Birinci pərdə
Page 4 of 6 · 50%
Qorxmazov
Tişi! Saxla, adə, bu şerdir ki.
Dilavər
Ərz etdim ki, yarısı nəzmlədir.
Qorxmazov
İstəməz.
Dilavər
Niyə?
Qorxmazov
Bir də gördün zəhrimarın bir yerində ilişdim, sonra?
Dilavər
İlişməzsiniz inşallah.
Qorxmazov
Yox, yox. (Kitabı vərəqləyir.) Aşna elə birinci səhifələrdən görürəm ki, nitqimi dayaz yazmısan. Mənim kimi adama yaraşmaz ki, tribunaya çıxıb dayaz nitq eləsin. Bir az da dərinləşdir. Elə dərinləşdir ki, prenyaya çıxanlar əl-qol atıb üzə bilməsinlər, nitqimin dərinliyində batıb boğulsunlar.
Dilavər
Çox qorxdum ki, nitq mübarəkinizi qəliz yazsam, daha ilişərsiniz. Buna görə də...
Qorxmazov
Fikrin özünə, mənə getməsin. Nitqimi nağıl dilində yaz ki, kəmsavad camaat da başa düşsün... (Yenə dəftərə baxır.) Adə, bu sözləri niyə həlqəyə salmısan?
Dilavər
Mötərizəyə? Bunlar sitatdır.
Qorxmazov
Ştatdır? Mən ştatdan danışmayacağam.
Dilavər
Sitat. Yəni özgələrin fikri, ayə.
Qorxmazov
Adə mən öz gül kimi fikirlərimi qoyub özgələrin fikrinə niyə əl atım axı. Aşna, gərək təzədən işləyəsən.
Dilavər
Bu gözlərim üstə.
Qorxmazov
Qaldı nitqimin preniyası, yox, mən preniya, mreniya açmayacağam.
Dilavər
Bunsuz olmaz.
Qorxmazov
Yaxşı preniyanı da sən özün yaz. Sonra verərsən yoxlayım. Mənim reçimə zidd bir kəlmə də danışılmamalıdır. Preniyada sən danışarsan, Bayramalı danışar, Dəmirov danışar. Vəssalam. Gülaraya, o qarğaturistə və başqalarına söz verdirmərik. Sonra səsə qoyub preniyanı kəsərik, vəssalam. Adə, bir də kim məndən ağıllı söz danışacaq ki, onlara söz də verək, hə?
Dilavər
Ağıllı fikirdir.
Qorxmazov
Nitqimin alqışlarını da sən təşkil etməlisən.
Bu dəmdə Gülara əlində anket gəlir.
Qorxmazov
Bu nədən ötəridir?
Gülara
Bilmirəm, istəyiblər.
Qorxmazov
Mən hər şeyçin anket doldurmaram. Yəqin ki, ordençidir. Onda, sən doldur. Mən qol çəkərəm.
Gülara
Ancaq bir-iki suala mütləq özünüz şəxsən cavab verməlisiniz.
Qorxmazov
De gəlsin sualını.
Gülara
Peşəniz?
Qorxmazov
Peşəm?
Gülara
Bəli, peşəniz?
Qorxmazov
Yaz ki, rəhbərlik.
Gülara
Nə dediniz?
Qorxmazov
Niyə durub baxırsan, yaz ki, rəhbərlik. Ay qız, sizə rəhbərəm, ya yox?!
Gülara başını bulayaraq yazır.
Gülara
Təhsiliniz?
Qorxmazov
Necə deyim. (Fikirləşir.) Yaz ki, ali savadsız.
Gülara
Başa düşmədim.
Qorxmazov
Niyə axı? Yəni təhsili yarımçıq buraxmışam.
Gülara
Yaşınız?
Qorxmazov
Xeyir a, fikriniz məni qoca qələmə verməkdir? Onu görməyəcəksiniz. Yaz ki, yaşı naməlumdur... Daha sualın yoxdur ki?
Gülara
Sualım olmasa da, sözüm var. Bizim sovet adamları yaxşı mədəni geyinməyi sevir; bizim borcumuz isə onların bu arzusunu həyata keçirməkdən ibarətdir. Lakin bizim bəzi ustalar bunu unudaraq...
Qorxmazov
Yaxşı, yaxşı, sonra, görmürsən vacib millət işiylə məşğulam.
Gülara
Görürəm. (Gedir.)
Qorxmazov
Bu qızdan sənə sonra işlər danışacağam ki...
Dilavər
Başa düşürəm. Yoldaş Qorxmazov, əz qəza siz əvvəllərdə gərək ki, tamojnada işləmisiniz.
Qorxmazov
Tamojna nədir canım, mən yazığı üç-dörd ay bir yerdə rahat oturmağa qoymurlar ki... bir təşkilatı cana gətirən kimi, məni ordan götürüb başqa bir idarəyə atırlar ki, oranı da cana gətirim. Mən ölüm vicdanla, düzünü de görüm, bu bir neçə ayın müddətində buranı cana gətirmişəm, ya, yox?
Dilavər
Şəksiz, şübhəsiz, pəh-pəh, ölmə, ölmə!
Qorxmazov
Bəziləri deyir ki, gərək rəhbəri olduğun idarənin cikini-bikini, bütün sirlərini biləsən. Səhvdir, mənim əqidəmcə doktor olmasan da, böyük bir xəstəxananın müdiri ola bilərsən. İncinar olmasan da, zorba bir zavoda direktor müdiri olmağa ixtiyarın var. Canım qoy onlar işləsinlər, sən də kağız-kuğuza qol çəkib rəhbərliyini elə. Özünü də elə apar ki, hamı səndən tük salsın. Yoxsa başına çıxarlar, qara-qorxusuz, filansız da işləmək mənə əl verməz.
Dilavər
Pəh, pəh... Ölmə, ölmə! Hərçənd siz bizdən əfzəl bilirsiniz. Lakin məndən sizə vəsiyyət, əvvəla bilmədiyiniz şeyə bilmirəm deməyin və saniyən özünüzdən çox biləni məbada həndəvərinizə qoyasınız, çün hörmətdən düşərsiniz.
Qorxmazov
Ağlabatan sözlərdir.
Dilavər
Yoldaş Qorxmazov, təhər-tövürünüzdən belə məlum olur ki, cavanlıqda məndən ayrılandan sonra beş-altı darülfünun qurtarmısınız.
Qorxmazov
Xeyr, mən heç nə qurtarmamışam. Ömrüm məclislərdə, toyxanalarda keçib. Hər yerdə həmişə birinci mən danışmışam. Gördüyümü, eşitdiyimi yığmışam bax bura. (Başını göstərir). Bax bura. (Qarnını göstərir.) Darülfünun nədir canım...
Pəncərədən başlar uzanır. Dəmirov onları kənar edir.
Dəmirov
Yoldaş qırğom, tovariş qırğom... atam qırğom, bacım qırğom.
Qorxmazov
Dilavər, başın nitqimi yazmağa qarışıq olsa da, gərək mənim anadan olan günümə qədər bu şəklimin altı üçün bir-iki kəlmə qəribə bir qəzəl deyəsən...
Dilavər
De görüm dayaz olsun qəzəl, ya dərin olsun.
Təndir tək isti olsun, hovuz tək sərin olsun?
Müsahibdir sanma ki, atelyamda küllənir,
Məzəli bir şairəm, bundan xəbərin olsun...
Qorxmazov
Xəbərim var, dostum, var.
Dilavər
Buyurun görək hansı qafiyələri işə salım, məsələn, bir var kamiyab, afitab, kəbab, şərab, bir də var, tellər, sellər, bellər, yellər...
Qorxmazov
Ayaqlar.
Dilavər
Xeyr, ədəbiyyata yamaq vurma. Yaxud, kaman, aman, çoban, daban...
Qorxmazov
Pencə.
Dilavər
Xeyr, pencənin qafiyəsi mütləq gəncə, ya da ki, səncə, məncə olmalıdır.
Qorxmazov
Çox dərinə getmə... Bir az lorı yaz. Elə ordenli şairimiz Nizami də prostoy dildə yazıb.
Dilavər (gülür)
Pəh, pəh, ölmə, ölmə!.. Siz ədəbiyyat tarixini də çox gözəl bilirsinizmiş...
Qorxmazov
Sən məni nə bilmisən. Mənim bu sinəm xəzinədir, xəzinə. Bax, Xəyyamov burda yatır, Füzulov burda yatır. Seyid Əzimov burda yatır. Əliağa Vahidov burda yatır, Dilavər burda yatır.
Dilavər (gülür)
Bu qədər yorğan-döşəyi hardan tapırsınız?
Qorxmazov
Gülərsən... bəli biz beləyik, yoldaş Dilavər... Qaldı şəklimin altı üçün bir bürüştə qəzəli yadından çıxarma ha!
Dilavər
Baş üstə...
Bu zaman Dəmirov tələsik dalı-dalı içəri girib şəklə baxır.
Qorxmazov
Yenə nə var, adə?..
Dəmirov
Salaməleyküm... Sizin o əyal...
Qorxmazov
Hm, dedim ki, məşğulam. Bir də bir kərənlik onu bilməlisiniz ki? hər yanıma gələn adamı kabinetimin qapısında saatlarla gözləməyə məcbur etməsəm, rəhbərliyimi hiss etməzlər. Deyin getsin!
Dəmirov Qorxmazovun yenə də şalvarının tozunu çırpır.
Dilavər
Afərin... Düz buyurursunuz. Hicransız vüsalın nə ləzzəti... Qoy yanına gələnlər hicran oduna yansınlar, sonra...
Qorxmazov
Afərin.
Dilavər
Həqiqi aşiq, əlbəttə, dözər hicrana, Qorxmazov,
Yesə bu dərdi-qəmlə qəlbini müryana, Qorxmazov.
O kəs ki, mübtəladır bir gözəl canana, əlbəttə,
Vəfalı yara yetməkçin gedər Tehrana, Qorxmazov.
Qorxmazov
Tehrana niyə, lap Mərəzəyə də gedər. Yaxşı, ey atelya modamın modnı şairi, bu qabiliyyət ki, səndə var, niyə pisatelski soyuza yazılmamısan?
Dilavər
Çün o qapını min kərə döymüşəm, sədd heyf üzümə açmayıblar...
Qorxmazov
Olardan əskiksən məgər?
Dilavər
Xeyr... çün onlar sənin, mənim qandığımız eşq aləminə biganə kəslərdir.
Qorxmazov
Qəm yemə dostum... gün gələr qəbrinin üstündə heykəlini özüm öz xərcimə bu əllərimlə dikəldərəm.
Bayırdan Dəmirovun səsi gəlir.
Dəmirov
Yoldaş qırğom, tovariş qırğom.
Gülara müştərisi ilə içəri girir.
Müştəri
Canım belə də atelya moda olar? Belə də paltar tikərlər?
Qorxmazov
Səssiz-səmirsiz, əngəlsiz, cəncəlsiz.
Gülara
Yoldaş Qorxmazov, bu yoldaş şikayət edir ki, kostyum onun əyninə tikilməyib... Usta isə bu paltarı bunun əyninə, ölçüb-biçdiyini iddia eləyir. Məncə yoldaş haqlıdır.
Qorxmazov
Ay qız, sən bir dayan. A yoldaş, de görüm nə olub?
Müştəri
Bu kostyum mənim əynimə tikilməyib.
Qorxmazov
Kostyum gözümə çox əntiqə görünür. Gəl bir ayna qabağında gey görək.
Ayna qabağında pencəyi zorla müştərinin əyninə keçirirlər. Müştəri qollarını qaldıran kimi pencək daldan ikiyə bölünür.
Müştəri
Çox əntiqədir, yoldaş müdir, çox.
Gülara
Mən ustalarımızın yerinə xəcalət çəkirəm.
Qorxmazov
Usta, de görək bu niyə belə olur axı?..
Usta
Bilirsinizmi, günah məndə deyil... (Qulağına pıçıldayır.)
Qorxmazov
Aha... Yoldaş, siz bu kostyumu nə vaxt zakaz vermisiniz.
Müştəri
Doqquz ay əvvəl.
Qorxmazov
Doqquz ay əvvəl harda işləyirdiniz?
Müştəri
Su idarəsində.
Qorxmazov
Aha... indi harda işləyirsiniz?
Müştəri
Bunun mətləbə nə dəxli var?
Qorxmazov
Çox dəxli var. Cavab ver görək indi harda işləyirsiniz?
Müştəri
Ət kombinatında.
Qorxmazov
Pasluşi, görünür həddindən çox yemişsiniz.
Müştəri
Bu təhqirdir.
Qorxmazov
Pencək cəhənnəmə, yaxşı ki, özünüz partlamamısınız. Ustanın dediyinə görə siz bu kostyumu zakaz verəndə arıq, cılız bir adammışsınız. İndisə şişib dama dönmüsünüz.
Müştəri
Bilmirəm mən məhkəmə qarşısındayam, yoxsa atelya moda müdirinin?..
Qorxmazov
Hələlik atelya moda müdirinin.
Gülara
Yoldaş Qorxmazov, sizin müştərilərlə belə rəftar etməyə ixtiyarınız yoxdur.
Qorxmazov
Sən dinmə.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/suleyman-rustem-geldi-geder-birinci-perde
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Gözəllərin arasında gözəl nigarım itib,Çiçəkli, güllü bahar vaxtı ilk baharım itib.
Vəfalı qalıbYenə könlüm quşu xəyala dalıbBaşımın üstünü dumanlar alıb.
Süleymanlı yollaraÇoxdandır bələdəm mən o tufanlı yollara,O dil bilməz yollara, o hicranlı yollara.
İki anaHəyatımın mənasıdır qəlbimdəki iki anam,Mən onların nəfəsilə nəfəs alıb yaşayıram.
Poems by other poets
Çərxin yaman gərdişindənƏcəb sərgərdan mən oldum
Qamətü qaşından olmuş əzbərim nun-əlqələmQamətü qaşından olmuş əzbərim nun-əlqələm,Məktəbi-eşq içrə mən tifli-səbəqxanın sənin.
QaldımYanaram, yanaram, dilim dönməz,Qərib qərib qürbət ellərdə qaldım
Gəraylı: Yaxşı olur qövm qardaşYaxşı olur qövm ü qardaşEl başına dönim sənin