Töhfeyi-Sami, bölmə 303

از موضع نهاوند است و در فنون فضایل وجودت فهم بی مثل و مانند، طبعش در شعر و انشاء بغایت عالی افتاده بود در جوانی از آنجا جلا کرده بهمدان رفت و در آنجا ساکن شد بواسطه عداوتی که حیرتی را با او بود این قطعه در باب او گفته است:که سرشتش ز بغض و کین باشد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 304

اصلش از خوارزم است اما در قراگول من اعمال بخارا و نشو و نما یافته، مرد درویش و ابدال وش و دلریش بود و در شاعری کم شاعری از شعرای ماوراءالنهر برتبه سخن اوست اشعار خوب او بسیار است. اینجا بدین ابیات اختصار رفت :بروای اشک و ببر معرکه را از سرما

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 306

بوفور فضیلت محلیست و شعر او از خباثت و معایب معرا، بسرعت فهم وحدت طبع موصوف و بحسن خلق و کثرت تواضع معروف است در شعر و انشاء و معما نیز بی بدل عالم است و از جمله نتایج طبع و قاد او کتاب سرو و تذرو است که در بحر شاه و درویش گفته و قصاید و غزلیات او اکثر مقبول و مرغوبست این دو بیت را که در درازی شب گفته از مثنوی مذکور ثبت افتاد :چون سفیدی میان مشق سیاه

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 308

جوانی بغایت دردمند و بی تعین است و بسی فضایل دارد. از جمله در رمل و نجوم از بی نظیران است و بر دقت ذهن و وقوف بر غث و ثمین شعر از بی بدلان است طبعش در اصناف و اسالیب سخن چسبان چنانکه از اشعار او قیاس توان کرد :کجا در خاطر آن مه در آیم

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 314

از شعرای هرات است بلطف و صفای ذهن موصوف بود و بمهارت در فن شعر خصوصا معما معروف چنانکه در آن باب رساله ای در سلک تحریر در آورده و این معما باسم ادهم خوبست :نی مرا یاد کند نی برد از یاد مرا

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 316

پدرش خیاط بود فاما چون در ازل قامت قابلیتش را بخلعت استعداد و کسوت رشد و رشاد آراسته اند لاجرم سررشته قبول بچنگ آورد در زی ارباب فضل گریخت و بسوزن جد و جهد وصله تفاخر بر خرقه آمال خود دوخته دست طلبش را بدامن مردم اهل انگیخت و همواره اوقات در صحبت اهالی بکسب مجد و معالی مصروف میداشت . در آنکه در این فن قابل است سخنی نیست سخنی که هست در مربی است اگر او را مربی بودی گوی تفوق از بسیاری در ربودی خداش مزد دهاد که بسعی خود را بدین مرتبه رساند سیاق کلامش مصداق حال و شاهد این مقال است :گر غمی از تو نبودست الم داشته ایم

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 317

از شعرای قزوین است کم کسی را رتبه شعر او هست این دو مطلع از اوست :عقد در در دل یاقوت نهان ساخته اند

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 324

اصلش از ولایت بسطام است و در اقسام سخن بغایت شیرین کلام و در خدمت خواجه عبدالله مروارید می بود این مطلع و بیت از اوست و فی الواقع نیکو گفته:مصاحب غم وهم صحبت الم شده است

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 325

خوش طبع و لوند و با وجود این معنی بغایت دردمند بود، این مطلع از اوست :چرا از پهلوی من دردمندی در بلا افتد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 326

از شهر هراتست مرد بی تعین و خوش مشرب بود، بلکه مشرب را بمذهب ترجیح میکرد و اوقات او اکثر به هزل و فسق صرف می شده و اشعار او اکثر بدین طور است و چون همیشه طالب پسران سهل البیع بود و این متاع در ماوراءالنهر بیشتر بدست میافتاد روی بدان دیار نهاده و در آنجا فوت شد این رباعی که خالی از ظرافتی نیست از اوست:مانند الف میان جان جا دارد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 327

از اقوام نزدیک رییس امیر یوسف رنانی است رنان قریه ایست از قرای اصفهان و در حدت فهم و متانت فضیلت کمال اسمعیل ثانی، این رباعی از اوست:دردی داریم و دیده گریانی

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 335

از شعرای کاشان بود و بسیار خوش صحبت، اما بهرکس که صحبت میداشت طمعی میکرد و آخر هجو او میگفت اشعار خوب از او در میان هست، در شهور سنه احدی و اربعین و تسعمایه در کاشان فوت شد این چند مطلع از اوست :به بین که عاشق روی تو میتوان که نباشند

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 337

از مردم همدان است و خالی از مولویتی نیست اما در میان شعرا به کعوبت مشهور است و در این باب این قطعه حیرتی راست :در آن خانه و دیوار ز هم می ریزد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 340

از جمله شعرای مشهور آنجاست و در جمیع اقسام شعر میگوید اما غزل او بهتر از شعرهای دیگرش است . این مطلع و بیت از اوست :دی گذشت از نظرم چشم سیاه عجبی

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 344

در اصل از ممالیک سادات سیفیه قزوین است اما چون فطرتش بغایت قابل افتاده بود باندک جد و جهدی در فنون فضایل مثل خط و انشاء و شعر و معما ترقی تمام نموده در خوش طبعی مشهور و معروف گشت این مطلع از اوست :شراب عشق عجب شورشی بجان آورد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 346

برادر زاده ی مولانا امیدی است و تخلص او هجری،این دو مطلع از اوست :بی خبر از سرم آن سرو روان میگذرد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 347

از شعرای ماوراءالنهر است و در علم ادوار از او چیزها در میان هست، در اوایل در خدمت یکی از سلاطین ازبک می بود آخر در خراسان کشته شد این مطلع از اوست :گله در پیش صبا زان گل رعنا کردم

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 350

از محتشمان شهر تبریز است و پیوسته با جوانان ساده معاشرت می نمود گویند کثرت اموال او تا بحدی بود که یک نوبت هزار تومان به یکجا به رییس میر یوسف اصفهانی بقرض داده بود در آن ولا رییس مذکور نقد جان بقابض ارواح سپرد و فانی از شنیدن این سخن حیات باقی را وداع گفت این مطلع از اوست :شب ای همدم که پیش آن پری افسانه میگفتی

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 354

از جمله خوش طبعان تهران است و در پی تحصیل علوم . امید که موفق باشد، در شعر طبعش خوبست و تخلص او صبری است این مطلع از اوست :ماه من تا علم حسن برافراخته ای

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 360

تبریزی است و به بگل کاری اوقات میگذراند این از اوست :شمع را روشن من امشب ز آتش دل کرده ام

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 366

از ارنه است که قریه ای از قرای خراسان و سیستان است شاعری پاکیزه گوست و در علم ادوار نقش ها می بندد و صوت های خوب دارد و پیاده بشرف زیارت بیت الله الحرام زاده الله تعالی شرفا و روضه سید اصطفی صلی الله علیه و آله مشرف شده بسیار فقیر و کم سخن واقع شده، دیوان غزل تمام کرده و قصاید خوب هم دارد این غزل و ابیات از اوست :نکنی گوش بفریاد اسیران فریاد

Sam Mirzə2 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 368

اصفهانی است و در صحافی اندک وقوفی دارد اما بسیار لاابالی و هرزه گرد است این مطلع از اوست :همیشه یا ربما در مقام کین باشد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 370

از شعرای غیر مشهور اصفهان است مرد بی تعین و چپانی طور است این مطلع از اوست .گیرم که دل ز عشق بتان خون کند کسی

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 372

پسر مولانا امیدی است این مطلع از اوست :آنکه رفت از سر کوی تو بآزار منم

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 373

در شاعری خود را کم از شعرای نامی نمیداند اما در شعر او بموجب المعنی فی بطن شاعر بحسب ظاهر معانی کم میتوان یافت هر چند تخلصش معانی استهر چند تخلصش معانی است

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 380

بکسب پوستین دوزی در تبریز اوقات میگذراند این دو مطلع از اوست :غریب مردم و از من نکرد یاد کسی

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 381

در تبریز بوکالت و نیابت قضات مشغول بود و گاهی شعری از او سر میزد این مطلع از اوست :فزون ز عرش برین است قدر خانه تو

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 383

شاعر و طالبعلم و لوند مشرب بود .این مطلع از اوست :از جهان تنک آمدم پهلوی مجنونم برید

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 384

به صباحت و ملاحت شهره ی شهر است و به حسن خرامش رفتار و شیرینی گفتار آشوب دهر، حافظ کلام الله نیز هست این مطلع از اوست:میروم از کوی جانان با دل افگار خویش

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 390

در تبریز به مطربی اوقات صرف میکند و در آن کار نقش ها و صورت ها تصنیف کرده اما بسیار خر ظریف و کج طبعست این مطلع از اوست :عمری است که من عاشق رخسار بتانم

Sam Mirzə1 dəq