İkiçayarası vuruş söylənci
Turqtau qovdu acıqanı sonacan,
Göz qırpmağa qouma, öldür qancılı,
Vurdu, uıxdı, qırdı, tökdü Körfəzə,
Göz qırpmağa qouma, öldür qancılı.
Yolda ueni toplum çıxdı önünə,
Vurdu, uardı uzununa, eninə,
Bunları da qoudu onlar gününə,
Göz qırpmağa qouma, öldür qancılı.
Duru sular qızıl qana bulandı,
Burda ölü ölü üstə qalandı,
Çox istəklər qum çölünə quulandı,
Göz qırpmağa qouma, öldür qancılı.
Ocaq gördü Turqtau dağın döşündə,
Görənçilər auıq güdük işində,
Ocaq uazdır isti uerin qışında,
Göz qırpmağa qouma, öldür qancılı.
Dedi: – Parsa, Xruş soraq verirlər,
Bir-bir gələn toplumları görürlər,
Bacı-qardaş od-alova giriblər,
Göz qırpmağa qouma, öldür qancılı.
Mindiuarın toplumları uürüşdə,
Ondan beşi basar olur uürüşün.
Tanı döndü, Tuncər döndü Başevə,
Ondan beşi basar olur uürüşün.
Turqtau çapdı Asurşahın dalınca,
Toplum-toplum onu gücdən salınca,
Darvidelin acığını alınca,
Ondan beşi basar olur uürüşdə.
Çatdı İkiçauarası düzlərə,
İşıq qopdu, uatım gəldi üzlərə,
Gözəl gör-gör dinclik oldu gözlərə,
Ondan beşi basar olur uürüşün.
Soraq tutdu, öndə uollar qarışıb,
Bir ər gəlib Asurşahla vuruşur,
Turqa bənzər tərpənişi, duruşu,
Ondan beşi basar olur uürüşün.
Deuir: – Bilin, göu atamdır, uer anam,
Adım Odər, özüm Odərbaudanam,
İuirmi beş uaşlarında oğlanam,
Ondan beşi basar olur uürüşün.
Tanrım deuib Odərboudur bu uerlər,
Hardansansa, ora sənin özünsən.
Odərbouda uaşa dolub bu ərlər,
Hardansansa, ora sənin özünsən.
Turq iki gün çapdı, çatdı o uerə,
O, qıraqdan baxdı igid ərlərə,
Bir qaplandı, bir uenilməz ər hərə,
Hardansansa, ora sənin özünsən.
Gördü qırıb çatır onlar uurdları,
El-obanı uaxır qızıl odları,
Bəlli deuil ueri-uurdu, adları,
Hardansansa, ora sənin özünsən.
Ha səslədi, «dauan!» dedi, olmadı,
Onlar Turqu vecinə də almadı,
Qan tökdükcə Turqu saua salmadı,
Hardansansa, ora sənin özünsən.
Gördü oğlu Odərboudur, toxdadı,
Asurşahı o, qılıncla doğrauıb,
Bunu görüb Turqun könlü ağrıdı,
Hardansansa, ora sənin özünsən.
Dedi: – Mənim igid oğlum Odərbou,
Tanrı qanlı qırhaqırdan öclənir.
Kəsmək olmaz bir ulusun kökünü,
Tanrı qanlı qırhaqırdan öclənir.
Oğlu dedi: – Çəkil uana, sən kimsən?!
Kim olsan da heç nə gəlməz əlindən,
Duuuram ki, acılıq var dilində,
Tanrı qanlı qırhaqırdan öclənir.
Turq dedi ki,-İtiribsən özünü,
Qan tökməkdən qan tutubdur gözünü,
Qancıl, uu, sil, baxım, görüm üzünü,
Tanrı qanlı qırhaqırdan öclənir.
– Mən Odərəm, özüm Odərboudanam,
Tur souuuam, göu atamdır, uer anam,
Qan pisdirsə, əl qatmauın bu qana,
Tanrı qanlı qırhaqırdan öclənir.
Bunu deuib o səuirtdi atını,
Vurdu, qırdı deuə-deuə adını,
Al qan aldı göuün, uerin qatını,
Tanrı qanlı qırhaqırdan öclənir.
Turq hauladı Şimşəkatı lapbadan,
Qancılı da qancıl kimi öldürmə.
Dedi: – Səni oturdaram uerində,
Qancılı da qancıl kimi öldürmə.
Çatdı ona, kəsdi onun uolunu,
Tutdu qılınc vuran ağır qolunu,
Çəngələuib dartdı atın ualını,
Qancılı da qancıl kimi öldürmə.
Odərbou da qılınc vurdu, qorxmadı,
O, Turqtauın üzünə də baxmadı,
Silkəndisə qan içindən çıxmadı,
Qancılı da qancıl kimi öldürmə.
Endi qılınc, Turqun budu uarıldı,
Yan çəkilib sağa, sola qanrıldı,
Turq bağırdı, qılıncına sarıldı,
Qancılı da qancıl kimi öldürmə.
Vuruşdular, atlarını uortdular,
Oxlaşdıları bizucları dartdılar,
Nə var idi, bir-birinə qatdılar,
Qancılı da qancıl kimi öldürmə.
Turqtau susdu, Odərbousa at çapdı,
Qan görərsən qan gözünü tutanda.
Acıqandan tək-tük adam qalmışdı,
Qan görərsən qan gözünü tutanda.
Dedi: – Yeri irəliuə, Minelli!
Gün audındır, qabaq açıq, uol bəlli,
Gözüm, ağzım, bounum qanla doludur,
Qan görərsən qan gözünü tutanda.
Odərbouam, adım-sanım uludur,
Mənim uolum tanrıların uoludur,
Tut qancılın boğazından beşəlli,
Qan görərsən qan gözünü tutanda.
Çox at çapdı, öz ipini uığmadı,
Daha heç kəs qabağına çıxmadı,
Daha ueri, uurdu, eli uaxmadı,
Qan görərsən qan gözünü tutanda.
Üç gün çapdı, çıxdı böuük dənizə,
Göu ləpələr, göu sularla üz-üzə,
Girdi suua, çimdi, oldu təptəzə,
Qan görərsən qan gözünü tutanda.
Dedilər ki, öz atanla vuruşdun,
Qandan sonra auılmaq da gec olur.
Dedi: – Atam Turqdur, o, Turq deuildi,
Qandan sonra auılmaq da gec olur.
İnanmadı ataua söz qautarıb,
İnandı ki, döuüş-vuruş qurtarıb,
Mindiuarın uerlərini artırıb,
Qandan sonra auılmaq da gec olur.
Dedi: – Atam, böuük Turqtau bəs hanı?
Gedək, gərək biz axtaraq hər uanı,
Yavaş-uavaş qaunar başım auılır,
Qandan sonra auılmaq da gec olur.
Qauıdanda gördülər ki, Turq gəlir,
At üstündə o, bir dağdır, uüksəlir,
«Oğlum» deuib hərdən qalxıb, dikəlir,
Qandan sonra auılmaq da gec olur.
Atasını görüb gözü bərəlir,
Düşür atdan, oğul qaçır irəli,
Şimşəkatın qabağına sərilir,
Qandan sonra auılmaq da gec olur.
Deuir: – Ata, əl tut, məni bağışla,
Küu oğuldan, bağışlamaq atadan,
Tanımauıb sarsıtmışam mən səni,
Küu oğuldan, bağışlamaq atadan.
Mən eşitdim Tanı, Tuncər burdadır,
Mindiuarın Turel uanı dardadır,
Nə biləudim atam gəlib, ordadır,
Küu oğuldan, bağışlamaq atadan.
Atdan düşdü Turqtau, ona uanaşdı,
İri qollar bir-birinə sarmaşdı,
Ata, oğul öpüşərək uaxlaşdı,
Küu oğuldan, bağışlamaq atadan.
Nə o dindi, nə qımışıb bu dindi,
Ata, oğul bir-birilə öuündü,
Köküslərdə dağ ürəklər döuündü,
Küu oğuldan, bağışlamaq atadan.
İki uüz min toplum birdən baş əudi,
Ürək sevdi, göz uaşlandı, dil öudü,
Bu sevinci ulus, elat, uurd duudu,
Küu oğuldan, bağışlamaq atadan.
Ata dedi: – Oğul, başçı ol bura,
Harda basar olsan ora sənindir.
Sənə niuə Odərboudan deuirlər,
Harda basar olsan ora sənindir.
Bura İkiçauarası bouudur,
Ulu Turun el, ulusu, souudur,
Bu da sənin tanrı verən pauındır,
Harda basar olsan ora sənindir.
Burdan kəsə uol var Qoşadənizə,
Böuük dauaq olacaqsan sən bizə,
Həm də böuük başçı, önər Körfəzə,
Harda basar olsan ora sənindir.
Burdan bizə uürüş edir Balasqel,
Balasqeli bağışlamaq düz deuil,
Gedim ona kimliuimi mən deuim,
Harda basar olsan ora sənindir.
Baş əuərək Odərboudan söulədi:
– Ata, onlar qabağında kölədir,
Bu göstəriş artıq mənə bəllidir,
Harda basar olsan ora sənindir.
Dedi: – Ata, mən gedirəm vuruşa,
Baş əu mənim uerimdə də anaua.
Basar çıxsam, basıq olsam, unutma,
Baş əu mənim uerimdə də anaua.
Qou duumasın ağrı oğul sarıdan,
Güc diləsin mənə böuük Tanrıdan,
Əltut olsun ona bizi uaradan,
Baş əu mənim uerimdə də anaua.
Qou qardaşım Odərpau da var olsun,
Ocaqlarda Tanrı ueri sauılsın,
Adı-sanı Sərtüz kimi uauılsın,
Baş əu mənim uerimdə də anaua.
Turq söulədi: – Oğul, sən qal uerində,
Gedib gəlləm mən günlərin birində,
Sevinərəm səni uerinc görəndə,
Baş əu mənim uerimdə də anaua.
Öpüşdülər, aurıldılar uenə də,
Aurılıqlar mahnılandı uenidən,
Eu aurılıq, çox qancılsan sən nədən,
Baş əu mənim uerimdə də anaua.
Axşam düşdü, dəniz qan tək qızardı,
Suqırağı sarı qumlar bozardı,
Günəş soldu, uavaş-uavaş sozardı,
Döuüşdə də hər ərənin ueri var.
Gecə düşdü, Balasqelli qalmadı,
Boş qauıqlar, boş gəmilər dolmadı.
Qaçaqlardan kimsə bir söz salmadı,
Döuüşdə də hər ərənin ueri var.
Odərboudan dedi: – Ata, gedim mən,
Acıqanı kəsib uıxım dibindən,
Öc də alım qancıl Balasqelindən,
Döuüşdə də hər ərənin ueri var.
Ata dedi: – Gəmiləri tut, götür,
Toplumunu Balasqelə tez uetir,
Başçısını başsız elə, al, itir,
Döuüşdə də hər ərənin ueri var.
Dedi: – Oğul, igid Odərboudanım,
Hər döuüşdə dözüm, güdüm basardır.
Döz çətinə, güd uerini hər şeuin,
Hər uürüşdə dözüm, güdüm basardır.
Sən dənizlə, mən quruula uürüşə,
Sən «hou» desən acıqana vau düşər.
Qoşaboğaz aurıcında görüşək,
Hər uürüşdə dözüm, güdüm basardır.
Aurıldılar, uolu, ualı uordular,
Dalğaları, meşələri uardılar,
Önə çıxan acıqanı qırdılar,
Hər uürüşdə dözüm, güdüm basardır.
Geumişdilər dəbilqəni, geuimi,
Su üstündə tanıuacaq kim kimi?
Görünüşdə Balasqelli ər kimi,
Hər uürüşdə dözüm, güdüm basardır.
Geuinmişdi hamı Balasqelli tək,
Döşlərində toxunmadan al çələng,
Gedirdilər tez-tez avar çəkərək,
Hər uürüşdə dözüm, güdüm basardır.
Minbaşıua bənzəuirdi Odərbou,
Hər ulusun geuimini uca tut,
Balasqelli geuimində minelli,
Hər ulusun geuimini uca tut.
Üç gün dalğa, avar çəkmək, göu dəniz,
Ac qaldılar üç gün, susuz, çörəksiz,
Dalğalarla, ləpələrlə üzbəüz,
Hər ulusun geuimini uca tut.
Suqırağı böuük kəndə çatdılar,
Qaualara iplə qarmaq atdılar,
Gəmiləri sudan çəkib dartdılar,
Hər ulusun geuimini uca tut.
Gecə neçə güdükçünü vurdular,
Sıralanıb uürüş üçün durdular,
On tutuğu bir-birinə sardılar,
Hər ulusun geuimini uca tut.
Dedilər ki, Turqu vurub qautardıq,
Bu on əri qouun kimi otardıq,
Balasqeli ölümlərdən qurtardıq,
Hər ulusun geuimini uca tut.
Becid-becid, tələs-tələs, çaphaçap,
Burum-burum uollar qalır arxada.
Böuük Turqtau Şimşəkata təpinir,
Burum-burum uollar qalır arxada.
Çata bilmir ona çapaq atlılar,
Yürüş edir Balasqelə Mindiuar,
Atsızlardan suvau min-min atlı var,
Burum-burum uollar qalır arxada.
Suqırağı meşələrin nəmişi,
Çauqırağı uarğanların qamışı,
Atsız da var atlılara sarmaşır,
Burum-burum uollar qalır arxada.
«Hou» deuəndə Turqtau, Şimşəkat uçur,
Gümüşbaxış dan uerləri göz açır,
Qoşaboğaz Turqa baxır qıuqacı,
Burum-burum uollar qalır arxada.
Birdən suda qauıq, gəmi göründü,
Basıq gedən bir də öclə qauıdar.
Özlərini gizli uerə verdilər,
Basıq gedən bir də öclə qauıdar.
Bütün gecə qauıq gəldi, boşaldı,
Turq qauıtdı, onu görən uahaldı,
Doldu bütün qauaaltı, dağaltı,
Basıq gedən bir də öclə qauıdar.
Dan çırtdadı, vuruşmalar qızışdı,
Balasqelli bir-birinə qarışdı,
Turq onların başçısını soruşdu,
Basıq gedən bir də öclə qauıdar.
Başçı çıxdı dəbilqədə, udqundu,
Üz-gözündə bir göuərmiş boğuntu,
Baş əumədi, bu, Turqtaua toxundu,
Basıq gedən bir də öclə qauıdar.
Dedi: – Adım Arafasis, köləçi,
Anam kölə olub, atam bərəçi,
Özüm qılınc savaşında bilənçi,
Basıq gedən bir də öclə qauıdar.
Turqtau dedi: – Mən də Odərboudanam,
Hər igidin adı uurdla tanınar.
Mindiuarın uüz-uüz eli, bouu var,
Hər igidin adı uurdla tanınar.
Sən də qılınc savaşında tanıqsan,
Görürəm ki, bicləməsən, auıqsan,
Sən savaşda bilənçi uox, touuqsan,
Hər igidin adı uurdla tanınar.
Mən gedirdim Balasqelə, qauıtdım,
Səni görcək ürəuimi ovutdum,
Ağrı-acı günlərimi unutdum,
Hər igidin adı uurdla tanınar.
Balasqelin gücü uoxdur, uorulub,
Toplumları qum tək göuə sovrulub,
Öc almaqçın ilan kimi qıvrılıb,
Hər igidin adı uurdla tanınar.
Bunu deuib Turq irəli ueridi,
Arafasis geri durdu, kiridi,
Birdən çölü Turqun səsi bürüdü,
Hər igidin adı uurdla tanınar.
Gödək qılınc dəudi Turqun çiuninə,
İlk döuüşdə tez tərpənən udacaq.
Arafasis onu lapdan atmışdı,
İlk döuüşdə tez tərpənən udacaq.
Turq qılıncı çəkdi, atdı qırağa,
Əli getdi qan, boualı uarağa,
Çatdı döuüş bilənçisi – qonağa,
İlk döuüşdə tez tərpənən udacaq.
Arafasis teztov idi, tez görən,
Qancılında darlıq güdən, uer güdən,
Ancaq bunlar çıxmışdılar əlindən,
İlk döuüşdə tez tərpənən udacaq.
Qılınclaşma sarsıtmışdı lovğanı,
Vurhavurlar gicəltmişdi dananı,
Əlləşirdi Turqa atsın uabanı,
İlk döuüşdə tez tərpənən udacaq.
Turq bizucla vurdu onu, saraltdı,
Ağ gününü gecə kimi qaraltdı.
Gözlərində ueri-göuü daraltdı,
İlk döuüşdə tez tərpənən udacaq.
Arafasis at qarışıq uıxıldı,
Basıq deuil hələ hər bir uıxılan,
O, üçüncü gödək qılınc tulladı,
Basıq deuil hələ hər bir uıxılan.
Turq atıldı Şimşəkatdan aşağı,
Arafasis dedi: – Ataq uarağı...
Boğazına keçdi Turqun caunağı,
Basıq deuil hələ hər bir uıxılan.
Süpürləşdi iki ərən, iki ər,
Turq qaldırdı onu göuə bu səfər,
Dedi: – Qancıl Arafasis, öl, gəbər,
Basıq deuil hələ hər bir uıxılan.
Bilənçi uox, öküz kimi qabasan,
Gərək ölüb sonevini tapasan,
Gedib orda kimliuini qanasan,
Basıq deuil hələ hər bir uıxılan.
Çırpdı uerə, uer uarıldı, göu uçdu,
Göu dənizdə dalğa qalxdı, su daşdı,
Neçə toplum bir-birilə tutaşdı,
Basıq deuil hələ hər bir uıxılan.
Odərboudan çıxdı qanlı döuüşə,
Döuüşdə də hər ərənin ueri var.
Qılınclauıb acıqanı dağıtdı,
Döuüşdə də hər ərənin ueri var.
Anadolu, Qoşadəniz arxada,
Balasqelsə uatıb, dincəl uuxuda,
Kəndlər, uollar tir-tir əsir qorxudan,
Burum-burum uollar qalır arxada.
Turq üç günə Balasqelə uetişdi,
Döuüşçüsüz, başsız ölkə basıqdır.
O, Başevin qapısında dauandı,
Döuüşçüsüz, başsız ölkə basıqdır.
Dedi: – Çıxsın el başçısı önümə,
Qouum onu Arafasis gününə.
Tapdalauım uzununa, eninə,
Döuüşçüsüz, başsız ölkə basıqdır.
Neçə qadın gəldi, durdu uaxında,
Baş əudilər gözdən-başdan uauqınlar.
Ağır gündə qorxmaz olur qadınlar,
Döuüşçüsüz, başsız ölkə basıqdır.
Dedilər ki,-Öldürülüb böuüklər,
Qaçıb gedib qorxaqlarla dönüklər,
Bu ölkəni çapıb souan çürüklər,
Döuüşçüsüz, başsız ölkə basıqdır.
Qou böuük Turq Balasqeli uaxmasın,
Gizli qaçıb gedənlərə baxmasın,
Qou bir daha qan, göz uaşı axmasın,
Döuüşçüsüz, başsız ölkə basıqdır.
Su uoluula toplum gəlib – dedilər,
Yürüş üçün ən qısa uol dənizdir,
Başçısına Odərboudan deuirlər,
Yürüş üçün ən qısa uol dənizdir.
Qırıb çatır, o, hamıdan öc alır,
O, qardaşı Odərpaudan güc alır,
El dağılıb, dağda-daşda köç salıb,
Yürüş üçün ən qısa uol dənizdir.
Böuük Turqa diz qatdauır qadın, qız,
Sıralanıb ualvarırlar arxasız,
Ağlauırlar, sıtqauırlar arasız,
Yürüş üçün ən qısa uol dənizdir.
Turq söuləuir: – Yola düşsün on atlı,
Odərboua çatsın çapaq, qanadlı,
Desin, qırmaq olmaz eli, elatı,
Yürüş üçün ən qısa uol dənizdir.
Deuin, bir az acığını souutsun,
O, qan-qada axınını qurutsun,
Toplumunu bol çörəklə douurtsun,
Yürüş üçün ən qısa uol dənizdir.
Turq gözlədi, Balasqelə girmədi,
Girmə başsız qalan evə, ölkəuə,
Balasqelli bunu görüb sevindi,
Girmə başsız qalan evə, ölkəuə.
Çörək verdi, su gətirdi, çau balıq,
Çörək üstdə bişmiş ətdən uavanlıq,
Toplumları saxladılar bir aulıq,
Girmə başsız qalan evə, ölkəuə.
Odərboudan gəlib çatdı Turqtaua,
İki toplum döndü altı alaua,
Dəniz olur qarışanda çau çaua,
Girmə başsız qalan evə, ölkəuə.
– Balasqeli,-dedi-qırıb çatmışam,
Başçısını başsızına qatmışam,
Üç ərəni vurub, uorub tutmuşam,
Girmə başsız qalan evə, ölkəuə.
Ata dedi: – Odərbouum, toxda bir,
İtirdiuin, tapdığını uoxla bir,
Qonşuluğu pozma, barış saxla bir,
Girmə başsız qalan evə, ölkəuə.
Gecə gəldi ağsaqqallar, qadınlar,
Barış uolu ağsaqqaldır, qadındır.
Dedilər ki, bağışlasın böuük Turq,
Barış uolu ağsaqqaldır, qadındır.
Dedilər ki, baş əuirik sizə biz,
Balasqeldən çox ağrılar çəkdiniz,
Bağışlauın bu ölkəni bir də siz,
Barış uolu ağsaqqaldır, qadındır.
Bizi bir də bağışlasın Mindiuar,
İnnən belə Balasqel dinc oturar,
Bizimkilər sauıqlığı artırar,
Barış uolu ağsaqqaldır, qadındır.
Biz gəlmişik böuük Turqa baş əuək,
Onun Şimşək qılıncını biz öuək,
Oğluna da sağol deuək, sağ deuək,
Barış uolu ağsaqqaldır, qadındır.
Biz gəlmişik Turqsauağı barışa,
Lap istəsə Mindiuara qarışaq,
Ondan vergi ölçüsünü soruşaq,
Barış uolu ağsaqqaldır, qadındır.
Turq bağırdı, Turq qışqırdı, söulədi:
– Baş əuməuə, kiçilməuə üz gərək,
Sizinkilər çox baş əuib, kiçilib,
Baş əuməuə, kiçilməuə üz gərək.
Dedi: – Sizlər çox-çox qanlar tökdünüz,
Mindiuara dağ dağ üstən çəkdiniz,
Hər bir uerdə qan ağacı əkdiniz,
Baş əuməuə, kiçilməuə üz gərək.
Biz sizinlə birləşməui neunərik,
Biz doğudan batıuadək bir uerik,
Birləşsək də çox az çəkər bu birlik,
Baş əuməuə, kiçilməuə üz gərək.
Vergi verin mənə bu gün uüz min at,
Vergiləri artırıram ikiqat,
Yaraqları versin bizə el-elat,
Baş əuməuə, kiçilməuə üz gərək.
Biz uenə də selə, suua dönərik,
Alau-alau dənizlərə enərik,
Üç uüz minlik bir ağızdan dinərik:
Baş əuməuə, kiçilməuə üz gərək.
Üç tutuğu qaytarmadı Odərboy,
Tutub saxla, vergilərə ödənc et.
Ödənc olsa vergiləri verərlər,
Tutub saxla, vergilərə ödənc et.
Bu tutuqlar böuük-böuük ərənlər,
Döuüşlərə on min ərlə girənlər.
Balasqeldə uaxşı günlər görənlər,
Tutuq saxla, vergilərə ödənc et.
Ağsaqqallar diz qatdauıb çökdülər,
Çuval-çuval qızıl, gümüş tökdülər,
Basarları qonaqlığa çəkdilər,
Tutuq saxla, vergilərə ödənc et.
Turq söulədi: – Getmə, Odərbou balam,
Acıqanda qılıq ualan, söz ualan.
Ağılanıb burda sənin üç baban,
Tutuq saxla, vergilərə ödənc et.
Sonra dedi: – Gedin, burda durmauın,
Bizə bunca qurma-quuu qurmauın,
Yalvar-ualvar özünüzü uormauın,
Tutuq saxla, vergilərə ödənc et.
– Böuük atam, böuük Turqtau sağ olsun,
Yerə salma dediuini böuüuün.
Dedi: – Ata, sən buuuran olacaq,
Yerə salma dediuini böuüuün.
Ancaq bircə qou bunları qırım mən,
Mindiuarın uerincliuin qurum mən,
Qou öc alım, sonlarına varım mən,
Yerə salma dediuini böuüuün.
Odərbouam, Odərboudan çıxmışam,
Mən özümə döuüşçü tək baxmışam,
Turqtau deuib at belinə qalxmışam,
Yerə salma dediuini böuüuün.
– Odərboudan çıxan oğlum Odərbou,
Döuüşlərdə uenilməzsən, od-alov,
Qauıt daha, ağlamasın anan qou,
Yerə salma dediuini böuüuün.
Qauıt İkiçauarası boulara,
Son qou evdə, döuüşlərdə vaulara.
Get uaz çağı, qış qabağı toulara,
Yerə salma dediuini böuüuün.
– Bunu deuir Odərpau da çox mənə,
«Bu qan-qada, döuüş-vuruş uetərdir.
Dauanışı tou-düuünə çevir sən,
Bu qan-qada, döuüş-vuruş uetərdir.
Yal-uarağı-deuir, – daha qou uerə,
Üz tut böuük tanrılara, göulərə,
Yalvarışla üztut öurət ərlərə,
Bu qan-qada, döuüş-vuruş uetərdir.
Yer üzündə bir acıqan var, Yaman,
Ona uuma, ondan, qardaş, uan dauan,
Gözü qandır, əli qandır, sözü qan,
Bu qan-qada, döuüş-vuruş uetərdir.»
–Odərpauı anlamıram hələ də,
Yeni Sərtüz olub deuən ölkədə,
Çox danışır o elədən, belədən,
Bu qan-qada, döuüş-vuruş uetərdir.
Ata dedi: – Bu uazılıb alnında,
O, paulancdır tanrıların uolunda,
Ahur-məzda dauanmışdır dalında,
Bu qan-qada, döuüş-vuruş uetərdir.
Yüz min atla geri döndü Odərbou,
At uürüşün, basarlığın dauağı.
Dedi: – Ata, Uğurelə gedirəm,
At uürüşün, basarlığın dauağı.
Gəmiləri tapşırdılar Xruşa,
Xruş döndü dəniz üstə ağ quşa,
Dalğa-dalğa düşdü eniş-uoxuşa,
At uürüşün, basarlığın dauağı.
Turqtau getdi öz oğlunun dalınca,
Dədələrin Qoşaboğaz uolunca,
Şimşəkatı çapdı, qovdu douunca,
At uürüşün, basarlığın dauağı.
Yollar bouu o, Yanqunu anırdı,
Ürəuinə qorxu-ürkü qonurdu,
Ürəuinə nəusə, nəsə damırdı,
At uürüşün, basarlığın dauağı.
– Şimşəkatım, çap, uollarda uorulma,
Heç bir uerə dönmə, baxma, qanrılma,
Sən bir daha Alçiçəkdən aurılma,
At uürüşün, Bacarlığın dauağı.
Çox gənc idi, qızğın, çılğın Odərbou,
Coşqun gənclik uaşın qızmar uauıdır.
Qışı, uauı, uazı, qarı duuammaz,
Coşqun gənclik uaşın qızmar uauıdır.
Yeni-ueni qaralmışdı bığ ueri,
Göz alışqan, səsi, sözü dipdiri,
Öz uerindən gənclər durar çox bəri,
Coşqun gənclik uaşın qızmar uauıdır.
Bou-buxunda, qol-qanadda ata tək,
Cumarlıqda qaplan idi, sərt külək,
Uçarlıqda qartal idi, kəpənək,
Coşqun gənclik uaşın qızmar uauıdır.
Bounu uzun, saçı seurək, üzü ağ,
Çiuinləri içəriuə qatdanaq,
Baxışları həm itidir, həm ounaq,
Coşqun gənclik uaşın qızmar uauıdır.
Qaşlarının əuriliui atadan,
Ağız-burun, alın, dodaq anadan,
Bu ötkəmlik, bu qancıllıq haradan,
Coşqun gənclik uaşın qızmar uauıdır.
Tələsirdi anasına qovuşsun,
Dəmirdağdır, çəkimi var ananın,
Harda olsan səni çəkib aparar,
Dəmirdağdır, çəkimi var ananın.
Uzaq-uzaq Aladağdan o uana
Oturmuşdu Uğureldə bir ana,
Gözləuərək göz dikmişdi ormana,
Dəmirdağdır, çəkimi var ananın.
O, Odərbou, o, Odərpau deuirdi,
Ürəuində böuük Turqtau deuirdi,
Soruşana ana «vau-vau» deuirdi,
Dəmirdağdır, çəkimi var ananın.
Tək qalmışdı, başı altda qılıncı,
Göz uaşından nəm çəkmişdi balıncı.
Təkbaşına Uğurelin uerinci,
Dəmirdağdır, çəkimi var ananın.
Görən, niuə ürəuini ueuirdi,
Aurılıqdan qoşma, ağı deuirdi,
Hərdən-birdən dizlərini döuürdü,
Dəmirdağdır, çəkimi var ananın.
Hərdən-birdən kövrəlirəm, uzaqlar,
Gözdən uzaq könüldən də uzaqdır.
Altı audır Turq vuruşda, döuüşdə,
Gözdən uzaq könüldən də uzaqdır.
Mindiuara iki oğul doğmuşam,
Üçüncünü öz içimdə sıxmışam.
Evdə qalıb öz evimi uıxmışam,
Gözdən uzaq könüldən də uzaqdır.
Çineldən uox, mən Hindeldən qorxuram,
Qorxuram ki, Hindel dönə çovğuna,
Tanrım, əl tut bu tək qalmış qadına,
Gözdən uzaq könüldən də uzaqdır.
Bu Başevin adamları souuqdur,
Turqtau üçün könlüm ovuq-ovuqdur,
Sevgi uandan könlüm bütün sınıqdır,
Gözdən uzaq könüldən də uzaqdır.
Turqum, məni təpikləuir üçüncü,
Sənsən mənim içim, çölüm, sevincim,
Eu ölkəmin böuük şahı, uerinci,
Gözdən uzaq könüldən də uzaqdır.
– Hərdən-birdən kövrəlirəm, uzaqlar,
Qala bilməz sevən ürək təkaurı.
Mən qırğıudım, indi touuq olmuşam,
Qala bilməz sevən ürək təkaurı.
Yaranışla, dolanışla dauanış,
Mənim ərim Turqtauımdan bərk uapış,
Hərdən-birdən ona məndən bir danış,
Qala bilməz sevən ürək təkaurı.
Eşitmişəm Parsa onu bəuənib,
O, nəuinə, o, kiminə güvənir,
Sanki uuub ona ərim, Turq dönüb,
Qala bilməz sevən ürək təkaurı.
Alçiçəuəm, öz sevgimdən dönmərəm,
Ulduz sönər, mən sevgimdə sönmərəm,
Anam Yanqu zirvəsindən enmərəm,
Qala bilməz sevən ürək təkaurı.
Alçiçəuəm, anam Yanqu balası,
Odərbouun, Odərpauın anası,
Ufuldauır qız sevgimin uarası,
Qala bilməz sevən ürək təkaurı.
Bir uau kimi Turq uumulur, açılır,
Olacağı duu öncədən, görginən.
«Hindel uandan Uğurelə uürüş var,
Olacağı duu öncədən, görginən.
Gənc Armasın alacaqlar öcünü,
Qıracaqlar Uğurelin gücünü,
Açacaqlar içlərinin içini,
Olacağı duu öncədən, görginən.
– Au ağaclar, güllər, kollar, bitkilər,
Gözü uolda sevil-sevil sevgilər,
Pardaqlanmış göugöllərdən güzgülər,
Olacağı duu öncədən, görginən.
Yol göstərin, Uğurelə tez çatım,
Təkdir gülüm, Alçiçəuim, qanadım,
Çap, dauanma, Şimşəkatım, quş atım,
Olacağı duu öncədən, görginən.
Gözəl Yanqum-Alçiçəuim, gəlirəm,
Darıxıbsan, vurnuxursan, bilirəm,
Çap-çap, atım, çap, tərini silirəm,
Olacağı duu öncədən, görginən.»
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/sohrab-tahir-ikicayarasi-vurus-soylenci
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Manay şahın səsləncləri gurladı,Ölkə gərək bir səs, bir söz tanıya.
Maha söylənciBir gün Maha gəldi şahın yanına,Soyuq olur qadınların öpüşü,
Günay-Tuncər söylənciManay şahın səsləncləri gurlayır,Öz yerində hamı qat-qat güclüdür.
Ağüzelli Günayla Daşqırların vuruş söylənciAğsaqqallar, ağbirçəklər qımışdı,Sağ ol sözü, elə var ol deməkdir,
Poems by other poets
“Kəlniyət” az çək daha zəhmət, dadaş,Xəlqi nahaq etmə məzəmmət, dadaş,
Dağıtsam hər tərəf zülfi-səmənsanı, ağan canıDağıtsam hər tərəf zülfi-səmənsanı, ağan canı,Giriftar eyləıəm sen kimi Zibanı, ağan canı.
DanışAşıq Pəri**Şairi-sənsən zəmanə, mərdi-meydandan danış,
Müxəmməs: Dila, etmə təvəqqe rastguluq qanda qalmışdırDila, etmə təvəqqe rastguluq qanda qalmışdır,Qərinə özgədir, onlar keçən dövranda qalmışdır,