Gulshan-i Raz, chapter 4

مرا گفتی بگو چِبْوَد تفکّرکز این معنی بماندم در تحیّر

Mahmoud ShabestariMasnavi2 min
Haqq al-Yaqin, chapter 5

حقیقت- ذات هستی اقتضای یگانگی مطلق می​کند که غیرهستی جز نیستی نبود: شهد اللّه لااله الا هو.حقیقت- هستی دیگر که غیر هستی است بر هستی مقدم نیست که: تقدم الشیئی علی نفسه لازم می​آید. پس هستی واجب یگانه بود. لا اله الاهو فی الاخرة والاولی.

Mahmoud ShabestariMasnavi6 min
Mir'at al-Muhaqqiqin, chapter 8

بدان که مجموع عالم بعضی ظاهر است و بعضی باطن. آنچه ظاهر است از عالم، افلاک است و عناصر و موالید؛ و آنچه باطن است از عالم، نفوس است و عقول و مردم را نیز ظاهری و باطنی هست، ظاهر چون بدن و باطن چون قوّت​ها که بدان ادراک اشیا کند مثل قوّت بینائی و شنوائی و گویائی و غیرهم و آنچه حق سبحانه و تعالی فرموده: «سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسهم حتّی یتبیّن لهم انّه الحق»؛ مراد از آفاق، عالم ظاهر است یعنی عالم اجسام و مراد از انفس، عالم باطن است یعنی عالم ارواح و آن آیات نزد محققان نُه آیت است که حق تعالی به موسی داده قوله تعالی: «ولقد آتینا موسی تسع آیات بینات». و ما نیز در این کتاب همان نه آیت را بیان کنیم در عالم ظاهر و باطن و عالم ظاهر را مُلک خوانیم و عالم باطن را ملکوت، پس بحقیقت آن آیات هجده باشد نه در عالم ملک و نه در عالم ملکوت.اکنون بدان که این نه آیت که در عالم مُلک است کدام است، از آن جمله یکی افلاک است و چهار عنصر و معدن و نبات و حیوان و انسان، و این نه آیت است در عالم مُلک. و همچنین نه آیت ملکوت یکی از آن جمله نفس کل است و او ملکوت افلاک است و چهار ملک مقربند چون جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل و این چهار، ملکوت چهار عناصرند. و ملکوت انسانی نفس او است و آن سه موالید را ملکوت هر یکی نفس ایشان است ونه آیات در عالم ملکوت به تمامی این است که گفته شد و چون گفته بودیم که آدم نسخه​ای است از مجموع عالم که هرچه در مجموع عالم است در آدم موجود است و ما این نه آیات ظاهر ونه آیات باطن در آدم بنمائیم.

Mahmoud ShabestariMasnavi11 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 9

ز خشم و شهوت و از حرص و کینهتهی کن ای پسر امروز سینه

Mahmoud ShabestariMasnavi2 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 10

هر آن امری که فرمودت به جای آربه کعبه روی خود سوی خدا آر

Mahmoud ShabestariMasnavi2 min
Gulshan-i Raz, chapter 24

که شد بر سرِّ وحدت واقف آخرشناسای چه آمد عارف آخر

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 24

اگر تو خوی خوش داری به هر کاراز آن خویت بهشت آید پدیدار

Mahmoud ShabestariMasnavi3 min
Gulshan-i Raz, chapter 28

ندارد باورت اکمه ز الوانوگر صد سال گویی نقل و برهان

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 29

خوشا وقت کسان عهد مهدیخوشا آن کودکان مهد مهدی

Mahmoud ShabestariMasnavi2 min
Gulshan-i Raz, chapter 31

من و ما و تو و او هست یک چیزکه در وحدت نباشد هیچ تمییز

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Gulshan-i Raz, chapter 33

چرا مخلوق را گویند واصلسلوک و سیرِ او چون گشت حاصل؟

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 36

گرت امروز سوی ظلم میل استبدان کان میل فردا چاه ویل است

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Gulshan-i Raz, chapter 42

اگرچه خور به چرخ چارمین استشعاعش نور و تدبیر زمین است

Mahmoud ShabestariMasnavi2 min
Gulshan-i Raz, chapter 48

قدیم و مُحْدَث از هم خود جدا نیستکه از هستی است، باقی دائما نیست

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Gulshan-i Raz, chapter 59

بت اینجا مظهر عشق است و وحدتبود زنار بستن عقد خدمت

Mahmoud ShabestariMasnavi2 min
Gulshan-i Raz, chapter 2

گذشته هفت و ده از هفتصد سالز هجرت ناگهان در ماه شوال

Mahmoud ShabestariMasnavi7 min
Haqq al-Yaqin, chapter 3

چون محقق شد که ادراک هستی جزوی کل هستی​ها را ضروری است بباید دانست که وقت​ها ادراک هستی کلی مظهر و آئینه ادراک جزوی بود و این مقام معرفت است. نص: اولم یکف بربک و اللّه نور السماوات و الارض و من عرف نفسه فقد عرف ربه مبین این مقام است. و گاه عکس این بود که مقام علم است.و آیات: سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسکم افلا تنصرون مبین این مقام است. بلکه بیشتر آیات تنزیل و اخبار و آثار در این قسم وارد است، از آنکه به افهام اقرب است و مستلزم ادراک ادراک است، که حکمت بعثت رسل و انبیا است. آنچنان که بیان کرده شود. انما انت مذکر، کلا انها تذکرة.حقیقت- نفس ادراک فطری یعنی معرفت بسیط قابل تفکر نیست، که تحصیل حاصل محال است، بلکه تفکر حجاب آن می​گردد و از این جهت فرمود: لاتتفکروا فی ذات اللّه، بلکه محل تفکر ادراک ادراک است بواسطۀ آیات و بدین سبب تفکر را به آیات حواله فرمود که: و یتفکرون فی خلق السماوات و الارض. قل انظروا ماذا فی السماوات و الارض.

Mahmoud ShabestariMasnavi15 min
Mir'at al-Muhaqqiqin, chapter 4

بدان که هرچه عدم او ضروری بود او را ممتنع الوجود خوانند و هر چه وجود او ضروری بود او را واجب الوجود گویند و هر چه وجود و عدم او هیچ کدام ضروری نبود او را ممکن الوجود خوانند. اکنون بدان که هر چه موجود است یا واجب الوجود است یا ممکن الوجود، بجهت آنکه موجود دروجود خود به غیری محتاج هست یا نیست.اگر در وجود خود به غیری محتاج نیست، آن را واجب الوجود خوانند چنانکه حق سبحانه و تعالی، و اگر در وجود خود محتاج است به غیری، او را ممکن الوجود خوانند و اینجا اثبات واجب الوجود ظاهر شد چرا که ممکنات موجودند و وجود ممکنات البته از غیری باشد و آن غیر هر آینه منتهی شود به واجب الوجود. و دیگر آنکه تا واجب الوجود نباشد ممکن الوجود را ممکن نتوان گفت، یعنی تا اول محتاجٌ الیه نباشد نتوان گفت که فلان چیز محتاج است به فلان چیز، پس واجب الوجود ثابت شد و ممکن الوجود در بقای وجود اگر محتاج نباشد به غیری، آن را جوهر گویند و اگر باشد آن را عرض خوانند و بدان که بقای وجود غیر وجود است؛ بجهت آنکه دو کس را می​بینیم یکی تا ده سال بیش نمی​ماند و یکی تا صد سال می​ماند و هر دو در وجود شریکند، بجهت آنکه در حال حیات هر دو بر هر دو صادق است که موجودند؛ اما بقای وجود این صد سال است و بقای وجود آن دیگر ده سال. پس معلوم شد که بقای وجود غیر وجود است. پس ممکنات یا جوهر باشند یا عرض.

Mahmoud ShabestariMasnavi8 min
Haqq al-Yaqin, chapter 9

حقیقت- چون محقق گشت که مبداء عبارت است از ظهور هستی در نیستی، معاد عبارت بود از ظهور نیستی در هستی، چه مبدأ و معاد متقابلانند: کما بدانا اول خلق نعیده.حقیقت- ظهور هستی در نیستی اظهار و ایجاد خلق است و ظهور نیستی در هستی اخفاء، و اعدام و موت، مبداء چون ظهور هستی بود در نیستی: الست بربکم قالوا بلی. معاد ظهور هستی باشد در حقیقت خودش: لمن الملک الیوم للّه الواحد القهار.

Mahmoud ShabestariMasnavi11 min
Gulshan-i Raz, chapter 10

به نزد آنکه جانش در تجلّی استهمه عالم کتاب حق تعالی است

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 12

چنین گفتند دانایان اسرارکه چون حق کرد نور خویش اظهار

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 21

به صورت آدمی کرده است نقاشاگر مردی به معنی آدمی باش

Mahmoud ShabestariMasnavi3 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 25

یقین دان رزق جان از علم و دین استنباشد جز به سعی انسان یقین است

Mahmoud ShabestariMasnavi2 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 30

ببین چون بهترین مهتران اوستبه جان سر همه پیغمبران اوست

Mahmoud ShabestariMasnavi2 min
Gulshan-i Raz, chapter 32

بنه آیینه‌ای اندر برابردر او بنگر ببین آن شخص دیگر

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 32

صراط اندر حقیقت چیست راهستچو بگذشتی از آن جان را پناه است

Mahmoud ShabestariMasnavi2 min
Gulshan-i Raz, chapter 39

یکی دریاست هستی، نطق ساحلصدف حرف و جواهر دانشِ دل

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Gulshan-i Raz, chapter 60

نظر کردم بدیدم اصل هر کارنشان خدمت آمد عقد زنار

Mahmoud ShabestariMasnavi5 min
Kanz al-Haqa'iq, chapter 4

به کلی دور شو از رسم و عادتبگو از جان و دل قول شهادت

Mahmoud ShabestariMasnavi1 min
Haqq al-Yaqin, chapter 6

حقیقت- ممکن امری است اعتباری که عقل بر وفق خویش از ادراک وجود و عدم به هم درذهن ترکیب کند، و چون به نهایت طور خویش رسد که مبداء طور کشف است حکم کند بدانکه اعتباریات را در خارج وجودی نیست: ان هی الا اسماء سمیتموها انتم و آباءکم.حقیقت- جسم وجسمانیات از جواهر و اعراض به جملگی از امور اعتباری​اند، به حقیقت وجود خارجی ندارند: کمثل عیث اعجب الکفار نباته ثم یهیج فتراه مصفرا ثم یکون حطاما.

Mahmoud ShabestariMasnavi4 min