Sam Mirzə · Nəsr
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
خوشنویس بود و خطی اختراع کرده است موسوم به « شکسته بسته » بدین کیفیت که در دو ورق کاغذ تنگ که پاره ای از این ورق سفید و پاره ای از آن سیاهست چون بر بالای هم می نهند صورت خطی پیدا میشود و در شعر گفتن قدرت عجیبی داشت چنانکه در یک شب هزار بیت میگفت و در قافیه و عروض و معما رسایل دارد و اوقات به تعلیم اطفال میگذراند . این مطلع از اوست :میخورم ایساقی از دست تو سوگندی دگر
Töhfeyi-Sami, bölmə 478در اول عامی تخلص میکرد آخر بعشقی قرار داد در چهل سالگی عشق خواندن پیدا کرد و آن قدر جهد کرد که مسوده ی شعر خود را میتوانست خواند اما گاهی شعرهای خوب از او سر میزد این دو مطلع از اوست :نون والقلم ز ابروی و قدت کنایتی
Töhfeyi-Sami, bölmə 481خطوط را طوری مینویسد و به تعلیم اطفال مشغول است این دو مطلع از اوست :از چراغ عشق روشن کرده ام چندین چراغ
Töhfeyi-Sami, bölmə 489میرزا علی نام دارد و به مهمات دیوانی تردد بی فایده میکند این مطلع از اوست:لب به بندم سخن از غنچه خندان نکنم
Töhfeyi-Sami, bölmə 491از خوانسار عراقست بخوانندگی اوقات میگذراند اول امینی تخلص میکرد آخر از برای مناسبت سرودی مقرر شد این سه مطلع از اوست :جفا بخود مپسند و مرا هلاک مکن
Töhfeyi-Sami, bölmə 493اوقات او صرف شعر میشود و در هر روز قریب به هزاربیت میگوید و بر خود لازم کرده که جمع کتب نظم را جواب گوید از جمله شاهنامه که فردوسی به سی سال گفته او به سی روز گفته بود و در شعر او ردیف و قافیه غلط بسیار است و به غیر از تخلص در شعر او نازکی نیست و در شعر او چیزهاست غیر از معنی، چنانکه از این چند بیت که در شاهنامه خود در صفت جنگ گفته معلوم میتوان کرد :در پای سر و گریه بسیار کرده ام
Töhfeyi-Sami, bölmə 506از جمله شعرای هذیان گوست گاهی مثل این شعری میگوید :بینوایی از در دلها گدایی میکند
Töhfeyi-Sami, bölmə 514در جوانی فوت شد این مطلع از اوست :یارب! بود که؟ بینم لب بر لبم نهاده؟
Töhfeyi-Sami, bölmə 515برادر نیستی است طبعش در شعر مرغوب افتاده بود این مطلع از اوست:با تو ای آرام جان آرام نتوانم گرفت
Töhfeyi-Sami, bölmə 519در ولایت ری متولی یکی از مزارات است مردی زبان آور است، این مطلع از اوست :
Töhfeyi-Sami, bölmə 520کدخدا زاده ی قصبه تهران است من در این حیرانم که این تخلص ناملایم بآن اسم و لقب نامعقول چون جمع شده؟!یکدم بکام از او نرسیدم تمام عمر
Töhfeyi-Sami, bölmə 521از دیار ری است و مردی بی تعین، این رباعی از اوست :ای درد تو سرمایه ی درمان کسی
Töhfeyi-Sami, bölmə 523پدرش در قصبه تهران بصرافی اوقات میگذراند . این مطلع از اوست :آه از دیدن او گریه برآورد مرا
Töhfeyi-Sami, bölmə 524مردی فقیر و گوشه نشین بود و بترک دنیا گفته اوقات به عبادات صرف میکرد و از مردم چیزی قبول نمیکرده ؛ شعرا و اکثر در منقبت بود، ترجیعی که جهت ائمه صلواه الله علیهم گفته مشهور است و این بیت بند آن ترجیع است :یا مظهر العجایب عونا لنا علی
Töhfeyi-Sami, bölmə 533از شعرای غیر مشهور ماوراءالنهر است و این مطلع تعلق بدو دارد :بر لب بام از فغان من بناکام آمدی
Töhfeyi-Sami, bölmə 535از فضلای رشت گیلانست و در علوم نجوم ماهر و احکام او در آن امر بر همه کس ظاهر و عروض و قافیه و صنایع شعری را خوب دانسته و بغایت خلیق و خوش صحبت بوده و در همه روشی شعر گفته این ابیات از اوست :منه کاکل به پیشانی و میل فتنه کمتر کن
Töhfeyi-Sami, bölmə 538او نیز از چپانیان و لونذان آنجا بوده و اوقات بخیاطی میگذرانیده این ابیات از اوست :خدایا، دردمندی ده دل بیرحم خوبانرا
Töhfeyi-Sami, bölmə 541از آنجاست و مرد چپانی و اوباش وضع است و با وجود این حال اختلاط ظاهری او خوب و دلنواز افتاده چون از شنایع باطنی خالی نیست از این ممر همیشه او از مردم و مردم از او زحمت می کشند و تا غایت که عمرش از سبعین گذشته و بسر حد ثمانین رسیده همین حال دارد . امید که بعد از این به مقتضای سن ترک افعال ذمیمه نماید . باعتقاد خودش طبع نظمش چاشنی کلام و حسن دارد و میگوید که دیوان غزل تمام کرده و لایعلم الغیب بهر حال این دو مطلع از اوست :یوسف اگر چه مصر بوجه نکو گرفت
Töhfeyi-Sami, bölmə 545هم از جمله سکنه آنجاست و هروی الأصل است، در علم موسیقی بی نظیر و آواز خوش او بغایت دل پذیر است، چون روی توجه بجانب کسب سایر کمالات دارد امید که توفیق یافته از اقران ممتاز گردد و با وجود صغر سن حسن نظمش مستحسن افتاده این ابیات از اوست :بی گریه ام ز غمر دمی کم گذشته است
Töhfeyi-Sami, bölmə 552از ولایت و مردم ماوراء النهر است و گاهی تقلید ایوب ابوالبرکه میکند، حرکات او بسیار خنک و بی مزه است میگوید که این مطلع من گفته ام :این خال که بر لعل لب زهره جبین است
Töhfeyi-Sami, bölmə 555او نیز از شعرای بخاراست و این مطلع بر صفای ذهنش گواست:آن گرد باد نیست بگرد سرای تو
Töhfeyi-Sami, bölmə 556به سراجی اوقات میگذرانید آخر در عاشقی رسوا گردید این مطلع از اوست:مه من یار اغیار است با من یار بایستی
Töhfeyi-Sami, bölmə 564مردی عاشق پیشه لوند بود . اما عاشقی او بصورت خوب نبود بلکه هر که حاکم و بزرگ بود او عاشقش می شد چنانکه در قندهار عاشق بابر پادشاه شده بود و پادشاه مذکور در سن پنجاه سالگی بود و گویند با وجود پیری بسیار بد قیافت بوده و مولانای مذکور را بدین واسطه ایذای بلیغ کرده بود و با وجود آن متنبه نشده بود، چنانکه به هرات آمد عاشق درمش خان شد و بعد از آن هرکس که حاکم بود او عاشق او بود، در جواب غزل فغانی بمطلع :از کوی تو چون باد برآشفتم و رفتم
Töhfeyi-Sami, bölmə 569وصفش از تخلص معلوم این مطلع از او است :دل قد تو را بلای جان گفت
Töhfeyi-Sami, bölmə 570از شعرای قزوین است و مرد عامی است اما شعر بسیار در منقبت و غیره دارد و این بیت از اوست :بتی دارم که از چشمش هزاران غمزه پیدا شد
Töhfeyi-Sami, bölmə 573مردی شریف و طالب علم است و در علم سیاق مهارت تمام دارد بسیار فصیح و خوش صحبت است این دو مطلع از اوست :پی بکوی دلبر ابرو کمانی برده ام
Töhfeyi-Sami, bölmə 578از شعرای بسیار گوی شهر قزوین است این مطلع از اوست :بهر جا که آن جامه گلگون نشسته
Töhfeyi-Sami, bölmə 585از جمله کاتبان شهر شیراز بود و بسرعت کتابت او کم کسی کتابت میکرد و گاهی بشعر میل میکرد این مطلع از اوست :بی روی دل فروزت عشاق را طرب نیست
Töhfeyi-Sami, bölmə 586بکاغذ فروشی وجه معاش میگذراند و گاهی شعر میگوید این مطلع از اوست:مرا در دیده خون چندان از آن لب های میگونست
Töhfeyi-Sami, bölmə 588در شهر هرات اوقات بر سر تراشی میگذراند، و گاهی از او نظمی سر میزند . این رباعی از اوست :تیغ اجل آندم که علم خواهد شد