Çadra və papaq
Çadra məsələsi bir kiçik məsələdir: çadranı başa salmaqla salmamaqda bir o qədər fərq yoxdur. Biz deyə bilmənik ki, çadrasız gəzən arvadlar çadra örtən arvadlardan həyasızdırlar, ya həyalıdırlar və habelə demək olmaz çadra örtmək arvadı həyasızlıqdan təmin edir, ya təmin etmir. Həyalı arvad çadrasız da gəzə bilər, çadralı da gəzə bilər; həyasız arvad çadrasız da gəzə bilər, çadralı da gəzə bilər. Burada ancaq tək bircə təfavüt vardır: o təfavüt də budur ki, çadra qədim vəhşi zəmanələrin yadigarıdır, onunçün də bir arvadın başında çadra görəndə keçmişlərdə vəhşi və yırtıcı insanların əsri yada düşür.
Amma, papaq məsələsi bam-başqa bir məsələdir. Burada dəxi bir vəhşilik və yırtıcılıq söhbəti yoxdur; fikir verməli məsələlərin biridir.
Aya biz papağı tulluya bilərikmi?
Mən elə qanıram ki, bir belə sualı bir kəsə vermək olmaz və buna oxşar ki, küçədə birinə rast gələndə ona deyəsən ki, “gəl biqeyrət ol”.
Sözümün əsil mənası budur ki, dünyada bizdən də başqa çox millətlər var. Onlar, doğrudur, dəmir yol və aeroplan icad edənlərdir və hələ kürreyi-ərzdən aya kimi qalxmaq üçün yol tapanlardır, amma Allah da şahiddir ki, o millətlərin cümləsi ayaq üstə bövl edənlərdir.
İkinci nöqtə budur ki, burada qeyrət mülahizəsi də gərək nəzərə alına. Papaq biz müsəlmanların qeyrətinin əlamətidir. Və sizi inandırıram ki, dünyada papaqsız yaşayan tayfaların içində bir nəfər də qeyrətli insan tapa bilməzsən. Bizlərdə bu bir zərb-məsəl kimidir ki, həmişə qorxaq kişilərimizə bizlərdə belə deyirlər:
– Ədə, bəs, sən niyə o papağı başına qoymusan?
Və həmişə bir kişini cürətsizliklə töhmətləndirəndə biz ona belə deyirik:
– Adə, biqeyrət, bir yolluq başına çarşab ört, daha niyə o papağı gəzdirib adını kişi qoymusan!.
Və bunlar hələ səhldir. Bəlkə bunlar yenə ötüşüb keçər; bəs, sən buna nə deyirsən ki, bir ağılsız müsəlman gedə papağı tulluyub, başına bir “kepqa” və bir “şlyapka” qoya. Bir insafnan de görüm o qabağı qanadlı rus şlyapası ilə namaz qılanda səcdəyə gedib alını möhürə sürtmək olarmı? Məgər şlyapanın qabağındakı qanad qoyur ki, alın mübarək möhürə dəysin? Eləcə saatda bir “şlyapka” yerə düşəcək.
İndi gəl yomiyyə namazını və neçə yüz rükət vacibi, sünnəti namazlarını qıl görüm. Hələ gecə-gündüz altı yüz on dörd rükət nafilə namazı sənə peşkəş olsun.
Bəs, qardaşım, bunların hamısını mülahizə eləmək lazımdır, ya yox?
Əlbəttə, lazımdır.
Molla Nəsrəddin
“Molla Nəsrəddin”, 25 oktyabr 1928, №43
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/memmedquluzade-cadra-ve-papaq
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
İngiltərə vaizi ser Deterdinq öz moizələrinin birində irad edirmiş ki, dünyada neft iki qismdir: bir qismi murdar və bir qismi pakdır.Vaizin mülahizəsincə murdar neftlərin cərgəsinə Şuralar nefti də daxildir.
Allah var, yaxud çəki daşlarıHər kəs desə “allah yoxdur” – bil ki, yalan deyir. Axı insanın ağlı var; bəs bu dünyanı kim yaradıb?Hələ dəlili-əqli kənarda qalsın: bəs yüz iyirmi dörd min peyğəmbərə nə deyirsən ki, bunlar hamısı bir-birinin dalıyca Allahın varlığını təsdiq ediblər?
“Kusi-rehlət”Oktyabr inqilabı bayramı münasibətilə*Xəcil onkəs ki, rəft kar nəsaxt,
Şura qadınlarıOktyabr ayının ikisində, Bakıda şura qadınlarının və zəhmətkeş qadınların bir böyük yığıncağını gördüm.Və hamısını üzü açıq gördüm.
Poems by other poets · Satire
Ay Baba, bir bax gör mənim başıma nə zorba iş gəlmişdir. Neçə ilbundanqabaq filan əfəndi filan əfəndi ilə ağız-ağıza verib “hürriyyətinisvan”,– deyə
Ağbaşlar içtimainin qətnaməsiŞükr-lillah almışıq hürriyyəti bundan sora,Saxlamaq bu əski ruhaniyyəti bundan sora.
İnsan vəzifəni bəzəsin gərəkOturub dörd divar arasında sən –Yüz yerə zəng vurub əmrlər verdin.
Üç ildən əfzundur iki fərzəndimÜç ildən əfzundur iki fərzəndimSürülüb qürbətə, dağılıb kəndim.