Dərdimizin bayatı düzümü
Nədir bu deyimlər?Yetimliyin sərt üzünü görən Güllü anamın göynəyən ürəyininsızıltılarımı, məni sazla yatırdıb, sözlə oyadan Fatma nənəminzümzümələridimi? Ən böyük sevincimi ən ağır kədərə çevirən körpəlikçağlarımın itirilən dün yasıdımı? Əlimizdən çıxan yaylaq yerləridimi?Yara lanmış və paralanmış Azərbaycan dərdidimi? Əsirə və girova çevrilənZəngəzurdumu, Dərələyəzdimi, Təbriz yarasıdımı, Borçalı nisgilidimi?Köhnə dərdlərimizdən daha betər olan Qarabağ ha rayı, Laçınfəryadı, Şuşa naləsidimi? Ələsgərin kafər tapdağında inləyənməzarıdımı? Sarı Aşığın Güləbirddə, Dədə Şəmşirin Ağdabanda,Vaqifin Cıdır düzündə, Natə vanın Ağdamda bizi çağıran, bizsiz qalanrııhu dumu? Nədirsə bilmirəm! Bildiyim odur ki, özüm öz ömrümü-günümü laylaya tutmuşam. Aylarla, illərlə içimdə nehrə kimi çalxanıbbu qəmli duyğular, həsrətli düşüncələr. “Yağı yağ üstə çıxıb, ayranıayranlıq olan” fikirlərim bayatı dilində, layla dilində, oxşama dilində,ağı dilində ürəkdən qələmə, qələmdən varağa süzülüb. Bu yaralıduyğular, qoy, torpaq, yurd-yuva həsrəti ilə alışıb-yanan insanlarınhər birinin ürəyinə toxum kimi səpilsin, etiraz kimi baş qaldırsın,qisasa və intiqama çağırsın. Bu deyimlərdə gözümüzə sataşan hər birtarixi ad qəlbimizdəki qəzəb qılıncını itiləsin, damarımızdakı qanıqeyrətə və bərəkətə gətirsin.
Dərd bizi dara bağlar,Yol kəsər, ara bağlar.QARABAĞI gedənlər,Meylini hara bağlar?
Şər bizi şərə bağlar,Cam ağlar, şərab ağlar.Bülbül susub, gül solub,Yem olub xara bağlar.
QARABAĞ qara bağlar,Qismətmiş sara ağlar.TƏBRİZ göz yaşı tökər,Dərdimdən SƏRAB ağlar.
ŞUŞADAN LAÇINA bax,QARABAĞDAN XAÇINA bax.Yazıq anam saç yolur,Əlində saçına bax.
AĞDAMIN keşik dağı,Görünmür BEŞİKDAĞI.Yüz il getməz ürəkdən,Ev dağı, eşik dağı.
Yaman gözə ağ dama,Gül yanaqdan yağ dama.Açıla bağlı yollar,El qovuşa AĞDAMA.
Mey içən cama gəlsin,Pərvanə şama gəlsin.Qarabağı sevənlərDönsün, AĞDAMA gəlsin.
Çiçəyi bal GÜLABLI,Qayası Sal GÜLABLI.Yarası ürəyimdəBir qara xal GÜLABLI.
Durultmur şeh bulağı,Küsdürdüm ŞAHBULAĞI.Dərdi dünyanı tutub,Götürüb ah bulağı.
QARABAĞ tülü neylər,Tarla sünbülü neylər.Mən ki dərə bilmirəm,GÜLLÜCƏ gülü neylər.
İLXIÇIDA ilxı yox,Dəyirmanın çarxı yox.Dağılıb ağ otaqlarSahibi yox, xalxı yox.
Bu oba KƏNGƏRLİDİ,Sipərli, səngərlidi.Dərdi də özü kimiAğırdı, ləngərlidi.
XOCALIDA xoca yox,Cavan ölüb, qoca yox.Od içində yandırır,Tüstüsü var, baca yox.
Düz qandı, doğru qandı,Dərd qandı, ağrı qandı.Burda nəslim qırılıb,Ada bax, BAĞRIQANDI.
Zəhəri aş altıdı,İnləyən DAŞALTIDI.Xalqın dərdi bir olarMənimki beş-altıdı.
Bu dərə nağıl dərə,Barını ağıl dərə.Bakıda mən ağlaram,LAÇINDA OĞULDƏRƏ.
Nuru dağda yayır dan,Şad xəbər yox bayırdan.Qalxaram məzarımdan,Səs gəlsə ÇALBAYIRDAN.
Dağ başı QUBADLIDI,Şimşəkdən qanadlıdı.Hər gün qisas almağaOğulları atlıdı.
Əyinli əyin dilər,Bəysizlər bəyin dilər.BƏRGÜŞADA boylananGörəsən, nəyin dilər.
Mən qəmin təkəriyəm,Tək dərdin tək əliyəm.Çırpınan QUBADLIYAM,Hönkürən HƏKƏRİYƏM.
Haqqa səcdə qılandı,Bu torpaq ZƏNGİLANDI.Boynumuza dolanan,Gör, neçə rəng ilandı.
Zəngilanda qar sızlar,Qara düşər, yar sızlar.BAHARLI əldən gedib,Neyləsin BAHARSIZLAR?
El köçdü, binə daldı,Çən sinə-sinə daldı.Sarı Aşıqla görüşİnsafa, dinə qaldı.
Qiblə döş, qiblə sinə,Qibləyə qiblə sinə.Kafər ayağı dəydiYaxşının qibləsinə.
Ünüm ərşə yayıla,Qan coşa, səbr ayıla.DİRİDAĞA səs düşə,Qovuşam CƏBRAYILA.
Cəbrayılım CANLIDI,HACILI, MƏRCANLIDI.Kəhrizlər qana batıb,Düşmən əli qanlıdı.
Vətəndə ömür varlı,Daş varlı, dəmir varlı.Varı əlindən gedib,Varsızdı ƏMİRVARLI.
Sev dağı, bəyən düzü,Al-yaşıl geyən düzü.Qurbani bir saz çala,Gül aça GƏYƏN düzü.
Bu qaya QARAQAYA,Baş əydi sara qaya.XOCALI kül olandanBağrımda yara qaya.
İş gəlib işdən keçib,ŞİŞQAYA şişdən keçib.Mənə dəyən yaranın,Fəndi keşişdən keçib.
Sünbüləm, dəndən uzaq,Yaylağam, səndən uzaq.Tanrım, necə dözürəm,QIRXPİLLƏKƏNDƏN uzaq.
Kəndimız MEŞƏLİDİ,Qoynu bənövşəlidi.Həsrətdən sərxoş olub,Kədərdən nəşəlidi.
Yas yası baxta düzdü,Zamana, vaxta düzdü.Göz yaşlarım KƏLBƏCƏR,Nisgilim TAXTA DÜZDÜ.
Yaman qonşu himlədi,Yaralarım simlədi.Qəlbi qəm qıfılladı,Canı dərd tilsimlədi.
Hamının anası dərd,Dünyanın mənası dərd,Heç vaxt tək buraxmadıToyu sevinc, yası dərd.
Bəxt yönü bərdən düşə,İşıq səhərdən düşə.Sevinc hər axşam gələ,Dərd bizə hərdən düşə.
Saçda dən doğulmuşam,Dərdə tən doğulmuşam.Ana bətnindən əvvəlMən dərddən doğulmuşam.
Çöldə yanan zəmidi,Suda batan gəmidi.Bu çalxanan dəryalarÜrəklərin qəmidi.
SOFULU ah-zardadı,Canım BARXUDARDADl.BAĞANİS-AYRIM yanıb,ƏKSİPARA dardadı.
İşlərin tərsinə bax,Tarixin dərsinə bax.Düşmənin hikkəsinə,Tanrının hirsinə bax.
Gözümdən iraq yerlər,Gözümə çıraq yerlər.BORÇALITƏK yetimdiVətəndən qıraq yerlər.
Hardasan KƏRKÜKÜM, gəl,Çəkilməzdi yüküm, gəl.MOSUL dedim, ağladımBiz-biz oldu tüküm, gəl.
Hər oymaq, hər kənd ağlar,Dərdimdən DƏRBƏND ağlar.Dərdə şeir yazaramHər misra, hər bənd ağlar.
Əyilən qəddim, haray,Çağırram, cəddim, haray.RƏVAN, səsimə səs ver,Gəl, ÇUXURSƏDDİM, haray.
Evi olmaz abadan,Gələn yox AĞBABADAN.Babam dağdan ayrılıb,İnciyib dağ babadan.
BAŞKEÇİD başdan ağlar,Kirpikdən, qaşdan ağlar.Gecələr yuxu yatmaz,Durar o başdan, ağlar.
XƏTAİ atamızdı,Sevgisi butamızdı.Sevinci sevincimiz,Xatası xatamızdı.
Yol gedəm ƏRDƏBİLƏ,Dağ çəkəm dərdə, bilə.Mən çalam, yar oxuya,Sim bilə, pərdə bilə.
Ərkimdi ƏRK QALASI,Dünəni dərk qalası.Tufanlı tarixlərinDizləri bərk qalası.
Gözdə bəbək qalası,Odu BABƏK QALASI.Səsinə səs verməsək,Meydanda tək qalası.
Kamanım, neyim ağlar,Dizimdə heyim ağlar.Quzeyə qovuşmasa,Ağlar güneyim, ağlar.
Könlü imanlı gəzir,Başı tufanlı gəzir.ÇÖHRƏQANLI dünyanıÇöhrəsi qanlı gəzir.
Göy ağlar, tavan ağlar,Gənc ağlar, cavan ağlar.XANQIZI gözü yolda,Sızlar, NATƏVAN ağlar.
Gədələrdə hədə var,Hədələrdə zədə var.ƏLƏSGƏRSİZ, GÖYÇƏSİZNecə deyim dədə var?
Kəklik fərəsiz qalıb,Ovu bərəsiz qalıb.Küskündü VURĞUN ruhu,DİLCAN dərəsiz qalıb.
Qurd yedi kəli dağda,İtirdi əli dağda.VURĞUN-ŞƏMŞİR dastanıDustaqdı DƏLİDAĞDA.
Bu millət şərə düşdü,Dağ uçdu, dərə düşdü.ŞƏMŞİRİM AĞDABANA,GÜLLÜM TƏRTƏRƏ düşdü.
Yaş gözü yudu getdi,Qəlbimin odu getdi.Şəhidlər sıralandı,Birinci XUDU getdi.
Oğul bizim canımız,Ata din-imanımız.XƏLİL-TƏBRİZ dastanıŞəhidlik dastanımız.
Qeyrət göynər, ar sızlar,Yarsız qalsa, yar sızlar.Burda BƏXTİYAR yanar,Orda ŞƏHRİYAR sızlar.
Sevinci az elədi,Dərdi taraz elədi.Həsrətimiz MəmmədiMƏMMƏD ARAZ elədi.
Göy köhləni, Ay nalı,Sözü səngər, Aynalı.Necə yaddan çıxardımHÜSEYN OĞLU ZEYNALI.
Gözü yolda qız qalar,Qılıncım qınsız qalar.MƏMMƏD ASLANSIZ ölər,AĞA LAÇINSIZ qalar.
Yarsızam, yarım layla,Layla, ŞAHMARIM layla.Elə keşik çəkənim,Yurda qahmarım, layla.
Dilimiz qısa qaldı,Yasımız yasa qaldı.Çadırlara dil deməkAQİL ABBASA qaldı.
Arx dərdim, dəhnə dərdim,Tamaşa, səhnə dərdim,Ağlar təzə dərdimə,Dil deyər köhnə dərdim.
ZƏNGƏZUR zəngin, haray,Döyüşüm, cəngim, haray.Yurd həsrəti çəkəndənAçılmır rəngim, haray.
Başım üstən sar keçər,Sar məni basar keçər.Müxənnətə yurd olub,Yasdadı BASARKEÇƏR.
Gül çəmənin mehrimi,Qaya dağın möhrümü?MEHRİM uzaqda qalıbKimə salım mehrimi?
ÜZ kəndi, ÜZ elləri,Yanşaq, qopuz elləri.Hanı bəy babalarım,Hanı OĞUZ elləri?
Baxdım bağa-bostana,Həsrət döndü dastana.Görünmür PALANTÖKƏN,GÜLLÜ YURD, AĞYASTANA.
Yandıran sənəm ola,Od tutan sinəm ola.SARIYAL göy yaylağım,ÇADIRDAŞ binəm ola.
YAYÇI DÜZÜ yaylamaz,Könlümə nur paylamaz.Mən onu çağırmasamO məni haraylamaz.
KİRS dağa gəl-gəl deyəm,Boz daşına ləl deyəm.Şeirimi şirin yazam,Sözümü gözəl deyəm.
SALVARTI mənim idi,Sünbülüm, dənim idi.BƏRK DƏRƏNİN bərkliyi,Düşmənə qənim idi.
Gur çaylarım gur idi,Həsrət gördü qurudu.Göz görmür, əl yetişmir,Necə gəzim URUDU?
Sellərin səsindəyəm,Zilində, pəsindəyəm.Hərdən elə bilirəmOXÇU dərəsindəyəm.
Canımda bir sazaq var,Yaxın yoxdu, uzaq var.Nə NÜVƏDİ, QAÇARAN,Nə də ki, AĞBULAQ var.
Elim-günüm QƏMƏRLİ,Gözəlləri nəmərli.Əli daşdan xınalı,Beli güldən kəmərli.
Bu bölgə AXTARDIMI,Gözdən uzaqdadımı?Ondan ayrı düşənlər,Daşdırmı, taxtadırmı?
Gözümüzə çən gəlib,Dərd dağlara tən gəlib.AŞIQ SADIQ yanğısıDƏRƏÇİÇƏKDƏN gəlib.
Dərd bizi yedi getdi,Sözünü dedi getdi.Göz yumdum ZƏNGİBASAR,Göz açdım VEDİ getdi.
Ruh uçar, can tapılmaz,Dərdə dərman tapılmaz.VEDİDƏ tufan qopub,Bir də FƏRMAN tapılmaz.
İçən su içməz oldu,Göz gözü seçməz oldu.DƏDƏLİ körpüsündənDədələr keçməz oldu.
DİKPİLLƏKƏN, MIXTÖKƏNOldu yada diz çökən.SARIYERİN dərdidiBağrımı didib sökən.
Tapıb bir bəla göllər,Qəmginmi ALAGÖLLƏR?Üstə çən-duman çökübBürünüb şala göllər.
Xeyrimizə şər dəydi,Qəddimizi dərd əydi.Əyilməzdi ƏYRİCƏ,ƏYRİCƏNİ dərd əydi.
QAZAN gölün qazanı,Qaytara yol azanı.Yurdu məndən ayıran,Allah versin cəzanı.
Dağ üstündə dağ idi,SOĞANLI yaylaq idi.Gülləri balla, qaymaq,Çiçəkləri yağ idi.
Dağ kimi duran ola,Toy-büsat quran ola.Yayda arxam, həmdəmimTƏKƏDONDURAN ola.
ARPAÇAY aşıb-daşar,Bulaqlar sızıldaşar.DƏRƏLƏYƏZ deyəndəHuş gedər, ağlım çaşar.
Hanı BAŞGÖZƏLDƏRƏ,Gözə qaş GÖZƏLDƏRƏ.VERS dağı kirpikdə nəm,Gözdə yaş GÖZƏLDƏRƏ.
Dəyişən adlar, haray,Sınan qanadlar, haray.Doğmalar yas içində,Kefdədi yadlar, haray.
Kimdi yağım, kimdi, Allah,Hardadı səhvim, Allah.Torpağın itkisidiÖlümüm, məhvim, Allah.
Nəsil qoru, ad daşı,Damağında dad daşı.Torpaq itirən kəsinİtər ruhu, yaddaşı.
İnsanam, əlim hanı,Dənizəm, ləlim hanı?Axrım bu imiş, demək,Mənim əvvəlim hanı?
Ahımdan duman sızlar,Din yanar, iman sızlar.Torpaq imanım idi,Aldılar imansızlar.
Qovrulan içim, layla,Günahım, suçum, layla,Mən nə qədər yol gedim?Dayanmır köçüm, layla.
Burulğan burdu bizi,Düşmən uçurdu bizi.Tapdı zəif damarı,Arxadan vurdu bizi.
Qovuşmadım haqlara,Yem oldum balıqlara.Nə var görüşlərdə varLənət ayrılıqlara.
Dad aldılar dadımdan,Üzdülər əcdadımdan.Mənə bir toy tutdularAdım çıxdı yadımdan.
İtənlər ələ gəlməz,İstərəm gələ, gəlməz.KƏRƏM yüz yol çağırsa,Köməyə Lələ gəlməz.
Sordular qanım getdi,Aldılar canım getdi.Torpağım gedən günüDinim-imanım getdi.
Can bağçalar, can bağlar,Yaralarım şan bağlar.Bayatı bir zəmidi,Dərzi ZƏLİMXAN bağlar.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/zelimxan-yaqub-derdimizin-bayati-duzumu
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Poems by other poets
Salma bu qəra zülfünü rüxsarə, amandır,Tapşırmagilən Kəbəni küffarə, amandır.
MiçəkQurdum hər cür torumu, vermədi fayda miçəkə,Sataşır gündə gözüm xörəkdə, çayda miçəkə,
Hərc-MərcÇərx cəfapişə gətir gərdişəBürk aldı qaç olubdu Şirvanımız
Rəhmət pir ustada, körpü tikənəthumb|Sayat Novanın "Rəhmət pir ustada körpü tikənə" şeiriRəhmət pir ustada, körpü tikənə.