بخ بخ ای بخت و خه خه ای دلدار
بخ بخ ای بخت و خه خه ای دلدارهم وفادار و هم جفا بُردار
من تو را زان سوی جهان جویانتو بدین سو سرم گرفته کنار
طفل میخواندمت، زهی بالغمست میگفتمت، زهی هشیار
من تو را طفل خفته چون خوانمکه تویی خواب دیدهٔ بیدار
یا شبانگه لقات چون دانمتو چنین تازه صبح صادق وار
دست بر سر زنی گرت گویمکن بهین عمر رفته باز پس آر
ور تو خواهی در اجری امسالآوری خط محو کردهٔ پار
هر چه بخشم به دست مزد از مننپذیری و بس کنی پیکار
من ز بیکاری ارچه در کارمبه سلاح تو میکنم پیکار
سر نیزه زد آسمان در خاککه تویی آفتاب نیزه گذار
شهره مرغی به شهر بند قفسقفس آبنوس لیل و نهار
طیرانت چو دور فکرت منبر ازین نه مقرنس دوار
عهد نامهٔ وفات زیر پر استگنج نامهٔ بقات در منقار
دانه از خوشهٔ فلک خوردیکه به پرواز رستی از تیمار
تشنه دارند مرغ پروازیکه چو سیراب گشت ماند از کار
تو ز آب حیات سیرابیکه چو ماهی در آبی از پروار
هدهدی کز عروس ملک مراخبر آور تویی و نامه سپار
گلبن تازهای و نیست تو راچون گل نخل بند تیزی خار
شاه باز سپید روزی از آنکشویی از زاغ شب سیاهی قار
اینت شه باز کز پی چو منیصید نسرین کردهای نهمار
که مرا در سه ماه با دو امامبه یکی سال دادهای دیدار
دو امام زمان، دو رکن الدیندو قوی رکن کعبهٔ اسرار
به موالات این دو رکن شریفهم تمسک کنم هم استظهار
که به عمر دراز هست مراخدمت هر دو رکن پذرفتار
آری این دولتی است سال آوردچه عجب سال دولت آرد بار
دو فتوح است تازه در یک وقتدو لطیفه است سفته در یک تار
هر دو رکن جهان مرد میاندآدمی مجتبی و عیسی یار
هر دو رکن افسر وجود آرایهر دو رکن اختر سعود نگار
شدم از سعد اتصال دو رکنخالالسیر ز آفت اشرار
این چو رکن هوا لطافت پاشو آن چو رکن زمین خلافت دار
وهم این رکن چون مقوم روحچار ارکان جسم را معیار
کلک آن رکن چون مهندس عقلپنج دکان شرع را معمار
این زخوی حاکمی ملک عصمتو آن ز ری عالمی فلک مقدار
نام خوی زین چو روی ری تازهکار ری ز آن چو نقد خوی به عیار
روی این در ری آفتاب اشراقخوی او در خوی او رمزد آثار
رکن خوی حبر شافعی توفیقرکن ری صدر بوحنیفه شعار
با وجود چنین دو حجت شرعری و خوی کوفه دان و مصر شمار
هاری از حلم رکن خوی در تبهان خوی سردش آنک آب بحار
ری از آن رکن مصر ریان استاوست ریان ز علم و هم ناهار
این حدیث نبی کند تلقینوان علوم رضی کند تکرار
مجلس هر دو رکن را خوانندکعب احبار و کعبهٔ اخبار
هر دو فتاح و رمز را مفتاحهر دو سردار و علم را بندار
دو علی عصمت و دو جعفر جاهاین یکی صادق آن دگر طیار
وز سوم جعفر ار سخن رانمبر مک از آن خویش دارد عار
هر دو از هیبت و هبت به دو وقتهمچو گل خاضع و چو مل جبار
هر دو برجیس علم و کیوان حلمهر دو خورشید جود و قطب وقار
خود بر این هر دو قطب میگرددفلک شرع احمد مختار
شرع را زین دو قطب نیست گزیرکه فلک راست بر دو قطب مدار
هر دو چون کوه و گنج خانهٔ علمهر دو بحر از درون ول زخار
بحر در کوه بین کنون پس از آنککوه در بحر دیدهای بسیار
هر دو زنبور خانهٔ شهواتکرده غارت چو حیدر کرار
چون علی کاینه نگاه کنددو علی بین به علم وحی گزار
هر دو رکنند راعی دل منعمر آن بین مراعی عمار
این به تبریز ز آب چشمهٔ خضرکرده جلاب جان و من ناهار
آن بری قالب مرا چو مسیحداد تریاک و روح من بیمار
این مرا زائر، آن مرا عائذاین مرا مخلص، آن مرا دل دار
چه عجب کامده است ذو القرنینبه سلام برهمنی در غار
بر در پیر شاه مرو گشایارسلان آمد و ندادش بار
شاه سنجر شدی به هر هفتهبه سلام دو کفش گر یک بار
شمس نزد اسد رود مادامروح سوی جسد رود هموار
ذره را آفتاب بنوازدگر برش قدر نیست در مقدار
کنم از حمد و مدح این دو امامری و خوی را ز محمدت دو ازار
به خدایی که هم ز عطسهٔ خوکموش را در جهان کند دیدار
که کرمشان به عطسه ماند راستکید الحمد واجب آخر کار
گرچه قبله یکی است خاقانیروی و خوی دان دو قبلهٔ زوار
ربع مسکو ز شکر پر کردیهم نشد گفته عشری از اعشار
من به ری مکرمی دگر دارمبکر افلاک و حاصل ادوار
صدر مشروح صدر تاج الدینکوست صدر صدور و فخر کبار
چون خط جود خوانی از اشرافچون دم زهد رانی از اخیار
تاج را طوق دار و مملو کندمالک طوق و مالک دینار
تیر گردون دهان گشاده بماندپیش تیغ زبانش چون سوفار
خلف صالح امین صالحکه سلف را به ذات اوست فخار
حبر اکرم هم اسطقس کرمنیر اعظم، آیت دادار
هو روح الوری و لاتعجبفالیواقت مهجة الاحجار
دل پاکش محل مهر من استمهر کتف نبی است جای مهار
مهر او تا زیَم ز مُصحفِ دلچون ده آیت نیفکنم به کنار
تاج دین جعفر و امین یحیی استاین بهین درج و آن مهینه شمار
تاج دین صاعد و امین عالی استسر کتاب و افسر نظار
هست امین چار حرف و تاج سه حرفبسم بین هر سه حرف والله چار
این یمین مراست جای یمینوان یسار مراست حرز یسار
شمس ملک آمد و ظلال ملوکعید گوهر شد و هلال تبار
امدح العید والهلال معابقریض نتیجة الافکار
مذ رایت الهلال فی سفریصرت افدی اهلة الاسفار
تا به رویش گرفتهام روزهجز به یادش نکردهام افطار
کنت بالری فاستقت غللیمن غوادی سحابهٔ مدرار
و ارتفاعی به فیض همتهکارتفاع الریاض بالامطار
لوقضی بالنوال لی وطراقضیت بالثناله اوطار
زنده مانداز تعهد چو منینام او بالعشی و الابکار
آهو ار سنبل تتار چریدنه به مشک است زنده نام تتار
تاری از رای او چو بغداد استاز عزیزی به کرخ ماند خوار
بل که تاز آن عزیز ری مصر استخوار صد قاهره است و قاهره خوار
اوست عیسی و من حواری اوکه حیاتم دهد به حسن جوار
خود ندارد حواری عیسیروز کوری و حاجت شب تار
خصم خواهد که شبه او گرددشبه عیسی کجا رود بر دار
نیک داند که فحل دورانمدلم از چرخ ماده طبع افکار
نشکند قدر گوهر سخنمنظم هر دیو گوهر مهذار
سگ آبی کدام خاک بودکه برد آب قندز بلغار
منم امروز سابق الفضلیننتوان گفت لاحقند اغیار
که غبار براق من بر عرشمیرود وین خسان حسود غبار
این جدل نیست با نوآمدگانکه ز دیوان من خورند ادرار
بل مرا این مراست بار قدماکه مجلی منم در این مضمار
همه دزدان نظم و نثر منننددزد را چو ننهد محل نقار
لیک دزدی که شوختر باشدبانگ دزدان برآورد ناچار
لیک غماز اوست نطق چنانکعطسهٔ دزد و سرفهٔ طرار
گرچه حاسد به خاطرم زنده استخاطرم کشت خواهد او را زار
مار صد سال اگر که خاک خوردعاقبت خورد خاک باشد مار
این قصیده ز جمع سبعیاتثامنه است از غرایب اشعار
از در کعبه گر درآویزندکعبه بر من فشاندی استار
زد قفانبک را قفائی نیکوامرء القیس را فکند از کار
کردم اطناب و گفتهاند مثلحاطب اللیل مطنب مکثار
آخر نامه نام تاج کنمکه عسل باشد آخر انهار
هست طومار شکل جوی به خلدچار جوی بهشت از این طومار
مردم مطلق است از آن نامشآخر است از صحیفة الاذکار
عذر من بین در آخر قرآنلفظ الناس را مکن انکار
تا به روز قیام یاد تو بادواهب الروح، وارث الاعمار
Bəh-bəh, ey bəxt, mehriban canan,Ey cəfalar çəkən, vəfalı olan.Burdaca, lap yanımdasan, ancaq,Gəzmişəm mən səni uzaqda nahaq.Bir cavansan, uşaq sanırdım mən,Məst bilirdimsə, huşlusan, əhsən!
Yuxlamış bir uşaq sanım necə də,Oyaq oldun yataqda sən gecə də.
Üzünə mən gecə deyə bilməm,Bir səhərdir üzün, bilir aləm.
Söyləsəm: gəl, dönək ötən günə biz,Hirslənərsən buna yəqin, şəksiz.
Sən pozubsan keçən ilin hesabın,Bağlayıbsan o haqq-hesab kitabın.
Nə qədər muzd verəm, nə faydası var,Qəbul etməzsən, eyləyərsən xar.
Hazıram mən döyüşməyə hər an,Silahımdır sənin silahın, inan.
Asiman nizəni salıb əldən,Çünki nizə vuran Günəşsən sən.
Şöhrəti dillərə düşən quşsan,Gecə-gündüz qəfəsdə qalmışsan.
Xəyalın fikrimə veribdi qanad,Ötmüşəm asimanı doqquz qat.
Qanadın altdadır o əhdə vəfa,Dimdiyində bütün bir ömrə şəfa.
Fələyin sünbülündə dən yemisən,Sağalıb, sonra uçmusan yenidən.
Qasid oldunmu, təşnə uçmalısan,Su içən elçi quş qalar yoldan.
Üzərək, qoymusan balıqları mat,İçmisən sən doyunca abi-həyat.
Bubbusan - sən mənə xəbər gətirən,Məndən o dilbərə xəbər yetirən.
Təzə gül tək kolunda varsa tikan,Kimsəyə verməyibsən əsla ziyan.
Sən işıqdan doğulmuş ağ qartal,Gecənin qarğasın qovub dərhal,
Məndən ötrü ucalmısan fələyə,İki ulduz hədiyyə eyləməyə.
Bu ilin üç ayı olunca tamam,Tanış oldu mənimlə bir cüt imam,İki imam, o iki Rüknəddin,İki sirr Kəbəsi, iki mömin.Bu iki ən şərəfli şəxs ilə mən,Razıyam dostluğa, inan, qəlbən.Bütün ömrüm boyu bu xoşdu mənə:Güvənim onların da xidmətinə.Bəxt edibdir əta bu dövlətimi,Mən ki, tapdım bu ildə qismətimi.Taleyim bəxş edib sevinci mənə,Verdi bir vaxta bir cüt inci mənə,Nə qədər xalq var cahanda bütün,Hamıya onlar oldu arxa bu gün.İki tacdır, inan, bütün bəşərə,İki ulduzdu, nur saçır da yerə.O iki şəxs ilə görüşdüm mən,Xəyal asudə oldu şərlərdən.
Göyə bənzər biri lətafətdə,Biri yer hakimi - xilafətdə.
Biri ruha dayaqdı, hikməti var,Özü dörd ünsürə olan meyar.
O biri əqlə yol açan varlıq,Üsuli-dinə etdi memarlıq.
Xoyda xadim isə bu Rüknəddin,Reydə alim olub o Rüknəddin.
Bu Xoya, o Reyə edib xidmət,Hər iki şəhrə verdilər zinət.
Bu Günəş qərq edib Reyi nura,O, Xoy əhlinə oldu Ahura.
Xoyda bu Şafei əqidə ikən,Hənəfi oldu Reydə o qəlbən.
Bu iki din rüknunə öyünüb,Xoy olub Kufə, Reysə Misrə dönüb.
Xoy Rüknəddini suya bənzər,Hara getsə, inan, o yer sevinər.
Rüknəddin zəkası vermiş pay,Rey olub bolluğunda Misr ilə tay.
Bu, Nəbinin hədisin etdi şüar,O, Əlinin kəlamını təkrar.
O iki şəxsin olduğu məclis,Kəbül-Əhbar, Kəbədir, şəksiz.Onlar olmuşdu sirlərin açan,Elmlər sərdan, xəzinədan.
Çünki, saqidir, həm də pak onlar,Həm Əli, həm də Cəfəri-Təyyar.
Söz açam mən üçüncü Cəfərdən,Toxunar Bərməkilərə hökmən.
Hər ikisi döyüşdə qüvvətli,Gül kimi incə, həm səxavətli.
Elmdə bürc, dözümdəsə Keyvan,Günəşə bənzəyir vüqarda, inan.
Bu iki qütbdən alır köməyi,Dolanır dini-islamın fələyi.
Onlar olmuş şeriətə məhvər,Bu iki qütbdə o dövr eləyər.
Elmdə dağ deyim, ya da ümman,Hər sözü dürr olan iki insan.
Çox görübsən dənizdə dağlar əgər,İndi dağda dənizə eylə nəzər.
Bu iki şəxs tərk edib həvəsi,Əli tək pakdır onların nəfəsi.
Allahın əmri ilə fıkr elə sən,Əlidir aynada iki görünən.
O Ömərlər kimi dini qoruyan,Onlar olmuş mənə dayaq hər an.
Biri Təbrizdə Xızr tək məşhur,Öz həyat çeşməsilə etdi zühur.
O biri Reydədir, Məsihi-zaman,Cismimə, ruhuna olub dərman.
Biri etmiş mənə həmişə kömək,O birisi mənimlə həmməslək.
Gör ki, İskəndəri, Bürəhmən üçün,Mağaraya özü gəlibdi bu gün.
Reydə Mərvin qoca şahı önünə,Getdi Alp Arslan, faydası nə?
Səncərə dost imiş iki kəffaş,Çəkər imiş hər həftə onlara baş.
Gün gedib, Şir ilə olar həmdəm,Ruh ilə çün bədən olur bahəm.Zərrənin Gün yanında qiyməti yox,O edər zərrəni nəvaziş çox.Rey ilə Xoydakı bu bir cüt imam,Mədh üçün şerimə verər ilham.Donuz hər asqıranda, burnundan,Çıxar allahın hökmü ilə siçan.Onlar asqırsa, şübhə yoxdu, gərək,Dilə "Əlhəmd" kəlməsi gətirək.Birdi, Xaqani, qiblə, bəllidi bu,Sanıram qiblə həm də Reylə Xoyu.Şerimin onda biri oldu bəyan,Sözümün şəkkərilə doldu cahan.Reydə o hörmət etdiyim insan,Dünyanın fəxridir, bilir dövran.Sədri-Tacəddin, indi əhli-kübar,Tacidar söyləyir ona aşkar.
Demə sən əşrafın səxavətini,Söyləmə möminin ibadətini.
Təxtü tacın əsiridir onlar,Bunları qul edib əlində dinar.
Dilinin xəncərin çəkir qından,Heyrət ilə baxır ona dövran.
O, Əmin Salehin əziz xələfi,Adını fəxr ilə çəkir sələfi.
O kərəm cövhəri, sözə ustad,Yaradan möcüzə edib icad.
Qəlbimə salmış o məhəbbətini,Duyuram zülfünün təravətini.
Mehrinə eylə etmişəm adət,Tələbə sanki öyrənir ayət.
Çün Əmin Yəhya, Cəfəri-Təyyar,Oldular dinə tac, zamana vüqar.
Said ilə Əmini-Ali, inan,Dinə başdır, kitaba da ünvan.
Bunun əqli, onunsa pak nəfəsi,Tərifə layiq oldu hər birisi.
Tacda üçdür, Əmində dörd hərf var,Bismdə və ilahda da bu qərar.
...Odur İsa, mənəm ona bəndə,Tapdım hökmüylə çün həyat mən də.İsaya bəndəlik edər hər kəs,Gecə-gündüz nədir, inan, bilməz.
İsa olmaq deyil belə asan,Dara getməz onun tək hər insan.
Elmdə yox bərabərim, ancaq,Fələk etmiş məni qəmə dustaq.
Sala bilməz kəlamımı gözdən,Boşboğaz, div sifətli nəzm deyən.
Su itində məgər o qiymət var,Ona qəndab verə neçin bolğar?
İki fəzlə mənəm bu gün rəhbər,Gələcək nəslə də çatar bu xəbər.
Şahə qalxarsa mən minəndə kəhər,Paxıl hər an buna paxıllıq edər.
Yox sözüm meydana təzə gələnə,Edə bilməz paxıllıq heç də mənə.
Etmərəm mən sələflə bəhs əsla,Tək çıxıb köhlənim mənim bu yola.
Göz dikiblər mənim sənət varıma,Oğrunu qarğımaq gəlir arıma.
Oğruda olmasa əgər həya, ar,Səsini doğrudan betər çıxarar.
Oğru dinsə, başın bəlaya salar,Yol kəsən öskürərsə, peşman olar.
Paxılı xatirimdə saxlamıram,Ancaq olmur xəyalım heç aram.
Yesə yüz il ilan əgər torpaq,Torpaq axırda, bil, onu udacaq.
Bu qəsidəm də yeddiliklə gedir,Ən gözəl səkkizinci şerimdir.
Assalar Kəbənin önündən əgər,Bil ki, bu şeri Kəbə örtük edər.
İmrul-Qeysin qəsidəsin yada sal,Bu qəsidəm ona yetirdi zaval.
Bu məsəldir, o kəs ki, çox deyinər,Gecə vaxtı odun yığana dönər,
Arının zəhməti axır bal olur,Şerimin tacı da bu minval olur.Bu tumar arx kimi behiştə axar,Dörd gözəl arxıdır onun bu tumar.Verdim "İnsanlıq" ad, ürəklə buna,Çün onunla yetişdi məna sona.Üzrümü dinləsən, "Quran"da da var,"Xalq" sözü sonda, eyləmə inkar!Hamin olsun iki cahanda sənin,Sənə ruh bəxş edib, ömür verənin...
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/xaqani-qeside-114
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Poems by other poets
Ey əzizim, bu qədər raği-həmam olma,Mərdümi-qafil, tənpərvər və əyyam olma.
Məhəmməd bəy Arifə cavabMən kimi xəstəyə əlbəttə ki, həmam gərək,Necə kim aşiqə bir yari-güləndam gərək.
Düzlər məsləkini izləyənlər dastanının davamıBu aşiqlik, bu məşuqluq əvvəlinci mənzildir,Eşq əhlinin kami-dili bu mənzildən hasildir.
Hərc-MərcÇərx cəfapişə gətir gərdişəBürk aldı qaç olubdu Şirvanımız