستی نبود: شهد اللّه لااله الا هو.حقیقت- هستی دیگر که غیر هستی است بر هستی مقدم نیست که: تقدم الشیئی علی نفسه لازم می​آید. پس هستی واجب یگانه بود. لا اله الاهو فی الاخرة والاولی.

Masnavi6 min
Haqq al-Yaqin, chapter 6

حقیقت- ممکن امری است اعتباری که عقل بر وفق خویش از ادراک وجود و عدم به هم درذهن ترکیب کند، و چون به نهایت طور خویش رسد که مبداء طور کشف است حکم کند بدانکه اعتباریات را در خارج وجودی نیست: ان هی الا اسماء سمیتموها انتم و آباءکم.حقیقت- جسم وجسمانیات از جواهر و اعراض به جملگی از امور اعتباری​اند، به حقیقت وجود خارجی ندارند: کمثل عیث اعجب الکفار نباته ثم یهیج فتراه مصفرا ثم یکون حطاما.

Masnavi4 min
Haqq al-Yaqin, chapter 7

حقیقت- تجدد تعینات، به حسب اقتضای ذاتی، که نسبیه​اند ونسبیت عرض، است و العرض لایبقی زمانین، و به حسب اقتضای منتسبین اعنی الوجود و العدم طالب و مشتاق عدم​اند، و بر سرعت تمام ساری و متحرک به مرکز فطرت ذاتی خوداند که عدم است، به مثابت جواهر به مراکز: و تری الجبال تحسبها جامدة و هی تمرمرالسحاب.حقیقت- ظهور سرعت سریان تعین در زمان از بدیهیات است، که در هر طرفةالعین حال را تجددی حاصل می​شود تا درمرتبه خویش محکوم علیه نمی​گردد به ادراک، چه هر یک از اجزای آنات او مانند نهر جاری و خط ممتد می​نماید، همچنین تجدد تعین مکان و سرعت سریان آن ظاهر است، چه هر یک از اجزای جسم محیط که محل مکان است در حرکت مستدیر اقتضای اخفای جزو دیگر می​کند و شبهت نیست که مکان مجموع اجزای آن جسم است و تجدد تعین حرکت از ضروریات است، از آنکه خروج از قوه به فعل جز به طریق تدریج صورت نه بندد، مگر به تصور مبداء و منتها و عدم سکون متحرک بینهما و چون زمان و مکان و حرکت درهر طرفةالعین مبدل گردد، ضرورت بود که جهات و اجسام و اعراض دیگر بدین و تیره روند که محقق است که هرآنی و جزوی را از مکان و حرکت با هر یک از معروضات ایشان نسبتی است غیر نسبت اول، و هر یکی در هر طرفةالعین به حسب لبس و خلع تعین وجودی و عدمی خاص می​یابند، و این معنی را محبوس و مقید زمان و مکان درنیابد: بل هم فی لبس من خلق جدید.

Masnavi11 min

Poems by other poets