Ana
Page 3 of 4 · 50%
Hay-hay!
Yazdığından bəs bəllidir ki, bir ay,
Tamam bir ay tədarük etməkdədir;
Çox ehtimal var ki, bu axşam gəlir.
-İsmət**
(Heyrətlə)
Nasıl?
-Səlma**
Əvət, ya bu axşam, ya sabah,
Qovuşdurur sizi o qadir allah.
(İsməti süzərək)
Həm də yazmış ki, söylərsən İsmətə,
Toy başlanmalıdır gəldiyim həftə!
(İsmət utanıb başını aşağı dikər)
Gəl, utanma, hifz etsin sizi tanrım,
Gəl, öpəyim səni, gəl, quzum, yavrum!
(İsməti qucaqlayıb öpərək)
Gül rəngin afət görməsin, solmasın!
İsmət! Heç bir günüm sənsiz olmasın!
Gəl evə, almasım!
-İsmət**
Rüxsət versəniz
İmdi gedib evmizə söylərəm tez,
Yenə tez gələrəm; çünki anamgil,
Həp müntəzirdir, kimsə rahət deyil.
-Səlma**
Yaxşı, quzum! Get söylə, anlat bütün;
Qoy sevinsinlər, fəqət sən çapuq dön!
Çünki evdə bir az hazırlıq görək.
-İsmət**
(Gedərək)
Çox gecikməm...
-Səlma**
Haydı get, parlaq çiçək!
-İsmət**
(Uzaqlaşaraq öz-özünə)
Ah, fəqət intiqam dilərsə Orxan,
İsmət xoşbəxt ikən olur bağrı qan.
(Göyə doğru)
Ey bizi yoxdan yaradan bir allah!
Rəhm eylə, səndən başqa yox bir pənah.
-Səlma**
(İsmətin gedişini seyr edərək)
Ah, qızcığaz sevincindən şaşırmış;
Oğluma çox dərin bir eşqi varmış.
Mən oğul anası, o bir nişanlı;
Lakin o məndən daha istiqanlı!
Qanpoladsız hər şey ona cəhənnəm...
Bəlkə onsuz cənnətə atmaz qədəm.
Bu qız beş gün sonra gəlin olarsa,
Bu hicran qayğısından qurtularsa,
Qorxuram ki, sevincindən çıldırsın.
(Heyrətlə)
İnsan sevər, deyil ki, böylə qızğın!
(Azacıq düşündükdən sonra, gülümsəyərək)
Ah, nə yapsın! Məsum çocuq, mələk qız
Bir sənə var ki, qalmış yapa-yalnız.
Haqlıdır, əvət, haqlıdır İsmətim,
Mənim də həp budur duam, hacətim:
Qanpolad bunsuz, bu onsuz olmasın!
Allah bir-birindən ayrı salmasın!
(Evə girər. Orxan ilə İzzət görünərlər)
-Orxan**
Ah, demək ki, Qanpoladdan xəbər var!
-İzzət**
Əvət, yarın şübhəsiz gəlir, çıxar.
-Orxan**
Zərər yox, onu mən sağ qoysam əgər,
Dünyada yox məndən alçaq bir nəfər.
-İzzət**
(Yana)
Mərd atalar bir məsəl söyləmişlər;
“Daldan atılan daş topuğa dəyər”.
-Orxan**
Bir ay susmaq lazım gəlsə ac, susuz
Bəklərəm onu rahatsız, uyğusuz,
Aman verməm ki, sağ qovuşsun evə,
Nazlı yarını öpsün sevə-sevə!
-İzzət**
Ah, sən neçin qandırmadın İsməti?
Neçin əlindən çıxardın fürsəti?
Bir həftə əvvəl qızı birdən-birə,
Alıb qaçırsaydın başqa bir yerə,
İmdi gözəl-gözəl sürüb keyfini,
Qanpoladdan çıxarmışdın heyfini.
-Orxan**
Of! Ağrıdan sanki çatlayır başım...
-İzzət**
İgid hər zaman igiddir, qardaşım,
Yenə az-çox əldə fürsət var hələ;
Yalnız açıq göz ol, sən vəqti bəklə!
-Orxan**
Xayır, bəklədikcə hövsələm bitər.
-İzzət**
Haydı, gəl, gedəlim, artıq gəl, yetər.
-Orxan**
Ah, qəlbimə sanki od-alov dolmuş!
-İzzət**
Gəl, canım, gəl!
-Orxan**
Yaxşı...
-İzzət**
Bax, axşam olmuş!
(Səhnə yavaş-yavaş qürub zamanını göstərir, bir az işığı əksilir)
-Orxan**
(Ətrafa baxaraq sinirli və azğın bir halda)
Ey həşmətli, qarlı, qartallı dağlar!
Şahid olun, ruhum bu gün qan ağlar.
Ey mavi göylər! Ey yaşıl ormanlar!
Ey bacalardan yüksələn dumanlar!
Fikrim kimi, ey dağılmış buludlar!
Orxan imdi qorxunc bir adım atlar.
Parlaq günəş! Ey, göylərin ərusu!
Neçin sarardın, ey, vərəm yavrusu?
Yoxsa bizim ölkəni tərk edirsən?
Seyr üçün başqa bir yurda gedirsən?
Nə gördünsə, get söylə, ay da bilsin,
Ulduzlar da bu halı seyrə gəlsin;
Bir qəhrəman ikən şaşırdığından,
Bilməz gülsünmü, ağlasınmı Orxan!?
(Qapıya doğru baxaraq, həyəcanlı)
Ah, gözəl çərkəs qızı, nazlı İsmət!
Mələk üzlü şeytan, incəbel afət!
Bunlar həp sənin üzündən, uf...
-İzzət**
Orxan!
Burda bəkləməkdən nə hasil?
-Orxan**
İnan,
Burdan getməm İsməti görməyincə...
-İzzət**
Şaşırdınmı?
-Orxan**
Nasıl?
-İzzət**
İsmət imdicə
Müjdə üçün getmədimi?
-Orxan**
Xayır, mən
Görmədim, heç görmədim...
-İzzət**
Ah, bu gün sən
Çox başqa bir hal keçirməkdəsən...
-Orxan**
Gəl!
-İzzət**
Nə yapmaq istəyirsən? Söylə əvvəl!
-Orxan**
İzzət! Gəl! Çox söyləmə, çox uzatma!
İmdi bulmalıyam mən onu!..
-İzzət**
Amma,
Böylə tələsməkdən bir şey umulmaz,
Təhəmmül gərək, qardaşım...
-Orxan**
Heç olmaz!
Ər kişidə olur bir söz, bir məram.
Əzm eylədim, məhv olsa aləm tamam,
Dönməm geri, hər yan mənə açıq yol...
(İzzətin qolundan tutub çəkərək)
Haydı, gəl gedəlim,fəqət əmin ol;
Ya gərək İsmət eşqimə inansın,
Ya Qanpolad al qanlara boyansın.
(Gedirlər)
-Səlma**
(Bir az sonra dişarı çıxaraq sevinc ilə)
Yarəb, şükür dərgahına, çox şükür!
Səlma da, aqibət, xoş bir gün görür.
(Əlindəki məktuba baxaraq)
Gerçək, kim zənn edərdi birdən-birə
Bir kağız böylə ruhu şənləndirə.
Oğlum, Yusif kimi həbsə düşmüşdü;
Şükür, qurtulmaq xəbəri yetişdi.
Ah, onu yalnız bir də sağ görsəydim,
Dünyada olmazdı həsrətim, dərdim.
-Səlim**
(Bir tərəfdən çıxaraq)
Səlma bacı! Müjdəmi ver, müjdəmi!
-Səlma**
Nasıl müjdə?
-Səlim**
Gəldi oğlun...
-Səlma**
(Təlaş ilə)
Köydəmi?
-Səlim**
Əvət, köydə, imdi gəlir...
-Səlma**
(Sevinc ilə)
Ah, yavrum!
Hər bəladan saxlasın sizi tanrım!
Söylə, nə müjdə istərsən, arslanım?
-Səlim**
Artıq sən bilərsən...
-Səlma**
Yaxşı, sultanım!
(Əcələ içəri girər.)
-Səlim**
(Öz-özünə)
Gəzdim, dolaşdım, uğradım hər elə,
Mən böylə bir qadın görmədim hələ.
Böyüklükdə, mərhəmətdə seçilmiş,
Alicənablıq boyuna biçilmiş.
Söz yox, böylə qəlbi geniş qadından
Doğar Qanpolad kimi bir qəhrəman.
-Səlma**
(Əlində bir kəmər çıxaraq)
İştə gümüş kəmər! Həm də yep-yeni,
Sonra yenə məmnun eylərəm səni.
-Səlim**
Çox sağ ol...
-Səlma**
Toyda da bir xələtin var.
-Səlim**
Bu məncə ən dəyərli bir yadigar,
Bir yadigar ki, heç unutmam bunu.
(Əcələ qoşub gedərək)
İmdi gedib qarşılayım oğlunu.
-Səlma**
Get, arslanım, get, sevindirdin məni,
Oğlum, şadikam etsin allah səni!
Ah, ürəyim sanki dönmüş məşələ,
Ya rəb, təhəmmül ver, səbr əta eylə!
Hər ananı et mənim kimi dilşad!
(Sevinc ilə)
Uff, yenə sağ gəlib çıxdı Qanpolad!
Qorxuram ki, xəbər duyarsa İsmət,
Sevincindən məcnun olur nihayət.
(Bu sırada yaxında dörd-beş əl şiddətli tapança atılır. Səlma təlaş ilə beş-on addım səs gələn tərəfə yuyurərək)
Ah, bu qurşun nə? Ruha dəhşpət verir;
Aman, ya rəb! Həp tüklərim ürpərir;
Köydə mütləq qanlı bir atışma var,
Yoxsa yenə çarpışırmı qaçaqlar?
-Murad**
(Əlində bir boş tapança olduğu halda təlaş ilə qoşaraq)
Eyvah, can qurtaran yoxmudur?
-Səlma**
Nə var?
-Murad**
İmdad! Həmşirə, imdad, məni qurtar!
-Səlma**
Gəl, oğlum, gəl, heç qorxma!
-Murad**
Ah, mərhəmət!..
Yoxsa məhv edərlər məni bu saət.
-Səlma**
(Evi göstərərək)
Haydı gir, çapuq bir tərəfdə saxlan;
Allah böyükdür, bir şey olmaz, inan!
-Murad**
Ah, xanım, bir sənsən mənim pənahım;
Mən qərib kimsəyəm, yox bir günahım.
-Səlma**
Haydı gir içəri, gizlən bir yanda;
Təlaş etmə, özünü bil amanda!
-Murad**
(Öz-özünə)
Orxan! Orxan! İştə sənin üzündən.
Qatil oldum...
-Səlma**
Artıq çəkil, durma sən!
-Murad**
Allah razı olsun...
-Səlma**
Tez çəkil, durma!
-Murad**
Ah!
(Deyə içəri girər.)
-Səlma**
Zavallı! Pək çox qorxuyor amma;
Kim bilir! Hansı vicdansız qudurmuş,
Biçarəni məhv etmək istəyirmiş.
Həm qərib, həm kimsəsiz, həm köməksiz...
Bütün dünya toplanıb gəlsə hərgiz,
Allah şahid, mən onu verməm ələ.
İnsaf yoxmu? Səlma ölməmiş hələ!
-Səlim**
(Əlində xəncər, təlaş ilə qoşaraq)
Ah, o xain nerdə? O qatil nerdə?
-Səlma**
Kim? Oğlum!..
-Səlim**
Ah, o miskin, rəzil nerdə?
-Səlma**
Yavrum! Qanpoladdan bir xəbər ver mana!
-Səlim**
Burdan biri qaçmadımı bir yana?
(Əcələ başqa bir tərəfə qoşmaq istər)
-Səlma**
(Qollarından tutub təlaş ilə)
O kim? Nasıl qatil bu?
-Səlim**
Çərkəs Murad...
Orxanın yoldaşı, alçaq bir cəllad!
-Səlma**
Səlim, vaz keç, oğlum! Qaçan qovulmaz.
-Səlim**
Xayır, bir vəhşiyə mərhəmət olmaz.
-Səlma**
Kim kimi öldürmüş? Bir söylə, anlat!
-Səlim**
Sorma, ah, bilməm...
-Səlma**
Nə var, söylə?
-Səlim**
Heyhat!..
Bu bir cinayətdir ki, ağzım, dilim,
Söyləməkdən aciz...
-Səlma**
Ah, Səlim, Səlim!
Hər nə var, aç söylə, anlat həpsini...
-Səlim**
İştə səfil Orxan, vicdansız dəni
Vurulmuş İsmətə; qarşılıq yalnız
Təhqir eyləmiş onu biçarə qız.
Alçaq hərif bundan çox öfkələnmiş,
Qanpoladın gəldiyini öyrənmiş;
Fürsətdir deyə kəsmiş yolu cəllad,
Pusub durmuş yanında İzzət, Murad.
Birdən-birə hər üçü...
-Səlma**
Söylə, söylə!
-Səlim**
Hücum eyləmiş qurşunla, xəncərlə,
Mən qoşaraq qaçırmayıb fürsəti,
Varıb gördüm ki, Orxanı, İzzəti
İlk atəşdə Qanpolad yerə sərmiş,
Hər ikisi parçalanmış, gəbərmiş,
-Səlma**
Südüm halal olsun, oğul, Qanpolad!
Yaxşı, sonra?
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/cavid-ana
More by this author
Pürhəvəs şerə mübtəla bir qız,Nura aşiq sevimli bir yıldız.
Şərq qadınıMən nə idim?Şərqin əzilmiş qadını!
Şeyx SənanOyan, ey piri-xoşdil! Qalq, ayıl bir xabi-rahətdən!Qiyamətdir, qiyamət!.. Qalq, oyan, zevq al bu fürsətdən.
Sevinmə, gülmə, quzum!Sevinmə, gülmə, quzum, kimsənin fəlakətinə;Bu hal, əvət, eyi bir şey deyil, sevinmə, saqın!
Poems by other poets
Yetişdi cana konul, ey nigar, rəhm eylə,Qalıb yolunda gozum intizar, rəhm eylə!
OlarNagahdan atılsa mərd igidə daş,Görmə bir kimsədən, o dostdan olar.
OlmuşamNə saatda gəldim dünya evinə,Şum sitarə bəxti bağlu olmuşam.
Nədən ol büti-pərivəş dəxi bir bu yanə gəlməzNədən ol büti-pərivəş dəxi bir bu yanə gəlməz,Məgər ol xərabə evdən usanıb cəzanə gəlməz?