«Həblülmətin»də çap olunan yazılar
Page 2 of 2 · 50%
تونس و سلانیک و کرید و، و، و... و اگر چند سال دیگر به این منوال بگذرد قناعت به اسلامبول و بورسه خواهد کرد. در صورتی که اعلیحضرت را نه آن عسکر مطیع و نه خزانه پر است. این گروه قلیل خائن به چه امید حضرتت را اغوا میکنند؟
اعلیحضرتا! نامهٔ مقدس حبلالمتین مکرر از زبان عموم ملت قسمهای مغلظه یاد کرده که ملت ایران نجیب و شاهپرست و دولتخواهاند. میخواهند که اعلیحضرت، مانند پادشاه آلمان و انگلیس، با فراغت خاطر به سیر و شکار تشریف ببرند و ملت در حفظ و حراست شما [از] جان و مال دریغ ننمایند. شاهنشاها! چنان که پادشاه را رعیت لازم است رعیت را هم یادشاه واجب، اگر شما را نخواهند کی را به جایت گزینند؟
گر برکنم دل از تو و بردارم از تو مهر این مهر بر که افکنم، این دل کجا برم؟
پادشاها! حضرتت از ودایع مظفرالدین شاه ای! حفظ آن سلطان رئوف عادل بر عموم مت فرض است. این خائنین میگویند که ملت جمهوریت میخواهد. «هذا بهتان عظیم!» ملت ایران اگر علم ندارند شعور دارند. اولاً هر جا که پادشاه ندارد شرف و ناموس ظاهری ندارد. ثانیاً در هر دولت و ملت که تاج و تخت هست تقلید ایران کردهاند. ایرانیان ابداً تاج و تخت کیان را بیصاحب نمیگذارند، چیزی را که ایرانی اختراع کرده چگونه او را از نظر میاندازد و مهمل میگذارد؟ در صورتی که مجتهد باشرف بودند، چگونه مقلد بیشرف شوند؟ زیرا هر ملک که تاج و تخت ندارد ملت آن به ظاهر ناموس و شرف ندارد. امروز فلان دباغ را رییس قرار دهند، بعد از سه سال، فلان خیاط و فلان کناش؛ در پیش سلاطین جهان نه اعتبار داشته باشند و نه احترام. صاحب تاج و جمهوریت گشتن آسان نیست! باید عموم رعیت فرداً فرد عالم و یک یک عارف و به مثل قاضی شوند، که ایران را از این روز تا آن وقت مدتی راه است. پادشاها! این که میگویند ایرانیها از اعضای مجلس آنارشست شده بهتانی است بس بزرگ؛ آنارشست یعنی مال مال الله، نگاه به خواهر و مادر جایز و زن خوشصورت با یکدیگر عوض کرده اسمش را مساوات گذارند. نعوذ بالله از این کذب و افترا!
اعضای مجلس مقدس همه مردان امین دیندار، اکثر علما و مجتهدین مؤمن وطندوست با غیرت و ناموس! جهد ایشان این است که مال مردم را از تعدی ظلام خدانشناس حفظ و عیال مردم را از تعدی بیگانه حفظ نمایند، زن رعیت بیچاره [را] فلان امیرزاده نبرد؛ ملک ملت مظلومه را به حکم علماء سوء بیباک فلان ظالم هتاک تصرف نکند؛ از بیتالمال مسلمین فلان سید بدون استحقاق سالی صدهزار تومان اخذ نکند؛ ملت بینوا را فلان صدراعظم رهن نگذاشته برای خود باغ و بوستان
و پارک نسازد؛ فلان امیر بیعلم نادان بیشرم از خدا نترس، مالک رقاب وزرای باعلم نجیب نشود و فلان شخص مانند ابنسعد به قتل ناصرالملک فرمان ندهد و خائنین هر روزه شعبده بازی نکنند و پادشاه را منحرف رأی نکنند.
اعلیحضرتا! همین اشخاص در پاریس که پدر تاجدارت تشریف داشت، دولت فرانسه به شرف اعلیحضرتش عرض لشکر، جنگ مغلوبه با چهلهزار لشکر آراسته نشان داد. توپهای سریع آتشفشانی نمود و لشکر با آن چالاکی و چابکدستی مشغول محاربه بودند. امیر بهادر بیشرمانه گفت: «قربان، به سر شما! با دویست سوار قراچهداغی همهٔ اینها را مغلوب مینمایم.» آن کان شرم و حیا و آن پادشاه مهربان نگاه کجی کرده تبسم فرمودند. مسلم است که به اعلیحضرتت هم گفته بود که «با صد سوار مجلس را تار و مار میکنم.» قربانت گردم! یکدفعه از این امیر بهادر سؤال فرمایید که شوشتر در کدام سمت واقع گشته؟ اگر گفت، خیال ایرانمداری که در سر دارد او را هم میتواند اجرا نماید؛ و سؤال نمایند اسم پادشاه پرتقال یا رعیت یونان چه قدری است، غیر از این که به ظاهر سر به زمین زند کاری ندارد. مرد نمازگذار فاعل قتل مؤمنین نمیشود، حال آن که خداوند عالم میفرماید: «من قتل مؤمناً معتمداً فجزائه جهنم خالداً فیها.» این شخص سبب قتل هزاران نفس زکیه گشته؛ آیا کسی که با خالق و ولینعمت حقیقی خود این نوع خیانت کند، با ولینعمت مجازی چهها نخواهد کرد؟ این مرد مخبط غیر از این که مرده و زندهٔ حنا را خوب میشناسد دیگر از هیچ چیز سر در نیاورد، عوام کالانعام است و بهادری خود را به رعیت مظلوم خوب نشان میدهد، کدام جنگ را بد است که وزیر لشکر باشد؟
گربه شیر است در گرفتن موش لیک موش است در مصاف پلنگ
چندی قبل، در میان تیمور آقا و طاهرخان کرد حاکم قراعینی اختلاف و محاربه بود، مظفرالدین شاه مرحوم ولیعهد بود، از تبریز همین بهادر را فرستاد که برود ماکو بین آنها را اصلاح نماید. تا به خوی رفته بود، از ترسش نتوانسته بود از خوی حرکت کند. سوارهایش در بازار خوی بنای تاراج گذاشته، نتوانسته آنها را آرام نماید. لکن با تزویر و شیطنت در عروق پادشاه جوان راه یافته هر روز یک نوع نیرنگ میبازد و میگوید ملت ایران جهلاند، قابل تشکیل مجلس پارلمنت نیستند. پادشاها، ایرانمدارا، درست فکر فرما! ششصد و پنجاه سال پیش در میان ملت انگلیس ده نفر چنان عالم -که اکنون اعلیحضرتت هزاران دارید- نبود، بعد از قبول کردن مشروطه ترقی کرده به این مقام عالی رسیدند. چهل سال پیش از این، در میان ملت
ژاپون پنج نفر چنان عالم -که اکنون در مجلس ایران نشستهاند- نبود، بعد از قبول کردن مشروطه مکاتب تأسیس کردند پی تحصیل علم رفتند که در این مدت قلیل مشار بالبنان گشتند و انگشت عالمی را در دندان حیرت گذاشتند. حالا ما گیریم که به این حالات ماندیم، میرزا علیاصغر خان اتابک رفت، دیگری آمد، سی سال دیگر صدارت کرد، چه ثمر خواهد داد؟ و بعد از این نایبالسلطنه، نایبالسلطنهٔ دیگر آمد وزارت جنگ نمود، آیا لشکری بهتر از این فراهم خواهد نمود؟ و بعد از پنجاه سال دیگر، امیر بهادر دیگر پیدا شد، از این عالمتر خواهد شد؟ شما مثل جدت پنجاه سال سلطنت به این وزرا کردید، چه میشود؟ از این خوارتر و ذلیلتر خواهد نمود و ناموس دولت و مملکت را از این بیشتر خواهد برد و اعتبار و ناموس ایران را از این کمتر خواهد کرد. پادشاها، رعیتپرورا، دسایس این خودغرضان و مستبدین را التفات نفرما! وقت خیلی تنگ است، دیگران زیاده مهلت نخواهند داد، در دولت مشروطه کسی حق مداخله به دخلهٔ آنها ندارد.
پادشاها، امیدگاها، به این امرای خودغرض -که اعلیحضرتت را برای پیش بردن مقاصد خود آلت کردهاند- اعتماد نفرما! به خدای لاشریک سوگند در ملت ایران اشخاص قابل کامل هستند، نه ده نه صدهزارها، که مثل «بیسمارک» و «گلادستون» واقف کامل و عامل عمل میدهند، در مدت دو سال چه کارهای سترگ کردند، چه سان راه صد ساله را در دو سال رفتند، به دنیا عقل و درایت خود را ثابت کردند.
نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت به غمزه مسئلهآموز صد مدرس شد
در پولتیکدانی و دیانت و شاهپرستی ایشان اینقدر کافی است که تا حال با وجود مفسدین داخله و خارجه -که دامن زنان نایرهٔ فسادند- به آب تدبیر خاموش کردهاند، والا پارسال مملکت ایران مثل فرانسه ۱۱۸ سال پیش شده بود و سلطنت محو گشته بود. گذشته از این، مشروطه شدن برای مسلمین صعب نیست، مشروطه اس اساس مذهب ماست که حضرت ختم رسل گذاشته. خدا کتاب قانون فرستاده که عبارت است از عدالت و مساوات: «اعدلوا هو اقرب التقوا»، «انماالمؤمنون اخوة فاصلحوا بین اخویکم».
باری، چنانکه اعلیحضرت فرمودند مامضی را هم بگوییم. امیدوار که اعلیحضرت همایونی هم آن مغرضین -که وجود ایشان از سم قاتل مضر و کشندهتر است- از جوار سلطنت طرد و تبعید فرماید و توجه شاهانه به حال رعیت و ملت فرموده، تلافی مافات شود که وقت تنگ و عقب ماندن برای ما ننگ است.
خلاصه، انقلاب کبیر فرانسه جهت تنبیه شاه نوشته خاتمهٔ کار شاه را به لوئی شانزدهم
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/zeynalabdin-maragayi-3-heblulmetin-de-cap-olunan-yazilar
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
مردمان این شهر غالباً خودپسند و گرفتار درد تجملات، همه مستعد نفاق و بیخبر از منافع اتفاق؛ همیشه فکرشان به کارشکنی یکدیگر مشغول و دلشان بدان خوش است که میان دو تن از ایشان اختلاف حساب یا خصومتی از جهات دیگر حاصل آید تا اینکه اینان نیز دو تیره شده هر فرقه به هواخواهی یکی از طرفین متخاصمین برخاسته اجلاسها کنند و رشوتها بدهند و بگیرند؛ و در میان پلوها صرف شود تا بالاخره طرفین هر دو از پای درافتند. احدی از اینان در امثال این موارد به عنوان مصلحی سخن نمیگوید. همه از یکدیگر منتظر انتقام هستند که به محض لغزیدن قدم یکی، آن دیگران پایمالش کنند! این است شغلشان! بیخبر از اوضاع زمان، نه دنیا دارند نه آخرت. منتهای آرزویشان این است که از سقف هر اتاقی چلچراغ شاهنشان چندین شاخه آویخته آن را سرمایهٔ افتخار و مباهات خود شمارند. «زندهاند ولی مرده، مردهاند ولی زنده!»باری، چاپارشاگرد اسبها را آورده بود. همانروز صاحبخانه را وداع کرده از آنجا با دلی پر از یک کوه درد و اندوه، روی به کنار «ارس»، حرکت کردیم. چون از شهر خارج شدیم، اسبها را رکاب کشیده راندیم تا نقطهای که سواد شهر دیده نمیشد. در آنجا دیدم چند تن از چپ و راست راه نشسته دیده به سوی ما دوختهاند.
Təbriz səyahətinin icmalı, 2دیدم راست میگوید. آخرالامر کار به همان نقطه منجر خواهد شد که خود بیان میکند. ناچار مانده به چاپار اشارت کردم که پای توسط پیش گذاشته ما را از چنگ این اشرار رهایی دهد.چاپار هم مرد پخته و آزمودهای بوده است که اشارت مرا دریافته پیش آمد و نهیبی به سید زد که: «آقا، بیش از این ما را معطل نکنید! ما باید در سر ساعت معین به منزل برسیم.»
Təbriz səyahətinin icmalı, 3باری، از مطلب باز دور افتادیم. این صحبتها تمام نشده بود که از دور قصبهٔ مرند نمایان شد. ما نیز اسبها را رکاب کشیده، بعد از ساعتی طی مسافت، وارد شده در چاپارخانه پیاده شدیم.چاپار گفت: «از قراری که معلوم میشود چند ساعتی در اینجا معطل خواهیم شد، چونکه در اینجا تردد چاپاری بسیار است. از یک طرف به جانب ارونق و انزاب و از سوی دیگر به تبریز و به سرحد جلفا تردد مسافرین زیاد است؛ از آن رو خیلی کمتر اتفاق میافتد که در چاپارخانه اسب حاضر باشد. خلاصه، چون پایین آمدیم گفتم قدری چایی حاضر کنند، خورده از رنج راه تا یک درجه برآساییم.
Təbriz səyahətinin icmalı, 4باری، از «مرند» نیز حرکت نموده فردای آن طرف ظهری وارد کنار «ارس» شده تا پای از رکاب خالی کردیم دیدم یکی در برابر ایستاده در نهایت تحکم گفت: «خان شما را میخواهد!»گفتم: «خان کیست و اسمش چیست و با ما چه کار دارد؟»
Poems by other poets
Bu yağışa dayanırmı dəmir, daş, görüm,Qalaydı xeyrin, ilahi, qapında kaş görüm!
Molla Əsədulla Faiq təxəllüsünəCənabından yana intizardıq,İstərdik bilək keyfiyyəti-hal,
QaldımYanaram, yanaram, dilim dönməz,Qərib qərib qürbət ellərdə qaldım
Keçər gedərDünya işində hər nə dutarsan keçər gedər,Hər nik ü bəd içində qılarsan keçər gedər.