پیش ازین آدمی و این آدمدیو بود و فرشته در عالم

Bil ki, insanlıqdan, insandan qabaqDünyada div, mələk olmuşdur ancaq.

چون رسید آدمی ز عالم جودعزتش را فرشته کرد سجود

Kərəm dünyasından Adəm gələrkənMələk səcdə etdi önündə həmən.

با روانش ملک چو خویشی داشتپیش دیدش که رخ به پیشی داشت

Onun ruhu ilə qohumdu mələk,Diz çökdü önündə səcdə edərək.

هر چه جمع فرشته و ملکنداز قواهای انجم و فلکند

Göylərdə nə qədər mələk, pəri var,O qədər göy cismi – yanar ulduzlar,

چون کنند از محل خویش نزولشکلهای دگر کنند قبول

Yerindən aşağı düşərkən haman,Başqa şəkil alır onlar, bigüman.

اصل جنی ز نار بود و هوابر فلک زان نرفت و نیست روا

Oddan, havadandır iblissə əslən,Odur ki, göylərə getmədi yerdən.

خاک آدم بدید و سجده نبرددیدگانش به خاک خواهد مرد

Adəmi görərək səcdə etmədi,Atəş torpaqlarda məhv olar, – dedi.

خاک او دیده بود و آتش خودنور او را یکی ندید از صد

Onda torpaq gördü, özündə atəş,Gözünə dəymədi ondakı günəş.

سر او زان قفای لعنت خوردکه قفا را ز روی فرق نکرد

Odur başı lənət yumruğu yedi.O, üzü astardan seçə bilmədi.

تو به نفس شریف و عقل زکیاز شمار فرشته و ملکی

Bu iti ağlınla, pak nəfsinlə sən,Mələklər, pərilər cərgəsindəsən.

غضبت آتشست و شهوت بادوین دو دیو چنین ترا همزاد

Qəzəbin atəşdir, şəhvətin külək,Səninlə ekizdir bu divlər, gerçək.

عقلت از عالم اله آمدنفست از بارگاه شاه آمد

Ülvi aləmdəndir ağılın, inan,Nəfsin də gəlmişdir şah dərgahından.

دو ملک با تو اینچنین همراهسوی ایشان نمیکنی تو نگاه

Səninlə yoldaşdır bu iki mələk,Diqqətlə onlara nəzər sal görək.

نیست تن را مهار در بینیجز خرد در دماغ، اگر بینی

Sənin bədənində, diqqət eyləsən,Yoxdur ağıl qədər bir yaxşı yüyən.

عقل بر ناخوشی کشید و خوشیتا جدا گشت رومی از حبشی

Rumlunu həbəşdən seçənə qədərAğıl sevinc verdi sənə, gah kədər.

نامهایی کز آسمان آیدهمه بر نام عقل و جان آید

Göydən yerə gələn adlar büsbütünGəlirlər ağılla, bir də can üçün.

جز خرد مرد آن جواب نبودغیر ازو لایق خطاب نبود

Çünki cavab verən ağıldır ancaq,Xitaba, buyruğa layiq odur, bax!

تن درنده است و روح دارندهعقل مر هر دو را نگارنده

Bədən yırtıcıdır, ruh qoruyandır,Ağılsa onlara bir pasibandır.

جامهٔ کون را علم عقلستروح لوح آمد و قلم عقلست

Varlıq paltarına bayraq ağıldır,Ruh lövhə, qələmsə ancaq ağıldır.

تن و جان را به دست عقل سپارپای بیگانه در میانه میار

Ağla ver sən canı,bədəni tamam,Qoyma ayaq bassın ora yad adam.

علم نیرو دهد کمالت راعقل اجابت کند سؤالت را

Elm qüdrət verər, bil, kamalına,Ağıl cavab verər hər sualına.

چون ترا زین جهان گزیری نیستبهتر از عقل دستگیری نیست

Qaçmağa yol yoxdur çünki dünyadan,Ən yaxşı köməkçin ağıldır hər an.

ای به تایید عقل بینندهآفرین کن بر آفریننده

Ey ağıl gözüylə hər şeyi görən,Söylə Yaradana hər zaman əhsən.

که تواند ز آب گندیدهآفریدن رخ و لب و دیده؟

İylənmiş bir sudan kim, söylə, düzü,Yarada bilərdi o qaşı, gözü.

قالبت را که هست پردهٔ روحآلت روح دان و کردهٔ روح

Ruha pərdə olan bədəni həmənRuhun düzəltməsi, aləti say sən.

کردهٔ اوست، نازنین ز آنستاز چنان نیست، از چنین ز آنست

Onu o düzəltmiş, gözəldir odur,Bu onun sözüdür, bu söz doğrudur.

روح و چندین فرشته در کارندتو به خوابی و جمله بیدارند

İşləyir ruh ilə bir neçə mələk,Yatsan da oyaqdır onlar günəştək.

تا تو بازار خویش تیز کنیآمد و رفت و خفت و خیز کنی

Ta sən bazarını qızışdırasan,Gedəsən-gələsən, yatıb-durasan.

زان عمل ساعتی نیاسایندتو بفرسایی و نفرسایند

Dayanmır işindən onlar bir an da,Onlar yorulmurlar, sən yorulsan da.

هر کجا عقل و جان تواند بودتن کجا در میان تواند بود؟

Ağıl, can harada salarsa məskən,Orda nə iş görər, neyləyər bədən?!

در عروقی بدین صفت باریکمخرجی تنگ و مدخلی تاریک

Bu qədər darısqal damarlar ki, var,Zülmət bir aləmdir, giriş yolu dar,

کیست جز جان که کار داند کردراز خویش آشکار داند کرد؟

Orda kim iş görər olmasa bəs can?Kim öz sirlərini eyləyər bəyan?

پی جان رو، که کار کن جانستتن بیچاره بنده فرمانست

Can ardınca get ki, iş görən odur,Biçarə bədənsə buyruq quludur.

چون سپاه تو بار بربنددعقل راه شمار بربندد

Qoşunun yükünü çatarsa əgər,Ağıl tez haqq-hesab yolunu kəsər.

گر مجرد شود فرشتهٔ تونرسد آفتی به کشتهٔ تو

Əgər olsa sənin mələyin təmiz,Tarlana bir ziyan yetişməz, hərgiz.

عقل شمعست و علم بیدارینفس خواب و هوس شب تاری

Elm oyaqlıqdır, ağıl isə şam,Nəfs yuxu, ehtiras zülmətdir tamam.

عقل را هم چو دل نداند کسروح را دل نکو شناسد و بس

Heç bir kəs tanımaz ağlı ürək tək,Ruhu da ən yaxşı tanıyar ürək.

Use ← → keys to move, R for a random poem

Random poem

More by this author

Poems by other poets · Wisdom and advice