Layla and Majnun, chapter 36
What is a masnavi?
Masnavi: a long poem in self-rhyming couplets, usually an epic or a tale.
بود اول آن خجسته پرگارنام ملکی که نیستش یار
دانای نهان و آشکاراکو داد گهر به سنگ خارا
دارای سپهر و اخترانشدارندهٔ نعش و دخترانش
بینا کن دل به آشناییروز آور شب به روشنایی
سیرابکنِ بهارِ خندانفریادرس نیازمندان
وانگه ز جگر کبابی خویشگفته سخنِ خرابی خویش
کاین نامه ز من که بیقرارمنزدیک تو ای قرار کارم
نی نی غلطم، ز خون بجوشیوانگه به کجا؟ به خون فروشی
یعنی ز من کلید در سنگنزدیک تو ای خزینه در چنگ
من خاک توام بدین خرابیتو آب کهای که روشن آبی؟
من در قدم تو میشوم پستتو در کمر که میزنی دست؟
من درد ستان تو نهانیتو درد دل که میستانی؟
من غاشیهٔ تو بسته بر دوشتو حلقهٔ کی نهاده در گوش؟
ای کعبهٔ من جمال رویتمحراب من آستان کویت
ای مرهم صد هزار سینهدرد من و می در آبگینه
ای تاج، ولی نه بر سر منتاراج تو لیک در بر من
ای گنج ولی به دست اغیارزان گنج به دست دوستان مار
ای باغ ارم به بیکلیدیفردوس فلک به ناپدیدی
ای بند مرا مفتّح از توسودای مرا مفرّح از تو
این چوب که عود بیشهٔ تستمشکن که هلاک تیشهٔ تست
بنواز مرا مزن که خاکمافروخته کن که گردناکم
گر بنوازی بهارت آرمور زخم زنی غبارت آرم
لطف است به جای خاک در خَوردکز لطف گل آید از جفا گرد
در پای توام به سرفشانیهمسر مکنم به سرگرانی
چون برخیزد طریق آزرمگردد همه شرمناک بیشرم
هستم به غلامی تو مشهورخصمم کنی ار کنی ز خود دور
من در ره بندگی کشم بارتو پایهٔ خواجگی نگهدار
با تو سپرم میفکنم زیرچون بفکنیم شوم به شمشیر
بر آلت خویشتن مزن سنگبا لشگر خویشتن مکن جنگ
چون بر تن خویشتن زنی نیشاندام درست را کنی ریش
آن کن که به رفق و دلنوازیآزادان را به بنده سازی
آن به که درم خریدهٔ توسرمه نبَرَد ز دیدهٔ تو
هر خواجه که این کفایتش نیستبر بندهٔ خود ولایتش نیست
وان کس که بدین هنر تمام استنخریده ورا بسی غلام است
هستم چو غلام حلقه در گوشمیدار به بندگیم و مفروش
ای در کنف دگر خزیدهجفتی به مراد خود گزیده
نگشاده فقاعی از سلاممبر تختهٔ یخ نوشته نامم
یک نعل بر اَبرَشم ندادیصد نعل در آتشم نهادی
روزم چو شب سیاه کردیهم زخم زدی هم آه کردی
در دل ستدن ندادیام دادگر جان ببری کی آریام یاد
زخمی به زبان همی فروشیمن سوختم و تو بر نجوشی
نه هر که زبان دراز داردزخم از تن خویش باز دارد
سوسن ز سر زباندرازیشد در سر تیغ و تیغبازی
یاری که بود مرا خریدارهم بر رخ او بود پدیدار
آنچ از تو مرا در این مقام استبنمای مرا که تا کدام است
این است که عهد من شکستی؟در عهدهٔ دیگری نشستی؟
با من به زبان فریب سازیبا او به مراد عشق بازی
گر عاشقی آه صادقت کو؟با من نفَس موافقت کو؟
در عشق تو چون موافقی نیستاین سلطنت است، عاشقی نیست
تو فارغ از آنکه بیدلی هستو اندوه ترا معاملی هست
من دیده به روی تو گشادهسر بر سر کوی تو نهاده
بر قرعهٔ چار حد کویتفالی زنم از برای رویت
آسوده کسی که در تو بیندنه آنکه بهروز من نشیند
خرّم نه مرا توانگری راکو دارد چون تو گوهری را
باغ ارچه ز بلبلان پر آب استانجیر نوالهٔ غراب است
آب از دل باغبان خورد نارباشد که خورد چو نقل بیمار
دیری است که تا جهان چنین استمحتاج تو گنج در زمین است
کی میبینم که لعل گلرنگبیرون جهد از شکنجهٔ سنگ؟
وآنماه کز اوست دیده را نورگردد ز دهان اژدها دور
زنبور پریده، شهد ماندهخازن شده ماه و مهد مانده
بگشاده خزینه وز حصارشافتاده بهدر خزینهدارش
ز آیینه غبار زنگ بردهگنجینه به جای و مار مرده
دز بانوی من ز دز گشادهدزبان وی از دز اوفتاده
گر من شدم از چراغ تو دورپروانهٔ تو مباد بینور
گر کشت مرا غم ملامتباد ابنسلام را سلامت
ای نیک و بد مزاجم از تودردم ز تو و علاجم از تو
هرچند حصارت آهنین استلؤلؤی ترت صدف نشین است
وز حلقهٔ زلف پر شکنجتدر دامن اژدهاست گنجت
دانی که ز دوستاری خویشباشد دل دوستان بداندیش
بر من ز تو صد هوس نشیندگر بر تو یکی مگس نشیند
زان عاشق، کورتر کسی نیستکورا مگسی چو کرکسی نیست
چون مورچه بیقرار از آنمتا آن مگس از شکر برانم
این آن مثل است کان جوانمردبیمایه حساب سود میکرد
اندوه گُل نچیده میداشتپاس دُر ناخریده میداشت
بگذشت ز عشقت ای سمنبرکار از لب خشک و دیدهٔ تر
شوریدهترم از آنچه دیدیمجنونتر از آنکه میشنیدی
با تو خودی من از میان رفتو این راه به بیخودی توان رفت
عشقی که دل اینچنین نورزددر مذهب عشق جو نیرزد
چون عشق تو روی مینمایدگر روی تو غایب است شاید
عشق تو رقیب راز من بادزخم تو جگر نواز من باد
با زخم من ارچه مرهمی نیستچون تو به سلامتی، غمی نیست
Yes, Majnún wept and shook; and nowWhat answer could he frame, and how?
A wanderer, destitute — no reed,No tablets, to supply his need —
But Lailí's messenger had broughtThe means — and thus the maniac wrote: —
'To Him who formed the starry throneOf heaven, and rules the world alone;
Who, in the dark mysterious mine,Maketh the unseen diamond shine;
Who thus on human life bestowsThe gem which in devotion glows;
To Him be gratitude and praise,The constant theme of Moslem lays!
— A burning heart, in sorrow deep,What can it do but sigh and weep?
And what can this memorial bearTo thee, but wailings of despair?
I am the dust beneath thy feet,Though destined never more to meet.
Thy beauty is my Kaba shrine,The arc of heaven, for ever mine;
Garden of Irem — hid from me,The Paradise I must not see;
Yet thou hast quenched my genial light;My day is now like blackest night.
With fondness on thy flattering tongueThou smilest, and my heart is wrung;
For those whose tongues are gentlest foundAre wont to give the deadliest wound.
The lily's petals oft appearAs fatal as the sword or spear.
She, whom 'twas rapture to behold,Could she be basely bought and sold?
Couldst thou to me thy promise break,And spurn me for another's sake?
Acting a bland deceiver's part,And solacing another's heart!
But, peace! — no more of thoughts so sad,Or I shall grow intensely mad;
I yearn no more those lips to press; —But is the joy of memory less?
The morning-breeze thy fragrance brings;And up my heart exulting springs;
Still more when I reflecting seeHow once the cup was filled by thee.
O Heaven! how rapturous to receiveThat which forbids the heart to grieve;
To sit with thee in amorous play,And quaff the ruby every day;
To kiss those lips, all honey-dew,Of liquid bright cornelian hue!
O! could I kiss them once again!The fancy fires my wildered brain.
— Need I the painter's art to traceThe lineaments of thy angel face?
No — they 're indelibly impressedWithin my ever-faithful breast.
'Tis ours, divided, to deploreScenes we can never witness more;
But, though on earth denied to rest,Shall we not both in heaven be blessed?'
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/nizami-leyli-ve-mecnun-36
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
When Majnún saw his hopes decay,Their fairest blossoms fade away;
Layla and Majnun, chapter 16Worn out at length, he sank upon the ground,And there in tears the mournful youth is found
Layla and Majnun, chapter 17Restored to home again, he dreads to meetHis father's frowns, and bends to kiss his feet;
Layla and Majnun, chapter 18—A partridge seized an ant, resolved to killThe feeble creature with his horny bill;
Poems by other poets
Yeriməz salik olan rahi-rizadən qeyri,İstəməz arif olan cövrü cəfadən qeyri.
OlmuşamNə saatda gəldim dünya evinə,Şum sitarə bəxti bağlu olmuşam.
Füzuli kölgəsiZaman qalı,*Ün gedər, zaman qalı,*
Qəzəl: Ey pəri, nəqşi-ruxun adəmi divanə qılırEy pəri, nəqşi-ruxun adəmi divanə qılır,Düşürür dillərə, aləmləri əfsanə qılır