Başmaq
A Molla dayı! Çoxdandır mən istəyirəm səndən bir söz soruşam, amma utanıram, qorxuram inciyəsən.
Sözün doğrusu, jurnalın əvvəlinci nömrəsi çıxandan indiyə kimi mən hər vaxtı ki, sənin şəklinə baxıram, bir şeyə təccüb eləyirəm.
Həmişə sənin jurnalın gəlib mənim əlimə çatanda, hamıdan qabaq sənin dikdaban başmaqların gözümə sataşır və gözümə sataşan kimi rəhmətlik anam yadıma düşür.
Yazıq anam da sənin kimi həmişə dikdaban başmaq keyərdi, elə lap sənin başmaqlarına oxşayır. Ancaq bircə təfavütü burasındadır ki, ayıb olmasın, sənin başmaqlarının burnu çox uzundu. Doğrusu, Molla əmi, məni bağışla, çünki bir az biədəblik edirəm və mənim kimi adamın siz cənablara nəsihəti qələt eləməkdi, ancaq bir şeydi ağlıma gəlib, dınışıram. Sözün doğrusu, sənin başmaqlarının burnu çox uzundu, əgər mümkün olsa bir az gödəlt.
Xülasə, sözüm burada deyil, başmaqların burnu ilə işim yoxdu, amma ləzzət başmaqlarının dabanındadı.
Allah sənə rəhmət eləsin, ay ana! Elə həmişə bazara yolum düşəndə rəhmətlik mənə deyərdi: bala, mənə bir cüft dikdaban başmaq al.
Mən də alıb gətirərdim. Rəhmətlik geyərdi.
Ax, canımsan, ay dikdaban başmaq!
Bir gecə yatmışdım, gördüm anamın “vay” səsi gəlir. Dedim, bəlkə biçarə azarlayıb: çağırdım: “ay ana, niyə vayıldayırsan?”. Dedi: – “Bala, dabanlarım ağrıyır”. Dedim: “Nə olub dabanlarına, ay ana?”. Dedi: “Bala, başmaqların dabanı dabanlarımı o qədər əzib ki, ağrısından yata bilmirəm”.
Ax, canımsan, ay dikdaban başmaq! Rəhmətlik arvada çox yazığım gəldi. Dedim:
– Ay ana, gələsən bu dikdaban başmaqları tollayasan, mən sənə bir cüft çust alım, dinməz-söyləməz geyəsən, dabanlarını çəkəsən. Nə dik dabanı olsun, nə də dabanlarını incitsin, nə yeriyəndə tıq-tıq tıqqıldasın, nə də arxdan keçəndə arxa düşsün, nə at minəndə saatda bir deyəsən “qoyma başmaqlarım düşdü”.
– Ax, canımsan, ay dikdaban başmaq! Rəhmətlik anam hirsləndi, nə hirsləndi və o ki, başarırdı mənimkini mənə verdi. Nə qədər məzəmmət, nə qədər giley, nə qədər narazılıq! Deyindi, deyindi, dedi, dedi:
– Yaxşı imiş, bundan sonra inşallah, başlarıq yavaş-yavaş urus arvadları kimi çust geyməyə. Utan, utan, bir də belə sözləri danışma.
Ax, canımsan, ay dikdaban başmaq!
Sonra genə gecələr hərdənbir eşidərdim ki, rəhmətlik anam öz-özünə vayıldayır, deyərdim: “Ana, niyə elə eləyirsən?”. Deyərdi: “Bala, dabanlarım ağrıyır”. Soruşardım ki, “nə olub dabanlarına?”. Deyərdi ki, “başmaqların dabanı incidib”.
Dəxi anama bir söz deyə bilməzdim, amma öz könlümdə öz-özümə deyərdim: dikdaban başmağı icad edənə Allah min rəhmət eləsin!
Ax, canımsan, ay dikdaban başmaq!
On dörd min il bundan irəli bir quli-biyabani (gəl apar bu heyvanı) bir sığırçın yuvası icad eləyib və bu yuvanın bir tərəfinə on iki girvənkə ağırlığında bir daban yapışdırıb və bunun adını qoyub “başmaq”, yəni ayaqqabı, yəni müsəlman arvadının ayağının qabı.
Ax, canımsan, ay dikdaban başmaq!
İndi, yəni on dörd min il keçəndən sonra, yəni on dörd milyard müsəlman arvadlarının iyirmi səkkiz milyard ayaqları çolaq olandan sonra və gecələr sızıldayandan sonra genə rəhmətlik analarımız və indi də bu saat sağ olmuş bacılarımız deyirlər: hər kəs dikdaban başmağı bəyənməsə urusdu, necə ki, məsələn, Ordubad müctəhidi Seyid Mürtəza deyir: “Molla Nəsrəddini”, “oxuyan kafirdi”, necə ki, məsələn, Tehran müctəhidi Şeyx Fəzlullah deyir: məşrutiyyəti qəbul edən mürtəddi...
Ax, canımsan, ay dikdaban başmaq!
Dəhrə
“Molla Nəsrəddin”, 4 noyabr 1907, №41
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/memmedquluzade-basmaq
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Yay zamanı gecələr Bakıda şəhəri mühafizət etmək üçün kifayət qədərincə milis nəfərləri vardır; ancaq yay gecələrinin ikicə saat sahibsiz vaxtı var: o da sübh saat dörddən saat beşə və altıya kimidir.Həmin iki saatın müddətində, – mən milis nəfəri tərəfindən üzü istəyirəm, – bu vaxt şəhər bunların ixtiyarından çıxıb keçir aşağıda saydığım vətəndaşların ixtiyarına:
Yoldan azanlarBuzovna və Zuğulba əhalisinin fikrinə gələ bilər ki, bu günlərdə Buzovna və Zuğulbada keflənib biabırçılıq salan və axırda böyük cinayət törədən Sesin və onun həmtayları Lenin firqəsinə sitayiş edənlərdir.Hər kəs bu əqidədə olmuş olsa, böyük qəflət etmiş olacaqdır.
Artel müdiriAkstafa artelinin müdiri barəsində bu saat qəzetlərdə çox danışıq gedir.Danışığa səbəb budur ki, necə ki, məlumdur Ağstafada bir artel düzəlibdir və bu arteli idarə etmək üçün bir nəfər seyid seçibdirlər.
Qarğa-quzğunlarQarğa-quzğunlar həmişə çöllərdə cəmdək axtarmaqda olurlar.Çin tərəfindən də insanların qarğa-quzğunları qulaqlarını qırpıdıb müharibə gözətləməkdədirlər. Çünki acdırlar.
Poems by other poets · Satire
Ay bərəkallah sənə, Kamil paşa!Qəlyanı çək, qəhvəni iç, çox yaşa!
Deyirsən ki...Deyirsən ki, “mənimçin dosttək düzəlt bu işi,Xəcalətli qalmaram, axı, kişiyəm, kişi”.
Yumruq (2)(2)Orucluqda qumarbazlıq, bunun var özgə bir dadı,
Soldumu gülzarın, ey Faiqi-Ne’man pəsərSoldumu gülzarın, ey Faiqi-Neman pəsər,Laleyi-ne’manların oldumu xunincigər,