Buzər söylənci
Boş görmüşdü Buzər şahlıq yerini,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Çulğamışdı onu şahlıq istəyi,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarar.
O gecələr el-obaya çıxırdı,
Toplumuna yaraqlılar yığırdı,
Gəlməyəni öldürürdü, boğurdu,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Deyirdi ki, Daryaş işi aşırıb,
O ölərkəni, işi mənə tapşırıb,
Ölkə batıb, it-pişik də qapışır,
Hamı acdır, öz-özüylə qarpışır,
Evlər, yurdlar bir-birilə çarpışır.
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Deyir, indi girəvədir, yığışaq,
Hamı birgə yeincyerə axışaq,
Birləşərək bir yumruğa sığışaq,
Qurdər ilə, Tunqər ilə boğuşaq,
Biz son qoyaq gileyliyə, qarqışa,
Qurdər ilə qılınclaşıb toqquşaq,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Çoxu onu qovur, saya salmayır,
Dediyini heç vecinə almayır.
Bunca toplum takım-takım dolmayır,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Yekta deyir: – Qurdər yaxşı oğlandır.
Ona qarşı duran itdir, qabandır,
Sənin sözün, dediklərin yalandır,
Beş ildir ki, dincəlmişik, amandır,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Dota deyir: – Buzər, əl çək bu işdən,
Sən bu qancıl işlərinə girişmə,
Çox çəkmişik yersiz deyiş-döyüşdən,
Qurtarmışıq qanlı-qanlı döyüşdən,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Deyir, Buzər, sən Turparı öldürdün,
Anasını sən didərgin saldırdın,
Bu ölkəni sən özünə güldürdün,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Buzər dönüb şəlitləyir onları,
Bacıların qanlı üzü sapsarı.
Tutuq kimi yerincliyə aparır.
Ələ alsın deyə şahdan diyarı,
Yola düzür yaraqlını, çaparı,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Buzər deyir: – Əkbitəni tutaram,
Mindiyarı Parsdiyara qataram,
Yoxsulluğun dağarçığın ataram,
Bacıları tutuq kimi sataram,
Dolu gözlər hər gün boş yer axtarır.
Başev susur, qorxur Tunqər Alpandan,
Çevrilişi alqışlayır yalandan,
Çoxu qaçır, daxmalanır ormanda,
Üz döndərir ondan, olan- qalanda,
İri gözlər hər gün boş yer axtarır.
İki bacı şəlitlidir dustaqda,
Yaş gözləri yollardadır, sorağda.
Eşələnib ağlayırlar bucaqda,
İri gözlər hər gün boş yer axtarır.
Yekta deyir: – Gəl aldadaq Buzəri,
Biz barışaq onun ilə küsəri,
Yardım edək ona üzdə ötəri,
Sonra qaçaq, aşaq yolu, çəpəri,
Gedək gəzək yurd-yurd tapaq Qurdəri,
Yada gedək başa salaq Tunqəri,
İri gözlər hər gün boş yer axtarır.
Bir yaraqlı, neçə yerdən yaralı,
Bacılara yardım edir qapalı,
Qollarından açır ipi, qandalı,
İri gözlər hər gün boş yer axtarır.
Iki bacı dustaqlıqdan qaçırlar,
Əkbitənə qoğru qanad açırlar,
Ata minib yolda quştək uçurlar,
İri gözlər hər gün boş yer axtarır.
Gecə qaçıb ora, bura girirlər,
Yolda Tunqun toplumunu görürlər,
Olanlardan şaha sorağ verirlər,
İri gözlər hər gün boş yer axtarır.
Tunq dəyişir Üra gedən yolunu,
Qamarlayır ağ Çilçilin yalını,
Yara-yara dağın buzlu yelini,
İki günə keçir kolluq çölünü,
Parsdiyara o çatdırır əlini,
İri gözlər hər gün boş yer axtarır.
Buzər çıxır qabağına Tunqərin,
O qaldırır şaha qarşı hər yeri,
Çomaq ilə yaraqlanmış Ərləri,
Özü durur topumundan az bəri,
Qorxusundan əsir onun əlləri,
İri gözlər hər gün boş yer axtarır.
Tunq düşündü, Çilçilatı qovaraq,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Yenə gedib, hara gedib bu Qurdər.
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Özbaşına olub Qurdər, cayıbdır,
Parsdiyarı başbaşına qoyubdur,
Nə şahlığı, nə də məni sayıbdır.
Görünür o öz işindən doyubdur,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Buzər bilir, deyən yerinc işini,
O da bizə qıcıdıbdır dişini,
Yoxdur deyən ölçü-biçi arşını,
O Qurdərdən yaxşı görür qarşını,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Mən Buzəri burda yerinc qoyaram,
Parsdiyarı şahlıq yeri sayaram,
Bu acığı Darvidilə yayaram.
Vuruşdurram, qanı qanla yuyaram,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Düşünürdü Tunqər Alpan, bax belə,
«Bacıları yerinc qoysam Parselə,
Onda hamı ipə-sapa tez gələr»,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Birdən Buzər çıxdı Tunqun önünə,
Saldı onu üç tərəfdən düyünə.
Ovçuları bir-bir «neynim» gölünə,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Tunq Buzəri ata kimi yanladı.
Öyüd verdi, ara-sıra danladı.
Buzər susdu, sanki Tunqu anladı.
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Dedi: – Gedim, yerinc qoyum səni mən,
Bir iş gəlmir Qurdər şahın əlindən,
İşləyərsən yerinc kimi bir az sən,
Danışarsan Qurdər şahın dilindən,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Buzər dedi: – İndi elə şaham mən,
Hər bir iş də gəlir mənim əlimdən,
Danışıram mən Parselin dilindən,
Yaxşı olar, öz yerinə qayıt sən,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Cumub lapdan Tunqər qılınc sıyırdı,
Vurdu, Buzər qoyun kimi böyürdü,
Lomba-lomba o qan qusdu, gəyirdi,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
At götürüb onu çapdı Parselə,
Yaralandı yaraqlısı yüz belə,
Yerdə qalan Tunqla verdi əl-ələ,
Ovçularla üz qoydular Parselə.
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Başev çıxıb qarşıladı Tunqəri,
Dedilər ki, yox Buzərin dəyəri,
Şah olanmaz, yoxdur gücü, təpəri,
Böyük işi hər ötənə tapşırma.
Tunqər dedi: – Şahlıq yerinc sayılsın,
İki bacı burda yerinc qoyulsun,
Qoy bir daha Parsellilər ayılsın.
Yerincliyi hər ötənə tapşırma.
Ağsaqqallar dedi: – Yardım edərik,
Bacıların dediyilə gedərik,
Əkibitənin sayın- soyun güdərik,
Yerincliyi hər gələnə tapşırma.
Tunqər dedi: – Buzərləri itirin,
Bacıları yerincliyə gətirin,
Şah adını Parsdiyardan götürün,
Çevrilişi, çağırışı bitirin,
Yerincliyi hər ötənə tapşırma.
Balaşq olsun Parsdiyarda başbaşı,
Qaratel də onun ilə yanaşı,
Döyüş, vuruş çəmi ona yaraşır,
Qancıllarla o ürəkdən çarpışır,
Yerincliyi hər gələnə tapşırma.
Geyindirib gətirdilər qızları,
Qızarmışdı, gülər idi üzləri,
Yerinclikdə belə oldu sözləri,
Yerincliyi hər gələnə tapşırma.
– Biz bacılar and içirik Tunqərə,
Mindiyarla birgə girrik çəpərə,
Qurunc olluq, yardım olluq ellərə,
»Minel« deyib səs salarıq hər yerə,
Yerincliyi hər gələnə tapşırma.
Tunqər dedi: – Parsellilər, eşidin,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
Hər gələnə inanmayın, uymayın,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
Çoxdandır ki, siz Hindeldən gəlibsiz,
Mindiyarda yer ayırıb bölübsüz,
Siz Hindeli ürəyizdən silibsiz,
Mindiyarı öz ölkəniz bilibsiz,
Bu ölkədə yaşayıbsız, ölübsüz,
Öncə gəlmə, indi diyar olubsuz,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
Keçmişlərim sizə qulluq ediblər,
Gününüzü yarı bolluq ediblər,
Bacardıqca çoxu çoxluq ediblər,
Sizlə birlik, yaxın sıxlıq ediblər,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
Siz də bizə arxaydınız hər işdə,
Əkin-biçin işlərində, döyüşdə,
Çox görmüşük yardım, tanış-bilişdən,
Öpüşmüşük, toyda, yasda, görüşdə,
Ancaq indi utanırıq hamımız,
Gözlənilməz çevrilişdən, dönüşdən,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
Biz hər şeydə birik, təkcə dil ayrı,
Bir sümükdən, bir qan, bir üz, bir tanrı,
Qoruyuruq bir ölkə, bir diyarı,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
Mən dünəncə quş ovuna çıxmışdım,
Ovçuları dörd yanıma yığmışdım,
Dan yerinə çiskin yağış yağmışdı,
Kəhlik ürküb başın qara soxmuşdu,
Qar içindən sanki günəş doğmuşdu,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
Kəhliksayaq gördüm iki qız qaçır.
Onlar, ilə birgə neçə quş uçur,
Quşlar içrə gizlənmişdi cüt bacı,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
İndi onlar yerinc olub, şah olub,
Yerincliyi məndən onlar pay alıb,
Çox qancıllar yuxudaydı, ayılıb,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
Qurdər gəlsə qoy o gəlsin Ur yerə,
Ancaq orda Qurdər qalxar, yüksələr,
Ucalmağa çox-çox ellər var hələ,
On ildən bir gərək başçı dəyişsin.
Yekta, Dota yerincliyə oturdu,
Adam var ki, öz- özünə inanmır.
Başlarını itirdilər sevincdən,
Adam var ki, öz- özünə inanmır.
Hərdən durub düşündülər Qurdəri,
Sevirdilər subay qalmış o nəri,
Sonrası gün yana düşdü əlləri,
Adam var ki, öz- özünə inanmır.
Dedilər ki, dəyişilib bu varlıq,
Gələr, gedib qulluğunda qalarıq,
Gələr, ondan biz buyruq alarıq,
Deyərik ki, dəyişilib şah artıq,
Sən şah olsan, biz də yerinc olarıq,
Adam var ki, öz- özünə inanmır.
Ancaq Qurdər qayıtmadı Parselə,
Göstərişlə o yollandı Uryerə,
Tunqər ona yol göstərdi son kərə,
Adam var ki, öz- özünə inanmır.
Yavaş-yavaş öyrəndilər bu işə,
Parsdiyarda Tinqər qoyan gedişə,
Üzdə dadlı sözə, dalda söyüşə,
Adam var ki, öz- özünə inanmır.
Buzər isə döndü yersiz qaçağa,
Yarasını aldı qaçdı uzağa,
Döndü təzə paltar üstə yamağa,
Öz içində açılmayan yumağa,
Adam var ki, öz- özünə inanmır.
Qurdər, Sona, Seta çatdı Uryerə,
Başçı var ki, öz- özünə inanmır.
Çox yer sökük, çoxu köçüb, adam az,
Başçı var ki, öz- özünə inanmır.
Qurdər incik, dodaq sallaq, üz sarı,
Gəzir bir-bir sökük – salxaq yolları.
Iki yandan sallaq qalıb qolları,
Başçı var ki, öz- özünə inanmır.
Seta baxıb düşgünlüyü görürdü,
O Qurdərə tez-tez öyüd verirdi,
Qabağında qulluqçutək dururdu,
Başçı var ki, öz- özünə inanmır.
Sona isə incimişdi Tunqərdən,
Söz atırdı Tunqər şaha o hərdən,
Deyirdi ki, «görüm səni öləsən»,
«Bunu deyim lap özünə gərək mən»,
Başçı var ki, öz- özünə inanmır.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/sohrab-tahir-buzer-soylenci-2
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Asureldən saldı Xruş uolunu,Acıqana uaxın durma, uzaq ol.
Cumərin ölüm söylənciSoraq gəlir, Cumər ölüb gecəukən,Sevinc tək-tək, pissə gələr dalbadal.
Odərboydan söylənciQobuuerdən Qobuçölə bir il yol,Uzaqları tez-tez anar uaxınlar.
Tanrı söylənciSərtüz deuir: – Tanrı bunu götürməz,Minel, bir də Odərboudan uetirməz,
Başqa şairlərin şeirləri
Sərsəri pərişlüm, qıyqac baxışlumMən sənə nə dedim, qız, qayıt indi
Təcnis: Çəkmiş yar oxunu, salmış yayınaÇəkmiş yar oxunu, salmış yayına,Bağlamış belinə bu sədaqları.
AğlaramSənin ilən keçirdiyim günləriEy sevdiyim, indi anıb ağlaram
SöküldüAğzın bal dilin şəkər Mahtab,Yenə ciyərimin başı söküldü