Iqbalnama, chapter 42
What is a masnavi?
Masnavi: a long poem in self-rhyming couplets, usually an epic or a tale.
مغنی دلم سیر گشت از نفیربرآور یکی ناله بر بانگ زیر
Müğənni, yorubdur bəm səslər məni,Zil üstə qaldır sən indi naləni!
مگر نالهٔ زیرم آید به گوشازین نالهٔ زار گردم خموش
Bəlkə o zil səsin ucalan zamanQurtara ürəyim bu ahü zardan.
سکندر چو زین کنده بگشاد بندبرافکند بر حصن گردون کمند
Açdı ayağından İskəndər bəndi,Göylər qalasına atdı kəməndi.
همه فیلسوفان درگاه اودر آن پویه گشتند همراه او
Onun sarayının filosoflarıÜz tutdu o gedən mənzilə sarı.
ارسطو چو واماند از آن آفتاباز ابر سیه بست بر خود نقاب
Ərəstu görəndə batıb afitab,Bağladı üzünə buluddan niqab,
سیاهی بپوشید و در غم نشستچو وقت آمد او نیز هم رخت بست
Qaralar geyindi, matəm saxladı,Səfər boxçasını o da bağladı.
ز سرو سهی رفت بالندگیطبیعت درآمد به نالندگی
Onun uca sərvi soldu, saraldı,Başının üstünü xəstəlik aldı.
نشستند یونانیان گرد اوز استاد او تا به شاگرد او
Eşidib ustadlı, şagirdli - kim var.Yığıldı başına o yunanlılar.
چو دیدند کان پیک منزلشناسبه منزل شود بی رقیبان پاس
Gördülər ki, yolu yaxşı tanıyanƏrəstu yoluna tək olur rəvan.
خبر بازجستند از آن هوشمندکه پیدا کن احوال چرخ بلند
O huş sahibinə sual verdilər,Göyün sirlərindən tutdular xəbər:
بگو تا چه جوهر شد این آسمانکزو دور شد هر کسی را گمان
"De, nədən yaranıb uca asimanKi, bəşər xəyalı uzaqdır ondan?"
شتابنده راه دیگر سرایچنین گفت کایزد بود رهنمای
Səfərə tələsən xəstə Ərəstu:"Allah yaxşı bilir, - söylədi - bunu.
بسی رهبری بر فلک ساختمبدین دل که من پرده بشناختم
Şərh edib bir xeyli zamandan bəri,Sanırdım, bilirəm mən bu sirləri.
چو خواهم شد اکنون به بیچارگیدرین ره نبینم جز آوارگی
İndi acizliklə burdan köçərkənGördüm ki, heç bir şey bilmirmişəm mən.
جهان فیلسوفِ جهان خوانَدَمرصد بند هفت آسمان دانَدَم
Dünya filosofu adlandıraraq,Məni rəsədbilən sayırlar nahaq.
جهان مدخل از دانش آراستمنبشتم درو هر چه میخواستم
Yazdım bildiyimi "Cahanmədxəl"ə,Bəzədim, süslədim onu elm ilə.
همه در شناسایی اخترانفرو گفته احوال گردون در آن
Göyün, ulduzların sirri haqqındaÇox şeylər kəşf edib göstərdim onda.
کنون کز یقین گفت باید سخنرها کن رصد نامههای کهن
İndi, doğrusunu söyləsəm əgər,Boş şeydir o köhnə rəsədnamələr.
به یزدان پاک ار مرا آگهیستکه این خوان پوشیده پر یا تهیست
And olsun allaha, mən də bilmərrəBilmirəm doludur, boşdur bu süfrə!"
سخن چون بدینجا رسانید سازسخنگوی مرد از سخن ماند باز
Ərəstu bu qədər söyləyə bildi,Söz bura çatanda nitqi kəsildi.
بپالود روغن ز روشن چراغبفرمود کارند سیبی ز باغ
Yağ tamam qurtardı yanar çırağdan,Əmr etdi bir alma dərsinlər bağdan.
به کف برنهاد آن نوازنده سیببه بویی همیداد جان را شکیب
O gözəl almanı qoxlar-qoxlamazCanı rahatlandı, dincəldi bir az.
نفس را چو زین طارم نیل رنگگذرگه درآمد به دهلیز تنگ
Fələyin hökmüylə gəlib zamanı,Nəfəsi tutulub çıxanda canı,
بخندید و گفت الرحیل ای گروهکه صبح مرا سر برآمد ز کوه
Gülərək dedi ki: "Siz olun agah,Köçürəm, qarşımda açılır sabah.
ز یزدان پاک آمد این جان پاکسپردم دگر ره به یزدان پاک
Bu canı pak allah vermişdi mənə.Pak olan allaha qaytardım yenə..."
بگفت این و برزد یکی باد سردبرآورد گردون ازو نیز گرد
Bunu deyib susdu bir ah çəkərək,Onun da tozunu sovurdu fələk.
چو بگذشت و بگذاشت آسیب رابه یاران بینداخت آن سیب را
Atdı o almanı yoldaşlarına.Göz yumdu bu əzab, qəm dəryasına...
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/nizami-iqbalname-42
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
On Wednesday, from the blossom of the sun when turquoise-hued the blackness of the sphere.The king, (sun-like) in world-illuming power, in triumph sphere-like, dressed in turquoise-blue.
The Seven Beauties, chapter 31A happy day is Thursday, and ascribed to Jupiter in its auspiciousness.When early dawn diflmsed the scent of musk, (and) sandal-braying earth burnt aloes-wood,
The Seven Beauties, chapter 32On Friday when this willow arched and high whitened (its) mansion through the (rising) sun,The king adorned with ornaments of white, went forth in pride and joy to the White Dome.
The Seven Beauties, chapter 33Saturn and Jupiter in aspect trine, the sun from Pisces then in Aries;The verdure, Khizr-like, found youth again, the springs of water (too) renewed their life.
Poems by other poets
Barilahim qismət etmişYaxşı yoldaşlan məni,
Piri-meyxanayə bax, Cəmdə nə var Keydə nə varPiri-meyxanayə bax, Cəmdə nə var Keydə nə var?Bəxşişə seyr elə, Hatəmdə nə var, Teydə nə var?
Xoş xəbərdimiAğrın alım, namə, söylə eşidim,Bizə gətirdiyin xoş xəbərdimi?
Ata və oğulO ğ u l – Ay dədə, qoy məktəbə gedim,Məktəbə, orda elm oxum.