Osmanlı və İran, Müqəddəs duaların sonu
Страница 1 из 2
تاج و تخت ایران از عالم غیب ودیعهٔ دست ملت ایران است که هر کس را شایسته و قابل دانند بدو سپارند و کسانی را که غیر قابل و متجاوز از فرمان حق دیدند از تاج و تخت کیان محروم سازند. چنانچه مسلمانان در عرض یک سال سه پادشاه ظالم متعدی را خلع و به جای آنان هر آنکو را لایق و شایسته، بر سریر سلطنت نشاندند.
چنان مینماید که این سال، سال سعادت مسلمانان است. معلوم است که این وقوعات توجه تمام ملل را به سوی ترکیه و ایران معطوف ساخته. جای تشکر است که این دو ملت پس از آن که سالهای دراز در زیر شکنجهٔ استبداد زار و زبون بودند هر دو یک دفعه همآهنگ گردیده و به خلع پادشاه ظالم خود ابتدا نمودند. بلی! چون مرض، یکی بود درمانش هم منحصر بود. علاوه بر آن، قرابت مادی و معنوی این دو قوم ثابت و محقق گردید. باید دانست هم چنانکه مشروطهٔ ایران عثمانی را تأیید نمود، خلع سلطان حمید هم مؤید و مشوق ایرانیان گردید در خلع پادشاه جبار ایران؛ و باید دانست بقاء این دو دولت بسته به آن است که پیوسته چنانچه معناً مؤید یکدیگرند مادتاً نیز در تأیید یکدیگر ثابت قدم و در سیاسیات نیز توأم حرکت نمایند، زیرا بقای هر یک بسته به بقای آن دیگریست و لازم است به خطایای ماضی معترف و در آتی به تدارک و تلافی کوشند، زیرا خردمندان طرفین سنجیدهاند که همهٔ این اختلافات را بانی و باعث حکمداران مستبد بودهاند که دوام و بقای خود را منوط و مربوط میدانستهاند به اختلاف آرای امت و نفاق فیمابین آنان، لذا همّ خود را به جعل بعضی خرافات صرف و نام آن خرافات را حدیث گذارده، به توسط علماء سوء در میان مردم عوام پراکنده نمودند. رفته رفته همان خرافات جای حدیث را گرفت و ابداً از سوء عاقبت نیندیشیده و اتفاق دیگران را در علیه خود پیشنظر اعتبار نیاوردند، اسلام را ضعیف و دشمنان را قوی ساختند. کار درجهای را کسب نموده بود که فکر اتحاد امر محال مینمود. این اتفاقات حسنه -که هر دو ملت در یک زمان به طلب مشروطه برخاسته و در طلب آزادی همآواز گردیدند- آنان را به یکدیگر معرفی نموده و رشتهٔ علاقه مادی و معنوی را در بیان آنان استحکام داد، چنانچه یک عثمانی دیده نمیشد که از مصائب ایرانیان متألم و متأثر نباشد و مطبوعات عثمانی، از ترک و عرب، از همدردی دمی نیاسودند و هکذا یک ایرانی یافت نمیشد که شرکت در شادی برادران عثمانی نکرده باشد، بلکه کافهٔ زنان و کودکان ایرانی در این عیش ملی وجداناً با عثمانیان شرکت داشتند.
باری، در این خصوص گفتنیها بسیار است -که این کتاب را گنجایش آن نیست و علاوه بر آن ذکرش مناسب سبک این کتاب نیست. معلوم است ارباب دانش و قلم لزوم
تشیید علاقهٔ فیمابین این دو ملت را کمایلین خواهند نگاشت. ما جهت آنکه سرشقی به دست داده باشیم، عکس مجاهدین برادران عثمانی و ایرانی خود را در این کتاب به یادگار میگذاریم و بنده از خدمات پیشقدمان این دو قوم -که در یکوقت و زمان به عالم اسلامیت نمودند- مینگارم.
نخست، باید دانست که تبدیل حکومت عثمانی و برچیدن اساس عبدالحمیدی در این عصر کار آسانی نبود، خصوصاً وقعهٔ سی و یکم مارث [مارس] -که از خلقت حضرت آدم تا حال امثالش کمتر دیده شده- و اینگونه اختلال در هیچ دولت بروز نموده، دفع آن از خوارق عادات بهشمار ست. تمام سیاسیون و سرداران نام عالم را این فتح و فیروزی مبهوت نموده، انگشت حیرت به دندان گزیدند و در تفصیل آن، مانند محاربهٔ ژاپون و روس، کتابها نگاشتند و این فتح را سه مرد بزرگ، جنابان مستطابان اجل اکرم «محمود شوکت پاشا» و «نیازی» و «انوربیگ» بانی بودند -که اسم ایشان در این کتاب گزارده شده- لذا لازم میآید که چند کلمه از خصال حمیدهٔ آنان بیان شود. با آنکه این فتوحات را جمع دول و ملل به نام آنان ضبط و ثبت نمودهاند، آیا این سه مرد بزرگ ابداً به روی بزرگواری خود آورده و با اظهار فخر و مباهاتی نمودند؟ تمام سفرای دول افتخار خود میدانند که یک ساعت با ایشان مصاحبت نمایند؛ هر آنکو با آنان سخن از سیاسیات به میان آورد پاسخ شنید: «ما از این فن بیخبریم و سرباز میباشیم. وظیفهٔ سربازی خود را اجرا نمودیم.» و بعد از انجام کار بدون آنکه متوقع رتبه و مقامی باشند، هر یک بهسرکار خود رفتند. علاوه بر آن، محمود شوکت پاشا -که سرمفتش سه اردو و دارای منصب امیر نویانی بود- منصب امیر نویانی را بهخودی خود ترک و خود را سرتیپ خواند. لذا پاشایان دیگر -که بلااستحقاق و بهخلاف قانون از طرف عبدالحمید امیر نویان و مشیر و مشار شده بودند و در مقابل خدمتی کسب استحقاق ننموده بودند- از این قصه [عبرت] گرفته مناصب عالی را ترک و با کمال معذوریت خود را بهمناصبی که لیاقت و استحقاق داشتند تنزل دادند. امیر نویان سرتیپ اول، امیر تومان سرتیپ دوم، سرتیپ به پایهٔ سرهنگی تنزل نمود و هکذ، در اردوهای عثمانی هشتاد مشیر بود، اینک ده نفر نمانده؛ این عنوان مشیر در اروپا مارشال است. در تمام روسیه چهار مارشال هست و در آلمان دو و در انگلستان یک، در عثمانی هشتاد، زیرا عبدالحمید به هر کس اظهار میل میکرد رتبهاش را ترفیع مینمود. گذشته از آنکه محمود پاشا مناصب را قانون کرد، بهقدر چهار پنج کرور تفاوت خرج بروز نمود و از خرج کاست و صدای احدی بلند نشد، زیرا نخست دربارهٔ خود این فقره را روا دید و بهمفادِ «پیکان به تیر جا کند، آنگاه بر
نشان» همگی پیروی از او را بر خود فرض شمرده، توانستند بگویند: «خود ناگرفته پند، مده پندِ دیگران!» بلی! قصد ایشان ترقی وطن بود، اکثر از این بزرگان مشروطهطلب به قناعت خو نمودهاند، زیرا جهت تحصیل سعادت و نیکبختی ملت سالها در فرنگستان متحمل هرگونه سختی شده و در تدارک اینکار میکوشیدند. در وزارت و راحت بهسر نمیبردند. پس از موفقیت و برانداختن سلطنت حمیدی -شهدالله- از زبان یکی لفظ «چنین و چنان کردیم» شنیده نشد. زبانزد جملگی این بود: «چون ستم به منتها درجه رسیده خدا به ما ترحم فرموده.» این فروتنی سبب شد که هر یک در نظر ملت گرامی و محترم و به درجات بلند ارتقا جستند.
عیب است بزرگ برکشیدن، خود را وز جملهٔ خلق برگزیدن، خود را
از مردمک دیده بباید آموخت دیدن همه کس را و ندیدن، خود را
هر قدر صدارت را به محمود پاشا عرضه داشتند پذیرفته نشد، پاسخ داد: «من سربازم. و فخرم به سربازی ملت عثمانی است.» بلی! «چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار!» حقپرستی کنند [و] خداشناسی، نه خودپرستی و ناسپاسی.
«در خانه اگر کس است همینقدر [یک حرف] بس است.» امیر حضرت اشرف سپهسالار اعظم در خصوص این القابهای بیمعنی فکر صحیحی فرموده و از جهت آینده هم یک قانون محکمی وضع فرمایند که اسم بیمسمی از میان برداشته شود، امیر نویان یعنی سردار صدهزار. ظاهراً وقت آن رسیده است که ترک تقلید هندیان گوییم و به هر پیشخدمت لقب عزیزالسلطانی ندهیم و هر امر بر را منصب سرتیپی؛ و وقت آن رسیده که عکس سرداران دو ملت را در برابر یکدیگر زیب کتاب مودت قرار دهیم، زیرا با دیدار عکس این مجاهدین، کافهٔ ملت اسلام بشاش و خرم میگردند.
مناجات و عرض حاجات به درگاه قاضیالحاجات
لکلحمد یا ذالجود والمجد والعلی تبارک تعطی من تشاء و تمنع اللهما! پروردگارا! ما بندگان عاصی را به کیفر اعمال مگیر؛ بهحق پاکان و نیکان درگاه احدیتت، نظر لطف و عنایت بهسوی ما بیچارگان افکن که بهجز تو پناهی نداریم؛ گر ما مقصریم تو دریای رحمتی، جرمی که میرود به امید عطای توست. ای کریم کارساز و ای معبود بندهنواز، ما را بهراه راست رهنمایی کن؛ عمر عزیز به غفلت گذراندیم، فریب دنیا خوردیم، حق را از باطل تمیز ندادیم، چشم حقیقتبین کرامت فرمای و عقل خوش! «اللهی لئن جلت و جمت خطیئتی فعفوک عن ذنبی اجل و اوسع رحمت و اسعدات!» را شامل حال ما گردان
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/zeynalabdin-maragayi-3-osmanli-ve-iran-muqeddes-dualarin-sonu
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
عریضهٔ دولتخواهانهاعلیحضرتا! چه عنوان بنویسم بالاتر از این که امروز اعلیحضرت همایونی در تخت کیان نشسته تاج نوشیروان به سر گذاشتهاید. نظر بر این که عرایض عاجزانهام تماماً خالصانه و مخلصانه است، به زبانی که خود میتوانم بفهمم، بدون قافیهسازی و عبارتپردازی، به خاک پای مبارکت میرسانم:
«Həblülmətin»də çap olunan yazılarاهل مجلس را مغلولاً در زندان نگاه دارند؟ بعد از آن که کردید آنچه کردید و همت و شجاعت ملت غیور را دیدید که از نزدیک و دور، حاضر و غائب، صغیر و کبیر، اعلی و ادنی، عالم و جاهل، عموماً جان بهکف منتظر فرماناند، اگر در شماها ذرهای از غیرت بودی بعد از فهمیدن خبط و خطای خود لازم بود که از خجلت و شرمندگی خود را هلاک نمایید، نه اینکه کلاه بر سر گذاشته به میان مردان داخل شوید. میبایست که همه شما مانند «صنیع حضرت» خود را بشناسید، ملبس به لباس زنانه شوید؛ ای نامردان که نه مردید و نه زن!دردا که دوای درد پنهانی ما افسوس که چارهٔ پریشانی ما
Fransa inqilabının icmalıمثل زدم، متنبه نشده، سخنان حق و صدق را آویزهٔ گوش نکرده پس پشتانداخت، عاقبت دید آنچه را که قبلالوقوع نوشته بودم.در نمرهٔ ۴۲ حبلالمتین درج است:
Məhəmmədəli şahın saxta fərmanı və cavabبعد از انتشار دستخط ذیل به کلی قطع امید شدم که شاه را ابداً فکر اصلاح در سر نیست، کمر همت به قتل و غارت تبریزیان بسته هر چه میگوید و هر وعده که میدهد تماماً دفعالوقت و سرهمبندیاست. لذا، این پرتست را ششصد نسخه طبع کرده، در جوف پاکت به توسط پوست به تمام بزرگان استبداد و رؤسای مشروطه و عموم انجمنها فرستادم. پنجاه تومان خرج طبع و اجرت پوست شد.صورت دستخط مزورانهٔ شاه، برای انعقاد مجلس و جواب افتراها و کشف حیلههای اوست
Стихи других поэтов
Bir kimsə ki şəhadəti bilməyə,Qul əuzü rəbbin-nası nə bilsin,
VarYenə gözüm düşdü bir mah cəmalə,Ağ üzündə qara müşki xalı var,
Mürəbbe: Gəldi qasid dedi mən biqərarəGəldi qasid dedi mən biqərarə,Şux dilrubanın izdirabı var,
Mürəbbə: Bahar fəsli yaz ayları gələndəBahar fəsli yaz ayları gələndəOxur bizim yerin qazalağları