ساقی به کجا که می‌ پرستمتا ساغر می دهد به دستم

آن می که چو اشک من زلال استدر مذهبِ عاشقان حلال است

در می به امید آن زنم چنگتا باز گشاید این دلِ تنگ

شیری است نشسته بر گذرگاهخواهم که ز شیر گم کنم راه

زین پیش نشاطی آزمودمامروز نه آنکسم که بودم

این نیز چو بگذرد ز دستمعاجز‌تر از این شوم که هستم

ساقی به من آور آن میِ لعلکافکنْد سخن در آتشم نعل

آن می که گره‌گشای کار استبا روح چو روح سازگار است

گر شد پدرم به سنّتِ جدیوسف پسرِ زکی موید

با دور به داوری چه کوشم؟دورست نه جور چون خروشم؟

چون در پدران رفته دیدمعرقِ پدری ز دل بریدم

تا هرچه رسد ز نیش آن نوشدارم به فریضه تن فراموش

ساقی منشین به من ده آن میکز خون فسرده برکشد خوی

آن می که چو گنگ از آن بنوشدنطقش به مزاج در بجوشد

گر مادر من رئیسهٔ کُردمادر صفتانه پیش من مرد

از لابه‌گری که را کنم یاد؟تا پیش من آردش به فریاد

غم بیشتر از قیاسِ خورد استگردابه فزون ز قدِ مرد است

زان بیشتر است کاس این دردکانرا به هزار دم توان خوَرد

با این غم و درد بی‌کنارهداروی فرامشی است چاره

ساقی پی بارگیم ریش استمی ده که ره رحیل پیش است

آن می‌ که چو شور در سر‌آرداز پای هزار پَر برآرد

گر خواجه عُمَر که خال من بودخالی شدنش وبال من بود

از تلخ گواری نواله‌امدر نای گلو شکست ناله‌ام

می‌ترسم از این کبود زنجیرکه‌افغان کنم او شود گلوگیر

ساقی ز خُم شراب‌خانهپیش آر میی چو نار‌دانه

آن می که محیط‌‌بخشِ کشت استهمشیرهٔ شیرهٔ بهشت است

تا کی دم اهل، اهل دم کو؟همراه کجا و هم قدم کو؟

نحلی که به شهد خرمی کردآن شهد ز روی همدمی کرد

پیله که بریشمین کلاه استاز یاری همدمان راه است

از شادیِ همدمان کِشد مورآن‌را که ازو فزون بود زور

با هر که دراین رهی هم آوازدر پردهٔ او نوا همی ساز

در پردهٔ این ترانه تنگخارج بود ار ندانی آهنگ

در چین نه همه حریر بافندگه حله گهی حصیر بافند

در هر چه از اعتدال یاری استانجامِشِ آن به سازگاری است

هر رود که با غنا نسازدبُرَّد چو غنا‌گرش نوازد

ساقی می مشک‌بوی برداربند از منِ چاره‌جوی بردار

آن می که عصارهٔ حیات استباکورهٔ کوزهٔ نبات است

زاین خانهٔ خاک پوش تا کی؟زان خوردن زهر و نوش تا کی؟

آن خانهٔ عنکبوت باشدکاو بندد زخم و گه خراشد

گه بر مگسی کند شبیخونگه دست کسی رهاند از خون

چون پیله ببند خانه را درتا در شبِ خواب، خوش نهی سر

این خانه که خانهٔ وبال استپیداست که وقف چند سال است

ساقی ز می‌ و نشاط منشینمی‌ تلخ ده و نشاط شیرین

آن می که چنان که حال مرد استظاهر کند آنچه در نورد است

چون مار مکن به سرکشی میلکاینجا ز قفا همی‌رسد سیل

گر هفت سرت چو اژدها هستهر هفت سرت نهند بر دست

به گر خطری چنان نسنجیکز وی چو بیوفتی، برنجی

در وقت فرو فتادن از بامصد گز نبُوَد چنانکه یک گام

خاکی شو و از خطر میندیشخاک از سه گهر به ساکنی پیش

هر گوهری ارچه تابناک استمنظور‌ترین جمله خاک است

او هست پدید در سه هم کاروان هر سه در اوست ناپدیدار

ساقی می لاله رنگ برگیرنصفی به نوای چنگ برگیر

آن می که منادی صبوح استآبادکنِ سرایِ روح است

تا کی غم نارسیده خوردن‌؟دانستن و ناشنیده کردن

به گر سخنم به یاد داریوز عمر گذشته یاد ناری

آن عمر شده که پیش خورد استپندار هنوز در نورد است

هم بر ورق گذشته گیرشواکرده و در نبشته گیرش

انگار که هفت سبع خواندییا هفت هزار سال ماندی

آخر نه چو مدت اِسپری گشتآن هفت هزار سال بگذشت؟

چون قامت ما برای غرق استکوتاه و دراز را چه فرق است؟

ساقی به صبوح بامدادممی ده که نخورده نوش بادم

آن می که چو آفتاب گیردزو چشمهٔ خشک آب گیرد

تا چند چو یخ فسرده بودندر آب چو موش مرده بودن؟

چون گل بگذار نرم‌خوییبگذر چو بنفشه از دورویی

جایی باشد که خار بایددیوانگی‌ای به کار باید

کُردی خرکی به کعبه گم کرددر کعبه دوید و اُشتلُم کرد

کاین بادیه را رهی دراز استگم گشتن خر ز من چه راز است؟

این گفت و چو گفت باز پس دیدخر دید و چو دید خر بخندید

گفتا خرم از میانه گم بودوایافتنش به اشتلم بود

گر اشتلمی نمی‌زد آن کُردخر می‌شد و بار نیز می‌برد

این دِه که حصارِ بیهُشان استاقطاع‌دهِ زبون‌کُشان است

بی‌شیر‌دلی بسر نیایدوز گاو‌دلان هنر نیاید

ساقی می‌ِ ناب در قدح ریزآبی بزن آتشی برانگیز

آن می که چو رویِ سنگ شویدیاقوت ز رویِ سنگ روید

پایین‌طلب ِخسان چه باشی؟دست خوش ناکسان چه باشی؟

گردن چه نهی به هر قفایی؟راضی چه شوی به هر جفایی؟

چون کوه بلندپشتی‌ای کنبا نَرمِ جهان درشتی‌ای کن

چون سوسن اگر حریر بافیدُردی خوری از زمین صافی

خواری خللِ درونی آردبیدادکِشی زبونی آرد

می‌باش چو خار حربه بر دوشتا خرمن گل کشی در آغوش

نیرو شکن است حیف و بیداداز حیف بمیرد آدمیزاد

ساقی منشین که روز دیر استمی ده که سرم ز شغل سیر است

آن می که چراغ رهروان شدهر پیر که خورد از او جوان شد

با یک دو سه رند لاابالیراهی طلب از غرور خالی

با ذره‌ نشین چو نور خورشیدتو کی و نشاطگاه جمشید

بگذار معاش پادشاهیکاوارگی آورد سپاهی

از صحبت پادشه بپرهیزچون پنبهٔ خشک از آتش تیز

زان آتش اگرچه پر ز نور استایمن بود آن کسی که دور است

پروانه که نور شمعش افروختچون بزم‌نشین شمع شد سوخت

ساقی نفسم ز غم فروبستمی ده که به می ز غم توان رست

آن می که صفای سیم دارددر دل اثری عظیم دارد

دل نِه به نصیبِ خاصهٔ خویشخاییدنِ رزقِ کس میندیش

بر گردد بخت از آن سبک‌رایکافزون ز گلیم خود کشد پای

مرغی که نه اوج خویش گیردهنجار هلاک پیش گیرد

ماری که نه راه خود بسیچداز پیچش کار خود بپیچد

زاهد که کند سلاح‌پوشیسیلی خورد از زیاده‌کوشی

روبه که زند تپانچه با شیردانی که به دست کیست شمشیر

ساقی می مغزجوش دردهجامی به صلای نوش درده

آن می که کلید گنج شادی استجان‌داروی گنج کیقبادی است

خرسندی را به طبع در بندمی‌باش بدانچه هست خرسند

جز آدمیان هرآنچه هستندبر شِقهٔ قانعی نشستند

در جستن رزق خود شتابندسازند بدان قدر که یابند

چون وجه کفایتی ندارندیارای شکایتی ندارند

آن آدمی است کز دلیریکفر آرد وقت نیم سیری

گر فوت شود یکی نواله‌شبر چرخ رسد نفیر و ناله‌ش

گر تر شودش به قطره‌ای بامدر ابر زبان کشد به دشنام

ور یک جو سنگ تاب گیردخرسنگ در آفتاب گیرد

شرط روش آن بود که چون نورزالایش نیک و بد شوی دور

چون آب ز روی جان‌نوازیبا جملهٔ رنگ‌ها بسازی

ساقی ز ره بهانه برخیزپیش آر می مغانه برخیز

آن می‌ که به بزم ناز بخشددر رزم سلاح و ساز بخشد

افسرده مباش اگر نه سنگیرهوارتر آی اگر نه لنگی

گَرد از سر این نمد فرو روبپایی به سر نمد فروکوب

در رقص رونده چون فلک باشگو جملهٔ راه پر خسک باش

مرکب بده و پیادگی کنسیلی خور و روگشادگی کن

بار همه می‌کش ار توانیبهتر چه ز بارکش‌رهانی؟

تا چون تو بیفتی از سر کارسفت همه کس ترا کشد بار

ساقی می ارغوانی‌ام دهیاری‌دهِ زندگانی‌ام ده

آن می‌که چو با مزاج سازدجان تازه کند جگر نوازد

زین دامگه اعتکاف بگشایبر عجز خود اعتراف بنمای

در راه تلی بدین بلندیگستاخ مشو به زورمندی

با یک سپرِ دریده چون گلتا چند شغب کنی چو بلبل؟

ره پر شکن است پر بیفکنتیغ است قوی، سپر بیفکن

تا بارگیِ تو پیش تازدسربار تو چرخ بیش سازد

یکباره بیفت ازین سواریتا یابی راه رستگاری

بینی که چو مه شکسته گردداز عقدهٔ رَخم رسته گردد

ساقی به نفس رسید جانمتر کن به زلال می دهانم

آن می که نخورده جای جان استچون خورده شود دوای جان است

فارغ منشین که وقت کوچ استدر خود منگر که چشم لوچ است

تو آبله‌پای و راه دشوارای پارهٔ کار چون بود کار؟

یا رخت خود از میانه بربندیا در به رخِ زمانه دربند

صحبت چو غله نمی‌دهد بازجان در غله‌دان خلوت انداز

بی‌نقش صحیفه چند خوانی؟بی‌آب سفینه چند رانی؟

آن به که نظامیا در این راهبر چشمه زنی چو خضر خرگاه

سیراب شوی چو دُر مکنوناز آب زلال عشق مجنون

Ölən qohumlarımdan xatirələr

Saqi, harda qaldın? Mən meypərəstəm!
Doldur piyaləni, onsuz da məstəm!

O, göz yaşım kimi saf olan şərab
Aşiq məzhəbində sayılır səvab!

Onu bu umudla içirəm ki, mən,
Qurtara könlümü dərddən, ələmdən.

Yolumun üstündə duran şirə bax,
O şir-qəm şiridir, onu azdıraq.

Əzəllər həmdəmim olardı şadlıq,
O adam deyiləm, deyiləm artıq.

Bu gün də əlimdən çıxsa o dildar,
Daha da pis günlər qismətim olar.

Saqi, ver şərabı, dərdimə bir qal!
Söz mənim oduma nal atmışdır, nal!

Ver o şərabı ki, açardır, işə,
Ruh ilə ruh kimi girir sazişə!

Atamın xatirəsi

Atam Yusif ibni Zəki Müəyyid
Babam tək dünyanı tərk edib getdi.

Dövranın işidir nə etməliyəm
Nə üçün ağlayım, deyildir sitəm.

Atalar yolunu çox gördüyümdən,
Öz ata qəlbimi qopardım ki, mən,

Ölüm tikanından süzülən zəhər
Canıma yerisin, ərisin qəmlər.

Saqi! Şərab ver ki, şirindir candan,
Xıltı təmizləsin, çıxarsın qandan.

Bir şərab gətir ki, onu içsə lal,
O da nitqə gəlsin, dil açsın dərhal.

Anam rəisənin xatirəsi

Kürd qızı anam da bizi tərk etdi,
Bir ana qəlbiylə dünyadan getdi.

Nə qədər ağlayıb, yansa da ürək,
Anama dil verən varmıdır, görək?

Çəkməklə qurtarmaz bu dərdi insan,
Bu girdab dərindir insan boyundan.

Daşmışdır ələmin, qəmin kasası,
Bu qəm min nəfəsə içilər, azı.

Bu ucsuz, bucaqsız dərd ölkəsinə
Dərdi unutmaqdır bir əlac yenə.

Saqi! Şərab ver ki, mənzil uzaqdır,
Xəyalım bu yolda yorulacaqdır.

Bir şərab gətir ki, başa şur gəlsin,
Hər addım başında min baş yüksəlsin.

Dayım xacə ömərin xatirəsi

Xacə Ömər dayım ölüb gedəndə,
Düşdüm müsibətə, bəlaya mən də.

Bu acı tikənin acılığından
Ahım boğazımda qurudu, inan.

Ağlamam, fələkdən qorxum var, deyə,
Qorxuram, dayımın ruhu inciyə.

Saqi! Meyxananın şərab küpündən
Nargilə rəngində şərab ver ki, sən,

Onda dəniz boyda səxavət olsun,
Behişt şərbəti tək bir şərbət olsun.

Keçmiş müsahiblərin xatirəsi və başqaları ilə müsahiblik

Yetməzmi dostlardan vurduğum dəmlər?
Hanı o mən deyən dostlar, həmdəmlər?

Xurmanın şirəylə şadlanmağı var,
Xurma yoldaşlıqla şirə yaradar.

Bir də ipək taclı barama qurdu
Tacını yoldaşlıq əliylə qurdu.

Qarışqa birliklə göstərər hünər,
Özündən çox böyük şeylər sürüyər.

Dostluqda hər kimlə səsləşə bilsən,
Onun pərdəsində nəğməni çal sən.

Bu dar nəğməciyin öz pərdəsi var,
Ahəngi bilməsən, dolaşıq çalar.

Yalnız ipək deyil Çində toxunan,
Gah qumaş, gah həsir toxuyur insan.

İşə kömək etsə təmkinlik, əgər,
Sonunda daima işlər düzələr.

Bir çalğı tutmasa nəğməyə ahəng,
Nəğmə çalınsa da tez kəsiləcək.

Saqi! Ətir iyli şərab gətir sən,
Gəl aç bu zənciri mən çarəsizdən.

Bir şərab gətir ki, can şirəsidir,
Gənclik küzəsinin yetirməsidir.

Zülmə qatlaşmamaq

Neçin alçaqlara boyun əyirsən?
Oyuncaq olursan namərdlərə sən?

Nə üçün boynuna min yük alırsan?
Zalımın zülmündən razı qalırsan?

Qəlbi yumşaqlığı bir dəfə unut,
Çiynini dağ kimi ucalıqda tut!

Sən də süsən kimi ipəkdən olsan,
Səni saf torpaq da yaralar, inan!

Zəlillik ürəyə ağrılar salar,
Zülmə dözənlərin sonu olar xar.

Tikan tək çiynində tut yarağını,
O vaxt qucaqlarsan gül budağını.

İnsanı sarsıdar göz yaşı, nalə,
Ah çəkib, of deyən yetməz kəmalə!

Saqi, zaman keçir, durma, qardaşım!
Şərab ver, doludur fikirlə başım!

O, bir çıraq olsun yolçu keçəndə,
Gəncləşsin qocalar onu içəndə.

Pahşahların qulluğunu tərk etmək

Bir-iki rind ilə get müsahib ol,
Axtar bu dünyada qürursuz bir yol.

Zərrəylə dur otur, gün işığı tək,
Cəmşid sarayının fikrindən əl çək!

Padişah puluna tikmə gözünü,
Qanun kəməndinə salma özünü!

Şahlar məclisindən kənar ol, kənar!
Pambıq od görəndə alışıb yanar.

O od doludursa işıqla əgər,
Ondan uzaq olan asudə gəzər.

İşıq alırdısa pərvanə şamdan,
Yandı məclisinə düşdüyü zaman.

Saqi! Şərab gətir, könüldə qəm var,
Şərabla qəmləri dağıtmaq olar.

Ver o şərabı ki, safdır gümüş tək,
Onunla qəmlərdən qurtarır ürək.

İnsanların işinə və ruzisinə əl uzatmamaq

Razı qal cahanda öz qismətindən,
Özgənin haqqını çeynəmə gəl sən.

Bir də ayağını öz yorğanından
Artıq uzadanlar bədbəxtdir, inan.

Bir quş ki, həddindən artıq ucalar,
Özünü fəlakət yoluna salar.

İlan düz getməsə yoluyla əgər,
Özünə sarılıb, dolaşıq düşər.

Silaha sarılsa bir zahid axmaq.
Onun qazandığı sillə olacaq.

Aslanla döyüşə çıxsa tülkülər,
Bilinər kimdədir qılıncla hünər.

Saqi! Baş qızdıran şərab ver görək.
Piyalən hər zövqü oxşasın gərək!

Bir şərab gətir ki, qəlb açsın yenə,
Can versin Keyqubad xəzinəsinə.

Şadlıq və qənaət

Şadlığı bir yaşat təbiətinlə,
Şad ol öz qismətin, öz nemətinlə.

İnsanlardan başqa bütün canlılar
Qənaət evində tutmuşdur qərar.

Ruzi arxasınca onlar da qoşar,
Nə tapsa, onunla keçinib yaşar.

Ruzi olmasa da kifayət qədər,
Nə küsər, nə də ki, şikayət edər.

Yalnız insan oğlu doymayan zaman
Şikayət sədası ucalar ondan.

Əlindən tikəsi itsə bir kərə,
Naləsi, fəryadı çıxar göylərə.

Düşəndə damına bir damcı yağış,
Buludu töhmətlər, dilində qarğış.

İnsan daşa tutar günəşi yerdən,
Ona arpa boyda daş dəysə birdən.

Çalış, işıq kimi ap-ağ olasan!
Pisdən və yaxşıdan uzaq olasan!

Su kimi aləmə həyat ver, can ver,
Hər rəngə uyğunlaş, dərdə dərman ver!

Saqi! Bəhanəni ortadan götür,
Zərdüştü, şərabı məclisə gətir.

O mey ki, məclisə işrət bəxş edər,
Döyüşdə silaha qüvvət bəxş edər.

Şadlıqla xalqa xidmət etmək

Bir daş deyilsənsə, donub qalma sən,
Çolaq deyilsənsə, diribaş tərpən!

Keçənin üstünə vur ayağını,
Təmizlə keçənin toz-torpağını.

Daş-kəsək olsa da, keçdiyin bu yol,
Rəqsində oynağan fələk kimi ol!

Bağışla atını, sən get piyada,
Sillələr yesən də, mərd ol dünyada.

Bacarsan hamının yükünü sən çək,
İnsana ən böyük şərəfdir kömək.

Sən də əldən düşüb yorulsan əgər,
Sənin də yükünü bütün el çəkər.

Saqi, tünd qırmızı şərabdan gətir!
Mənə həyat verib, murada yetir!

Bir şərab gətir ki, canıma sinsin,
Ömür təzələnsin, könül bəzənsin!

Təvazökar ol!

Şikayət torundan çıx bundan belə,
Öz acizliyini etiraf elə!

Çıxılmaz bir dağdır-yoldaki əngəl,
Çox da öz gücünə arxalanma gəl!

Qalxanı deşilmiş bir gül ilə sən
Çoxmu bülbül kimi öyünəcəksən?

Yol qanad qırandır, neyləsin qanad?
Qılınc qüvvəlidir, qalxanını at,

Taki yüklü atın uçsun gülək tək,
Qoy sənin payını artırsın fələk.

Yaxşısı budur ki, atı da tərk et,
Doğru bir yol tapıb, o yol ilə get.

Bax ki, ay hilala döndüyü zaman
Canını qurtarır parçalanmaqdan.

Saqi, can boğaza dayandı, tez çat!
Şərab qətrəsiylə ağzımı islat!

Bir şərab gətir ki, içməmiş candır,
İçəndən sonrasa, cana dərmandır.

Xəlvətə çəkilib söz yaratmaq

Arxayın oturma, köç vaxtıdır, qalx!
Sən bu çaş gözünlə özünə az bax!

Mənzilin çətindir, ayağın qabar,
Bəs bu iş nə olsun, de, ey sənətkar!

Ya çıx bir dəfəlik söz meydanından,
Ya bağla qapını, gəlməsin zaman!

Söhbət ki, qılıncı qınında saxlar,
Sən də xəlvətcə tut qınında qərar.

Boş səhifələrmi oldu həmdəmin?
Çoxmu susuz yerdə üzəcək gəmin?

Nizami, bu yolda Xızır kimi dur!
Hər bulaq başında bir söz çadrı qur!

Məcnun sövdasının sər çeşməsindən
İç, doy sədəfdəki inci kimi sən.

Use ← → keys to move, R for a random poem

Random poem

More by this author

Poems by other poets · Wine and the tavern