A.S.Puşkinin ölümünə Şərq poeması
Gecə etdim uyqumu kənar,Sordum:“Ey sir çeşməsi-ürəyim, nə var?Nədən ötməz bağçanın şeyda bülbülü,Nədən qılmaz nitqinin tutisi göftar?Şeir yolun, söz yolun yoxsa kəsilmiş.Hanı xəyal qasidin, o yüngül çapar?Yaz gəlmiş; hər tərəfdə çəmən qızları,Bəzənib, camalını etmiş aşikar.Çevrilmiş çayır, çəmən bənöfşəliyəBağda odlu qönçələr açmış budaqlar.Çöl gəlini bəzənmiş; dağlar onunçünƏtək-ətək çiçəkdən cəvahir saçar.Başını tac qoyub da şükufələrdən,Oturmuş ağacların şahı pürvüqar.Süsən, zanbaq içirlər jalə şərabdan.Lalə qədəhlərində təkrar...təkrar...Göy çəməni yasəmən öylə donatmış,Nərgizin süzgün gözü baxsa qamaşar.Dimdiyində töhfəsi-gül yarpağından– Xoş gəldin, deyə bülbül ötər bəxtiyar.Bəstəkəmər buludlar sular gülşəni.Ətirli dan yelləri olmuş bir əttar.Yumşaq səslərlə quşlar deyir səbzəyə;– Götür torpaq pərdəni üzündən, ey yar!Həpsinin əli dolu, həpsi sevdalı,Bu bazarda nə dürlü məta desən var.Kimi gözəlliyilə cilvə göstərib,Kimi fəğanla eylər eşqini izhar.Keçirməkdə vaxtını şənliklə həpsi,Həpsi qəmdən, qüssədən eyləmiş fərar.Bu şadlıqdan, ey könül, nəsibsiz qalıb,Sənsən ancaq olmayan uyqudan bidar.Ürəyində həvəs yox, başında sevda,Dolaşırsan şöhrətdən, xəyaldan kənar.Söylə, sən haman könül deyilmisən ki,Dür sözlərçin fikirlər bəhrinə cumar.Məna gözəllərindən ötrü yapardın,İnci düzümlərindən zinəti-rüsxar?Bəs məlamət nədir, bu məlal nədir,Nədir varlığa qarşı bunca iğbirar?..Könlüm dedi:“Ey mənim təklik yoldaşım,Var, get, bir də toxunma hissimə zinhar!..Çəmən qızları kimi, mən bilməmişdimYaz yelinin dalınca payız yeli var.Söz atını qovub da, qılınc dilimləAdından hər tərəfdə çəkəcəyəm car.Bizim axırımız da bəllidir bu günBu vəfasız dövrana yoxdur etibar.Ağılsızdır o quş ki, tordan çıxarkən,Danəyçin olur yenə tora giriftar.Bu nə şandır ki, bilməm güclü sədasıSəma boşluqlarında şiddətlə gurlar.Başqa xəyal etmə ki, bəllidir, fələkƏhliylə daim eylər tərsinə rəftar.Ey dünyadan xəbərsiz, eşitmədinmiSöz ordusu başçısı Puşkindən əxbar?O Puşkin ki, nüktəyə başlayan zamanHər bucaqdan qopardı coşğun alqışlar?O Puşkin ki, kağız da qaralanırdı,Qələmi etsin deyə, üstündən güzar?Xəyalı, tavus kibi, bərli-bəzəkli,Sözdən qərib naxışalr eylərdi izhar?Həzm evini süsləyən Lomonovdu.Orda Puşkin xəyalı oldu bərqərar.Derjavin tutmuşdusa sözün mülkünü,Yerində Puşkin oldu nəzmilə muxtar.Camə bilik meyini tökdü KapamzinPuşkinə qismət oldu o cami-gülnar.Çar kibi, Çindən tutub Tatara qədərDolaşırdı şöhrəti diyarbədiyar.Şimalın göylərində – Şərq hilalı tək –Barmağı bir işarə eylərdi ixtar.Bu dildə, bu zəkada bir oğul hələGörməmiş “yeddi” ata, “dörd” ana zinhar.Təəccüblə dinlə ki, böylə valideynSərt davranıb, etmədi bu sərtlikdən ar.Onu əcəl oxuna nişan qoyub da,Varlığını eylədi ölüm tarimar.Zülm, qara buludlardan dolu yağdırıb,Tökdü ömür barını etdi xakisar.Söndürdü əcəl yeli çıraq ruhunu.Susqun gecələr kimi, cismi oldu tar.El bağında, əlində sitəm külüngüCavan belini qırdı zalim ruzigar.İncili mənaların məxzəni bir başOlmuş ilan məskəni, bir xarabazar.Cisminin yuvasından uçdu can quşu,Böyük, kiçik qəmindən çəkdi ahu-zar.Bülbül, təbinə həmdəm – qönçə könlündənXəbər verməz torpaqdan baş çıxarsa xar.Rus torpağı yas tutub, fəğan qılır ki.– Ey qatillər əlilə ölən namidar.Qurtulmadın zamanın qanlı şərindən,Tilsimin də olmadı səən həvadar.Sən ki, çıxdın dostların əlindən, buraq,Üstündə haqq rəhməti olsun sayədar.Torpağına saçmağa iki gül ətri,Qopar Baxçasaraydan bir incə rüzgar,Tutulub bu xəbərdən ağ saçlı QafqazSəbuhinin şerilə yasını saxlar.
Я сердцу говорил, глаз не сомкнув в ночи:— Хранитель тайников, свой жемчуг расточи!Зачем твой соловей умолк в саду весеннем,Не разглагольствуют, как прежде, турачи,Не прогремит поток речений превосходных?Встань, скороход-мечта, в далекий путь умчи!Смотри, пришла весна. В полях и на ложбинахЦветы, как девушки, под солнцем горячи.Бутоны алых роз пылают сладострастно.Фиалки ждут любви. Запенились. ручьи.Вселенная полна желаньями до края.На самоцветы гор ударили лучи.А в сердце цветника, как падишах венчанный,Зеленый кипарис торжественно возрос.И в честь властителя пьют лилии и маки,Сверкают в чашечках тюльпанных капли рос.Поля украшены жасмином, и влюбленныйНарцисс глаза раскрыл, бессонные от грез.И в клюве соловья для всех гостей подарки, —Несет он лепестки ему внимавших роз.Разбухли облака, хотят пролиться ливнем.Зефир предутренний мне запах трав принес.Все птицы на заре поют, щебечут, свищут:— Земля, зазеленей! Пришла твоя пора!Все принесли дары на торжище природы:У каждого нашлась хоть пригоршня добра.Тот блещет красотой, другой вздыхает томно.Повсюду пляски, смех, веселая игра.Все празднуют весну, блаженствуют, ликуют —Так беспечальна жизнь, так молодость щедра.Или не в силах ты от сна очнуться, сердце,Лишилось радости, не ценишь красоты.Не хочешь на земле прославиться стихами,Желанья погребло, забыло все мечты?Бывало, в поисках заветных рифм-жемчужинВ бездонные моря ныряло смело ты,Ты украшало мысль сравненьем драгоценным,И ожерелья строк низать умело ты.Откуда же сейчас твой беспросветный траур,Так онемело, так окаменело ты?— Мой друг единственный, — мне сердце отвечало,Оставь меня в тоске, не говори со мной!О, если бы забыть, как мотыльки забыли,Что зимний ураган не медлит за весной, —Вручило бы я меч наезднику-поэту,Благословило б в путь за славою земной.Увы, я знаю все о вероломстве рока,Я чувствую конец неотвратимый мой.Так пташка видит сеть и знает, что погибнет,И все ж, безумная, несется по прямой.Что нашей славы гул, что похвалы за доблесть!Проглочен отзвук их бездонной быстриной.Не думай о мечтах! С мечтателями крутоРок расправляется. Он судия дурной.Ты помнишь Пушкина, забывчивый! Ты слышал,Что Пушкин всех певцов, всех мастеров глава.Ты помнишь Пушкина, о чьих могучих строфахИз края в край неслась стоустая молва.Ты помнишь Пушкина. Как жаждала бумага,Чтоб он чертил на ней крылатые слова!Сверкающий узор той речи переливнойИзменчив, словно крыл павлиньих синева.Чертог поэзии украсил Ломоносов,Но только Пушкин в нем господствует один.Страну волшебных слов завоевал Державин,Но только Пушкин в ней державный властелин.Он смело осушал тот драгоценный кубок,Что наполнял вином познанья Карамзин.Пусть Николай царит от Волги до Китая,Но покорил весь мир лишь Пушкин-исполин.Как дорог лунный серп для путников Востока,Так дорог лик его для северных равнин.Ни небесам семи, ни четырем стихиямТакой неведом был необычайный сын.Но, как родившие жестоко поступилиС любимым первенцем, — в отчаянье внемли!Смертельною стрелой в избранника прицелясь,Путь крови огненной нежданно пресекли:Одною градиной по их приказу тучаРоскошный сбила плод, и он лежит в пыли.Подул смертельный вихрь и погасил светильник,И кости бренные в подземный мрак легли.Своим кривым ножом садовник старый срезалПобеги мощные под корень у земли.И в череп, в дивную сокровищницу мысли,Как в черное гнездо, ехидны заползли.Весь соловьиный сад был в розовых бутонах —Там иглы-тернии из праха проросли.И птица вольная из клетки улетела.Потоки слез из глаз печальных потекли.Вся русская земля рыдает в скорбной муке, —Он лютым палачом безжалостно убит.Он правдой не спасен — заветным талисманом —От кривды колдовской, от козней и обид.Он в дальний путь ушел и всех друзей покинул.Будь милосерд к нему, аллах! Он крепко спит.Пусть вечно плачущий фонтан БахчисараяБлагоуханьем слез две розы окропит.Пусть в бейтах Сабухи Кавказ сереброкудрыйСправляет траур свой, о Пушкине скорбит!
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/axundzade-a-s-puskinin-olumune-serq-poemasi
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Kapitan İqranoviç haqqında*Şahi-şahan imperator, xosrovi-keyvan sərir,
Səidə xitabSəida, nuri-çeşmim, bir nəsihət daxı məndən al!Ülumə sərfi-səy et, bulhəvəslik yoluna varma!
Şahmat oyunu haqqındaBiri şah, biri vəzir və ikisi fildir,İki at və iki qala şaha kəfildir.
TəcnisƏsiriyəm bir dilbərin ki, əgərXəncərlə şan-şan o yara məni,
Başqa şairlərin şeirləri · Təbiət və bahar
Yenə də gülşəndə zavallı bülbülBir gülə, bir xara baxıb ağlayır,
Qəzəl: Qan içmə könül saqiyi-xunxar gəlincəQan içmə könül saqiyi-xunxar gəlincəSəbr ilə gözüm növbəti-didar gəlincə
نقطه خال لبت خط بر سویدا میکشددر گوشت حلقه در گوش ثریا میکشد
QayıtdıBir maral baxışlı, tərlan cilvəli,Gəldi məni gördü, baxdı, qayıtdı.