تا نفخات ربیع صور دمید از دهان
تا نفخات ربیع صور دمید از دهانکالبد خاک را نزل رسید از روان
غاشیهدار است ابر بر کتف آفتابغالیهسای است باد بر صدف بوستان
کرد قباهای گل خشتک زرین پدیدکرد علمهای روز پرچم شب را نهان
روز به پروار بود فربه از آن شد چنینشب تن بیمار داشت لاغر ازین شد چنان
عکس شکوفه ز شاخ بر لب آب اوفتادراست چو قوس قزح برگذر کهکشان
مریم دوشیزه باغ، نخل رطب بید بنعیسی یک روزه گل، مهد طرب گلستان
نی عجب ار جای برف گرد بنفشه است از آنکمعدن کافور هست خطهٔ هندوستان
شاخ چو آدم ز باد زنده شد و عطسه دادفاخته الحمد خواند گفت که جاوید مان
دوش که بود از قیاس شکل شب از ماه نوهندوی حلقه به گوش گرد افق پاسبان
داد نقیب صبا عرض سپاه بهارکز دو گروهی بدید یاوگیان خزان
خیل بنفشه رسید با کله دیلمیسوسن کن دید کرد آلت زوبین عیان
شاه ریاحین بساخت لشکر گاه از چمننیسان کان دید کرد لشکری از ضیمران
بید برآورد برگ آخته چون گوش اسبسبزه چو آن دید گرد چارهٔ برگستوان
از پی سور بهار یاسمن آذین ببستبستان کان دید کرد قبهای از ارغوان
لاله چو جام شراب پارهٔ افیون در اونرگس کان دید کرد ، از زر تر جرعه دان
بود سر کوکنار حقهٔ سیماب رنگغنچه که آن دید کرد مهرهٔ شنگرفسان
مجلس گلزار داشت منبری از شاخ سروبلبل کان دید کرد زمزمهٔ بیکران
قمری درویش حال بود ز غم خشک مغزنسرین کان دید کرد لخلخهٔ رایگان
فاخته گفت از سخن نایب خاقانیمگلبن کن دید کرد مدحت شاه امتحان
شاه سلاطین فروز خسرو شروان که چرخخواند به دوران او شروان را خیروان
زهره و دهره بسوخت کوکبهٔ رزم اوزهرهٔ زهره به تیغ دهرهٔ دهر از سنان
گوشه و خوشه بساخت از پی مجد و ثناگوشهٔ عرش از سریر، خوشهٔ چرخ از بنان
دولت و صولت نمود شیر علمهای اودولت ملک عجم، صولت تیغ یمان
پایه و مایه گرفت هم کف و هم جام اوپایهٔ بحر محیط، مایهٔ حوض جنان
راحت و ساحت نگر از در او مستعارراحت جان از خرد، ساحت کون از مکان
غایت و آیت شناس نامزد حضرتشغایت نصر از غزا، آیت وحی از بیان
یافته و بافته است شاه چو داود و جمیافته مهر کمال، بافته درع امان
ساخته و تاخته است بخت جهانگیر اوساخته شعرا براق تاخته بر فرقدان
سوده و بوده شمار اشهب میمونش راسوده قضا در رکاب، بوده قدر در عنان
بسته و خسته روند تیغ وران پیش اوبسته به شست کمند، خسته به گرز گران
ای به شبستان ملک با تو ظفر خاصگیوای به دبستان شرع با تو خرد درس خوان
کعبهٔ جان صدر توست، چار ملک چار رکنرستم دین قدر توست هفت فلک هفتخوان
قدر تو کی دل نهد بر فلک و چون بوددر وطن عنکبوت کرگدن و آشیان
دهر جلال تو دید ایمان آورد و گفتکای ملکوت اسجد و اکادم وقت است هان
تیغ تو داند که چیست رمز و اشارات دینطرفه بود هندویی از عربی ترجمان
نیست نظیر تو خصم خود نبود یک بهاتاج سر کوکنار، افسر نوشیروان
در دل دشمن نگر مانده ز تیغت خیالچون شبهگون شیشهای نقش پری اندران
حلق بداندیش را وقت طناب است از آنکگردن قرابه را هست نکو ریسمان
گونهٔ حصرم گرفت تیغ تو و بر عدوناشده انگور می، سرکه شد اندر زمان
چرخ مقرنس نهاد قصر مشبک شودچو ز گشاد تو رفت چوبهٔ تیر از کمان
رو که جهان ختم کرد بر تو جهان داشتنبر دگران گو فلک عزلت شاهی بران
از کف و شمشیر توست معتدل ارکان ملکزین دو اگر کم کنی ملک شود ناتوان
راستی چنگ را بیست و چهار است رودچون یکی از وی گسست کژ شود او بیگمان
گرچه بدون تو چرخ تاج و نگین داد لیکرقص نزیبد ز بز، تیشه زنی از شبان
گرچه مشعبد ز موم خوشهٔ انگور ساختناید از آن خوشهها آب خوشی در دهان
گر فلکت بنده گشت نقص کمال تو نیسترونق سکبا نرفت، گر تره آمده به خوان
کی شود از پای مور دست سلیمان به عیبکی کند از مرغ گل صنعت عیسی زبان
خسرو صاحب خراج بر سر عالم توئیبنده به دور تو هست شاعر صاحبقران
گر به جهان زین نمط کس سخنی گفته استبنده به شمشیر شاه باد بریده زبان
شاه جهان نظم غیر داند از سحر مناهل بصر گوشت گاو دانند از زعفران
گرچه به چشم عوام سنگچه چو لولو استلیک تف آفتاب فرق کند این و آن
ای فر پر هماتی سایهٔ درگاه توشهپر جبریل باد بر سر تو سایبان
باد خورنده چو خاک جرعهٔ جام تو جمباد برنده چو مور ریزهٔ خوان تو جان
هاتف نوروز باد بر تو دعا گوی خیرتا ابد آمین کناد عاقلهٔ انس و جان
Yaydı bahar yelləri sur səsini hər yana,
Xoş nəfəsindən onun gəldi təbiət cana.
Saldı Günəş çiyninə toplu buluddan çətir,
Qönçəsinə gülşənin səpdi səba xoş ətir.
Gül yaxa açdı, qızıl tərliyi oldu oyan,
Yatdı gecə bayrağı, çıxdı Günəş pusqudan
Dincini aldı səhər, doldu, odur, ət-qana,
Xəstə və yorğun gecə çıxdı arıq, meydana.
Gül-çiçəyi aynatək əks eləyəndə sular,
Qövsi-qüzeh şəklini çəkdi göyə ilk bahar.
Xurma, söyüd bakirə Məryəmidir bağların,
Gül isə İsa kimi açırdı dodaqların.
Qar əriyib, yerindən bənövşə çıxan zaman,
Heyrət etmə, kafurun kanıdır Hindistan.
Budaq bahar yelindən asqıraraq dirildi,
Göyərçin həmd oxudu, "əbədi sağ qal" dedi.
Ayın biriydi dünən, baxanda təzə Aya,
Üfüqün qulağında bənzəyirdi sırğaya.
Əsdi səba, gülşənə çəkdi bir ordu bahar,
Etdi xəzandan qalan ordu-önündən fərar.
Bitkilərin şahına oldu düşərgə çəmən,
Səpdi onun başına incini neysan həmən.
Başda dəbilqə, hücum çəkdi bənövşə bağa,
Zubini hazırladı süsən onu vurmağa.
At qulağı ölçüdə oldu söyüd yarpağı,
Bir zireh at döşlüyü sandı görən zanbağı.
Şənliyinə ilk yazın verdi bəzək yasəmən,
Gördü onu, lalədən qübbə yaratdı çəmən.
Xırdaca tiryək düşən meylə doldu lalələr,
Bunu görən nərgizlər tutdu zər piyalələr.
Küknarın gümüş başı hoqqaya dönən zaman,
Qönçə görən tək onu verdi tumurcuq nişan.
Sərvin budağı oldu bu məclis içrə minbər,
O budaqdan ucaltdı bülbül dadlı nəğmələr.
Dərvişsayaq qumrunun beynin qurutmuşdu qəm,
Nəsrin bunu görəndə, tez ona verdi məlhəm.
Dedi göyərçin ki: - Mən naibəm Xaqaniyə.
Gül ağacı istədi şahına tərif deyə.
O sultanlar şahıydı, onun dövründə Şərvan
Öz adını dəyişib olmuş idi Xeyirvan.
Məğlub- etdi davada Zöhrə ilə Dəhrəni,
Nizəsilə Dəhrəni, qılıncıyla Zöhrəni.
Şir nişanlı bayrağı dövlətinin rəmzidir,
Bütün əcəm mülkünü qılıncıyla fəth edir.
Vardır onun camının mayəsi və payəsi,
Bəhri-mühit payəsi, abi-behişt mayəsi.
Hər yanda rahatlığa, bil ki, səbəbkar odur,
Rahatlıq olan yerdə el də bilikli olur.
Cəm kimi, Davud kimi vardı şahın xisləti,
Vardı aman neməti, vardı kamal hikməti.
Dünyaya hakim olan bəxti olub imdadı,
Şer səmasında da ulduza dönmüş adı.
Yollarına toz kimi uğur səpilmiş onun,
Qəza rikabındadır, rütbə tutub cilovun.
Xəncər onun önündə qında olur hər zaman,
Gürz əyir öz başını, kəmənd açılmır, inan!
Hümməti ilə onun çaldı zəfər səltənət,
Hikməti ilə onun elmə çatıb məmləkət.
Sinəsi can Kəbəsi, dörd yanıdır bu cahan,
Rüstəmi-dindir, ona yeddi fələk həftxan.
Oxşada bilməz könül göyləri dərgahına,
Harda hörümçək toru bəbrə olubdur yuva?
Şövkətini görcəyin dedi ucadan aləm:
- Səcdə edin, mələklər, budur indiki Adəm.
Ərəbcədən hindiyə tərcümə olsa əgər,
Qılıçına hindlilər dinə dayaq söyləyər.
Düşmən hara, sən hara, bir-birinə tay deyil,
Nuşirəvan tacıyla qanqal gülündən əklil.
Necə qara şişədə saxlamlar bir mələk,
Yad qəlbində qılıncın fıkri qalar onun tək.
Sürahinin boynunda həlqə olur hər zaman,
Elə də kəndir sıxar bədxahın boğazından.
Düşməninə qılıncın elə zərbə endirər,
Üzüm şərab olmamış turş sirkəyə döndərər.
Asimana tuşlasan ox atdığın kamanı
Şəbəkəyə döndərər oxların asimanı.
Xətm eləyir səninlə fələk şahlıq rütbəsin,
Başqaları şahlığa gərək əlvida desin.
Məmləkətə şəmşirin əmin-əmanlıq verər,
Gücsüz olar məmləkət olmasa qüvvən əgər.
İyirmi dörd sim olur çəngdə, bu qayda var,
Əskik olarsa biri, nəğməsi naqis olar.
Başqasına versə də təxt ilə tacı zaman,
Rəqs edə bilməz keçi, tişə vurammaz çoban.
Mumdan üzüm salxımı, bil, yaradar sehrikar,
Ağzına alsan onu, nə şirə, nə mey dadar.
Bəndən olarsa fələk, azalmaz heç kamalın,
Süfrəyə gəlsə tərə, pozmaz aşın calalın.
Süleymanın mülkünə xətər yox qarışqadan,
Sənətinə İsanın palçıq quş verməz ziyan.
Sənsən bizim dünyada sahibxərac hökmüdar,
Mənəm sənin dövründə ən qüdrətli sənətkar.
Əgər bu şerim kimi şer desə bir nəfər,
Kəssin onda dilimi şahın tutduğu xəncər.
Şah tay tutmaz şerimi özgənin sənətinə,
Arif qanar zəfəran nədir, öküz əti nə!
Avamların gözündə buz görünər inci tək,
Ancaq fərqi bəllənər Günəş istisi dəycək.
Cəbrayılın qanadı başına kölgə salsın,
Hümanın qanadları kölgəndən zinət alsın.
Torpaq bir qətrə içsə, doyar canımdan sənin,
Süfrəndən qarışqa tək ruzi yığar xan sənin.
Qoy Novruz özü versin sənə xeyir-dua da,
Ariflər "Amin" desin, əbədi ol dünyada.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/xaqani-qeside-161
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Poems by other poets · Nature and spring
Qanlı fələk, səndən şikayətim varYar üzünə həsrət qalan mən oldum
A.S.Puşkinin ölümünə Şərq poemasıGecə etdim uyqumu kənar,Sordum:
OynarYenə fəsli-bahar olmuş məgər badi-bahar oynar,Dəyər hər ləhzə gül üzdə pərişan zülfə, tar oynar.
Gör nədirMən fələyin şərbətini içmişəm,Həmdəm olan, gəl halımı gör nədir,