Gülşəni-raz, fəsil 45
Məsnəvi nədir?
Məsnəvi: hər beyti öz qafiyəsi ilə gələn uzun nəzm, adətən dastan və ya hekayə.
اگر خواهی که این معنی بدانیتو را هم هست مرگ و زندگانی
ز هرچ آن در جهان از زیر و بالاستمثالش در تن و جان تو پیداست
جهان چون توست یک شخصِ معیّنتو او را گشته چون جان، او تو را تن
سه گونه نوع انسان را مَمات استیکی هر لحظه وان بر حسبِ ذات است
دو دیگر زان مماتِ اختیاری استسیم مردن مر او را اضطراری است
چو مرگ و زندگی باشد مقابلسه نوع آمد حیاتش در سه منزل
جهان را نیست مرگ اختیاریکه آن را از همه عالم تو داری
ولی هر لحظه میگردد مبدّلدر آخر هم شود مانند اوّل
هر آنچ آن گردد اندر حشر پیداز تو در نزع میگردد هویدا
تن تو چون زمین، سر آسمان استحواست انجم و خورشید جان است
چو کوه است استخوانهایی که سخت استنباتت موی و اطرافت درخت است
تنت در وقت مردن از ندامتبلرزد چون زمین روز قیامت
دماغ آشفته و جان تیره گرددحواست هم چو انجم خیره گردد
مَسامت گردد از خوی هم چو دریاتو در وی غرقه گشته بی سر و پا
شود از جانکَنش ای مرد مسکینز سستی استخوانها پشم رنگین
به هم پیچیده گردد ساق با ساقهمه جفتی شود از جفتِ خود طاق
چو روح از تن به کلیّت جدا شدزمینت «قَاعًا صَفْصَفًا لَا تَرَى» شد
بدین منوال باشد حال عالمکه تو در خویش میبینی در آن دم
بقا حقّ راست، باقی جمله فانی استبیانش جمله در «سَبْع الْمَثانِی» است
به «کلُّ مَنْ عَلیها فَان» بیان کرد«لَفِي خَلۡقࣲ جَدِيدِۭ» هم عیان کرد
بود ایجاد و اَعدام دو عالمچو خلق و بعثِ نفسِ ابنِ آدم
همیشه خلق در خلقِ جدید استو گرچه مدتِ عمرش مدید است
همیشه فیضِ فضلِ حقّ تعالیٰبود از شأنِ خود اندر تجلّیٰ
از آن جانب بود ایجاد و تکمیلوز این جانب بود هر لحظه تبدیل
ولیکن چو گذشت این طور دنییٰبقای کل بود در دارِ عُقبیٰ
که هر چیزی که بینی بالضّرورتدو عالم دارد، از معنی و صورت
وصالِ اولین، عینِ فراق استمر آن دیگر ز «عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ» است
مظاهر چون فتد بر وفق ظاهردر اول مینماید عین آخر
بقا اسم وجود آمد ولیکنبه جایی کان بود سائر چو ساکن
هر آنچ آن هست بالقوّه در این داربه فعل آید در آن عالم به یک بار
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/sebusteri-gulseni-raz-45
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
چون محقق شد که ادراک هستی جزوی کل هستیها را ضروری است بباید دانست که وقتها ادراک هستی کلی مظهر و آئینه ادراک جزوی بود و این مقام معرفت است. نص: اولم یکف بربک و اللّه نور السماوات و الارض و من عرف نفسه فقد عرف ربه مبین این مقام است. و گاه عکس این بود که مقام علم است.و آیات: سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسکم افلا تنصرون مبین این مقام است. بلکه بیشتر آیات تنزیل و اخبار و آثار در این قسم وارد است، از آنکه به افهام اقرب است و مستلزم ادراک ادراک است، که حکمت بعثت رسل و انبیا است. آنچنان که بیان کرده شود. انما انت مذکر، کلا انها تذکرة.حقیقت- نفس ادراک فطری یعنی معرفت بسیط قابل تفکر نیست، که تحصیل حاصل محال است، بلکه تفکر حجاب آن میگردد و از این جهت فرمود: لاتتفکروا فی ذات اللّه، بلکه محل تفکر ادراک ادراک است بواسطۀ آیات و بدین سبب تفکر را به آیات حواله فرمود که: و یتفکرون فی خلق السماوات و الارض. قل انظروا ماذا فی السماوات و الارض.
Həqqül-yəqin, fəsil 4مقدمه- شدت ظهور مدرک مانع ادراک بود، به مثابت ظلمتی که از ادراک قرص آفتاب به دیده رسد: واضله اللّه علی علم.دیگر- ادراک ادراک جز به واسطۀ امری داخلی و یا خارجی حاصل نشود که آن آیات آفاق و انفس است: ان فی خلق السموات والارض و اختلاف اللیل و النهار لآیات لاولی الالباب.
Həqqül-yəqin, fəsil 5حقیقت- ذات هستی اقتضای یگانگی مطلق میکند که غیرهستی جز نیستی نبود: شهد اللّه لااله الا هو.حقیقت- هستی دیگر که غیر هستی است بر هستی مقدم نیست که: تقدم الشیئی علی نفسه لازم میآید. پس هستی واجب یگانه بود. لا اله الاهو فی الاخرة والاولی.
Həqqül-yəqin, fəsil 6حقیقت- ممکن امری است اعتباری که عقل بر وفق خویش از ادراک وجود و عدم به هم درذهن ترکیب کند، و چون به نهایت طور خویش رسد که مبداء طور کشف است حکم کند بدانکه اعتباریات را در خارج وجودی نیست: ان هی الا اسماء سمیتموها انتم و آباءکم.حقیقت- جسم وجسمانیات از جواهر و اعراض به جملگی از امور اعتباریاند، به حقیقت وجود خارجی ندارند: کمثل عیث اعجب الکفار نباته ثم یهیج فتراه مصفرا ثم یکون حطاما.
Başqa şairlərin şeirləri
Nə fəğan eylərsən, ey dəli könül,Dünya xublarının yoxdu vəfası.
Varmı?Mənimlə həmdəm bu gün bu gecə,Bir bülbülüm vardır, səndə varmı?
گفتی که سرشکت ز چه معنی خون شدخون نیست ولی با تو بگویم چون شد
EylərsənDil mənə verübsən, könül ağyarəBilmənəm ki sən nə xəyal eylərsən