تا عالم است امید کسی زو وفا نشد
تا عالم است امید کسی زو وفا نشدتا خاک بود درد دلی را دوا نشد
کس دانه ای نیافت ازین خرمن کبودتا همچو دانه بسته دام فنا نشد
دهر دو رنگ و چرخ دو کیسه چه کار کرد؟کان هر چه بد صواب به آخر خطا نشد
بر ساحل سعادت کلی که اوفتاد؟آنکس که از مشیمه عالم جدا نشد
سر می برد معاینه گردون به دست قهرجز بر سر بریده قد او دو تا نشد
گردن کسی که کرد یکی لحظه چون ربابتا گوشمال یافته چون گردنا نشد
عالم به قول هیچ کس از فتنه سر نتافتآهن به جد هیچ کسی کیمیا نشد
تا در میان خون کله سرکشان ندیدگردون به شرط تعزیه نیلی قبا شد
سیری طلب مکن که کس اندر نشیب خاکجز تشنه لب نیامد و جز ناشتا نشد
هان ای مجیر! همدم عالم مشو که اوبا همدم مسیح دوم آشنا نشد
یعنی دوای جان، فلکی کز جلال اوعین الکمال کرد ستم بر کمال او
یک دل ز تیر حادثه بی غم که یافتست؟یک دم ز صرف دهر مسلم که یافتست؟
زیر سپهر آینه گردان چو آینهصافی دلی موافق و همدم که یافتست؟
هر تخم غم که گم شد ازین آسیای سبزجز در میان تخمه آدم که یافتست؟
من تا منم ز غم دلی ایمن نیافتمگویی به رغم من دل بی غم که یافتست؟
در عالم وجود سفینه نجات نیستور هست در جزیره عالم که یافتست؟
زیر فلک مگوی که صد خسته یافتمیک خسته را بگوی که مرهم که یافتست؟
گم گشت صد هزار دل اندر میان خونتا در دو کون یک دل خرم که یافتست؟
کس در زمانه مردم و راحت بهم نیافتدر شهر کور و آینه با هم که یافتست؟
از هر بنا که ماند ز ایام یادگارالا بنای حادثه محکم که یافتست؟
روی مجیر پر خط خونین ز اشگ چشمجز در وفات صدر مکرم که یافتست؟
یعنی دوای جان فلکی کز جلال اوعین الکمال کرد ستم بر کمال او
آخر دوای جان ز جهان ناپدید شدسرو سخن ز باغ بیان ناپدید شد
خورشید لطف بر سر کوه فنا رسیدآب صفا ز جوی جهان ناپدید شد
آنکو ز نفس ناطقه جانها به خلق داداز نکبت زمانه چو جان ناپدید شد
در گشت در میانه عقد جلال و بازبگسست عقد و در ز میان ناپدید شد
او در دو دست دهر مشعبد چو مهره بودزین دست و رخ نمود، وزان ناپدید شد
معنی طلب مکن که امیر سخن نماندگوهر طمع مدار که کان ناپدید شد
بر شاهراه فیض نشان بود خاطرشفیض از راه اوفتاد و نشان ناپدید شد
عقلش زبان قدس همی خواند و زین سببدر کام خاک همچو زبان ناپدید شد
معجز که آورد که مؤید جهان گذاشت؟تیر از کجا رود که کمان ناپدید شد؟
دانی که چرخ پیر چرا؟ جمله چشم گشتکز چرخ پیر سرو روان ناپدید شد
یعنی دوای جان، فلکی کز جلال اوعین الکمال کرد ستم بر کمال او
دیدی که چرخ، شیشه زنهار چون شکست؟کارش به دست حادثه در کار چون شکست؟
در کام عقل خرده الماس چون فشاند؟در چشم نطق ناوک خونخوار چون شکست؟
سنگ قضا به دست فلک بود اگر نه اوبی سنگ جامخانه اسرار چون شکست؟
ای خار در دو چشم فلک رسته تا به قهردر نرگس شکفته او خار چون شکست؟
آنجا نیم که چرخ طلسمش چگونه ساخت؟زین دل شکسته ام که دگر بار چون شکست؟
بر روح او چهار در ارکان ببسته بوددر یک نفس نه آینه هر چار چون شکست؟
دلها بسی شکست ازین غم که آسمانگوهر در آن دو لعل شکر بار چون شکست؟
فکرت یقین نکرد که او بال چون گشاد؟نقطه خبر نداشت که پرگار چون شکست؟
خورشید دید و بس که نفسهای سرد اوبازار گرم صبح به آزار چون شکست؟
زنهاری زمانه که شد آنکه در نیافت؟گو با امیر شیشه زنهار چون شکست؟
یعنی دوای جان فلکی کز جلال اوعین الکمال کرد ستم بر کمال او
هرگز که دید روح قدس در دهان خاکهرگز که یافت قفل مجرد میان خاک
در پشت خاک خایه زرین مجوی از آنکمرغ مسیح سیر شد از آشیان خاک
آن شب که خاک پرده او شد به ماتمشبدرید هفت پرده گردون فغان خاک
این سقف زینهار شکن خون ز دیده ریختاز بس که زینهار شنید از زبان خاک
تا او چو گنج در شکم خاک شد دفینشب هندوی است از پی او پاسبان خاک
گر بود جای نکته چون در دهان اوپس در چرا نهاد فلک در دهان خاک
گیرم که از جهان بشد آخر نه باز رست؟از سعد و نحس اختر و سود و زیان خاک
روحش فلک به روح امین داد و باز رستکان نقد جان نه زان فلک بد نه زان خاک
بی ذات او به چشم که بیند خیال لطف؟با مشتری امید که دارد قران خاک؟
آنکو به آفتاب سر آستین نمودسر بین که چون نهاد برین آستان خاک
یعنی دوان جان فلکی کز جلال اوعین الکمال کرد ستم بر کمال او
تا در ز درد او به جگر در گشاده امصد جوی خون ز دیده اختر گشاده ام
بر روی ماه از آه جگر پرده بسته اموز روی زهره گوشه چادر گشاده ام
گردون دو تا شد از پی گوهر چیدن چو دیدکز دیده من طویله گوهر گشاده ام
گر باد غم ستد ز سر من کلاه صبرشاید که من ز بی کلهی سر گشاده ام
خونی که دید ریخت خسم، گسر سترده امبندی که سینه بست، سگم گر گشاده ام
رعنای شوخ چشم منم ورنه در جهانبی نور دیده دیده چرابر گشاده ام؟
گر هفت بحر هشت شود نیست طرفه زانکبی او ز دیده قلزم دیگر گشاده ام
جوزا چو خاک خصم من آمد که من به آهدوش از میان او کمر زر گشاده ام
از نسر آسمان بجز از بال نشکنماکنون که من به کین فلک پر گشاده ام
تا دیده بر جهان بزنم بی جهان لطفدر بسته ام به عزلت و دفتر گشاده ام
یعنی دوای جان فلکی کز جلال اوعین الکمال کرد ستم بر کمال او
Görməmişdir bir kəs aləmdən ümidinə vəfa,Tapmamışdır bir ürək dərdinə torpaqdan dəva.
Bu abı xərmən fələkdən kimsə bir dən tapmadı,Dən kimi bağlandı torda, qisməti oldu fəna.
Dəhr ikiüzlü, fələkdir üzgörən, bax, neylədi, –Xeyrlə başlandı hər iş, axırı oldu xəta.
Bərbəzəkli səhnəsindən aləmin ayrılmadan –Kim səadət sahilində saldı məskən daima?
Göz önündə qəhr əliylə baş kəsər çərxi-fələk,Qəddini əymişsə, cəhd eylər kəsik baş qapmağa,
Kim rübab tək başını bir ləhzə dik tutdu, fələk –Bir qulaqburması ilə tez ona verdi cəza.
Heç kəsin əmriylə aləm çəkmədi əl fitnədən,Heç kəsin cəhdi dəmirdən etmədi hasil tila.
Qəhrəmanlar tacını qan içrə qəltan görmədən –Geymədi matəm libası, tutmadı dövran əza.
Toxluq axtarma cahandan, bu evin bir rəsmi var:Hər gələn gəlsin susuz, ac etsin ondan əlvida.
Həmdəm olma aləmə, gör həmdəmini, ey Mücir!Olmadı sani Məsihə, bu vəfasız aşina.
Canlara dərman Fələki, harda o sahib-cəlal,Bədnəzərdən zülm gördü ondakı fəzlü kamal.
Bir könül ki, dəhr oxundan çəkməsin qəm, kim görüb?Bu cahanda ömr edən asudə bir dəm, kim görüb?
Bu fələk altında ki, zahirdə ayna gəzdirir, –Ayna tək saf qəlbə olsun çərx həmdəm, kim görüb?
Bu dəyirmandan əgər itmişsə bir qəm danəsi, –Bəhrəsini dadmasın övladı-Adəm, kim görüb?
Mən mən oldum, könlümü bir an da qəmsiz görmədim,Bəlkə məndən özgə var xoşbəxt, biqəm, kim görüb?
Bir gəmi yoxdur bu aləmdə verə xəlqə nicat, –Varsa da, aləm arasında onu həm kim görüb?
Görmüsən yüz xəstə göy altında, ondan söyləmə –Söylə ki, bir xəstəyə dünyada məlhəm kim görüb?
Qan içində qərq olub itdi əgər yüz min könül,Bir könül bu ruzigarda şadü xürrəm kim görüb?
Qan içində qərq olub itdi əgər yüz min könül,Bir könül bu ruzigarda şadü xürrəm kim görüb?
Harda insan var, o yerdə yox insanlıqdan əsər,Bir şəhərdə korlar ilə güzgü bahəm kim görüb?
Çox bina keçmiş zamanlardan qalıbdır yadigar,Qəm binasından daha abadü möhkəm kim görüb?
Qanlı göz yaşında qərq olmuş Mücirin çöhrəsi,Mən kimi əldən verən Sədri-mükərrəm kim görüb?
Canlara dərman Fələki, harda o sahibcəlal,Bədnəzərdən zülm gördü ondakı fəzlü kamal.
Canların dərmanı axır bu cahandan getdi, ah!İncə söz sərvi küsüb, bağı-bəyandan getdi, ah!
Lütfü yüksəldi günəş tək yoxluğun dağ başına,Axdı saf su çeşməsi, bu bustandan getdi, ah!
Hər nəfəsdə nitqi ilə xalqına can bəxş edən,Can kimi sıxdı onu, sarsıtdı dövran, getdi, ah!
Cah-calalın riştəsində o misilsiz dürr idi,Riştə sarsıldı, qırıldı dürri-qəltan, getdi, ah!
Bu oyunbaz dəhr əlində o gözəl bir nəqş idi,Bir əli göstərdi, bir əl qıldı pünhan, getdi, ah!
Sözdə mənə gəzmə, artıq söz əmiri qalmayıb,Olma gövhər arzusunda, gövhəri-kam getdi, ah!
Nurlu bir məşəldi, feyzin baş yolunda xatiri;Söndü məşəl, feyz də çıxdı o yoldan, getdi, ah!
Ağlı qüdsiyyət dilini əzbər etmişdi, odur, –Torpağın kamında dil tək oldu nalan, getdi, ah!
Möcüzə kim göstərər, atmış müəyyəd aləmi,Ox necə uçsun, kaman ayrıldı yaydan, getdi, ah!
Bu qoca çərxi, bilirsənmi nədən göz-göz olub?Bir cavan sərvi-rəvanı gülistandan getdi, ah!
Canlara dərman Fələki, harda o sahibcəlal,Bədnəzərdən zülm gördü ondakı fəzlü kamal...
Mən onun dərdiylə qəlbimdə cığırlar açmışam,Gözlərimdən tökməyə ulduzlar, arxlar açmışam.
Ahlarımla çəkmişəm pərdə ayın rüxsarına,Çadırı Zöhrə üzündən mən əzadar, açmışam.
Qəddini əydi fələk yerdən gövhərlər yığmağa,Gördü ki, mən gözlərimdən dürri-şəhvar açmışam.
Qəm yeli başımdakı səbrin papağını alıb,Mən papaqsızlıq üzündən başımı xar açmışam.
Çör-çöpəm, gözdən axan qanlı yaşı silsəm əgər,Bağlanılmaz o yaxam ki, ağlayıb zar, açmışam.
Dəhrdə yanlış görən varsa, mənəm, yoxsa neçün,Gözdə nurum yoxdur, əmma görsə də tar, açmışam.
Yeddi dərya, səkkiz olsa, sən təəccüb eyləmə,Dost qəmində gözlərimdən qanlı çaylar açmışam.
Düşmənin torpağı bildim dün gecə Cövzanı mən,Ahım ilə qurşağında sanki zünnar açmışam.
Göydəki Nəsrin gərək mən qol-qanadını qıram,İndi ki, əflak qəsdində qanadlar açmışam.
Lütf dünyası gedibdir görməməkçün aləmi,Qarşımda bağlı qapı ardında tumar açmışam.
Canlara dərman Fələki, harda o sahibcəlal,Bədnəzərdən zülm gördü ondakı fəzlü kamal.
Ey vücuduna qəmü möhnət xədəngi tuşlanan!Tutdu ruhun barigahında səfanın aşiyan!
Görmədi çünki üzün, oldu üzü pul-pul günəş,Sən ki, getdin, qalmadı sözdə vəcahətdən nişan.
Kəsdi ömrün kisəsindən bəndi bu zalım fələk,Kasə kimi bir ağızdır varlığı, insan udan.
Dönmüşəm dərdinlə Nahidin yanan mizrabına,Matəmində çəngini Nahid cırmışdır, inan.
Çərx ayaq üstə dayandı, görmədən əyləşmədi,Qəddinə oldu kəfən, tələt ki, vermiş hökmran.
Həftənin ehsanına Nəsrü Əsir ilə Şəhab,Şiş, yanar təndir quş olmuşdur, məkanın asiman.
Pak təbindən apardın töhfə xaslar kuyinə,Ey özü getməklə şeri burda rövnəqdən salan.
Ruzigar bağında gördün yan-yana güllə zəhər,Lalə tək üz göstərib, tez qaçdın o gülzardan.
Sən gecə tapdın ətək altında yer, olcaq səhər –Gəl səninlə yerləşək bir köynək içər mehriban.
Çıxmasın daim əlindən həqq rizasının teli,Ey əlimdən qaçması ilə məni ağlar qoyan!
Canlara dərman, Fələki, harda o sahibcəlal,Bədnəzərdən zülm gördü ondakı fəzlü kamal.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/beylaqani-terkibbend-15
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Başqa şairlərin şeirləri · Fələk və tale
Varmı ürəyinə zalım dövranda,Fələyin əlindən zədə dəyməmiş.
«یحبه و یحبونم » چنین فرمودکه انعقاد محبت ز جانب ما بود
Cün eşitdim, ey əzizim, sahibazar-olmusanCün eşitdim, ey əzizim, sahibazar-olmusan,Gərdişi-dövran ilə dərdə giriftar olmusan.
Qan ağla, ey gözüm, yenə fəsli-bahar olurQan ağla, ey gözüm, yenə fəsli-bahar olur,Bülbül bahar olanda işi ahü zar olur.