The Seven Beauties, chapter 6
What is a masnavi?
Masnavi: a long poem in self-rhyming couplets, usually an epic or a tale.
آنچه او هم نو است و هم کهن استسخن است و در این سخن، سخن است
زآفرینش نزاد مادرِ کُنهیچ فرزند خوبتر ز سخُن
تا نگویی سخنوران مُردندسر به آب سخن فرو بردند
چون بری نام هر کهرا خواهیسر برآرد ز آب چون ماهی
سخنی کاو چو روح بیعیب استخازن گنجخانهٔ غیب است
قصهٔ ناشنیده او داندنامهٔ نانبشته او خواند
بنگر از هرچه آفرید خدایتا ازو جز سخن چه ماند به جای؟
یادگاری کز آدمیزاد استسخن است آن دگر همه باد است
جهد کن کز نباتی و کانیتا به عقلی و تا به حَیوانی
باز دانی که در وجود، آن چیستکهابدالدهر میتواند زیست
هر که خود را چنانکه بود شناختتا ابد سر به زندگی افراخت
فانی آن شد که نقش خویش نخواندهرکه این نقش خواند، باقی ماند
چون تو خود را شناختی بهدرستنگذری گرچه بگذری ز نخست
وآنکسان کز وجود بیخبرندزین در آیند و زان دگر گذرند
روزن بیغبار و در بیدودکس نبیند در آفتاب، چه سود؟
هست خشنود هر کس از دل خویشنکند کس عمارت گِل خویش
هرکسی در بهانه تیزهُش استکس نگوید که دوغ من ترش است
بالغانی که بُلغهای کارندسر به جذر اصم فرو نارند
صاحب مایه دوربین باشدمایه چون کم بود چنین باشد
مرد بامایه را گر آگاه استشحنه باید، که دزد در راه است
خواجه چین که نافه بار کندمشک را ز انگژه حصار کند
پر هدهد به زیر پر عقابگوی برد از پرندگان به شتاب
ز آفت ایمن نیاند نامورانبیخطر هست کار بیخطران
مرغ زیرک به جستجوی طعامبه دو پای اوفتد همی در دام
هرکجا چون زمین شکمخواریستاز زمین خورد او شکمواریست
با همه خورد و برد ازین انبارکم نیاید جوی به آخر کار
جو به جو هرچه زو ستانی بازیک به یک هم بدو رسانی باز
شمعوارت چو تاج زر بایدگریه از خنده بیشتر باید
آن مفرّح که لعل دارد و دُرخنده کم شدهست و گریه پر
هر کسی را نهفته یاری هستدوستی هست و دوستداری هست
خِرد است آن کزو رسد یاریهمه داری اگر خرد داری
هرکه داد خرد نداند دادآدمیصورت است و دیو نهاد
وان فرشته که آدمی لقب استزیرکانند و زیرکی عجب است
در ازل بود آنچه باید بودجهد امروز ما ندارد سود
کار کن زانکه بِه بود به سرشتکار و دوزخ، ز کاهلی و بهشت
هرکه در بند کار خود باشدبا تو گر نیک نیست بد باشد
با تن مرد بد کند خویشیدر حق دیگران بداندیشی
همتی را که هست نیکاندیشنیکویی پیشه نیکی آرد پیش
آنچنان زی که گر رسد خارینخوری طعن دشمنان باری
این نگوید سر آمد آفاتشوان نخندد که هان مکافاتش!
گرچه دست تو خود نگیرد کسپای بر تو فرو نکوبد بس
آنکه رفق تواش به یاد بودبه از آن کز غم تو شاد بود
نان مخور پیش ناشتا مَنِشانور خوری جمله را به خوان بنِشان
پیش مفلس زر زیاده مسنجتا نپیچد چو اژدها بر گنج
گر بود باد باد نوروزیبه که پیشش چراغ نفروزی
آدمی نز پی علف خواریستاز پی زیرکی و هشیاریست
سگ بر آن آدمی شرف داردکه چو خر دیده بر علف دارد
کوش تا خلق را به کار آییتا به خُلقت جهان بیارایی
چون گل آن به که خوی خوش داریتا در آفاق بوی خوش داری
نشنیدی که آن حکیم چه گفت؟«خواب خوش دید هرکه او خوش خفت»
هرکه بدخو بود گه زادنهم برآن خوست وقت جان دادن
وانکه زاده بود به خوشخوییمردنش هست هم به خوشرویی
سختگیری مکن که خاک درشتچون تو صد را ز بهر نانی کشت
خاک پیراستن چه کار بود؟حامل خاک، خاکسار بود
گر کسی پرسدت که دانش پاکز آدمی خیزد آدمی از خاک
گو گلاب از گل و گل از خارستنوش در مهره مهره در مارست
با جهان کوش تا دغا نزنیخیمه در کام اژدها نزنی
دوستی ز اژدها نشاید جستکهاژدها آدمی خورد به درست
گر سگی خود بود مرقعپوشسگدلی را کجا کند فرموش؟
دوستانی که با نفاق افتنددشمنان را هم اتفاق افتند
چون مگس بر سیه سپید خزندهردو را رنگ برخلاف رزند
به کز این رهزنان کناره کنیبر خود این چار بند پاره کنی
در چنین دور کهاهلِ دین پستندیوسفان گرگ و زاهدان مستند
نتوان برد جان مگر به دو چیزبه بدی و به بدپسندی نیز
حاش لله که بندگان خدایاین چنین بند بر نهند به پای
از پی دوزخ آتش انگیزندنفط جویند و طلق را ریزند
خیز تا فتنه زیر پای آریمشرط فرمانبری به جای آریم
به جوی زر، نیازمندی چند؟هفت قفلی و چاربندی چند؟
لاله را بین که باد رخت ربوداز پی یک دو قلبِ خونآلود
چو درمنه درم ندارد هیچباد در پیکرش نیارد هیچ
گنج بر سر مشو چو ابر سفیدپای بر گنج باش چون خورشید
تا زمینی کز ابر تر گردداز زمینبوسِ تو به زر گردد
کیسهٔ زر بر آفتاب فشانسنگ در لعل آفتاب نشان
تو به زر چشمروشنی و بهدستچشم روشنکنِ جهان خرد است
زر دو حرف است هردو بیپیوندزین پراکنده چند لافی چند؟
دل مکن چون زمین زر آگندهتا نگردی چو زر پراگنده
هر نگاری که زر بوَد بدنشلاجوردی رَزَند پیرهنش
هر ترازو که گِردِ زر گرددسنگسارِ هزار دَر گردد
کرده گیرت به هم به بانگی چنداز حلال و حرام دانگی چند
آمده لاابالییی بُردهسیمکُشْ زنده، سیمکِشْ مرده
زر به خوردن مفرح طربستچون نهی، رنج و بیم را سببست
آنکه خود را ز رنج و بیم کُشیزر پرستی بوَد نه سیم کُشی
ابلهی بین که از پی سنگیدوست با دوست میکند جنگی
به که دل زان خزانه برداریکه ازو رنج و بیم برداری
تشنه را کی نشاطِ راه افتد؟کی زید گر در آبِ چاه افتد؟
آنچ زو بگذرد و بگذاریچند بندی و چند برداری؟
خانه دیو شد جهان، بشتابتا نگردی چو دیو خانهخراب
خانهٔ دیو دیوخانه بودگر خود ایوانِ خسروانه بود
چند حمالیِ جهان کردن؟در زمین حملِ زر نهان کردن؟
گر سه حمال کارگر داریچار حمال خانهبر داری
خاک و بادی که با تو مختلفستخاک بیالف و باد بیالفست
خار کز نخل دور شد تاجشبه که سازند سیخ تُتماجش
آری آنرا که در شکم دهلستبرگ تتماج به ز برگ گلست
به که دندان کنی ز خوردن پرتا گرامی شوی چو دانه در
شانه کو را هزار دندان استدست در ریش هر کسی زآن است
تا رسیدن به نوشداروی دهرخورد باید هزار شربت زهر
بر در این دکان قصابیبی جگر کم نوالهای یابی
صد جگر پاره شد به هر سوییتا در آمد پهی به پهلویی
گردن صد هزار سر بشکستتا یکی گرده ران ز گردن رست
آن یکی پا نهاده بر سر گنجوین ز بهر یکی قراضه بهرنج
نیست چون کار بر مراد کسیبیمرادی به از مراد بسی
هر مرادی که دیر یابد مَردمژده باشد به عمر دیر نورد
دیر زی به که دیر یابد کامکز تمامیست کار عمر تمام
لعل کهاو دیر زاد دیر بقاستلاله کآمد سبک سبک برخاست
چند چون شمع مجلس افروزی؟جلوه سازی و خویشتن سوزی؟
پای بگشای ازین بهیمی سُمسر برون آر ازین سفالین خم
از سرْ این شاخِ هفتبیخ بزنوز سُمْ این نعلِ چارمیخ بکن
بر چنین چاه بوریا بر سرمرده چون سنگ و بوریا مگذر
زنده چون برق میر تا خندیجان خدایی به از تنومندی
گر مریدی چنانکه رانندتبر رهی رو که پیر خوانندت
از مریدانْ بیمراد مباشدر توکل کماعتقاد مباش
من که مشکلگشای صد گرهمدهخدای ده و برون دهم
گر درآید ز راه مهمانیکیست کاو در میان نهد خوانی
عقل داند که من چه میگویمزین اشارت که شد چه میجویم
نیست از نیستی شکست مراگله زآنکس که هست هست مرا
ترکیام را در این حبش نخرندلاجرم دوغبای خوش نخورند
تا در این کوره طبیعت پزخامییی داشتم چو میوه رز
روزگارم به حصر می میخوردتوتیاهای حصر می میکرد
چون رسیدم به حد انگوریمیخورم نیشهای زنبوری
می که جز جرعه زمین نبودقدر انگور بیش ازین نبود
بر طریقی روم که رانندملاجرم آب خفته خوانندم
آب گویند چون شود در خوابچشمهٔ زر بود نه چشمهٔ آب
غلطند آب خفته باشد سیمیخ گواهی دهد بر این تسلیم
سیم را کی بود مثابت زر؟فرق باشد ز شمس تا به قمر
سیم بی یا ز مس نمونه بودخاصه آنگه که باژگونه بود
آهن من که زرنگار آمددر سخن بین که نقرهکار آمد
مرد آهن فروش زر پوشدکهآهنی را به نقره بفروشد
وای بر زرگری که وقت شمارزرش از نقره کم بود به عیار
از جهان این جنایتم سخت استکز هنر نیست دولت، از بخت است
آن مُبَصّر که هست نقدشناسنیم جو نیستش ز روی قیاس
وآنکه او پنبه از کتان نشناختآسمان را ز ریسمان نشناخت
پُر کتان و قصب شد انبارشزر به صندوق و خز به خروارش
چون چنین است کار گوهر و سیماز فراغت چه بُرد باید بیم؟
چند تیمار ازین خرابه کشیمآفتابی در آفتابه کشیم
آید آواز هر کس از دهلیزروزی آواز ما برآید نیز
چون من این قصه چند کس گفتندهم در آن قصه عاقبت خفتند
واجب آن شد که کار دریابمگر نگیرد، چو دیگران خوابم
راهرو را بسیچِ ره شرط استتیز راندن ز بیمگه شرط است
میروم من خرم نمیآیدخود شدن باورم نمیآید
آنگه از رفتنم خبر باشدکهآشیانم برون در باشد
چند گویای بیخبر بودن؟دیده در بسته در بر آمودن؟
یک ره از دیدهها فرامش باشمحرم راز باش و خامش باش
تا بدانی که هر چه میدانیغلطی، یا غلط همیخوانی
پیل بفکن که سیل ره کندستبیلکی های چرخ بین چندست
خاک را پیل چرخ کرده مغاکبه چنین پیل گل ندارد باک؟
بنگر اول که آمدی ز نخستزآنچه داری چه داشتی به درست؟
آن بری زین دو پیلِ ناوردیکهاولین روز با خود آوردی
وام دریا و کوه در گردنبا فلک رقص چون توان کردن؟!
کوش تا وام جمله باز دهیتا تو مانی و یک ستور تهی
چون ز بار جهان نداری جودر جهان هرکجا که خواهی رو
پیش ازانت فکند باید رختکهافسرت را فرو کشند از تخت
روز باشد که صد شکوفه پاکاز غبار حسد فتد بر خاک
من که چون گل سلاح ریختهامهم ز خار حسد گریختهام
تا مگر دلق پوشی جسدمطلق ریزد بر آتش حسدم
ره در این بیمگاه تا مردناین چنین میتوان به سر بردن
چون گذشتم ازین رباط کهنگو فلک را هرآنچه خواهی کن
چند باشی نظامیا دربندخیز و آوازهای برآر بلند
جان درافکن به حضرت احدیتا بیابی سعادت ابدی
گوش پیچیدگان مکتبِ کنچون در آموختند لوح سخن
علم را خازن عمل کردندمشکل کاینات حل کردند
هرکسی راه خوابگاهی رفتچون که هنگام خوابش آمد خفت
Sözdür həm təzə şey, həm də köhnə şey,Sözdən bəhs edilir zaman-zaman hey.
Varlığın anası doğmamış, inan,Sözdən gözəl övlad, şahiddir cahan.
Ruh kimi təmiz söz oldu gövhəriHatif xəznəsinin əzəldən bəri.
Söz verər bakirə hekayətləri,Təzə namələri, rəvayətləri.
Tanrı yaratmışsa hər nə, yaxşı bax,Sözdən başqa bir şey yaşamayacaq.
İnsanın qalacaq sözü yadigar,Yeldir yerdə qalan başqa hər nə var.
Sən çalış yaxşıca öyrən dünyanı,Bəşəri, bitkini, daşı, heyvanı.
Qalacaq əbədi nə şey dünyadaÖyrən günlərini vermədən bada.
Kim ki öz-özünü düşmüşdür başa,Ona ölüm yoxdur, o ölməz haşa.
Nəqşini bilməyən fanidir, fani,Baqi say bu nəqşi bilən insanı.
Tanısan özünü, köçsən cahandan,Yenə bu dünyada yaşayacaqsan.
Özündən hər kim ki, deyil xəbərdar,Bir qapıdan girər, birindən çıxar.
Qapı tüstüsüzdür, pəncərə tozsuz,Günəşə bir baxan tapılmaz əfsus.
Heç kəs öz könlünə tutmayır irad,Odur, varlığını eləməz abad.
Bəhanəyçin baxar hər kəs yanına,Heç kəs turş söyləməz öz ayranına.
O kəs ki ömrünü həsr etmiş elmə,Baş əyməz heç zaman cəzri-əsəmmə.
Bilikli adamlar uzağı görər,Cahilin zəhməti hədərdir, hədər.
Bilici tacirlər çıxarkən yolaQorucu götürər, salar sağ-sola.
Nafə yükləyəndə hər çinli əttarÇəkər yapışqandan ona bir hasar.
Şinabub olarsa düçar qartalaUçmaqda quşları tez qoyar dala.
Adlı-sanlılara bəla üz verər,Yetməz xətərsizə əsla bir xətər.
Zirək quş yem üçün atılar-düşər,Nəhayət ayağı tora ilişər.
Gözü torpaq kimi ac olan gərəkBilsin yeyər ancaq bir qarın çörək.
Nə qədər yesələr yer anbarından,Əskilməz bir arpa onun varından.
Arpa-arpa ondan yığan, ey insan,Yenə də dünyaya qaytaracaqsan.
Şam kimi xoşlarsan gər qızıl tacı,Gülsən də ağlarsan hey acı-acı.
Müfərrihdəki var yaqut ilə dürr,Dolu ağlayışdır, az bir gülüşdür.
Hamının yoldaşı, gizli yarı var,Dostu var, bir yaxın havadarı var.
İnsana arxadır onun kamalı,Ağıldır hər kəsin dövləti, malı.
Kim ki yetişmədi ağıldan bara,Oxşar insansifət əjdahalara.
İnan, zirək adam mələkdir, mələk,Zirəklik gözəldir, əcəbdir gerçək.
Yazılmış alnına hər şey əzəldən,Cəhd eyləsən belə, nə gələr əldən?
Hər halda sən çalış, həyat əməkdir,Cənnət kahilliyi nəyə gərəkdir?
Kim qayğı bəsləsə öz əməyinə,Özgəyə pis baxsa, o pisdir yenə.
Hər kim beləsiylə aşna, yar olar,Özgələrə qarşı bədəfkar olar.
Kimin ki, qəlbində vardır hümməti,Onun da yaxşılıq olur neməti.
Çalış, ayağına tikan batsa da,Tənə bəhanəsi olmasın yada.
Bu deməsin: ömrün yetibdir başa,O gülməsin: başın dəyibdir daşa.
Əl tutmasa belə, kömək etməsə,Gülməsin zavallı halına kimsə.
Yaxşıdır qəminə güləndən, barıYadında saxlayan yaxşılıqları.
Acgözün yanında yemə gəl çörək,Yesən, çağırasan süfrənə gərək.
Müflisin önündə əl atma zərə,Sarınar xəznənə, dönər əjdərə.
Yaz yeli olsa da ürəyə dayaq,Sönər, qarşısında yandırma çıraq.
İnsan yem dalınca qaçmasın gərək,Quşdan ayıq olsun, zirəkdən zirək.
Köpək eləsindən yaxşıdır, düzü,Ki, hey eşşək kimi otdadır gözü.
Çalış öz xalqının işinə yara,Geysin əməlindən dünya zərxara.
Xoş ətirlər saçmaq istəyən adamGültək xoşxasiyyət olmalı müdam.
O aqil nə deyib bilmirsən məgər:"Rahat yatan yaxşı yuxular görər".
Bədxislət doğulub hər kim anadan,Ölər o xislətdə, gedər binadan.
Kim gəlsə dünyaya xoşxislət, xoşhal,Tərk edər dünyanı yenə o minval.
Tutma bir çörəkçün möhkəm cahanı,Öldürmüş sən kimi o çox insanı.
Torpaq vücuduna vurma min bəzək,İnsana qum kimi sadəlik gərək.
Kim desə pak duyğu insandan doğar,İnsan da torpaqdan hər zaman doğar,
De ona: "Gül ki var, yeri tikandır,Möhrənin məkanı şahmar ilandır".
Çarpış dünya ilə şiri-nər kimi,Yoxsa udar səni o, əjdər kimi.
İnsan əjdahadan dostluq gözləyər?O, yalnız adamı parçalar, yeyər.
Köpək girsə belə dərviş cildinə,Köpəkdir, köpəkdir, köpəkdir yenə.
Bir dost ki, dost ilə hey nifaq eylər,O, demək, düşmənlə ittifaq eylər.
Milçək ki hər yana qonur uçaraqAğı qara eylər, zil qaranı ağ.
Bu quldur tayfadan çəkil kənara,Doğra bu dörd bəndi, et para-para.
Bir yerdə ki, düşə hörmətdən dindar,Zahid sərxoş olur, Yusif canavar.
Can qurtarmağa var indi iki yol:Ya pisliyi bəyən, ya pis adam ol.
Ancaq görməz rəva, həqiqi bəndəKi, düşsün ayağı belə kəməndə.
Cəhənnəm qalamaz belə bəndələr,Neft arayıb təlqi tökməzlər hədər.
Qalx, əzək başını bu fitnənin biz,Məhv eyləyək tamam, bu - vəzifəmiz.
Bəs deyil baş əydin pula, qızıla -Saldın dörd düyünə, yeddi qıfıla?
Yel, qızıldan ötrü, yaxşı nəzər sal,Gör necə eylədi laləni pamal.
Çayır ki yoxsuldur, ona dəyməyir,Onu məhv etməyir, əsla əyməyir.
Gəzmə ağ buludtək başında xəznən,Ayaqla xəznəni günəş təki sən.
Torpaq ki buluddan rütubət çəkər,Öpsə ayağını, dönüb olar zər.
Eylə qızılları günəşə şabaş,Uyma, gün ləlinin başına vur daş.
Qızılı saymaqda, bil ki, səhvin var,Dünyanın gözünü ağıl parladar.
Zər birləşməz iki hərfdir, gerçək,Birləşsinlər deyə nədir bu əmək?
Qızılla doldurma könlü yer kimi,Yoxsa dağılarsan sən də zər kimi.
Sarılıq azarı tutsa bir gözəl,Laciverdi köynək geyər əlbəəl.
Bir tərəzi çəksə qızıl cağbacağ,Minlərlə qapıdan olar daş-qalaq.
Hay-küydən qoparıb guya, et xəyal,Yığdın az-çox qızıl, haram, ya halal,
Bir qayğısız gəlib xəlvəti çalmış,Qızıl yığan ölmüş, oğrusa qalmış.
Qızıl xərclənəndə işrət gətirər,Saxlansa əziyyət, heybət gətirər.
Kim qızıldan ötrü ölür boş yerə,Demək, o sitayiş eyləyir zərə.
Bax bir əbləhlərə, vurulub qaşa,Dost dostla gör necə girir savaşa.
Bir xəznə ki, ancaq cəfa naxşıdır,Ondan üz çevirmək daha yaxşıdır.
Çoxmu hambal olub bu dünyaya sənYerdə qızıl yükü gizlədəcəksən?
Üç işlək qəhrəman, qoç hambalın var,Dördüsə evini eylər tarü-mar.
Səninlə zidd olan torpaqla küləkƏlifsiz yazılan xak və bad demək.
Xurma ağacına tac olan tikanAynısa, fərqi yox onun maşadan.
Tutar qarınqulu çox əziz hər anXingal yarpağını gül yarpağından.
Öz tamah dişini çıxart, at yerə,Ta ki, oxşayasan əziz gövhərə.
Daraq olmasaydı mindişli, bəli,Xalqın saqqalında gəzməzdi əli.
Bir can dərmanına çatmaqçün, əlbət,İçilər min kərə zəhərli şərbət.
Qəssab dükanının ağzında hanıPay alan, içmədən bir ciyər qanı?
Yüz ciyər doğranır parçalanaraq,Ta ki, bir böyürdə qat bağlasın yağ.
Bir girdəbudlunun şişsin peysəriDeyə, yüz min boyun qanrılır geri.
Bu - xəznə başına qoymuşdur ayaq,O - bir zərrə qızıl tapmaz heç sayaq.
Kimin muradınca olur bu işlər?Muradsız yaşamaq hər şeyə dəyər.
Kim tapsa gec murad, onu sal başa,Müjdə ver, de ki, o dolacaq yaşa.
Çox yaşar murada gec yetən adam,Murada yetincə ömr olur tamam.
Ləl çox gec doğur, ömrü çox olur,Lalə tez göyərir, tez də yox olur.
Məclis nurlandırdın şam kimi yetər,Yandırma özünü, satma cilvələr.
Bu şəhvət bəndindən ayağını çək,Başını bu küpdən çıxart, bir görək.
Başdan yeddi kökü kəsib atmalı,Ayağından çıxart dörd mıxlı nalı.
Həşəmlə örtülü quyu üstündənHəsir ya daş kimi ölü keçmə sən.
Şimşəktək diriykən öl ki, güləsən,Candır əsil həyat, nə lazım bədən?
Çəkilsən qabağa bir mürid, deyə,Elə get olasan mürşüd dəstəyə.
Bəzi müridlər tək olma bimurad,Bəslə təvəkkülə daim etiqad.
Hər zaman yarardım müşküldə, darda,Mən kəndxuda qaldım kənddən kənarda.
Çıxıb qarşılayan qərib mehmanı,Süfrə açan hanı, su verən hanı?
Ağıl, nə deyirəm anlayar məni,Nələr axtarıram, o duyar məni.
Mənim şikayətim yoxluqdan deyil,Ondandır, ondandır, bunu sən də bil.
Almaz türklüyümü həbəş ölkəsi,Olmuş xoş dovğadan məhrum cümləsi.
Bir zaman vardı ki, qoraydım, kaldım,Onda sevilirdim, elə bil baldım.
Məni budağımdan ayırardılar,Suyumdan tutiya qayırardılar.
Onda ki, üzümtək kamala doldum,Arı neştərinə nişanə oldum.
Şərabı torpağa töksələr hədər,Üzümün qiyməti puç olar gedər.
Nə sayaq sürdülər, yeridim, eləYatmış su - ad qoyub, saldılar dilə.
Deyirlər, məsəldir xalq içində bu,Qızıl çeşməsidir yatsa əgər su.
Yatmış su gümüşdür, demə zər ona,Buz belə şahidlik eyləyir buna.
Gümüşü buz ilə qızılın, zərinAyla günəş qədər fərqi var dərin.
Simi "yey"siz əgər qoysan baş-ayaq,Çevrilər mis olar o gümüş ancaq.
Sözləri zər kimi işlədim hər an,Gümüş qiymətinə olmadı alan.
Özgələr dəmiri satır gümüşə,Qızıla bürünüb gəzir həmişə.
Vay o zərgərə ki, tapmaz müştəri,Gümüş qiymətinə getməyir zəri.
Bu cinayət mənə çox eyləyir kar,Hünərlə yox, bəxtlə qazanılır var.
Sərraf ki, hər şeyə qiymət verəndir,Yoxdur bir arpası bu gün nədəndir?
Pambıqla kətanı ayırd etməyən,Asimana çaşıb risman deyən
Doldurur sandığa qızıl, xəz, xara,Kətan, qumaş vurur hər gün anbara.
Belədir gövhərin, gümüşün işi,Onları tərk eylə, burax keçmişi.
Gəldikmi dərd çəkək xarabaya biz,Günəşi hey çəkək aftafaya biz?!
Çoxlarının səsi məzardan gələr,Bizim də sədamız bir gün yüksələr.
Çoxları mənimtək şikayət etmiş,Qüssəsi bitmədən yatıb da getmiş.
Nə qədər çökməyib yuxu gözümə,Əməyi eyləyim sənət özümə.
Yolçu yemək alar, çıxar səfərə,Tez keçər rast gəlsə qorxunc yerlərə.
Eşşəyim gəlməyir, mənsə gedirəm,Belə getməyimə şübhə edirəm.
Yuvam bu dünyadan düşdükdə kənar,Eylər gedişindən məni xəbərdar.
Xəbərsiz danışan olma bu çağda,Gözlərini yumub yatma qucaqda.
İnsan gözlərindən çəkil, iraq get,Sirrə məhrəm olub, dinmə, sükut et!
Hali ol, ey gözüm, birdəfəlik bil,Öyrənib tutduğun əsla düz deyil.
Qüruru tərk eylə, burax bu fili,Yolda xəndək atıb zamanın seli.
Fələk çox bu sayaq işlər yaratmış,Fili sərt torpaqda xəndəklər atmış.
Bu fildən duymursan qorxu əsəri?Keçdiyin yollara boylan, bax, geri!
Gör nə gətirmişdin, indi nəyin var!Bu qoşa fillər ki, belə çarpışar,
Onların içindən yaxşı bil ki, sənGəldiyin kimi də geri dönərsən.
Dənizdən və dağdan borc alıb taxanFələklə oynaya bilməz heç zaman.
Çalış borcunu ver getsən hər yana,Ta ki, oxşayasan yüksüz heyvana.
Dünyanın yükünü üzərindən at,İstədiyin yerə sonra çal qanad.
Taxtü-tacdan ayrı düşməzdən əvvəlÜstündən yerə sal ağır yükü gəl.
Paxıllıq tozuyla elə gün olarGünahsız qönçələr saralar, solar.
Gül kimi silahı tökdüm torpağa,Həsəd dükanından qaçdım uzağa.
Əynimə geydiyim dərviş paltarıPaxıllıq odundan qorusun barı.
Bu dəhşət yurdunda dolduqca yaşa,Ömür ancaq belə vurular başa.
Bu köhnə saraydan edərkən rihlət,Fələkə söylə ki, nə bilirsən et!
Yetər, ey Nizami, düşdün zindana,Qalx, uca səsinlə səslən hər yana.
Tapşır öz canını pərvərdigara,Əbədi səadət tap, yetiş vara.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/nizami-yeddi-gozel-6
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
برجوش دلا که وقت جوش استگویای جهان چرا خموش است
Layla and Majnun, chapter 9ای چارده ساله قرةالعینبالغ نظر علوم کونین
Layla and Majnun, chapter 10Saki, thou know'st I worship wine;Let that delicious cup be mine.
Layla and Majnun, chapter 11گویندهٔ داستان چنین گفتآن لحظه که دُر این سخن سفت
Poems by other poets
Yenə nə bərq idi kim, saldı eşq canımğaKi, tüşdü şəm kibi məğzi-üstüxanımğa.
TiflisinQazılar, sizdə bilin necədir halı Tiflisin,Əkləşüb Sərdar Orbəl cah-cəlalı Tiflisin,
Aslan, qurd və çaqqalGörmüşəm nüsxədə bir türfə misal,Əyyami-sabiqdə bir qurd, bir çaqqal.
MişdiEy verən mollalara nisbət yalan Mişdi,Qənim olsun canına ayeyi-Quran, Mişdi