Şairlərdən seçmələr, 4
شاعر شیرازی
ای سالک ره چه خفتهای؟ خیز! گر مرد رهی به ره درآمیز!
صوفی و حکیم را رها کن روی دل خویش در خدا کن!
گر راه خدای مینوردی بگذار طریق هرزه گردی!
شاهی
شبی با صراحی همی گفت شمع که: ای هر شبی مجلسآرای دوست
تو را با چنین قدر پیش قدح سجود دمادم بگو از چه روست
صراحی بدو گفت: نشنیدهای تواضع ز گردن فرازان نکوست؟
شیبانی، فتحالله کاشانی
گر ندهد دادِ خلق، دادگر خاک دادگر آسمان بگیرد از او داد
داد تو را داد، تا که داد دهی تو گر ندهی داد، داد از تو کند داد
گوش به فریاد دادخواه کن امروز تا که به فردات مینگیرد فریاد
داد ده امروز، تا که داد دهندت فردا کآنجا یکی است بنده و آزاد
دادِ دل از شادی زمانه بگیرد شاه که دلها کند به داد همی شاد
شوکت
ای فلک خانهات خراب شود چگرت چون دلم کباب شود
دیدم امروز نوشکفته گلی که ز عکس رخش گل آب شود
از نزاکت، حباب پستانش به نسیمِ نفس خراب شود
پیش رفتم که شاید از وصلش بوسهای چند انتخاب شود
لب پر از خنده کرد با من گفت به طریقی که دل کباب شود
آرزوی مکیدنش نکنی که به لب نارسیده آب شود
من گذشتم ز مدعا «شوکت»! خانهٔ آرزو خراب شود
شاهی، اسمش ملک بن جمالالدین سبزواری
شادم که ز من بر دل کس کاری نیست کس را ز من و ز کارم آزادی نیست
گر نیک شمارند، وگر بد گویند با نیک و بد هیچ کسم کاری نیست
شاهی، اسمش محمود نیشابوری
گر برتر از آسمان بود منزل تو وز کوثر [هم] سرشته باشد گِلِ تو
چون مهر علی نیست اندر دل تو مسکین تو و سعیهای بیحاصل تو
شاهی، اسمش ملک
ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر باغ طربت سبزهٔ آراسته گیر
وآنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم بنشسته و بامداد برخاسته گیر!
شاه، علاءالدوله
صد خانه اگر به طاعت آباد کنی به زآن نبود که خاطری شاد کنی
گر بنده کنی ز لطف آزادی را بهتر که هزار بنده آزاد کنی
شرف قزوینی
پس و پیش این راه بس اندکیست رونده اگر پیش اگر پس یکیست
ندانم از اینجا کجا میرویم چرا آمدیم و چرا میرویم
ز اندیشه خون شد جگرها بسی ولی حل نکرد این معما کسی
شهد، اسمش ابوالحسن [سعدی]
عاملان در زمان معزولی همه شبلی و بایزید شوند
باز چون بر سر عمل آیند همه چون شمر و چون یزید شوند
شهد، اسمش ابوالحسن خراسانی
دوشم گذر افتاد به ویرانهٔ طوس دیدم جغدی نشسته بر جای خروس
گفتم: چه خبر داری از این ویرانه؟ گفتا که: جز این نیست افسوس افسوس
شانی هراتی
ای دل! حیات خضر و ثبات جهان مخواه ندوهٔ بیزوال و غم بیکران مخواه
گر خود سکندری، پی آب خضر مرو عمر ابد برای غم جاودان مخواه!
شریف تبریزی
کو همنفسی؟ تا کنم اظهار غم دل زان پیش که بندد غم دل راه نفس را
شفاح شیرازی [بابا طاهر عریان]
اگر آهی کشم صحرا بسوزد جهان را سر به سر تا پا بسوزم
بسوزم عالم ار کارم نسازی چه فرمایی؟ بسازی یا بسوزم؟
شاه عباس ماضی [شاه طهماسب]
یک چند پی زمرد سوده شدیم یک چند به یاقوت تر آلوده شدیم
آلودگی بود به هر رنگ که بود شستیم به آب توبه آسوده شدیم
شاه عباس ثانی صفوی
دیروز چنان وصال جان افروزی امروز چنین فراق عالمسوزی
افسوس که مستوفی دیوان قضا آن را روزی نویسد، این را روزی
دیشب شب وصل با چنان حور لبی امشب، شب هجر با چنین تاب و تبی
افسوس که مستوفی دیوان قضا آن را به شبی نویسد، این را به شبی
شاهی نظامالدین شیرازی
یاد حق میکنند غافل از او خود چه خواهند برد حاصل از او؟
حرف الصاد
صافی، اسمش محمود، از اصفهان
دردا که دوای درد پنهانی ما افسوس که چارهٔ پریشانی ما
در عهدهٔ جمعیست که پنداشتهاند آبادی خویش را ز ویرانی ما
(وله ایضاً)
آبادی بتخانه ز ویرانی ماست جمعیت کفر از پریشانی ماست
اسلام به ذات خود ندارد عیبی هر عیب که هست از مسلمانی ماست
صباحی، اسمش سلمان، از اصفهان
غبر غمش از سرود رود چه حاصل؟ آنکه از هجرش ز جوی دیده رود رود
شاهد از سعدی آورم -که روانش مهبط انوار فیض باد- که فرمود:
درست به دنیا و آخرت نتوان داد صحبت یوسف به از دراهم معدود
عمر که در هجر بگذرد، نکند نفع جان که ز جانان جدا بود، ندهد سود
شکر الهی کنم که کرد نصیبم وصل شما را که بود غایب مقصود
صائب، اسمش محمدعلی تبریزی
شیشه را بر طاق نسیان نه، قدح را خُرد کن بشکن از خون سیه مستان خمار روزگار
توبهٔ عهد جانان [جوانی] را قبول دیگر است بگذر از می در جوانی، ای بهار روزگار!
صابر سرمدی
ز روزگار به رنجم ز دوستان محروم چو مرتضی ز خلافت، چو فاطمه ز فدک
سپهر پیر به من آن کند که اهل خرد هزار عیب کنند ار چنان کند کودک
صادق
سینه که مجروح شد از تیر عشق مینپذیرد علاج جز که به تدبیر عشق
مصلحت حال ما نیست به تدبیر عقل بر سر ما هر چه رفت، رفت ز تعبیر عشق
صابر، اسمش شهابالدین ترمذی
ای دو چشم منت به تو نگران چند چندی بگیر در دگران (!)
چند نازی چو معتبر شدهای؟ که نخواهند مرد معتبران
از پی مردن و ز حفظ حیات حیلهها ساختند حیلهگران
به هنر قصد مرگ دفع نشد تا بمردند همچو بیهنران
صباحی، سلمان اصفهانی
یارب بنای عالم از این پس خراب باد افلاک را درنگ و زمین را شتاب باد
تا روز دادخواهی آل نبی شود از پیش چشم مرتفع این نه حجاب باد
آلوده شد جهان، همه از لوث این گناه دامان خاک شسته ز طوفان آب باد
بر کام اهل بیت نگشتند یک زمان در مهد چرخ، چشم کواکب به خواب باد
لب تشنه شد شهید جگر گوشهٔ رسول هر جا که چشمهای است به عالم، سراب باد
از نوک نیزه تافت، سر آفتاب دین در پردهٔ کسوف نهان آفتاب باد
هر کس دلش به عترت آل نبی نسوخت مرغ دلش به آتش حسرت کباب باد
در موقف حساب، «صباحی» چو پا نهد جایش به سایهٔ عَلَمِ بوتراب باد!
حرف الضاد
نام، ضیاء محمد طهرانی
از خلق زمانه پا کشیدن خوشتر در گوشهٔ عزلت آرمیدن خوشتر
زنهار «ضیا»! علاج چشمت نکنی ارضاع زمانه را ندیدن خوشتر!
حرف الطاء
طاهر هرانی
تو را به مهر و وفا اعتبار نتوان کرد چرا که عمری و بروی مدار نتوان کرد!
طبیب، اسمش میر عبدالباقی بن میر محمد رحیم اصفهانی
با هدیه نبوییم ورا زآنکه نشاید کس مشتخسی تحفه برد باغ ارم را
با دست تهی آمدهام زآنکه نزیبد جز دست تهی تحفه خداوند کرم را
طبری، اسمش محمد، از بلاد اصفهان
بدی را با بدی پاداش کردن نه کار مردم آزاده باشد
کسی خاری فکند ار زیر پایت تو دستش گیر اگر افتاده باشد
طائف محمدعلی
زبان و دل موافق ساز، هنگام دعا کردن! به یک انگشت نتوان عقدهای از رشته واکردن
حرف الظاء
ظهری، اسمش طاهر
مرا بپرور و در کسب نام باقی کوش که جز ذخیر نماندی معین و یحیی را
جزای خیر عمل بین که روزگار، هنوز خراب مینکند بارگاه کسری را!
با هنر باش هر چه خواهی کن! نه بزرگی به مادر و پدر است
نافهٔ مشک را ببین به مَثَل! کین قیاس بدیع معتبر است
ظفر همدانی، به اسم تخلص دارد.
جزای خیر عمل بین که روزگار هنوز خراب مینکند بارگاه کسری را
ظهیرالدین بن محمد فاریابی
گیتی که اولش عدم و آخرش فناست در حق او گمان ثبات و بقا خطاست
مشکلتر اینکه گر به مثل دور روزگار روزی دو مهلتی دهدت، گویی آن بقاست
نی نی که در زمانه تو مخصوص نیستی بر هر که بنگری به همین درد مبتلاست
ظاهر
غافلاند این منجمان از کار نیست در کارشان دل بیدار
همهٔ باد حکم باد آن کار (!) تو ز احکام سیره دست مدار
اختراعی چنین هر آنکه نهاد راه بنمود، لیک در نگشاد
خلق را کرد جمله سرگردان وآنچه کرد از عمل به دور جهان
نیست الا به قدرت یزدان نیک و بد در طبایع ارکان
بیقضا خلق یک نفس نزنند عاقلان را چنان جرس نزنند
حرف العین
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/zeynalabdin-maragayi-3-sairlerden-secmeler-4
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
قدری مزاح و صحبتهای متفرقه کرده شام صرف شد، حاجی.... تبریزی گفت: «بگو میرزا یوسف! باز از تبریز چهها خواهی گفت؟»گفتم: «این فقره به تبریز شما راجع نیست، این حکایت مال مراغه است.»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 7علیالصباح برخاسته دوگانهٔ معبود یگانه را به جای میآوردم که ناگاه شنیدم در اتاق را طراق طراق میزنند، بعد از اتمام نماز گفتم: «کیست؟»محبوبه گفت: «منم یوسف عمو!»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 8از میرزا عباس پرسیدم: «این شخص کیست؟»گفت: «مازندرانی و در مارسل [مارسی] مقیم است، جهت ایران امتعه خریده میفرستد.»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 9شمهای از تمدن ژاپون را اجمالاً که سبب ترقی ایشان شده گفتم. با وجودی که قانون مدنیت اروپا را قبول کردهاند در مواظبت آیین و مذهب خود محکمتر از اول شده، مراقب شئونات آیین مذهبی خود بیش از پیش هستند. نسبت به سایر ارباب ادیان امانت و دیانتی که اینها دارند هیچ ملت ندارد. همه روزه به رونق معابد و بتخانههای خودشان میافزایند. ولی این فرنگیمآبان ما به محض اینکه یک ماه در فرنگستان ماندند، و همینقدر تحصیل زبان و اخلاق کردند که ایستاده بتوان شاشید، پس از مراجعت منکر آیین مذهب آبا و اجداد خود میشوند. علاوه بر انکار خودشان، در گمراهی دیگران هم اقامهٔ بینه و دلیل مینمایند: یعنی همان دلیلها که در مکاتب فرنگستان از کشیشان پروتستانی یاد گرفته، [بی]شعور بیان مینمایند. بدبختانه عقیدهشان این است که شریعت مطهره مانع از اجرای قانون اساسی است. و این قدر مدرک و تمیز ندارند که اولین قانون مکمل دنیا را صاحب شریعت مطهرهٔ اسلام در عالم ارائه نموده است. روزی یکی از مستفرنگها که خود را فاضلترین اهل ایران میدانست و در فرنگیمآبی اول شخص بود، به یک نفر از دوستان خود چنین نوشته بود:«تو قانون را چهقدر سهل و آسان میپنداری؟ تا سی هزار مسئله از شریعت اسلام محو نکنی و - العیاذبالله! - با آتش نسوزانی، اجرای قانون در اسلام نتواند شد.» آن شخص، مکتوب فاضل جلیل را به من بنمود و گفت: «شما را به خدا انصاف دهید که افکار باطل این فرقهٔ بیانصاف تا چه درجه است! نظم قانون و اجرای آن چه دخل به بطلان احکام شریعت مطهره دارد؟ ملت ژاپون از کدام مسائل شرعیهٔ خود یکی را ترک کردند؟ دولت عثمانی کدام احکام شریعت مقدسه را واگذارد؟ بلکه در استحکام بنیان شریعت مطهره زیاده بر سابق ساعی [شدهاند]. قانون چه چیز است؟ قانون همان دستورالعملی است که مولای متقیان امیرمؤمنان خلیفهٔ بر حق حضرت سیدالمرسلین، علیبنابیطالب - علیهالسلام - به مالک اشتر - رضیالله تعالی عنه - نوشته وقتی که به حکومت مصرش فرستادند. اگر بخوانند و بدانند که آن بزرگوار به مالک اشتر چگونه دستورالعمل داد هرگز برای ایشان شک و شبهه باقی نمیماند که قانون دول مغرب زمین از این دستورالعمل گرفته شده که کار خود را به درجهٔ علیا رسانیدهاند. غیر از سرمشق و دستورالعمل حضرت امیرالمؤمنین - علیهالسلام - هیچ مسلمان قانون دیگری را طالب نیست؛ خواه کشوری، خواه لشکری، خواه مالیات، خواه عدالت، خواه قضاوت. تماماً از روی دستورالعمل آن جناب اخذ شود کافی است.