اگر خواهی که این معنی بدانیتو را هم هست مرگ و زندگانی

ز هرچ آن در جهان از زیر و بالاستمثالش در تن و جان تو پیداست

جهان چون توست یک شخصِ معیّنتو او را گشته چون جان، او تو را تن

سه گونه نوع انسان را مَمات استیکی هر لحظه وان بر حسبِ ذات است

دو دیگر زان مماتِ اختیاری استسیم مردن مر او را اضطراری است

چو مرگ و زندگی باشد مقابلسه نوع آمد حیاتش در سه منزل

جهان را نیست مرگ اختیاریکه آن را از همه عالم تو داری

ولی هر لحظه می‌گردد مبدّلدر آخر هم شود مانند اوّل

هر آنچ آن گردد اندر حشر پیداز تو در نزع می‌گردد هویدا

تن تو چون زمین، سر آسمان استحواست انجم و خورشید جان است

چو کوه است استخوانهایی که سخت استنباتت موی و اطرافت درخت است

تنت در وقت مردن از ندامتبلرزد چون زمین روز قیامت

دماغ آشفته و جان تیره گرددحواست هم چو انجم خیره گردد

مَسامت گردد از خوی هم چو دریاتو در وی غرقه گشته بی سر و پا

شود از جان‌کَنش ای مرد مسکینز سستی استخوانها پشم رنگین

به هم پیچیده گردد ساق با ساقهمه جفتی شود از جفتِ خود طاق

چو روح از تن به کلیّت جدا شدزمینت «قَاعًا صَفْصَفًا لَا تَرَى» شد

بدین منوال باشد حال عالمکه تو در خویش می‌بینی در آن دم

بقا حقّ راست، باقی جمله فانی استبیانش جمله در «سَبْع الْمَثانِی» است

به «کلُّ مَنْ عَلیها فَان» بیان کرد«لَفِي خَلۡقࣲ جَدِيدِۭ» هم عیان کرد

بود ایجاد و اَعدام دو عالمچو خلق و بعثِ نفسِ ابنِ آدم

همیشه خلق در خلقِ جدید استو گرچه مدتِ عمرش مدید است

همیشه فیضِ فضلِ حقّ تعالیٰبود از شأنِ خود اندر تجلّیٰ

از آن جانب بود ایجاد و تکمیلوز این جانب بود هر لحظه تبدیل

ولیکن چو گذشت این طور دنییٰبقای کل بود در دارِ عُقبیٰ

که هر چیزی که بینی بالضّرورتدو عالم دارد، از معنی و صورت

وصالِ اولین، عینِ فراق استمر آن دیگر ز «عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ» است

مظاهر چون فتد بر وفق ظاهردر اول می‌نماید عین آخر

بقا اسم وجود آمد ولیکنبه جایی کان بود سائر چو ساکن

هر آنچ آن هست بالقوّه در این داربه فعل آید در آن عالم به یک بار

Use ← → keys to move, R for a random poem

Random poem

More by this author

Haqq al-Yaqin, chapter 3

چون محقق شد که ادراک هستی جزوی کل هستی​ها را ضروری است بباید دانست که وقت​ها ادراک هستی کلی مظهر و آئینه ادراک جزوی بود و این مقام معرفت است. نص: اولم یکف بربک و اللّه نور السماوات و الارض و من عرف نفسه فقد عرف ربه مبین این مقام است. و گاه عکس این بود که مقام علم است.و آیات: سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسکم افلا تنصرون مبین این مقام است. بلکه بیشتر آیات تنزیل و اخبار و آثار در این قسم وارد است، از آنکه به افهام اقرب است و مستلزم ادراک ادراک است، که حکمت بعثت رسل و انبیا است. آنچنان که بیان کرده شود. انما انت مذکر، کلا انها تذکرة.حقیقت- نفس ادراک فطری یعنی معرفت بسیط قابل تفکر نیست، که تحصیل حاصل محال است، بلکه تفکر حجاب آن می​گردد و از این جهت فرمود: لاتتفکروا فی ذات اللّه، بلکه محل تفکر ادراک ادراک است بواسطۀ آیات و بدین سبب تفکر را به آیات حواله فرمود که: و یتفکرون فی خلق السماوات و الارض. قل انظروا ماذا فی السماوات و الارض.

Masnavi15 min
Haqq al-Yaqin, chapter 4

مقدمه- شدت ظهور مدرک مانع ادراک بود، به مثابت ظلمتی که از ادراک قرص آفتاب به دیده رسد: واضله اللّه علی علم.دیگر- ادراک ادراک جز به واسطۀ امری داخلی و یا خارجی حاصل نشود که آن آیات آفاق و انفس است: ان فی خلق السموات والارض و اختلاف اللیل و النهار لآیات لاولی الالباب.

Masnavi8 min
Haqq al-Yaqin, chapter 5

حقیقت- ذات هستی اقتضای یگانگی مطلق می​کند که غیرهستی جز نیستی نبود: شهد اللّه لااله الا هو.حقیقت- هستی دیگر که غیر هستی است بر هستی مقدم نیست که: تقدم الشیئی علی نفسه لازم می​آید. پس هستی واجب یگانه بود. لا اله الاهو فی الاخرة والاولی.

Masnavi6 min
Haqq al-Yaqin, chapter 6

حقیقت- ممکن امری است اعتباری که عقل بر وفق خویش از ادراک وجود و عدم به هم درذهن ترکیب کند، و چون به نهایت طور خویش رسد که مبداء طور کشف است حکم کند بدانکه اعتباریات را در خارج وجودی نیست: ان هی الا اسماء سمیتموها انتم و آباءکم.حقیقت- جسم وجسمانیات از جواهر و اعراض به جملگی از امور اعتباری​اند، به حقیقت وجود خارجی ندارند: کمثل عیث اعجب الکفار نباته ثم یهیج فتراه مصفرا ثم یکون حطاما.

Masnavi4 min

Poems by other poets