Birinci pərdə
Page 4 of 5 · 60%
Surxay
Savadın azdır, gəl mənim kursuma, səni savadlandırım. Nə vaxtacan bu cür geridə qalacaqsan?
Ziynət
Ciddi ol, Surxay!
Surxay
Nə istəyirsən, olum, Ziynət can! Ancaq icazə ver səninlə işarəsiz danışım, ürək sözümü birdəfəlik açıb deyim. Sən də qəti bir cavab ver, ya oyanlıq olsun, ya buyanlıq. Daha mənim səbrim qalmayıb.
Ziynət
Nə demək istədiyini başa düşmürəm.
Surxay
Bu saat səni iki kəlmə ilə başa salım.
Ziynət
Bu saat mənim vaxtım yoxdur. Kamiləni axtarıram, gələndən sonra görməmişəm. Onu götürüb gələcəyəm kluba. Sən də gəl, orada danışarıq.
Zalxa içəri girir.
Zalxa
Qəribədir, bunlar da burda xosunlaşırlar. Bu gün kənd dönüb olub pıçıpıçıxana, hər kolun dalından bir cüt çıxır.
Ziynət
Zalxa xala, danışığınıza fikir versəniz pis olmaz. (Gedir)
Zalxa
Buna bax ha, hələ forsuna da dəyir! Kolxoz dönüb xaraba dəyirmana, bunlar burada başlayıblar, pıçhapıç...
Surxay
Zalxa xala, siz özünüz heyətin üzvüsünüz...
Zalxa
Mən heyətin üzvüyəm, siz də briqadirsiniz. Orada-burada bir-birinizin qulağına söz deməkdənsə, işinizi təşkil eləyin.
Surxay
Düz sözə nə deyim. Onda mən getdim. (Getmək istəyir)
Zalxa
Dayan, əvvəlcə bir de görüm, məni niyə kursa yazmamısan? Yaraşmıram, yoxsa, xoşuna gəlmirəm?
Surxay
Ay arvad, daha niyə çığırırsınız, istəyirsiniz, yazım.
Zalxa
İstəyirsiniz nədir? Harada siyahı tutdular, başda gərək mənim adım olsun. Bunu sən özün öz həvəsinlə başa düşürsən, yoxsa, mən başa salım?
Surxay
Başa düşürəm, bu saat yazım. (Cibindən kağız çıxarır) Zalxa kim qızı?
Zalxa
Gorbagor qızı. Gorbagor vaxtında məni oxutsaydı, indi sənin kimilərə möhtac qalmazdım! Yaz!
Surxay
Yazdım.
Zalxa
Nə yazdın? Oxu görüm.
Surxay
Savad kursuna yazılanlar: birinci Zalxa Gorbagor qızı. Özünüz dediniz, mən də yazdım.
Zalxa
Hə, gorbagor sənin Kərəmovundur. Poz onu.
Surxay
Pozdum. Bəs, atanızın adı nədir? Canım üçün yadımdan çıxıb.
Zalxa
Çıxar da... Növrəstələr əlindən səndə baş qalıb ki, mənim atamın da adı onun içində olsun?
Surxay
Zalxa xala, sizin əlinizdən bu kənddən qaçım? Ay arvad, nə üçün bu gözəl həyatı mənim başıma dar eləmisiniz?
Zalxa
Hələ bu harasıdır? Bu kolxoz qaydasına düşməyincə rahat duran deyiləm. Sizə mən bir toy tutacağam ki, ananızdan əmdiyiniz süd burnunuzdan qaynaya-qaynaya tökülsün. Bəs, Kərəmov haradadır?
Surxay
Mən nə bilim? Kərəmovu güdmürəm ki!
Zalxa
Onu axtarmağa gedirəm. Gərək başına bir oyun açım, Əsli Kərəmi əzbərdən oxusun. (Gedir)
Dəmirçi Musa evindən çıxıb dükana sarı gedir. Surxay getmək istədikdə, onu görüb dayanır.
Surxay
Musa dayı, atanızın adı nədir?
Musa
Mənim atamın adı sənin nəyinə lazımdır, övladım.
Surxay
Sizi savad kursuna yazıram. Adınızı qeyd eləmişəm, amma sağ tərəfi boş qalıb. Təcili surətdə atanızın adını bilmək lazımdır.
Musa
Yazılmıram və atamın da adını deməyəcəyəm.
Surxay
Yaxşı kursdur, Musa dayı, Şeyda müəllim dərs deyir. Kəmsavad kolxozçuların hamısı yazılıb.
Musa
Mən yazılmıram.
Surxay
Axı, niyə? Bir məni başa salın görüm, nə üçün yazılmaq istəmirsiniz? Kolxoza girmirsiniz, savad kursuna yazılmırsınız, kolxozun verdiyi sifarişləri qəbul eləmirsiniz. Açıq deyin, görək, fikriniz nədir?
Musa
Çəkil gözlərimin səkisindən. Sənə elə tərs nəzər ataram ki, əriyib muma dönərsən. Yazılmıram, dedim, qurtardı.
Surxay
Hirslənməyin, a kişi, söz məsləhətdən keçər. Başqaları oxuyur, savadlanır...
Musa
Başqalarının mənə dəxli yoxdur. Mən birdəfəlik özümə söz vermişəm ki, bu kənddə heç bir işə qarışmayacağam.
Surxay
Nə üçün? Bir məni də başa salın.
Musa
Sən onu başa düşməzsən. Çünki tarixdən xəbərin yoxdur. Bu camaatın dərdinə hamıdan çox mən qalırdım. Birinci mən özüm dedim ki, gəlin kolxoz təşkil eləyək. Yığıldıq, məsləhətləşdik... Elə bu vaxt Kərəmovu rayonda işdən götürüb göndərdilər kəndə. Gələn kimi də mənimlə kəllə-kəlləyə gəldi, üstümə böhtan atdı, məni molla adlandırdı, nə bilim, nə həngamə çıxartdı... Hə, mən də çəkilib durdum bir qıraqda. Qurtardı. Kərəmov olan yerə Musanın ayağı dəyməz. Mən bu saat ancaq dünya üzündə bir nəfərin dərdini, həsrətini çəkirəm.
Surxay
Bəs, o bir nəfər kimdir?
Musa
Sən onu başa düşməzsən, çünki cavan beyni hələ o cür dərin məsələləri dərk eləyə bilməz.
Surxay
Bilməz, bilməz, mənim daha ayrı sözüm yoxdur. Elmi söhbətimiz qurtardı. Deməli, yazılmırsınız?
Musa
Sözü bir dəfə deyərlər.
Surxay
Çox gözəl, demək dəftərdə sizin adınızın qabağında belə bir işarə qoymaq lazımdır.
Musa (kağıza təəccüblə baxır)
O nədir?
Surxay
Sual işarəsi.
Ziynət və Kamilə gəlirlər.
Ziynət
Surxay, sən bayaqdan burada neyləyirsən? Bəs, kluba getmirsən?
Surxay
Qızlar əmr eləyəndən sonra ölümə də gedərəm.
Kamilə
Şeyda haradadır?
Surxay
Bura bax ey, Kamilə bacı, siz nə çox Şeydanı xəbər alırsınız?
Kamilə
Mən ondan kitab almaq istəyirəm.
Surxay
Maraqlıdır, siz bu kitabları nə vaxt oxuyub qurtaracaqsınız?
Ziynət
Yaxşı, qızı utandırma. Şeyda müəllimi də tap, gəl kluba.
Ziynətlə Kamilə gedirlər.
Surxay
Musa dayı, salamat qal, mən getdim.
Musa (halsız divara söykənir)
Dayan, getmə, yaxın gəl, mənə kömək elə.
Surxay (onun qolundan tutur)
Nə oldu, Musa dayı? Ürəyiniz xarab oldu, nədir?
Musa
Mən insanların ən bədbəxtiyəm, Surxay. (Yavaşdan) İki saniyə bundan qabaq səninlə söhbət eləyən qızın ismi nədir?
Surxay
Hansını deyirsiniz, Musa dayı, onlar bir cüt idilər.
Musa
Mənim gözlərim yalnız birini gördü. O kimdir?
Surxay
Kərəmovun qardaşı qızı, kolxozun makinaçısı Kamilə.
Musa
Sükut! Onu soruşmuram, o biri kim idi?
Surxay (öz-özünə)
Aha, deyəsən, şərik çıxdı. (Bərkdən) Onun adı Ziynətdir.
Musa (öz-özünə)
Ziynət, Ziynət! Haradasan? Sən indi haradasan?
Surxay
Mən yerini bilirəm, gedim çağırım?
Musa
Yox, dayan dedim, qurtardı. O səni hara çağırırdı?
Surxay
Heç, elə-belə söz soruşurdu.
Musa
Nə soruşurdu?
Surxay
Deyirdi, kluba gedirik, sən də gəl.
Musa
Orada nə var?
Surxay
Savad kursu.
Musa
O da kursa gedir?
Surxay
Gedir, bəs, necə?
Musa
Bunu mənə bayaqdan niyə demirsən! Razıyam, məni də o kursa yaz.
Surxay
Ay sağ ol. Atanızın adını təcili deyin.
Musa
Atamı bura qarışdırma, yaz dəmirçi Musa. Qurtardı.
Surxay
Lap vaxtında qurtardı. Yazdım. İcazə verin, gedim. Qızların gözləri yoldadır, mənsiz bir dəqiqə dayana bilmirlər.
Musa
Yox, dayan, dərdimə qulaq as. Sirrimi yalnız sənə açıram. Düz on beş ildir ki, bir canlar alan afət mənim ürəyimi qıfıllayıb, açarını da özü ilə aparıb.
Surxay
Təzə açar düzəlt!
Musa
Sükut. Hələ mətləb uzundur, axırına qulaq as.
Surxay (öz-özünə)
Evim yıxıldı. Bu keçdi tərcümeyi-halını danışmağa.
Musa
O zaman mən bir qız sevirdim ki, həyata zinət, gəncliyə zinət, eşqə, məhəbbətə zinət idi.
Surxay
Adı da Ziynət idi?
Musa
Adı adına oxşayırdı, özü özünə...
Surxay
Deməli, bütün ölçüləri düz gəlir?
Musa
Sükut! Sözümə qulaq as. On beş il bundan qabaq mən onu itirdim. O zamanlar kənd hələ köhnə paltarımı atmamışdı, qolçomaq canavar kimi idi. O, gül kimi soldu. Mən kasıb bir dəmirçi ona heç bir kömək edə bilmədim. Mənim ürəyim də onunla bərabər soldu. İndi...
Surxay
Çox gözəl, keçin indiyə...
Musa
İndi... Bu Ziynət, elə bil, onun təkrarıdır. Köhnə eşq mənim ürəyimdə təzədən qaynamağa başlayıb, Surxay! Başa düşürsənmi?!
Surxay
Çox gözəl başa düşürəm. Köhnə eşq, köhnə şərab kimi çox tünd olur.
Musa
Qulaq as, Surxay, gecələr yata bilmirəm, gündüzlər işləyə bilmirəm. Onun o gül sifəti gəlib gözümün qabağında dayanır. Axı, sən özün söylə, onu kim sevməyə bilər?
Surxay
Qəribə işə düşmüsünüz, Musa dayı.
Musa
Bir kəlmə söz de, ürəyimə təsəlli olsun.
Surxay
Nə deyim? Söz tapıram ki?
Musa
Onun da məni sevəcəyinə ümid edə bilərəmmi?
Surxay
Bir az gec başlamısınız, Musa dayı. Bu görkəmlə, bu saqqalla ağlım bir şey kəsmir.
Musa
Sükut! Bağla söz körüyünün ağzını, mən təmiz məhəbbətdən danışıram, ağılsız cavan! Təmiz məhəbbətin qabağında görkəmin, saqqalın nə mənası var?
Surxay
Sizdə ayrı aləm varmış, Musa dayı!
Musa
Ancaq bu söhbətlər öz aramızda: bir sən bilirsən, bir mən. Bir də onun özünə deyərsən, vəssalam, qurtardı.
Surxay
Arxayın ol! İndi mən gedə bilərəm?
Musa
Get, tez bir xəbər gətir.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/sabit-rehman-toy-birinci-perde
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Dördüncü şəkilYasəmən pərdə qabağına çıxır.*
Şirin bülbül1**Elə bir zamandan danışıram ki, böyüklərin xatirəsində çox yaxşı qalıb, kiçiklərin isə heç ağlına gəlməz.
Nəfəs puluƏsgər ağa konyak butulkasını boşaltdıqdan sonra qolunun bütün qüvvəti ilə bağın aşağısına doğru fırlatdı və ayağa durub donuq gözləri ilə o yan-bu yana baxmağa başladı.Uzaqdan qulağına incə bir zarıltı gəldi.
Çiy ətTədarük anbarının müdiri Məmməd Qəribov səhər tezdən yerindən qalxıb tələsik geyinməyə başladı.Arvadı təəccüb qaldı:
Poems by other poets
Tutu quşu, gəl, Allahı sevirsən,Mənim sirrim xalqa bəyan eyləmə,
Gəraylı: Ağalar, biwəfa yardanAğalar, biwəfa yardanMən dönərəm, könül dönməz
MəşkatVə nə xurşid sifət bəzmsəradır Məşkat,Sərbəsər məhfil-ara bəzli-ziyadır Məşkat
Deyibsiz yəni gəlləm gəldi bir belə xəbər, Vaqif!Deyibsiz yə’ni gəlləm gəldi bir belə xəbər, Vaqif,Xilaf idi bu sözlər bəs, peşimanmı məgər Vaqif?