Page 1 of 13

İştirak edirlər

Həsənzadə – zavod direktoru

Xurşid – onun arvadı

Aydın – onun oğlu

Nargilə – cavan qız, orta məktəbi bitirib

Nəzakət – onun anası

Fərəc – Nəzakətin ikinci əri

Fərəcov – zavodda kadrlar şöbəsinin müdiri

Sarısaç qız – Nargilənin rəfiqəsi

Yaşlı kişi

Birinci oğlan

İkinci oğlan

İşçilər

Vağzal. Məlum olur ki, hər kəs öz adamını yola salır. Ön planda dayanmış Həsənzadə kiməsə baxıb gülümsəyir. Lakin o, çox həyəcanlıdır. O, bütün xarici aləmdən təcrid olunaraq, yalnız gözlərini zillədiyi adamla məşğuldur. Qarşıdan gələn Nargilə onu görüb dayanır. Həsənzadə bunu hiss etmir.

Aydının səsi

Daha durma, ata, istidir.

Həsənzadə

Yatanda pəncərəni ört.

Aydının səsi

Arxayın ol.

Həsənzadə

Soyuq su içmə. Anginan təzə sağalıb.

Aydının səsi (səbri tükənmiş halda)

Dedim ki, arxayın ol.

Nargilə sürətlə gözünü səs gələn tərəfdən çəkib, Həsənzadəyə baxır. Lakin Həsənzadə oğlunun sərt cavabından inciməmişdir.

Həsənzadə

Yolda konserv yemə.

Aydının səsi

Yaxşı, ata, get. (Axırıncı zəng. Qatar tərpənir). Salamat qal, ata. Çatan kimi teleqram vuracağam. Məndən arxayın ol.

Həsənzadə daha dinmir. O, çox mütəəssirdir. Əlini havada zəif-zəif tərpədərək oğlu ilə səssizcə vidalaşır. Qatarın səsi getdikcə uzaqlaşır. Həsənzadə dərindən nəfəs alaraq, başını aşağı salır və geri dönür. Bütün bu müddətdə gözləri Həsənzadədə olan Nargilə sanki bu saat ona, nə isə həyəcanlı bir söz deyəcək. Lakin Həsənzadə onun varlığını hiss etməyərək, yanından keçib gedir. Qız onu eyni həyəcanlı, pərişan nəzərlərlə müşayiət edir... Səhnə hərlənir... Həsənzadə eyvana çıxıb papiros yandırır. O, tez-tez papiros çəkir və budaqları eyvana əyilmiş söyüd ağacına baxır... Qarşıdakı binanın artırmasında isə Nargilə dayanmışdır. Onun gözləri Həsənzadəyə zillənmişdir. Elə bil ki, qız onun baxışlarını tutub öz üzərində saxlamaq istəyir. Lakin Həsənzadə onu görmür... Həsənzadə öz dərdi ilə məşğuldur. Bu vaxt uzaq musiqi eşidilir... və ətrafın səssizliyi içində adama elə gəlir ki, bu musiqi naməlum zamanlardan indiyə qədər davam edib gəlir və bundan sonra da əbədi olaraq davam edəcəkdir... Səhnə tədricən qaranlıqlaşır və qaranlıqlaşdıqca həmin musiqi də uzaqlaşır...

Sonra mavi işıq içindən Xurşid çıxır.

Xurşid

Niyə bu qədər bikefsən? Aydın indi böyük oğlandır. Nə olacaq?..

Həsənzadə

Bu iyirmi iki ildə birinci dəfədir ki, mən ondan belə uzun müddətə ayrılıram.

Xurşid

Hansı ata-ana həmişə öz övladı ilə bir yerdə olub?

Həsənzadə

Elədir.

Xurşid

Bilirəm... təklik sənin üçün çətin olacaq.

Həsənzadə

Nə etməli... Təki canı sağ olsun. (Pauza. Musiqi davam edir).

Xurşid

Gərək evlənəydin.

Həsənzadə

O dəhşətli gecədə sən özün dedin ki, evlənmə.

Xurşid (təqsirkar kimi)

Mən səhv etmişdim...

Həsənzadə

Fərqi yoxdur... O zaman sən «Evlən!» desəydin də, mən bunu bacarmazdım...

Xurşid

Gərək evlənəydin... (Qısa pauza. Musiqi davam edir). Aydın səni çox incidirdi. Axı, o, elə körpəlikdən nadinc idi...

Həsənzadə

O, tez-tez xəstələnirdi.

Xurşid

Mən sənin bir gecə yuxusuz qalmağına dözmürdüm... Amma o səni aylarla yuxusuz qoyurdu...

Həsənzadə

Başqa cür mümkün deyildi. Onu soyuqdan gözləmək lazım idi.

Xurşid

O, körpəlikdə də həmişə narahat yatırdı.

Həsənzadə (düşüncə içində)

Sonra da məktəb həyatı. (Gülümsəyir). Bir gün olmurdu ki, direktor zəng vurub ondan şikayət eləməsin... Nə isə... bunlar artıq keçmişdə qalıb. O bizim zəhmətimizi itirmədi.

Xurşid

«Bizim» yox, sənin! Mən vəfat edəndə onun iki yaşı var idi.

Həsənzadə

Elədir. Ancaq mən sənin yerini verə bilmirdim. Tez-tez əsəbiləşirdim. Səhvlər edirdim. (Qısa pauza. Musiqi davam edir). Sənin vəfatından üç-dörd ay sonra biz təzə binaya köçmüşdük. Bir gün o mənə, səni aşağıda, darvazanın yanında görmüş olduğunu söylədi. Deyir, «anama dedim ki, bax, burada oluruq, niyə gəlmirsən?»

Xurşid

Mən həmişə sənin güclü təbiətinlə fəxr edərdim. Niyə belə şeyləri yadında saxlamısan?

Həsənzadə

Görünür, insan həmişə bir cür qalmır...

Xurşid

Evlən!

Həsənzadə

Gecdir.

Xurşid

Qırx altı yaş hələ qocalıq demək deyil.

Qısa pauza.

Həsənzadə

Sən mənim üçün həddindən artıq yaxşı olmusan...

Xurşid

Deyirlər, məhəbbət də canlı orqanizm kimi qocalır və nəhayət, ölür...

Həsənzadə

Bəlkə də... Ancaq, yəqin ki, bunun üçün iyirmi il azdır...

Xurşid

Evlənib özünə təzə həyat qurmağa sənin çoxdan haqqın var idi. Saçların ağaranda, iyirmi səkkiz yaşın hələ tamam deyildi...

Həsənzadə

Bunun üçün mən kimsəyə minnət qoymuram. Çünki heç bir zaman ürəyimin ziddinə hərəkət eləməmişəm... Özümü heç bir səadətdən məhrum etmək fikrində olmamışam. Demək istəyirəm ki, mən, sadəcə olaraq, öz vəzifəmi yerinə yetirmişəm... Burada təəccüblü və ya fövqəladə nə var ki...

Xurşid

Elə demə... sən gənc idin... gözəl idin... Biz evlənəndən sonra da qızların telefon zəngləri kəsilmək bilmirdi...

Həsənzadə

Bəlkə də, mənim yerimə bir başqası olsaydı, sənin vəfatından bir-iki il sonra evlənərdi... Sən deyən kimi, özünə təzə həyat qurardı... Bəlkə bu, Aydın üçün yaxşı olardı... Ancaq... Mən bunu bacarmadım. Hər dəfə bu barədə düşünəndə... Yox, bu mümkün deyildi və mən bu cür hərəkət etmədiyim üçün özümü məzəmmət eləmirəm!.. Mən çəkdiyim əziyyətlərdən, məhrumiyyətlərdən narazı deyiləm...

Qapının zəngi çalınır. Musiqi tamam susur. Xurşidin üzərinə düşən işıq sönür.

Həsənzadə qapını açır. Nargilə əlində bir yığın qəzet və jurnal daxil olur.

Nargilə (həyəcanını boğaraq)

Bunları qapıda poçtalyon verdi... Özü sancılanmışdı. Ona görə də mən alıb gətirdim...

Həsənzadə

Çox sağ olun. (Qəzet və jurnalları ondan alıb, dəyirmi həsir stolun üstünə qoyur). Siz bizim bu qonşudakı mühasibin qızı deyilsiniz?

Nargilə

Xeyr... O mənim atalığımdır.

Həsənzadə

Oxuyursunuz?

Nargilə

Bu il onilliyi qurtardım. Ancaq ali məktəbə girə bilmədim.

Həsənzadə

Nə üçün?

Nargilə

Bir balım çatmadı... (Birdən qızışıb özündən çıxaraq). Dil müəllimi kifir bir qız idi, «dörd» əvəzinə, götürüb «üç» verdi.

Həsənzadə (gülümsəyərək)

Məncə, müəllimə haqqında belə danışmaq yaxşı deyil.

Nargilə (tutularaq)

Bağışlayın...

Həsənzadə

Eybi yoxdur, yaxşı hazırlaşıb gələn il girərsiniz.

Nargilə

Yaman da girərəm...

Həsənzadə

Hər halda, ruhdan düşmək lazım deyil. Bəs indi nə edirsiniz?

Nargilə

Heç nə.

Həsənzadə

İşləmək istəmirsiniz?

Nargilə

İş yoxdur. Anamla sizin zavodun kadrlar şöbəsinə getdik. Bir şey çıxmadı.

Qısa pauza.

Həsənzadə

Naryadçı vəzifəsində işləyərsiniz?

Nargilə

Siz deyəndən sonra niyə işləmirəm...

Həsənzadə

Mənim deməyim başqa, sizin ürəyinizdən olmağı başqa.

Nargilə

İşləyərəm.

Həsənzadə (zəng edir)

Allo, Fərəcov.

İşıq eyni zamanda telefon xəttinin o biri ucunda olan Fərəcovu işıqlandırır.

Həsənzadə

Ora bir qız gələcək, adı... (Nargiləyə). Adınız nədir?

Nargilə

Nargilə.

Həsənzadə (telefonla)

Adı Nargilə xanımdır. Onu srağagün orduya gedən oğlanın yerinə naryadçı təyin edərsiniz.

Fərəcov (narazılığını gizlədərək)

Ba-ba-baş üstə, yoldaş direktor.

Həsənzadə dəstəyi asır. Fərəcovun üzərinə düşən işıq sönür.

Nargilə

Görürsünüz... Amma dünən bizə deyirdi, oğlanın yerinə götürmüşük.

Həsənzadə

Sabahdan gedərsiniz, əlli manat da maaşıdır...

Nargilə (qürurla)

Onun əhəmiyyəti yoxdur.

Həsənzadə (zarafatyana)

Yəni o qədər dövlətlisiniz?

Nargilə

Altmış manat da atamın təqaüdünü alıram.

Həsənzadə

Atanız vəfat eləyib?

Nargilə

Bəli... Mən bir yaşında olanda... Müharibədə vurulub. Baş leytenant imiş. (Həsənzadə papiros yandırır). Oğlunuzu hara yola salırdınız?

Həsənzadə

Başqırdıstana.

Nargilə

Orda işləyəcək? (Həsənzadə başı ilə təsdiq edir). Həmişə?

Həsənzadə

Kim bilir... Hələlik üçillik vaxta gedib.

Nargilə

Gərək ki, mühəndisdir...

Həsənzadə

Bəli. Neft İnstitutunu qurtarıb.

Nargilə

Darıxırsınız?

Həsənzadə

Darıxdım nə olacaq...

Qısa pauza.

Nargilə (mütəəssir halda)

Bəlkə sizin üçün bir iş görmək lazımdır?

Həsənzadə

Sağ olun. Lazım olan işləri özüm görməyə adət etmişəm.

Nargilə

Bilirəm... oğlunuz kanikula gələndə hər səhər ondan əvvəl durub çay qoyurdunuz. Qəlyanaltı hazırlayırdınız...

Həsənzadə

Elədir...

Nargilə

Mən saatlarla o tək pəncərənin qabağında oturub, sizə tamaşa edirdim... Sizin isə bundan xəbəriniz yox idi.

Həsənzadə

Xəbərim var idi.

Nargilə (sevinclə)

Doğrudan?.. Amma elə bilirdim siz bir dəfə də olsun məni görməmisiniz...

Həsənzadə

Nə üçün... Qonşu deyilik...

Nargilə (məyus halda)

Elədir... qonşuyuq... (Qısa pauza). Həmişə sizin oğlunuz gələndə mən sevinirdim.

Həsənzadə (zarafatyana)

Doğrudanmı?

Nargilə (Həsənzadənin ahəngindəki mənanı duyaraq)

Random poem

More by this author

Poems by other poets