Səkkizinci şəkil
Cavanşirin sarayı, Cavanşir, Elçin, Zibeydə oturublar. Kütlə də səhnədədir.
Fərid daxil olur.
Fərid
Böyük hökmdar, Bizans hökmdarının elçisi hüzurunuza izn istəyir... Dostluq, ittifaq arzusundadır.
Cavanşir
Ağvana dost kimi gələnlərə gözüm üstə yer var. Düşmən kimi gələnlər isə əzilmiş başdan savayı heç bir şey qazana bilməyəcəklər. Qoy bu xəbəri Sasani sərkərdəsi Bəhram da eşitsin.
Bizans elçisi daxil olur.
Bizans elçisi
Bizans hökmdarının hədiyyəsidir. Hökmdarımız dedi ki, babamın vəsiyyətinə əməl edib əsrimizin ən böyük sərkərdəsi Cavanşirə göndərirəm. (Qılıncı Cavanşirə verir)
Cavanşir
And içirəm, dostlar, gün doğan ölkələrdə asayiş yaratmaq üçün bu qılıncı sədaqətlə oynadacağam.
Qartal
Böyük sərkərdə, Suriyadan, Misirdən, Gürcüstandan da elçilər gəlmişdir.
Cavanşir
Ah, Qartal... Afərin, mənim aslan cəngavərim. Sasanilərə qarşı necə inadla vuruşduğunu mənə söylədilər. Onlara da bir vaxt növbə yetişər. İndi isə əziz qonaqlara sarayın ən gözəl otaqlarını ayırın. Yeni tikilmiş binaları, yeni salınmış meyvə bağlarını, Girdman çayının üzərindəki yeni körpüləri onlara göstərin.
Qartal
Baş üstə... (Gedir)
Cavanşir
Elçin Suriyaya təhsil almağa gedəndə Ağvanın bədxahları bizə dodaq büzürdülər. Lakin yox, mən öz oğluma və bütün vətən övladlarına da Ərəstunu, Əflatunu, Homeri öz dilində oxudacağam. Dünyanın ən gözəl əsərləri Ağvan dilinə çevrilib tez bir zamanda kitab sarayını bəzəyəcəkdir.
Söhrab
Bundan gözəl fikir ola bilərmi?
Cavanşir
İndi isə yollarımız məni düşündürür
Söhrab
Tacirlər üçün bu qədər əziyyət çəkməyin nə mənası var? Böyük hökmdar...
Cavanşir
Yox, Söhrab, yox... Ticarət yolu ölkənin qan damarıdır. Mən istərdim ki, bu yollarla gedib-gələn ticarət karvanları indikindən yüz qat çox olsun. Unutma ki, Girdman ipəyini daşıyan hər bir karvan Misirdən, Bizansdan bizə daha qiymətli şeylər gətirir. Onlar uzaq ölkələrdən bura yeni fikir, yeni düşüncə, yeni elmlər gətirir.
Söhrab
Doğrudur, böyük hökmdar, çox çəkməz ki, sizin gözəl tədbirləriniz sayəsində Ağvan diyarı həqiqi bir cənnətə dönər... Lakin bütün bunlar bizdən min ətək qızıl tələb edir. Xəzinəmiz isə hələlik yoxsuldur.
Cavanşir
Hanı mənim xəzinədarım? Mən qoca Saranı görmək istəyirəm...
Söhrab
O xain zindana salınmışdır...
Cavanşir
Nə üçün? Onun günahı nədir?
Söhrab
Xəzinənin pullarını havaya sovurduğu üçün... Dövlətimizin gücünü azaltmaq istəyən hər bir xainlə belə rəftar edirəm.
Cavanşir
Gedin onu mənim hüzuruma gətirin... Of, sinəmdən ağrı qopdu.
Zibeydə
Gedək, Cavanşir, sən hələ yorğunsan... Gedək dincəl.
Cavanşir
Hələ dayan, Zibeydə. Mən qocanın nə günah işlətdiyini öyrənməliyəm...
Xidmətçi
Sasani sərkərdəsi Bəhram hüzurunuza gəlmək istəyir...
Cavanşir
Kim Bəhram? O vəfasız?
Elçin
O öz səhvini anlayıb peşman olmuşdur, ata...
Cavanşir
Oğlum, Elçin, səhv başqa, xəyanət başqa... Yox, mən onunla üz-üzə gəlmək istəmirəm...
Zibeydə
Cavanşir, əzizim, Bəhrama nifrət bəsləməyə doğrudan da haqqın var. Çünki o, Ağvanın düşmənidir. Lakin sən onunla danışmalısan, sən onu dinləməlisən. Unutma ki, Bəhram böyük bir ölkənin elçisidir.
Cavanşir
Yaxşı, mən bu barədə düşünərəm... (Saranı gətirirlər) Xoş gördük, Saran...
Saran
Cavanşir sərkərdəyə salam... Sevinc yaşları məni boğur, ömrümün son günlərində səni görməyə çox şadam... Boş xəzinədə oturmaqdansa, zindan küncündə çürümək yaxşıdır.
Cavanşir
Mən nəyin yaman, yaxşı olduğunu soruşmuram. Günahın nədir?
Saran
Vəzirimiz Söhrab qala hasarları tikdirmək bəhanəsi ilə məndən qızıl istədi. Mən də verdim, indi isə xəzinəmiz boşdur.
Söhrab
Sən nə danışırsan, qoca? Qala nədir, hasar nədir?
Saran
Böyük hökmdar, göylərin müqəddəs günəşinə and içirəm ki, mənim dediklərimdə zərrə qədər yalan yoxdur.
Söhrab
Sərsəm qoca. Sən öz cinayətini hökmdarımızdan gizlədə bilməzsən... Yaxşısı budur ki, özün etiraf et.
Saran
Mənə indi üç addım qara torpaqdan başqa heç nə lazım deyil.
Söhrab
Sərsəm qoca...
Cavanşir
Söhrab... Saran – xain? 50 ilin sadiq dostu – cani? Gedək, Saran, gedək... Bu dolaşıq düyünü mən özüm açaram...
Cavanşir, Saran və bütün kütlə gedir. Söhrab tək qalır.
Söhrab
Mənəm günahkar, o qocanı tez susdursaydım, indi onun göz yaşları Cavanşirin qəlbini ipək kimi yumşalmazdı. Mən Cavanşirin nəzərində yenə də özümü doğrulda bilərəm. Hələlik əlimdə fürsət vardır...
Qənimət gəlir.
Qənimət
Cavanşir gəldimi?
Söhrab
Hər ikimiz məhv olduq... Artıq heç bir şey bizi ölümdən xilas edə bilməz...
Qənimət
Yenə nə fəlakət üz verdi?
Söhrab
Hanı qızıllar?
Qənimət
Gətirmişəm...
Söhrab
Suss, yavaş, neçə dinar?
Qənimət
Hələlik yüz min dinar...
Söhrab
Hardadır, bəs qalanı?
Qənimət
Sənin evində, qalanını da bir neçə gündən sonra...
Söhrab
Xəncərin itidirmi?
Qənimət
Bu sual nə üçündür?
Söhrab
Cavanşir otaqda təkdir... O dedi ki, yuxu cəngavərin dostudur. Lakin məncə yuxu cəngavərin ən böyük düşmənidir...
Qənimət
Heç bir şey anlamıram...
Söhrab
Bundan gözəl fürsət ələ düşməz...
Qənimət
Mən ona əl qaldıra bilmərəm...
Söhrab
O ölməsə, sən öləcəksən... Əziz bir dostum olduğun üçün xəbərdarlıq edirəm...
Qənimət
Mən onun nəinki dirisinə, heç ölüsünə də yaxın düşə bilmərəm...
Söhrab
Onda özün bil, o bir az əvvəl dedi ki, Qəniməti gətirin, edam edin...
Qənimət
Doğrudanmı?
Söhrab
Bax, o, yatağında uzanmışdır. Arxadan möhkəm bir zərbə kifayətdir... Bu fürsəti əldən buraxma... Bu ölüm yeganə xilas yoludur. Qorxma... qorxma! Mənə inana bilərsən... (Qənimət xəncərini çəkib içəri girir) Aha, indi mən xilas oldum. Cavanşirin nəzərində yalnız bu yolla yüksələcəyəm. Qənimət isə öz əli ilə özünə ölüm qərarı yazdı...
Xəncər əlində qışqıraraq Qənimət geri dönür.
Qənimət
Aman, Cavanşir oyaqmış...
Söhrab
Dayan... Dayan, at yerə xəncəri... (Söhrab qılıncla Qənimətin xəncərini vurub salır)
Cavanşir və saray adamları daxil olurlar.
Cavanşir
Bu nə deməkdir, Söhrab?
Söhrab
Ehtiyatsız dolanırsınız, böyük hökmdar... Ehtiyatsız. Bir dəqiqə belə geciksəydim bu namərd bizi həmişəlik gözü yaşlı qoyacaqdı. Mən indi anladım ki, Sasanilərə hədiyyə aparan bu alçaq imiş...
Cavanşir
Nə alıb satırsan, ipək, yoxsa vicdan...
Qənimət
Mən... mən... Məni aldatdılar... yüz min dinar qızılım özgələrə qismət oldu, Söhrab, bütün xəyanətlərə bais sənsən...
Söhrab
Bu xəncər kimindir? Sual verirəm, bu xəncər kimindir?
Cavanşir
Aparın, bu satqının boynunu öz xəncərilə vurun...
Qənimət
O, xaindir, böyük hökmdar, onun vicdanı ilan zəhərindən də mənfurdur...
Söhrab
Sənin cinayətlərini ulu Tanrı özü də açsaydı, səndən yalnız bu sözləri eşidərdi.
Cavanşir
Aparın...
Qənimət
O, xaindir, o, xaindir... (Qəniməti aparırlar)
Cavanşir
Onu buraya kim buraxmışdır?
Növbətçi
Hökmdarı istəyirəm dedi, mən də vəzirin yanına göndərdim...
Cavanşir
Söhrab, indi sən cavab ver, nə üçün o səni xain adlandırırdı?
Söhrab
Siz buna nə üçün təəccüb edirsiniz, böyük hökmdar? Sizə bəslədiyim sonsuz məhəbbəti düşmənlər xəyanət adlandırırsa, bu məni yalnız sevindirə bilər...
Cavanşir
Bu sui-qəsddə sənin də əlin vardır...
Söhrab
Siz nə danışırsınız, böyük hökmdar...
Cavanşir
Mənim ürəyimi aldatmaq, sən düşünən qədər asan deyildir.
Söhrab
Hökmdarın nifrəti mənim üçün ən böyük cəzadır. (Xəncərlə özünü vurub yıxılır)
Cavanşir
Ölməmişdir. Tez həkim çağırın... Mənim sarayımda əqrəb gizlənmişdir.
Aybəniz (gəlir)
Ah, Söhrab, əziz qardaşım, səni kim bu hala saldı, kim?
Saran
Heç kimdə günah yoxdur, qızım... O özü-özünü vurdu...
Aybəniz
Can qardaş, sən mənim üçün həm ata, həm anasan... Sənsiz mənim bir günüm olmasın...
Cavanşir
Bəlkə mən yanılıram...
Həkimlər gəlirlər.
Zibeydə
Mən əminəm ki, Söhrab sənə xain baxa bilməz. Onun atası Ağvan sarayına düz qırx il sədaqətlə vəzirlik etdi...
Cavanşir
Xəzinəni dağıdan Söhrab deyildimi?
Zibeydə
Xəzinənin qızıllarına xəyanət etsə də, sənə əl qaldırmağa cəsarət etməz...
Cavanşir
Mənim fikrimi sapdırma, Zibeydə... Söhrab mənim gözlərimə düz baxa bilmirdi...
Zibeydə
Ürəyini yoxla... İnsanın zahirinə baxıb aldananlar çox olur...
Söhrab
Mən ölürəm, hamınız bilin ki, mənim ürəyimdə böyük hökmdara qarşı məhəbbətdən başqa heç bir şey yoxdur. Böyük hökmdar, ölkəmizin çətin vəziyyətini nəzərə alaraq qızılları Sarandan alıb ehtiyatla saxladım. Qızıllar mənim evimdədir. Məni bağışla, böyük ata, bunların hamısı hökmdara qarşı bəslədiyim böyük məhəbbətdir...
Cavanşir
O mütləq sağalacaqdır...
Hamı təlaş içində
Pərdə
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/mehdi-huseyn-cavansir-sekkizinci-sekil
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
1**Dənizdə tufan başlanırdı. Külək getdikcə şiddətlənirdi. Səhər çoxdan açılmışdısa da, göy üzü hələ də aydın görünmürdü. Mavi dənizin suları tutqun bir rəngə çalırdı. Dalğalar üzərində ağ köpüklər görünməsəydi, sulara mazut qarışdığını güman etmək olardı. Qaralmış buludlar cənuba doğru axışır, elə bil küləyin təqibindən baş götürüb hara isə qaçışırdı.
AlovDoğruya zaval yoxdur,*Çəksələr min divana.*
Birinci pərdəBirinci şəkilKərim Rəhimlinin evində böyük qonaq otağı. Açıq pəncərələrdən yeni çiçəklənmiş meyvə ağacları görünür. Uzun yemək stolunun üstündə büllur qədəhlər, çəngəl-bıçaq, boşqablar. Evin qulluqçusu Səriyyə tez-tez mətbəxə gedib-gəlir, hər dəfə də kiçik boşqablarda cürbəcür yemək şeyləri və göyərti gətirir. Kərim Rəhimli otaqda fikirli-fikirli var-gəl edərək, papirosunu tüstülədir. Divar saatı axşam saat yeddini vurur. Birdən Rəfiqə gəlir, sağ tərəfdəki qapıdan o biri otağa keçmək istəyəndə Kərim Rəhimli onu görür, sevincək, papirosunu külqabına basaraq, qızının qabağına sarı yönəlir.*
İkinci pərdəÜçüncü şəkilYarımqaranlıq küçə. Əmin Bəxtiyarov təkdənbir arxasına baxa-baxa gedir, Əsmər onun ardınca gəlir.*