Hər kəs dürüst statistika saxlaya ve yaxşı diqqet İlo hesab eləyə
görər ki, hər il Tiflisə Bakıdan, Gencədən, Şəkidən, Şirvandan, İrəvandan,
Qarabağdan və sair Qafqaz şəhərlərindən yüz minlarlə cibləri
dolu müsəlman qardaşlar gəlİb bİr neçə gün eyşi-işrətə məşğul
olub soııra lat-liit zəvvari-imam Riza qahb. Kimisi borclu bir növ
kəiək iiə əkilib, kimisi doxi teieqraf ilə evindən pul gətirdib düşdüyü
mehmanxananın hesabmı kesib ə!i qoynunda, boynu çiynində çıxıb
min həsrət ilə iiz qoyur vətenino vs gedib üzüqoyulu düşür böyriiiistə
yat ki yatasan.

  -

Bu müsəlman qardaşlann Tifliso səfərləri və bunlarm bu şəhəro
şad gəlib qəmgin getmoləri neçə şoqqidən xaii olmur, ncçə sebəblər
olur ki, bunları biixtiyar bu şəhərin səfərinə vadar vo məcbur cdir.
Əgər bir parası şəfqət bacılanmn ziyarətlno gəlirlərso və bəzisi İraq
dindən, məzhəbden, naxçıvanhlar kimi mülklərİnİ “zemelni” banka
zaloq qoymağa, bir çoxusu dəxi idareyi-ruhaniyyədon ınetrik şəhadətnaməsİ
çıxarimağa gəhrlor.

  -

Məselen, bu müsəlman qardaş ki istəyir ya oğlunu, qızırn, yainki,
qardaşını, bacısını rus şkolalarınm birisino qoysun, labüd gerək onun
metriki ola. Yəni onun doğulmağına şəhadət oluna ki, filankəsin
qızının bətnindən və fılankosın oğlunun sülbündən Axund Molla
İmamverdi axundun kesdiyi şəri kəbinİn movcibi ilə filan tarixdə
fılan vücud dünyaya qedəm qoyubdur ki, özü esil həlalzadə və nəsli
dəxi böyük bir dudmanə mənsubdur. Çünki Rusiyada istər xristian
olsun və ya qeyri-xristian kəbinsiz və saxlamadan doğulan uşağı bic
və atasız adlandınb ona metrik vermək şiddətli surətdo qadağandır.

  -

Mən çox-çox adamlar ile görüşürəm və soruşuram ki, fİlan kəs'
Nə əcəb, alverinizin şirin vaxtmda və başmızm qarışıq vədəsində
Tiflisə qədəmi-rənce buyurubsunuz. Cavab verirlər ki, idareyiruhaniyyədə
İşimiz var, gəlmişik metrik çıxardaq. Və çox vaxt rastıma
çıxan bir qərib şəxs görürsən utana-utana məni dayandınb soruşur
ki: “Qardaş! Sən Həzrət Abbas, sen Qərib İmam Riza, şeyxuüslam
idarəsi haradadır, onu mənə bir nişan ver” , Və çoxları dəxi giiayə
edirler ki, keçən il ərizə verib idareyi-ruhaniyyədən metrik istədim,
vaxtmda gəlıb çıxmadı, uşağım dərsdən qaldı. İndi labüd laəlac
qalıb işlərimi üst-üstə toküb gslmişem kİ, belkə başıma burada bir
əlac eyleyim.

  -

Mən əw ə l elə miilahizə edirdim ki, Allah eləməmiş, idareyiruhaniyyədə
müsəlman uşaqlarmm oxumalarına o qedər əhəmiyyət verən olmur və bəlkə məbz bunu düşünüriər ki, ehyanə bəlkə, oğlanlar oxuyub əqidələri süst oldu və qızlar dexi üzüaçıq gəzdi naməhrəmçilik
oldu və ya xudanəkərdə idarə üzvlərinin arasmda ədavət
və nıfaq olub sözleri bir-birilərilə tutmur və ona görə bir-birinə
zıdd gedib xalqın rücuatmı texire salıriar və metriklər bir bu qədər
yubadirlar və yainki metrik baresində idareyə gələn ərizəler markaları
səbəbine qulluqçulann arasında fövt olüb yeriərinə yetişməyir
ki, kifayət verilsin. Sonra gördüm ki, xeyr belə deyil, men kişilərin
haqqında sui zenn edirmişəm. Məhz onlar düşünüblər ki, Qafqaz
şəhərlərinde kəsilən kəbinlərin çoxusu xilafı-şər olub onda nə qızın
və nə oğlanın rəyi və rizası gözlənilmir. Ona göre onlardan doğulan
uşaqları bic hesab eleyib metrik şəhadətnaməsi verməkdə ehtiyatlı
və dİqqətli olurlar.

  -

Ve bir də böylə də ola biler ki, necə ki Təbrizde meşrute
zamanı İdareyi-bələdiyye istəyirdi tedadi-rmfus dəftori düzeltsin.
Yəni hər evin külfətıni adbaad yazıb kötüyə salsın. Camaat oğlanlannın
adını gizlədirdiler ki, naməhrəmçilikdir. Niyə yad kişi mənim
əyalımm, qızımm adını bilsin. Şayəd Qafqazda da belə işlər olub,
indi idareyi-ruhaniyyəni əşkalata salıblar. Yoxsa heç inanmah deyil
ki, o cür müqeddəs pak biriya idarədə mctriklər səbobsiz yubanıb
camaat avara qalsın.

Pənah apanram Allaha, xalqın haqqında bohtan və iftira deyənlərə...
Sarsaqqulubəy

  • "Molla Nəsrəddin", 58 iyul 1914, N 22

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

İftira

Mən çox təəccüb edirəm bu musurman qardaşlara ki bu qədər bir-birlərinə zülm, ədavet, şeytenet, xəyanət elədikleri bəs deyit, indi də başlayıblar bir-birlerinə iftira deməyi və böhtan atmağı.Fazil Məcusİnin rəyinə görə ki, TÖhfənin aşağısmda yazıbdır: ƏlbÖhtanu əqbəhu min əməlii-müsliman, yəni bobtan bir şəxsin haqqında demək müsəlman işində de pisraqdır, Gərek insan iftiradan, böhtandan uzaq olsun.

3 dəq
Məliki-noqqal

Bütün şieyi-Əmirəlmöminin ölkelərində əz on cümlə bizim Qafqaz şəhərlerinde, ələlxüsus Bakıda mərhum və mərhumələrin sümüklərini gordan gora daşımaq qədimdən bir adətdir. Hər il Korbəlayi-müəlla ziyarətinə gedən müsəlman qardaşlann yüzdə doxsamnın torbalarında ya atalannın, ya analarının, qardaşlannın, qövm-əqrəbalarınm sümüklərı gərək gedtb Kərbəla torpağında dəfn olunsun. Müsəlman qardaşların bu meyİt sümükləri daşımaqda nə qədər bica xərcləri olur ki, qəbrdən çıxartmaq bİr xərc, chsan verib molla, tüllab çağırıb məzarxanlıq etmək ikt xərc, yola salmaq üç xarc... Xülasə, bir belə xərci çəkə-çəkə Mələki-nəqqala da şəkk gətirmirik. Bu mələk Allah tərəfmdən xolq olunub və onıın vəzifəsi Kərbəla toıpağına layiq olmayan sümükləri geri götürüb yerinə bir müqaddes tanrı bəndəsi, əhU-təqva vücudun mübarək sümüktərini apanb qoymaqdır. Mən sümük daşımaq xərcinə bica deyirəm, çünki əgər biz Kərbəlaya apardığımız sümüklər o torpağa layiqdirler, onlan Mələki-nəqqal özü do bizsiz oraya aparacaq, daha nə lazım xərc çəkmək. Əgər o totpağa layiq deyİl, Mələki-nəqqal genə geri qaytarıb ewəlki qəbrinə qoyacaq. Genə xərc çəkmək laztm deyil. Sözü bir az aydınedək ki, müsolman qardaşlar düriist düşünsünlər. Mesələn, Həsənbəy Məlikov üç il bundan qabaq vefat edib, indi belə güman edək ki, onun övladı istədi onun tıəşini Kərbəlaya aparsm, yəqin cdək ki, Mələki-nəqqal onun nəşini götüriib birbaş gətirib köhno yerinə qoyacaq və onun yerində de aparıb Fazil Dərbəndinin mübarək sümüklərini dəfn edecək. Şok yoxdur ki, Mirzə FəteH Axundov müsəlmanlıqdan kənar bir şoxs idi. Buna da dəlilimiz onun orucnamazdan uzaq qaçmağı vo sarsaq-sursaq komediyaiar ortalığa salıb, möhtərom xanlarımıza, boylərimize, ülemamıza, ağsaqqallarımıza sataşmaq idi. Indi belə güman edek ki, Mirzə Fətəlinin övladı onun sümüklorini aparıb Kərbelada dəfn etdilor. Yəqin Mələkı-nəqqal fovron onun bədənini çiynino alıb birbaşa gətirib Tiflis qəbiristanında yerino qoyacaq və onun yerine ya Ağa Bağır Məclisinin və ya Mirzə Ələsgərxan sədr Əzəmin mubarək sümüklərini apanb qoyacaq. Sabir Şirvaninin sümüklərinin yerinə yəqin Ağayi-Mir Mehdi ilə Seyİd Memmədin mübarək sümüklərİnİ apanb qoyarlar. Birpara möhtorəm vücudlanmız var ki, onlar dünyadan gedon kimi cənazəlorini də yerdən MəIəkİ-nəqqal götürəcək. Məsələn, Hacı Molla Baba Qubalı, Yekəqann molla Qarabağlı, Molla Ismayıl Axund Qafqazi, Molla Mehəmmədəmin və Mir Memməd Kərim Bakuyi, Səməd xan Marağayı, Hacı Mirzə Həsən ağa müctəhidi-Təbrizi, Şeyx Həbib və Mir Paxır ağa Şirvani, bunlar hamısı behişt quşlarıdırlar ki, vəfat edon teki birbaş mübarək bədənlori Kərbala torpağına azim olacaqlar. AJlah tezlik ilə arzulanna çatdırsın. XüJasə, bunu demək istərdİkki, bir belə xərc-mərc nə lazım, Kərbəla torpağına layiq olan özü də gedəcək, layiq olmayan min xərc çəksən genə qayıdıb özünün köhnə qəbrine gələcək.Mələki-nəqqal Allahın nurundan xəlq olunmuş bir məxluqdur. Odur ki, biz qara palçıqdan xəlq olanlar bunu görmeyə qadir deyilik. Ancaq bizim içimizdə Mələki-nəqqalın əmsalı vardırlar, bunlara biz təbibi-nəqqal adı qoyuruq, təbİbi-nəqqallann da vəzifəsi həmçinin nəql-köçürtməkdir. Bunlar msanlan dünya evindən axirət evine köçüriirlər ve köçmək xeyaiına düşən şəxsler köçmək xərcim' təbibinəqqalla öz ell&rİlə verib, sonra ölürtər. Təbibi-noqqaltarın bu keçon vaxtda Bakıda bir mühüm şuraları olmuşdu. Buna səbəb tebib Gindesin neftçiler şurasınm xestexanasmdan ixrac olunması idİ. Tebib Gİndes heman xəstəxanada səkkiz ildir ki xidmət edir və xəstəxananın korpe uşaq şöbesi onıul ixtiyarında idİ. Bu şəxsin təqsiri bu olubdur ki, xidmet edən zaman, neft mədənlərində qulluq etməyənlerin naxoş balalarmı qulluq edənlerin balalan kimi qəbul edib müatico edib. Bu da ağalara xoş gelmoyİb, həkimə buyurubtar ki, yanma naxoş uşaq getirənlər egər neft mədəntərində qulluq edənlər olsalar qəbul et və illa uşağın bir əlindən, bir ayağından yapış, at palanın ortasına, düşsün qenborin üstünə. Hekİm də bu növ “Ağa buyurur sür dərəyə”ni bacarmayıb ixrac olunub. Gindesin balalar atalarının boynunda çox haqqı olmağma görə, başiadılar “Kaspi” qəzetində kağızlar vasitəsilə təbibdən rizamendlik etməyə. Bu rizaməndlik kağızları günü-güııden çoxlaşıb axırı bir od olub yapışdı təbibi-noqqallann canlanna. Söz yox bu kağızlar Gindesin şöhrətini daha da artırdı və bu da təbibi-nəqqallann mədaxillərinin azalmasına səbob oldu. O idi ki, təbİbı-nəqqallar şura edib “Kaspi” qezetində Gindes baresində yazılan kağızlara protesto etdiler. Təbiblərdən ağayi-Qrim Terter ayağa qalxıb açıq-açığına dedi: “Həzərat! Müsəlman qəzetində Gindesin admı Loğmani-sani qoyublar. Bundan sonra əvam müsəlmarılar hamısı naxoş uşaqlarını birbaş gətirib Gindesin yamna aparacaqlar. Pəs belə olan surətdə biz məgər anamızın südü ilə dolanacağıq?! Sonra ağayi-Aqırqırha ayağa qalxıb təklif etdi kı, qaradovoya şikayet etsinlər, ta kİ o gedib qezetxanalarda Gindes adı çəkənlərin ağıztannı cırsın. Ağayı-Toxmi-xəbbaz, ağayi-Şikəmparə, ağayi-Məğzbadam, ağayi-GüIxətəmİ, ağayi - Xiyarçənbər, hamısı yamqlı nitqler İrad etdilər. Bu nitqlərin hamısmın mənası bu idi ki, əgər qəzet vasttəsilə tebib Gİndes camaatın məhəbbətini cəlb etsə biz nə yeyecəyik, Qaradovoy qəzetlərə Gindes barəsində gələn kağızlan qadağan etdi. Amma təbibİ-nəqqalların acığına uşaq xostəxanası üçün toplanan ianənin qədəri günü-gündon artmaqdadır. Az vaxt keçer kİ, təbİb Gİndesi xüsusi bİr uşaq xəstəxanası müdİri görərik. Dilsız-ağızstz balalar hamİsi olan Gindes cənablanna “Molla Nesrəddin” idatəsi öz səmimi məhebbotini izhar etməyi müqəddəs vəzifə hesab edir.

4 dəq
Sual-cavab

Mir Bağırlar**S u a l: Məşədi İmamqulu! Sən ki hey Mir Bağır, Mİr Bağır deyib çığır-bağır salırsan, məni də bir başa sal görüm, hansı Mir Bağırı deyirsən ki, mən də o mübarək vücudu tanıyıb dünya və axirətdo xoşbəxt olum, yoxsa sən canına qurban olduğum bizim Gəncədəki Ağa Mir Bağırı deyirsən ki, keçən il Xorasan ziyarotinə gctmişdi. Kor gözlerinə ağa şefa verib açıldı və özü də homişə xəlifayisülaləsinİn adlannı ehtiram ilə yad edər vo hər kəs fəndi sozü onun yanmda söyləsə deyər ki, mən Seyİd Bağır ollam, əfəndi olmaram?

2 dəq
Tiryak

Tiryaki çokmeyon gərek yatsın,Nəşosiz baş gərok ycro batsın,

3 dəq

Başqa şairlərin şeirləri · Satira