Page 2 of 14 · 7%

Namən gəlib bizə çatıb,
Leyli xanım, Leyli xanım!
Namərdəlrin baxtı yatıb,
Leyli xanım, Leyli xanım!

Arzularsan Çənlibeli,
Əsər sərin-sərin yeli,
Yarın olar bir qoç dəli,
Leyli xanım, Leyli xanım!

Gəlib açaram meydanı,
Düşmənlər çəkər amanı,
Səhər gözlə Eyvaz xanı,
Leyli xanım, Leyli xanım!

Eyvaz naməni qasidə verib dilnən də tapşırdı ki, Leyli xanım məni səhər gözləsin.
Elə ki, Eyvaz Leyli xanımın qasidini saldı yola, döndərdi Ərəbatın başını geri, özünü yetirdi Mahmud paşanın qasidinə, oldu Koroğlu, üz tutdu Bayazidə.
Eyvaz gəlməkdə olsun, sən gör Mahmud paşa necə çağırırdı Koroğlunu
meydanına! O, xotkarın yanınnan qayıdannan sonra çox fiikrləşdi,
çox düşündü, çox daşındı, çox götür-qoy elədi, axırda bu qərara gəldi ki,
bir hiylə işlədib Koroğlunu tələyə salmasa, əməl yeməyəcək. Oydu ki,
Bayaziddən Çənlibelə gedən yolunun gah sağında, gah solunda birbirindən
bir ağac aralı yeddi quyu qazdırdı, quyuların üstünü çörçöpnən
örtdürüb bilinməz elətdirdi, bu yolnan get-gəli kəsdirdi, sonra da haman
naməni göndərdi Koroğluya. Fikirləşdi ki, Koroğlu naməni alan kimi
gələcək, gələndə də bu quyuların birinə düşəcəkdi.
Paşa qasidi öyrətmişdi ki, quyulara çatanda bir bəhanə ilə dala
keçsin, Koroğlu quyuya düşəndə də yandan atını çapıb xəbər eləsin.
Onsuz da Eyvaz atını həmişə qabaqda sürüb yetişdi Bayazidin
yeddi ağaclığına. Birinci quyuya çatanda Ərəbat işi duydu sapdı yolun
sağına, ikinci quyuya çatanda sapdı soluna. Eyvaz əvvəlcə acıqlandı,
sonra özü də şəkkə düşüb atın yüyənini boşladı. Ərəbat quyulardan
salamat keçib özünü verdi şəhərə.
De şəhərə hay düşdü ki, Koroğlu gəlir. Evlərdə adammı qalardı!
Hamı onu görmək istəyirdi...
Eyvazın yolu Mərcan xanımın imarətinin yanınnan düşmüşdü. O,
imarətin yanınnan keçəndə Mərcan xanım da küləfrəngiyə çıxmışdı
ki, bəlkə Koroğlunu görə. Qız birdən-birə Eyvazın gözünə sataşdı.
Eyvaz elə bildi ki, gün dönüb bu tərəfdən doğdu. Atın başını çəkib
gözlərini sildi, heyran-heyran qızın camalına tamaşa eləməyə başladı.
Onun gözü qızın gözlərinə calananda, qız bənövşə kimi qoydu başını
çiyninə, boynunu büküb anasına həsrət qalmış ceyran balası kimi
başdadı məlul-məlul Eyvaza baxmağa. Eyvaz ola, belə baxış ola!
Dözərdimi? Misri qılıncı saz eliyib qızdan dərdini xəbər aldı:

Niyə belə məlul-məlul baxırsan,
Çöllərə bir Məcnun salmamısan ki?
Özün sevdiyinnən vaxtı çatmamış
Ayrılıq təblini çalmamısan ki?

Mərcan xanım əllərini köksündə daraqladı, yanıqlı bir ah çəkib, həsrətlə köks ötürdü. Eyvaz vəcdəmi gəldi, bilmirəm, qeyzəmi gəldi, bilmirəm, dedi:

Köks ötürdün, nələr düşdü yadına?
Ürək dözə bilməz bu fəryadına!
Dərdini de, qoy yetişim dadına,
Zalımlar əlində qalmamısan ki?

Ölüncə qılıncın çalar Eyvaz xan,
Səni yağılardan alar Eyvaz xan,
Koroğlu yurduna salar Eyvaz xan –
O yerlərdən soraq almamısan ki?

Ala gözləri dolub qaralmış bahar buluduna dönmüş Mərcan xanım
özünü ağlamaqdan saxlaya bilmədiyinnənmi, yoxsa adamların çoxalmağınnanmı
bilmirəm, birdən göründüyü kimi birdən də yox oldu.
Eyvaz atı tərpətdi...
Bu tərəfdən Mahmud paşa Koroğlunun quyulardan salamat qurtarıb
şəhərə girdiyini eşidəndə əvvəlcə bərk qorxuya düşdü, canını
əsməcə tutdu, bir təhərriynən özünü toxdadıb əmr verdi ki, qoşun alsın
şəhəri mühasirəyə. Özü də seçmə pəhləvanlardan düzəltdiyi dəstəni
götürüb çıxdı Koroğlunun qabağına. O, yolda dünənki tapşırığını adamlarına
bir də xatırlatdı:
– Elə ki, bütün yaraq-yasaqdan çıxıb əlbəyaxa olduq, mənim işarəmi
gözlərsiniz. Elə mən işarə eliyən kimi tökülərsiniz üstünə!..
Eyvaz şəhər meydanına çatanda, baxdı ki, budu Mahmud paşa
başının adamlarıynan gəlir. Qürur, qəzəb şiddət elədi, atı səyirdib meydanda
bir dəfə cövlana gətirdi, sonra paşanın qarşısında şəstinən durub
onu meydana çağırdı:

Mahmud paşa, namə yazdın, çağırdın,
Sür atını di meydana, gəlmişəm!
İki cannan biri bu gün leş olsun,
Üstündə ağlasın ana, gəlmişəm!

Paşanı şübhə götürsə də, diqqətinən qulaq asdı:

Biz comərd oğluyuq, çətin uduzaq,
Qılıncım namərddən keçməz yan, uzaq.
Bir ac qurd balası, bu gün yalquzaq,
Burda dişim batıb qana, gəlmişəm.

El qılıncı qurşamışam belimnən,
El oğluyam, ayrılmaram elimnən,
Neçə paşa qan ağlayıb əlimnən,
Mən nə sayım, özün sana, gəlmişəm!

Koroğlunun quyulardan salamat keçməyi paşanı bərk qorxutsa da,
meydana gələnnən baxdı ki, heç Koroğluya deyilən nişanlar bu
adamda yoxdu. Odu bir qədər arxayınlaşıb nəfəsini dərdi. Gərnəşib
əlini belinə qoydu, məğrur-məğrur Eyvaza tamaşa eləməyə başladı.
Bunun kim olduğunu kəsdirməkdən ötəri sözünə diqqət kəsildi. Bu
duruş Eyvazın qüruruna toxundu, qeyzini daha da artırdı:

Elə durma, pozacağam halını,
Zəhər edəcəyəm şirin balını.
Elə dağıdacam cah-cəlalını,
Heç qalmasın bir nişana, gəlmişəm!

Dünyanı tutubdu Koroğlu, adı,
Düşmənə zəhərdi əlinin dadı.
Gərək hasil ola mətləb-muradı.
Bac verəsən Eyvaz xana, gəlmişəm!

Söz tamam oldu. Eyvaz Ərəbatı bir də cövlana gətirdi. Sözün son
bəndində həm Koroğlunun, həm də Eyvazın adının çəkilməsi paşanın
şübhəsini daha da artırdı. Paşa əmr elədi ki, qasidi gətirsinlər. O saat
qasidi gətirdilər. Paşa xəbər aldı:
– Kişi, de görüm, bu Koroğludurmu?
– Paşa sağ olsun, Koroğlu olmuyanda, bə kimdi?
– Düz Çənlibelə qədər getdinmi?
– Paşa sağ olsun, bə haraya qədər getdim?
– Onu Çənlibeldəmi tapdın?
– Paşa sağ olsun, bə harda tapdım?
– Naməni Koroğluyamı verdin?
– Paşa sağ olsun, bə kimə verdim?
– Həmən yolnanmı gətirdin onu?
– Paşa sağ olsun, bə haraynan gətirdim?
– Kişi, yaxşı fikirləş!
Qasid başladı hay-həşirə:
– Paşa sağ olsun, bəlkə bəxşiş vermək istəmirsən?! Neynək! Mən
bəxşiş almaqdan ha ötəri getməmişəm! Mən paşama borcumu yerinə
yetirmişəm, sədaqətimi göstərmişəm! Mən xotkara qulluq eləmişəm.
Elə döyül ha, sənin döylətinnən, Çənlibeli tanımayam! Getdim, gördüm
çənni, dumannı bir dağdı. Atı sürdüm düz Koroğlunun alaçığının
qabağına. Gördüm, Koroğlu yığıb dəliləri, xanımları başına, dəlilər,
xanımlar da deyirəm, bir-iki çulu cırıx, qotur gədə, bir-iki də baldırı
açıq, ayaxyalın zənən, heç qapında qul-qaravaş da saxlamazsan. Hə,
yığışıb başına, dərdikir...
Eyvaz baxdı ki, paşa şübhələnib, qasid də ağlına gələni çərənniyir, atı yaxına sürdü, qasidin sözünü ağzında qoyub özünü nişan verdi:

Koroğlu deyiləm, paşa, yaxşı bax,
Onun qoç oğluyam, xan Eyvazıyam.
Bir gün qoymaz gözlərinnən irağa,
Məclisinin söhbətiyəm, sazıyam!

Paşanın ürəyinin döyüntüsü azaldı. Eyvaz dedi:

Bu dünyada mən kamımı qoymadım,
Paşaları hey qırdımsa, doymadım.
Tacir-tüccarını az ha soymadım,
Döyüşün tərlanı, bir şahbazıyam.

Düşmənin üstündə ollam qara yel,
Zərbimnən ürəyi sızıldar tel-tel.
Əslim Təkə-Türkman, yerim Çənlibel,
Çənlibelin baharıyam, yazıyam.

Paşanın ürəyi lap yerinə düşdü, qırışığı lap açıldı, gərdənini bir az da çəkdi:
– Bilirəm, bala, bilirəm. Bir-iki dılğır gədəsiniz, dağları da viran qoyursunuz, bağları da. Bu sözə Eyvaz atı bir qədər də yaxına sürüb dedi:

Qartal kimi dağda yuva qurmuşuq,
Xayınların gözlərindən vurmuşuq.
Biz ellərin keşiyində durmuşuq,
O ərlərin bir təkiyəm, azıyam.

Xan Eyvazam, axıdaram qanını,
Qırram sultanını, bəyi, xanını,
Əl atıb qılınca, allam canını,
Nəslin nə var, yer üzündən qazıyam!

Paşa nəfəsini dərib baxdı ki, gözü Eyvazı yeyir, ayaqlarını bir az
da aralı qoyub dedi:
– Ayə, Eyvaz, balam, axı mən Koroğluyu meydana çağırmışam.
Bəyəm bu, iyidə yaraşan sifətdi ki, özü gəlməyib, bir südəmər uşağı
göndərib mənim yanıma? Atalar yaxşı deyib, iyidin adını eşit, üzünü
görmə. Balam, bu hansı ağılnan baş saxlayır, hansı hünərnən mənəm
deyir?! Nə qorxaxmış bu Koroğlu?
Eyvaz dedi:
– Mahmud paşa! Özün yaxşı bilirsən ki, Koroğlu sənin dədənnən
qorxmayıb. Bil ki, özünnən də qorxası deyil. O, paşaların özünə,
sözünə, əhdinə, imanına da çox yaxşı bələddi. Məni elə-belə göndərdi
ki, həm mən səni sınayım, həm də sən özünü sınaqdan keçirəsən.
İkimiz də baxaq, görək sənin Koroğlunu təkbətək meydana çağırmağa
cürətin, qeyrətin, haqqın çatırmı?
Paşa özünü sındırmadı:
– Noolu! Baxaq! Heç mən də o sən deyən naşükür bəndələrdən
deyiləm ki, əlimə çıxan tikəni ağzıma qoymuyam, yerə tullayam. Di,
buyur, en atdan, çıx yaraxdan, gir meydana!..
Eyvaz paşanın namərdliyinə bələd olsa da, atdan enib yaraqdan
çıxdı. Paşa da yaraqdan çıxıb, şərti bir də himnən yanındakılara çatdırıb
yeridi meydana...
Onlar meydanın ortasında gəldilər kəmər-kəmərə.
Bayaq dedik ki, paşanın gözü Eyvazı yeyirdi. İstəyirdi ki, təkdə,
əlbəyaxada doğrudan da, özünü sınasın. Eyvazı bir təhər eliyib Koroğluya
ciyərdağı vursun, adını dillərə salsın.
Eyvaz da paşanı saymadığınnan özünü boş qoymuşdu ki, paşa bir
az atılıb düşsün. Odu ki, paşa Eyvazı bir neçə dəfə o tərəf-bu tərəfə
çəkdi. Bir-iki dəfə özünə güc verdi ki, onu başının üstünə qaldırsın,
bacarmasa da ruhdan düşmədi. Bir dəfə də Eyvazı özünə tərəf elə dartdı ki, Eyvazın dizləri yerə gəldi. Elə bu dəmdə onun qulağına bir bayatı səsi yetişdi:

Use ← → keys to move, R for a random poem

Random poem

More by this author

Salur Qazanın evi yağmalandığı boyı bəyan edər

Bir gün Ulaş oğlı, Tulu quşun yavnsı, bizə miskin umudı, Amit soyının aslanı, Qaracuğın qaplanı, qonur atın iyəsi, xan Uruzun ağası, Bayındır xanın güyəgisi, Qalın Oğuzun dövləti,qalmış yigit arxası Salur Qazan yerindən durmışdı. Toqsan başlu ban evlərin qara yerin üzərinə dikdirmişdi. Toqsan yerdə ala qalı-ipək döşəmişdi. Səksən yerdə badyalar qurılmışdı. Altun ayaq sürahilər düzilmişdi. Doquz qara gözlü, xub yüzlü, saçı ardına örilü, köksi qızıl dügməli, əlləri biləgindən qınalı, barmaqları nigarlı məhbub kafir qızları Qalın Oğuz bəglərinə sağraq sürüb içərlərdi.İçüb-içüb Ulaş oğlı Salur Qazanın alnına şərabın itisi çıqdı. Qaba dizi üzərinə çökdi, ayıtdı: “Ünüm anlan bəglər, sözüm dinlən bəglər! Yata-yata yanımız ağrıdı, dura-dura belimiz qurıdı; yüriyəlim, a bəglər, av avlayalım, quş quşlayalım, sığın-keyik yıqalım, qayıdalım otağımıza düşəlim, yeyəlim-içəlim, xoş keçəlim!” Qıyan Selcük oğlu Dəlü Dondar aydır: “Bəli, xan Qazan, məsləhətdir”. Qaragünə oğlı Qarabudaq aydır: “Ağam Qazan, məsləhətdir”.

18 min
Qam Börənin oğlı Bamsı Beyrək boyını bəyan edər

QAM BÖRƏNİN OĞLI BAMSI BEYRƏK BOYINI BƏYAN EDƏR, XANIM, HEY...Qam Gan oğlı xan Baymdır yerindən durmışdı. Qara yerin üstinə ağ ban evin dikdirmişdi. Ala sayvan gög yüzinə

33 min
Qazan bəg oğlı Uruz bəgin tutsaq oldığı boyı bəyan edər

QAZAN BƏG OĞLI URUZ BƏGİN TUTSAQ OLDIĞI BOYI BƏYAN EDƏR, XANIM, HEY!Bir gün Ulaş oğlı Qazan bəg yerindən durmışdı. Qara yerin üzərinə otaxlarm tikdirmişdi. Bin yerdə ipək xalıcası döşətmişdi. Ala sayvan gög yüzinə aşanmışdı. Doqsan tümən gənc oğuz söhbətinə dərilmişdi. Ağzı böyük xümrələr ortalığa salınmışdı. Doquz yerdə badyalar qurılmışdı. Altun ayaq, surahilər dizilmişdi. Doquz qara gözli, örmə saçlı, əlləri biləgindən qınalı, parmaqları nigarlı, boğazları birər qarış kafir qızları al şərabı altun ayağla Qalın Oğuz bəglərinə gəzdirirlərdi. Hər birindən Ulaş oğlı Salur Qazan içmüşdi. Çırğab-çırğab çadır, otaq bağışlardı. Qatar-qatar dəvələr bağışlardı. Oğlı Uruz qarşusında yay söykənib durardı. Sağ yanında qardaşı Qaragünə oturmışdı. Sol yanında dayısı Aruz oturmışdı.

19 min
Duxa Qoca oğlı Dəli Domrul boyını bəyan edər

DUXA QOCA OĞLI DƏLİ DOMRUL BOYINI BƏYAN EDƏR, XANIM HEY!Məgər xanım, Oğuzda Duxa qoca oğlı Dəli Domrul deyərlərdi, bir ər var idi. Bir quru çayın üzərinə bir köpri yapdırmışdı. Keçənindən otuz üç aqça alurdı, keçməyənindən dögə-dögə qırq aqça alurdı. Bunı neçün böylə edərdi? Anunçun ki, “Məndən dəli, məndən gücli ər varmıdır ki, çıqa mənfimlə savaşa, - derdi; mənim ərligim, bəhadirligim, cılasunligim, yigitligim Ruma, Şama gedə çavlana”, - derdi.

9 min

Poems by other poets