Birinci pərdə
Page 1 of 3
Dağ ətəyi. Çay kolluqları görünür. Bir ağac altında çayxana. Bir tərəfdə qapan var. Qızlar səbətlərdə çay yarpaqları gətirib təhvil verirlər. Durna gəlir. Uzaqdan gələn aşıq Muradın səsinə qulaq asır.
Durna
Odur... O çaldıqca ürəyim yerindən oynayır. Elə bil bu dağlar, bu çəmənlər, güllər, çiçəklər mənim ürəyimlə birgə gülür. (Oxuyur.)
Yar çalır, qəlbimin teli oynayır,
Hər teldə aşığın əli oynayır.
Baharın çiçəyi, gülü oynayır,
Çal aşıq, sənin o, sazına qurban,
Gəl cavan ömrünün yazına qurban. Hər tərəf, lalədir, tər bənövşədir,
Toxunma qırılar, qəlbim şüşədir.
Yara qurban demək yara peşədir,
Gəl cavan ömrünün yazına qurban.
Aha oğlanlar, qızlar onu dövrəyə alıblar. (Baxdığı tərəfə gedir. Lalə gəlir.)
Lalə
Adım Lalə, özüm lalə,
Sənə vardır, sözüm lalə
Gözəllikdə tayım hanı
Bir bəladır gözüm, lalə.
Qərib gəzib yer axtarar,
Yaman adam şər axtarar!
Mənim kimi ağıllı qız
Özünə tay ər axtarar.
Vay, yoruldum a... Bu haramzadə görəsən hansı cəhənnəmdə qaldı?! Hey deyir sevirəm səni, amma heç toydan-filandan söhbət salmır. Bu gün-sabah toy eləməsə üzümün həyasını töküb zorla gedib girəcəyəm xarabalarına. (Əlindəki aynaya baxıb saçlarını düzəldərkən orda Dursunun əksini görür.) Aha, yaxşı əlimə düşmüsən. (Dursun qaçmaq istəyir.) Dayan, hara qaçırsan, ay birinci haramzadə!
Dursun
Ora...
Lalə
Hara?
Dursun
Nahara... (Əyilir.) Hörmət və ehtiram.
Lalə
Qarnına şiş batsın elə! Tez ol, gəl otur yanımda, yoxsa...
Dursun (kənara)
İşə düşmədik? Dilim-dilim olasan, dilim! (Gəlib Lalənin yanında oturur, dinmirlər.)
Lalə
Dillənsənə... Lal deyilsən ki... Ayrı vaxtda mininə eşqnamə oxuyursan.
Dursun (uzanır)
Vay nə ləzzət eləyir.
Lalə
Utanmaz! Adam da sevgilisinin yanında tir çəkib uzanar, qalx ayağa!
Dursun
Mən ölüm, nəşəmi pozma. Ləzzət çəkirəm özümçün. Qoy bir az yaşayaq da.
Lalə
Mən istəmirəm ki, adın həmişə pisliyə çəkilsin, sənə tənbəl Dursun desinlər.
Dursun
Atan oldu rəhmətlik! Məni sənin tənbəlliyin basıb ey...
Lalə
Boş-boş danışma. Yaxşı, sabah toyumuzdan sonra da belə işləsən, onda necə dolanacağıq, necə?
Dursun
Ay, hay danışdı da... Atama, anama nə gəlib, ay qız, nəinki mən və sən, nəvə-nəticələrimiz də işləməsə dədəm Nəcəfin, nənəm Şərəfin onları saxlamağa gücü çatar.
Lalə
Danışdı da... Odur, bax gör Muradın briqadası nələr eləyir.
Dursun
Əlbəttə! Mənim də briqadamda Durna kimi gözəl-göyçək bir qız olsaydı, bax bu qadasın aldığım Talış dağlarını saman çöpü kimi qaldırıb qoyardım, o Qarabağ dağlarının kəlləsinə.
Lalə
Olmaz ki, qoyasan öz kəllənə, bəlkə ağlın başına gələ?
Dursun
Ay qız, mən ancaq gözəllik barədə deyirdim ey...
Lalə
Necə? Yəni demək istəyirsən ki, mən kifirəm?
Dursun (qorxur)
Yox ay qız, sənin gözəlliyinə şübhə eləyən hanı? (Kənara) Dilim-dilim olasan dilim!
Lalə
Heç bilirsən Kərim dayı səndən necə gileylənir.
Dursun
Nə deyir axı?
Lalə
Deyir ki, mənim briqadam Dursun kimilərin ucundan belə geriləyir.
Dursun
Qoy o getsin öz qızı Durnanın dərdinə qalsın ki, Muradın briqadasına qoşulub bir-birinə eşqnamə oxuyurlar.
Lalə
Sənə nə?!
Dursun
Əlbəttə, mənə nə, əlbəttə, bizə nə. Amma o gün atamgil Durnanı yaman tərifləyirdilər. Səndən söz düşəndə dodaq büzdülər...
Lalə (acıqlı)
Necə? Yaxşı, yaxşı, toy gecəmizdən sonra onlara divan tutmaq mənə borc olsun.
Dursun (kənara)
Dilim-dilim olasan dilim. (Laləyə) Özündən çıxma, zarafat eləyirəm ey. Yaxşı, ey mənim biriminci məhəbbətim, daha nə sözün var?
Lalə
Sözüm odur ki, iki günə kimi məni apar xarabanıza.
Dursun
Danışdı da... Ay qız, bilmirsən ki, vur-tut bircə otağımız var. Görmürsən dədəm, nənəm, mənimçün xüsusi imarət tikdirir. Qoy xarabanı tikib qurtarsınlar, sonra.
Lalə
Bir otaq olanda nə olar ki... Qocalar hələlik mətbəxdə yatsalar qiyamət qopmaz ki...
Dursun
Qorxuram axırda deyəsən ki, həyətdə yatsınlar. Sözünü bil, danış. Bir az da gözlə, vəssalam. Hörmət və ehtiram.
Lalə (pərt)
Daha mən yazıq evə gedə bilməyəcəyəm.
Dursun
Niyə, yolu tanımırsan?
Lalə
Analığım deyir ki, Dursundan da bir şey çıxmasa səni evdən qovacağam.
Dursun
Qələt eləyir. İxtiyarı yoxdur.
Lalə
Bura bax, sözünü bil, danış!
Dursun
Yox ey, deyirəm ki, çox oyan-buyan eləsə verərsən, padsud.
Lalə
Danışdığından belə çıxır ki, sən məni sevmirsən.
Dursun
Səhvin var. Ay qız, bütün cümlə-cahan qızları bir yana, sən bir yana. Mən ölüm, bir qulaq as!
Ürəyimi yar qadasın aldığım,
Sənə sözüm var, qadasın aldığım.
Yanaqları nar, qadasın aldığım
Gözəllərin gözəlindən gözəlsən.
Lalə
Üzümdə var xal, gözünə döndüyüm,
Yoxdur, məndə hal gözünə döndüyüm.
Tez ol, məni al gözünə döndüyüm.
Ürəyimi yar qadasın aldığım,
Sənə sözüm var qadasın aldığım.
Lalə və Dursun (birlikdə)
Bu dünyada dərdə salma başını
At bir yana ağlamağın daşını
Ürəyimi yar qadasın aldığım,
Sənə sözüm var qadasın aldığım.
Oxuya-oxuya oynayırlar.
Kərim (Dursunu göstərir)
Buyur, təhvil al!.. Bu da bizim briqadanın canı. (Dursuna) Adə, bu gün niyə işə çıxmamışdın, hə?
Dursun
Salam-əleyküm, Kərim dayı! Üzüm ayağının altında, ağ ciyərim ağrıyır. Dərdim böyükdür ey!
Kərim
Nə dərd? Səni görüm lənətə gələsən! O Laləni də yoldan eləyən sənsən, sən! Üzümüz el yanında qaradır, qara. Bir vaxt hər yerdə Kərim dayının iş metodu deyə danışardılar. İndi...
Dursun
Lal-zad deyilik ki, yenə danışaq da.
Kərim
Onda keçici bayrağı biz almışdıq.
Dursun
Burda nə çətin iş var ki, yenə alaq da.
Kərim
Qəzetlərdə tez-tez şəkillərimiz çıxardı.
Dursun
Göndərin, yenə çıxsın da.
Kərim
Çərənləmə!.. Səni görüm lənətə gələsən, lənətə. Adə, havaxt adam olacaqsan?!
Dursun
Kərim dayı, gərək bu dəfəlik bağışlayasan.
Kərim
Bağışlayasan, bağışlayasan. Tənbəlliyi, avaralığı da adama bağışlarlar. Mənim bir səhvim də odur ki, atan Nəcəfin sözünə qulaq asıb, səni bu vaxta kimi briqadamızda saxlamışam.
Dursun
Kərim dayı, mənim də ən böyük səhvim odur ki, zəhmət çəkib bu dünyaya gəlmişəm. Gərək gəlməyəydim.
Kərim (gülür)
Ətin tökülsün elə. Nə vaxt adam olacaqsan, adə?
Dursun
Lap elə bu dəqiqə! Ancaq bir şərtlə.
Kərim
Nə şərtlə?
Dursun
Bura zəhmət çək! Qulağını bəri tut. (Kərimin qulağına nə isə pıçıldayır.) Özüm ölüm!
Kərim
Kəs səsini! O sənin tayındır, axmaq?
Dursun
Bəs necə? Deyirsən Muradın tayıdır. Bir qız ki, öz atasının briqadasını qoyub özgə, naməhrəm bir briqadada işləyə... Onda...
Kərim (əsəbi)
Yum ağzını!.. Artıq bizim briqadamızda sənə yer yoxdur. Sabah kolxozçuların iclasında sənin məsələni müzakirə eləyəcəyik.
Dursun
Gücün mənə çatır, sən get öz qızını müzakirəyə qoy... Belə Durna sənin də, mənim də adımızı yerə vurur ey...
Kərim (əsəbi)
İtil, gözüm bir də səni görməsin!
Dursun
Nə deyirəm ki, hörmət və ehtiram. Ancaq, hünərin varsa bu sözləri get o aşıq Murada de. Gücün mənə çatır.
Kərim
İtil dedim sənə!
Dursun
İtilək də... (Gedir.)
Hilal
Sən düz deyirsən, Kərim. Bu işi belə qoymaq olmaz.
Kərim
Eh!.. Mən Durnaya nə deyim? Hilal, daha buna dözmək olmaz. Bu saat gedib briqadamızın üzvlərinə çatdır ki, axşam kluba yığılsınlar. Onlarla vacib söhbətim olacaq.
Hilal
Baş üstə!
Kərim
Nə olar ki?.. Qoy o aşıq Murad olsun, mən də Kərim. Əsil yarış hələ qabaqdadır. Gedək.
Gedirlər. Qızlar çay yarpaqları gətirib qapanda çəkdirirlər. Tənəffüs zəngi vurulur.
Qəmər
Aha, gördünüz kim kimi keçdi. Baxın görün nə qədər yığmışam. (Onlara dəftərçəsini göstərir.)
I Qız
Yığmağına biz də yığmışıq. İşin dalısına baxarıq.
Qəmər
Baxarıq, baxarıq.
Durna gəlir. Qızlar pıçıldaşıb gülüşürlər.
Durna
Qızlar, nə var, yenə baş-başa veribsiniz? Bilirəm, məndən danışırsınız.
Qəmər
Hardan bilirsən?
Durna
Mənim gözlərimin də qulağı var, axı.
Qəmər
Düz tapmısan, Durna, səndən danışırdıq. Qızlar bilmək istəyir, bu xeyir iş, havaxt olacaq?
Durna
Hansı iş, nə xeyir iş?
Qəmər
O xeyir iş, biz deyən xeyir iş. (Saza işarə ilə) Onu deyirik də.
Durna
Qızlar sizi şeytan da aldada bilməz. (Qəmərə yavaşca). Mən onu sevirəm, Qəmər!
Qəmər
Onu çoxdan bilirik.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/suleyman-rustem-durna-birinci-perde
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Ötərgi sanmayın şikayətimi,Mənim hər fəryadım, hər naləm haqdır.
Həyatdır mahnıOxucum, ömürlük şair gözümdəMəhəbbətdir mahnı, həyatdır mahnı.
Gecəli-gündüzlüAzadlığıma şahid qanım rəngli bayrağıÖmürlük başı üstə saxlayan şairəm mən.
Mübarizə elan edirəmDəmir kimi kəlmələrdir mənim silahım,Şeirlərdir, nəğmələrdir mənim silahım!