Contents
  1. Dördüncü şəkil
  2. Beşinci şəkil
  3. Altıncı şəkil

Page 1 of 3

Dördüncü şəkil

Həcərgilin evi. Ev kasıb qaydasında döşənmişdir.

Həcər nigarançılıq çəkir.

Həcər

Yaman nigaranam bacım Çimnazdan,
Düşmənlə doludur hər tərəf, hər yan.
Süzürəm gözümlə uzaq yolları,
Görəsən, Nəbini tapdımı barı?
Ona yetirdimi dediklərimi?
Ah... Nəbi bilsəydi dərdi-sərimi
Nə məni, nə eli qoymazdı darda,
Aman, harda qaldı, bu Çimnaz, harda?!

Bu zaman qapı döyülür. Həcər həyəcanla qapıya cumur.

Gülbacı daxil olur.

Gülbacı

Qızım, niyə belə qəmginsən?

Həcər

Ana...
Dönüb dərd əlindən ürəyim qana.

Gülbacı

Bala, nahaq yerə, qulaq as mənə,
Nələr deyəcəyəm gör indi sənə.
Nəbidən danışır aləm yenə də,
Bu söz ildırım tək yayılıb kəndə:
Deyirlər, padşaha qaldırıbdır əl,
Görünür başını girləyib əcəl.

Həcər

Sözünün mənası nədir, ana can?

Gülbacı

Mənası odur ki, qan qusur atan.
Dedi, sözlərimi qızıma çatdır.
Razılıq verməsə, o mənə yaddır,
Həcər, bir başa düş atan deyəni.

Həcər

Niyə yorursunuz bu qədər məni?
Nəbi məni sevir, mən də Nəbini,
Elin adətini, elin dəbini
Pozmaq istəyirsə, qoy pozsun atam.
Sonra hara yozur, qoy yozsun atam,
Belə bir təklifə asmaram qulaq,
Etməyin baxtımı gündə daş-qalaq.

Gülbacı

Dili dil deyil ki, zəhərdir, zəhər.
Adam öz xeyrini bilməzmiş...

Həcər

Yetər!..

Şahməmməd zümzümə eliyə-eliyə gəlir.

Şahməmməd

Gün doğdu, el oyandı,

Aləm nura boyandı,

İstəklim atdı məni,

Ürəyim oda yandı. (Həcərə)

Həcər can, necəsən?

Həcər

Yaxşıyam, ata.

Şahməmməd

Buludlar çaxnaşır baxışlarında.
Qoy ürək sözümü söyləyim aydın,
Bir gün yaşamazdım sən olmasaydın.

Gülbacı

Mətləb üstə gələk.
Qulaq as, qızım,
Gözümün işığı, dürr, almaz qızım.

Şahməmməd

Nəbinin adını çıxart yadından,
Bizə xeyir gəlməz onun adından.
Bir gün açacaqlar başına kələk,
Hamı belə deyir: əldə öləcək.

Həcər

Allah eləməsin, danışın açıq.

Şahməmməd

Qızım, deyirəm ki, sən ağ günə çıx,
Sənə o Nəbidən olmaz adaxlı.
Bir gün ayaqları, qolları bağlı
Sibirə gedəcək, bizdən deməkdir.

Həcər

Bu uzun nəsihət kimə gərəkdir?

Şahməmməd

Səni istəyən var, lap böyük yerdən.

Gülbacı

Adı Səlim bəydir.

Həcər (İstehza ilə)

Nə xoşbəxtəm mən.

Gülbacı

Bəs necə, əlbəttə xoşbəxtsən, bala.

Şahməmməd

Adam da göz yumar bu cah-cəlala?!

Həcər

Boğaram özümü, inanın!

Şahməmməd

Aman...

Həcər

Yada ki, ataram dağdan, qayadan...

Gülbacı

Bu naz, bu şıltaqlıq əbəsdir, əbəs.

Həcər

Mənə lazım deyil o qızıl qəfəs!

Gülbacı

Qızım, eşitməsən bu öyüdümü
Halal eyləmərəm sənə südümü.

Həcər

Ana, yalvarıram, əhdi pozmayın,
Mənə diri-diri qəbir qazmayın.

Şahməmməd

Qızım!

Gülbacı

Baxma onun sən göz yaşına,
Gəl gedək, ağlını yığsın başına.

Şahməmməd

Özünü ələ al, ağlama, qızım,
Atanın qəlbini dağlama, qızım.

Gedirlər.

Həcər

Bu qara günümdə, bu dar günümdə,
Ürəklər dağlayan ağlar günümdə,
Yanımda dərdimi bilənim yoxdur,
Gözümün yaşını silənim yoxdur.
Görünür, beləymiş Həcərin baxtı.

At ayaqlarının tappıltısı eşidilir.

Odur, Nəbi gəldi... Keçən qazaqdı.
Yollar xatalıdır, qorxuram yaman,
Gözümün önündən çəkilmir duman.
Tutublar bərəni, bəndi qazaqlar,
Dövrəyə alıblar kəndi qazaqlar.
Gözətçi qoyublar cığıra, yola,
Onların əlindən quş quşluğuyla
Uçub keçə bilməz bu tərəflərə,
Kim kömək edəcək yazıq Həcərə!
Dərdimi bəs kimə söyləyim indi,
Gözlərim yol çəkir, neyləyim indi?!

Alı (Gəlir.)

Salam, Həcər, qızım, atan evdədir?

Həcər

Bəli.

Alı

Zəhmət çəkib bura gəlsin bir.

Şahməmməd (Gəlir.)

Buyur, buyur, otur, səndən nə əcəb?

Alı

Nahaq gəlməmişəm, səbəb var, səbəb.
Bir xəbər yayılıb elə, obaya:
Qızı Səlim bəyə verirsən guya.

Şahməmməd

Vallah, heç bilmirəm, nə deyim sənə,
Günahım varsa da bağışla mənə.

Alı

Bu qara xəbərdən partlayır ürək,
Getmir boğazımdan nə su, nə çörək.

Gülbacı

Nə üz veribdir ki? Lap nahaq yerə.

Alı

Mən də inanmırdım deyilənlərə,
Ancaq görürəm ki, axır zamanlar
Şahməmməd bizlərdən dolanır kənar.
Məni bu şübhələr gətirdi cana,
Odur başı lovlu gəldim yanına.

Şahməmməd

Vallah, əriyirəm xəcalətimdən,
İzin ver, qoy açım düyümləri mən.
Bu xəbər həm doğru, həm də yalandır.

Alı

Bəlkə mən qanmıram, sən məni qandır,
Həqiqət hansıdır, yalan hansıdır?

Şahməmməd

Ürək yaralarım yenə qan sızır...
Mən özüm-özümə qəbir qazmışam.
Qorxudan, naəlac əhdi pozmuşam.

Alı

Necə?.. Necə?.. Necə?..

Şahməmməd

Mane olma gəl!
Nə çoxdur obada ismətli gözəl,
Alarsan Nəbiyə, düzələr işlər.

Alı

Vəfasız bilməzdim səni bu qədər.
Nələr eşidirəm? Yenə də amma
Ürəyim inanmır qulaqlarıma.
Qızın adaxlısı sağ ola-ola
Namusu, qeyrəti satırsan pula!

Şahməmməd

Alı... Adəti var, bizim bu elin,
Hara köçürəydim qızımı gəlin?
Dağlara, daşlara, zindanlaramı?

Alı

Daha kifayətdir, deşmə yaramı!

Şahməmməd

Kəndə düşmən gəlir gündə on kərə.
Sənə də, mənə də qan uddururlar,
Qohuma, qardaşa divan tuturlar.
Odur ki, axırda kəsildi çarəm,
Fikrimi könülsüz dəyişdim tamam.

Alı

Bir daha dilinə gəlməsin adım,
Heyif ki, mən səni çox gec tanıdım.
Şahməmməd, unutma, çəkməzdi yağı
Sinəmə çəkdiyin bu çarpaz dağı!

(Gedir.)

Şahməmməd

Arvad, kül başıma...

Gülbacı

Səndə baş hanı?

Şahməmməd

Lap doğru deyirsən, al o baltanı
Vur mənim boynumu, bu nə həyatdır?
Öz doğma evim də könlümə yaddır.

Gülbacı

Bəsdir türkəsaya danışma görək.

Şahməmməd

Bu səhvi mən özüm düzəldim gərək!

Bayırdan itlərin hürüşməsi və at ayaqlarının səsi eşidilir.

Arvad, get, Həcərdən muğayat ol sən.

Gülbacı yan otağa keçir.

Şahməmməd (Qapıya tərəf)

Ay qapını döyən, ay adam, kimsən?

Koxa (İçəri girərkən)

Mən adam deyiləm, Koxa Məmmədəm.

Mahmud bəy və Koxa gəlir.

Şahməmməd

Bizə xoş gəlibdir mübarəkqədəm.
Buyurun, buyurun əziz qonaqlar.

Koxa

Şuşadan gəlirik, xeyir xəbər var.

Şahməmməd (Oturmağa yer göstərərək)

Bağışlayın bizi, kasıb evidir.

Mahmud bəy

Kasıb dövlətlidən daha qəvidir.
Qəm yemə, çox çəkməz, dövlətlənərsən,
Yaşarsan ən gözəl imarətdə sən.
Göstərərlər səni kənddə barmaqla,
Bir sözdür deyirəm, yadında saxla!

Koxa

Eldə poladdan da möhkəm məsəl var,
Deyərlər: kişinin sözü bir olar!

Mahmud bəy

Koxa, Şahməmmədlə işim var, işim.

Koxa

Siz danışın, mən də bığımı eşim.
Deyərlər: kişinin sözü bir olar!

(Bığını eşir.)

Mahmud bəy

Biz elçi gəlmişik qızın Həcərə.

Şahməmməd

Qızıma demişəm bir neçə kərə...

Mahmud bəy

Səlim bəy istəyir sənin qızını,
Müxtəsər, tapmısan bəxt ulduzunu.

Koxa

Şahməmməd, mən ölüm, vur bura, gəlsin,
Razı ol, bir kərə canın dincəlsin.
Səlim bəy itbazdır, tazıları var,
Hər səhər onları hey öpüb yalar.
Sevir tazıları candan, ürəkdən,
Belə gözəl oğlan görməmişəm mən.
Canından çox sevən iti, tazını
Çəkəcək Həcərin, inan, nazını.

Mahmud bəy

Koxa, nə deyirsən, ağıllı danış.

Şahməmməd

Həcər gözlərindən yağdırır yağış,
İnsaf yaxşı şeydir.

Mahmud bəy

Fikir ver bura,
Həcər nəçidir ki, sən dura-dura?

Koxa

Şahməmməd, and olsun bu eşmə bığa,
Sənə yalan satmaz ömründə Koxa.

Mahmud bəy (Koxanı əlilə saxlayır.)

Qızın yox deməsi, hə deməkdir, qan!
Həcər tək bir qızım olsaydı, inan,
Ya bəyə verərdim, ya da heç kimə.

Koxa

Ya da ki, özümə alardım.

Mahmud bəy

Dinmə.
Ayıbdır, bir utan, yekə kişisən.

(Şahməmmədə)

Bu qədər uzatma gəl bu işi sən.
Təhmas bəy olacaq qıza qaynata,
Adam da göz yumar belə həyata?!

Şahməmməd

Mənə möhlət verin, bir fikirləşim.

Koxa

Sən fikirləş, mən də bığımı eşim.

Mahmud bəy

Əşi, möhlət nədir, iş-işdən keçib,
Səlim bəy kişidir, möhkəm and içib,
Həcəri alacaq... mənə bax, kişi,
Bu qədər ləngitmək olmaz bu işi.

Şahməmməd

Qız Nəbini sevir, a bəy!

Mahmud bəy

Bir utan...

Şahməmməd

Gəlir qan qoxusu bu işdən qan, qan!..

Mahmud bəy

Düşün, Nəbi kimdir? Quldurun biri,
Çoxdan hazırlanıb o itin qəbri.

Koxa

Şahməmməd, Nəbidə kişilik yoxdur,
Bir də ki, başında qalmaqal çoxdur.

Mahmud bəy

Çoxdandır gözləyir yolunu tələ,
Nəbi bu gün, sabah keçəcək ələ.

Şahməmməd

Ah, bədbəxt olacaq mənim ceyranım.

Mahmud bəy

Bizə başağrısı verməyin, canım.
Qıza baxan kimdir? Söz atanındır.
Söz malın deyildir, mal satanındır.
Ağa olacaqsan bu kənddə, ağa,
Duracaq səninçün hamı ayağa.
Gəzəcək dillərdə şöhrətin, adın,
Bir söz, açılacaq qolun, qanadın.
Get qızı geyindir.

Mahmud bəy Koxa ilə nə isə pıçıldaşır.

Şahməmməd

Nə üçün?

Mahmud bəy

Artıq
Gəlini götürüb yola çıxırıq.

Şahməmməd

Belə də iş olar? Bəs nişan, üzük?

Mahmud bəy

Use ← → keys to move, R for a random poem

Random poem

More by this author

Poems by other poets