Страница 1 из 2

هاتفی

نروی رو گشاده بر سر کوی تا نگردد نقاب رویت موی

هر که چیزی به رایگان دهدت نستانی اگرچه جان دهدت

بکن از صحبت بدان پرهیز همچو خاشاک خشک ز آتش تیز

تا رخت ساده و جمیل بود می مخور گرچه سلسبیل بود

پسرانی که باده‌خواه شوند از می سرخ رو سیاه شوند

پسران را کند دو کار خراب هوس زینت و هوای شراب

وای بر آن پسر هزاران وای که بود می‌پرست و خودآرای

بهر زن جامهٔ سرخ و زرد آمد این چنین جامه ننگ مرد آمد

در حقیقت پند مرحوم هاتفی خوب و به‌جاست، ولی اگر چنانچه این اندرز به زبان اجنبی ترجمه شود، اهل فرنگستان نتوانند از این نصیحت چیزی استنباط کرده بفهمند که منظور نگارنده چیست، جهت این‌که مصدر ممنوع و منفور و وحشیانه است؛ به خیال ایشان چنین فعل شنیع -که عقلاً و نقلاً شایستهٔ شأن آدمی و بلکه برازندهٔ طبیعت هیچ حیوان وحشی و اهلی نیست- نمی‌دانند به چه سبب این عمل قبیح مختص اهل آسیا گشته. شعرای غرب و فیلسوفان ایشان عموم قبایح را به مردم حالی کرده و فهمانیده‌اند، لکن شعرای شرق، مخصوصاً اهل ایران، خنگ تهور در این میدان تاخته عشق‌بازی با امردان و ساده‌رویان را فوز عظیم شمرده و دل و دین در این روش بد منتشر باخته خرد را هدف تیر زهرآلود شیطان ساخته و این اقبح قبایح را مداحی شمرده و شعرها سروده و شب و روز افکار خود را آزرده تا این عمل امت لوط را رواج داده‌اند.

این است که در جمیع ممالک اروپ کسی بر این نصیحت محتاج نیست، زیرا که این‌گونه فاعل و مفعول از خاطر ایشان خطور نکرده و از موضوع و محصول مستحضر نبوده‌اند، چنانچه یک نفر از اهل ایران حکایت کرد:

«وینه» در یک اوتل منزل داشتم. پسر قمر منظری به خدمتکاری من قیام داشت که نقد دل را [به] تار زلف او باختم. با ایماء و اشاره تمنای خود به میان انداختم. هر قدر با کنایه و رمز اظهار طلب کردم چیزی نفهمیده، بالاخره کار به تصریح کشید. باز حالی نشد. چون طاقت از دست رفته بود به صراحت افزوده گفتم: «فلان چیز [بده] به من!» گفت: «آقا چگونه او را توانم داد، زیرا که آن در بدن من است و علاوه اگر آن نباشد چه‌طور قضای حاجت توانم کردن؟» دیدم که این پسر از روی حقیقت سخن می‌راند و ابداً حالی نیست که منظور من چیست و تا حال گوش‌زدش نگشته که در دنیا چنین چیز می‌شود. از افعال و اقوال و کردار ناهنجار خود منفعل و شرمسار گشته طریق توبه و استغفار پیش گرفته نادم و پشیمان گشتم.

این روز، بهای هیزم و عود یکی‌ست در چشم جهان خلیل و نمرود یکی‌ست

در گوش کسانی که در این بازارند آواز خر و نغمهٔ داوود یکی‌ست

اکنون که به دست اختیار است هنگام تمیز و فکر کار است

با شاهد علم و صبر بنشین دامن ز شستاب جهل برچین

شو طالب صلح ای جوان‌بخت آمادهٔ جنگ باش هر وقت

اگر صلح خواهد، تو هم صلح ده وگر جنگ جوید، قدم پیش نه

خاطر مدار رنجه! اگر عیب‌های تو هر جا نمود باز هنرها نهفته‌اند

از کج چه اعتبار اگر کج نموده‌اند بر راست طعنه چیست اگر راست گفته‌اند؟

میرزا نورالله اصفهانی (اگرچه مطول است، چون پند است ایراد یافت.)

ای بت هرزه‌گرد هر جایی وی برآورده سر به رسوایی

هرزه گردی و باده پیمایی عاقبت می‌کشد به رسوایی

بس که گفتم زبان من فرسود چه کنم؟ پند من ندارد سود

گرچه در پاکی تو نیست شکی این نمی‌داند از هزار یکی

شب اگر با مسیح در فلکی موردِ تهمتی اگر ملکی

لب بدگو نمی‌توان بستن از بد او نمی‌توان رستن

کی گمان داشتم که آخر کار ننگ و ناموس را نهی به کنار

همه جایی شوی و باده‌گسار ساده‌رویی، تو را به باده چه کار؟

یار هر کس مشو ز بی‌مغزی کج منه پا وگر نه می‌لغزی!

من بیچاره مردم از وسواس که تو خود را چرا نداری پاس

حسن خود را ز کس مکن تو قیاس گفتمت قدر خویشتن بشناس!

که اگر با فرشته مقرونی صرفه او می‌برد، تو مغبونی

آنکه پیشت نشسته شام و سحر که منم پاکباز و پاک‌نظر

نکنی عشق پاک را باور که هم رسم پیشه است و افسونگر

این همه سعی نیست بی‌غرضی هست البته در دلش مرضی

آنکه گوید که در تو مفتونام در تماشای صنع بی‌چونام

من در این شیوه از وی افزونام اگر این راست نیست، ملعونام

در خواهشش به روی او واکن قدرت ایزدی تماشا کن!

این هوس پیشگان کام‌طلب همه دوشاب دل و شکر لب

با گروهی چنین به بزم طرب نکشی جام باده، شب همه شب!

همه آلوده‌اند دامن چاک چون توان کرد حفظ دامن پاک

در فضای چمن به نالهٔ نی با حریفان سفله نوشی می

غافلی از خود این چنین تا کی واقف خویش باش گفتم هی

کپنک‌پوشگان میدانی در کمین تواند، می‌دانی

شب همه بزم غیر استادی همه کس را برون فرستادی

می‌کشیدی و مست افتادی خویشتن را به دست او دادی

بسا تو آن بی‌ادب چه‌ها که نکرد هر چه می‌خواست از کجا که نکرد

بسا چنین کامجوی مطلب دوست رفتن و می‌کشیدنت نه نکوست

ورنه چون باده رفت در تک و پوست به یقین آن چنانکه عادت اوست

در وی بی‌هوشی به کار کند من نگویم دگر چه کار کند

گر ضیاء خاطر تو را آزرد این درشتی و نرمی از حد برد

بیش از این غم نمی‌تواند خورد رفت یوسف به دست گرگ سپرد

آن‌چه کردی، اگر هنوز کم است هر چه خواهی بکن! مرا چه غم است؟

هلالی استرآبادی

محمد عربی آبِ روی هر دو سرای کسی که خاک درش نیست، خاک بر سر او!

شنیده‌ام که تکلم نمود همچو مسیح به این حدیث، لب لعل روح‌پرور او

که من مدینهٔ علم‌ام، علی در است مرا عجب خجسته پناهی‌ست، من سگ در او

هاتف، اسمش سید احمد اصفهانی

دوش رفتم به کوی باده‌فروش ز آتش عشق دل به جوش و خروش

محفلی نغز دیدم و زیبا میر آن بزم، پیر باده‌فروش

چاکران ایستاده، صف در صف باده‌خواران نشسته، دوش به دوش

پیر در صدر و می‌کشان پیشش پاره‌ای مست و پاره‌ای مدهوش

سینه بی‌کینه و درونشان صاف چشم حق‌بین و گوش راز نیوش

گوش بر چنگ، چشم بر ساغر آرزوی دو کون در آغوش

با ادب پیش رفتم و گفتم کای تو را بر عقل حلقه به گوش

عاشقم دردناک و حاجت‌مند درد من بنگر و به درمان کوش!

پیر لب خنده کرد با من گفت کای تو را دل قرارگاه سروش

تو کجا و ما کجا؟ که از شرمت دختر رز نشسته بر رقع‌پوش

گفتمش: سوخت جانم آبی ده آتشم را فرو نشان از جوش!

گفت خندان که: هان پیاله بگیر! بستدم، گفت: هین که باده بنوش!

جرعه‌ای در کشیدم و گشتم فارغ از رنج و درد و محنت و هوش

چون به هوش آمدم، یکی دیدم مابقی را همه خطوط و نقوش

ناگهان از صوامع ملکوت این حدیثم سروش گفت به گوش

که: یکی هست و هیچ نیست جز او وحده لا اله الا هو

هشیار، محمد حسین شیرازی

در حضرت تو روی سیاه آوردم طاعت نبدم، بار گناه آوردم

نومیدم از درگه امید مساز زیرا که ز تو به تو پناه آوردم

هلالی

آنکه پر جستم و کم دیدم و در کار است و نیست در حقیقت نیست جز انسان که بسیار است و نیست

(حرف الیاء)

یغما، اسمش میرزا ابوالحسن جندقی

ای تو همه نزدیک به ما ما همه دور تو خود همه دیده، دیدهٔ ما همه کور

Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение

Случайное стихотворение

Другие произведения автора

İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 12

الحاصل، روزگاری بدین نوع گذشت؛ مدت بیست و دو ماه تمام یک خانواده از کوچک و بزرگ پریشان حال و پریشان روزگار و از همه پریشان‌تر محبوبه بود که بدن رنجور، خاطر مشوش، افکار پریشان، ترک دوستان و همسایگان گفته، همه او را فراموش نموده و همه را کان‌لم‌یکن انگاشته، از جان و دل با جمیع حواس مشغول مریضی ـ که قالب بی‌روح است ـ بود.گر مخیر بکنندم به قیامت که چه خواهی دوست ما را و همه نعمت فردوس شما را

12 мин
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 13

فردا کالسکه را حاضر نموده اسب‌ها را بستند. ابراهیم‌بیگ، میرزا عباس، مهدی بیگ، بنده سوار شده راه افتادیم. هر کس ما را می‌دید برمی‌خاست و از یمین و یسار هی سلام و مرحبا بود که می‌رسید. بیگ هم با دست راست و چپ همه را تمنا و جواب می‌داد. قدری گشته، برگشتیم به خانه. حاجی مسعود رقیمجات پست که امروز رسیده بود آورد. گرفتم. یکی مال طهران بود از مشهدی حسن. پرسید: «از کجاست؟»گفتم: «طهران از مشهدی حسن کرمانی.»

13 мин
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 14

باری، با ابراهیم‌بیگ به بازار رفته، از دم دکان آقا جلیل گذشتیم، ما را آواز داد و گفت: «ابراهیم‌بیگ بفرمایید!»بعد از تعارفات رسمی و خوش‌آمد، خندان خندان بیان کرد: «ماشاءالله شما کرامت کردید، زیرا که الان شما را آرزو می‌کردیم که کاش تشریف داشته، از مصاحبت‌تان استفاضه حاصل می‌کردیم، از صبح تا حال از خنده روده‌بر شدیم.»

12 мин
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 15

خیال احدی خطور می‌کرد که اهالی مملکت مصر بدین‌گونه استراحت و آزاد خواهند شد؟ اول شورش و آشوب فرانسه، حکیم با سیاست «میرابو» خطاب به ملت فرانسه کرده می‌گوید: «ای فرزندان فرانسه بدانید و آگاه باشید که هر فردی از افراد بنی‌بشر که از کتم عدم به دایرهٔ وجود قدم نهاده، لابد است به حکم عقل سلیم از نعمت حریت بر وجه اکمل بهره‌مند باشد؛ و حریت کامله بر دو قسمت است: یکی حریت روحانیه، دیگری حریت جسمانیه. حریت روحانیه ما را اولیای دیانت مسیحیه کاملاً از دست‌مان گرفته، عموم ما را در امور روحانیه عبد ذلیل و بندهٔ مطیع اوامر خود کرده‌اند و ما را در این ماده هیچ‌گونه حق مداخله متصور نیست، چنان‌که جسارت نداریم یک مسئله را مکرر از ایشان بپرسیم که فوراً چماق تکفیر را به گرده‌مان می‌زنند و داغ ارتداد بر جبین‌مان می‌نهند. در این صورت، در مواد روحانی باید بندهٔ فرمانبردار اولیای دیانت و از نعمت آزادی محروم باشیم. حریت جسمانیهٔ ما را هم فرمانفرمایان، یعنی ظالمان مستبدین، از دست ما گرفته، ما را در این پنج روزهٔ حیات دنیویه بالکلیه محکوم احکام و فرامین خرد شمرده، بر طبق مشتهیات نفس سرکش خود بارکش انواع تحمیلات و تکلیفات شاقهٔ خارج از حیز قدرت هر انسان نموده‌اند. در این ماده نیز عبد ذلیل و بی‌اختیار مطلق در نزد ظالمان مستبد بوده از نعمت حریت و آزادی بی‌بهره و محرومیم. ای فرزندان فرانسه و ای ابنای وطن عزیز و ای برادران فلکزده و پریشان روزگار! در این صورت تکلیف ما بیچارگان چیست و دستگیر ما کیست؟ آیا غیرت و حمیت شما رضا می‌دهد که ما در این حال بدبختی مانده، در این آتش جگرسوز که بیرون از حکم خداوندی و خارج از انصاف و انسانیت است بمانیم؟ هنوز که وقت باقی است باید چارهٔ علاج خودمان را بکنیم و پردهٔ غفلت را از دیدهٔ بصیرت بدریم و خود را به سعادت ابدی برسانیم! مطالبهٔ ما حق است، و این آزادی بسته به جنبش غیورانه و غیرت شماست.»ابراهیم‌بیگ گفت: «الحمدلله خداوند ذوالمن والاحسان باب رحمت به روی ایران و ایرانیان گشوده. امیدواریم که عن‌قریب، بدون این سخنان، وطن مقدس ما از توجهات و حسن نیات شاهنشاه جوان‌بخت با سعادت قرین آمده، خدای تعالی این ظل رأفت خود را از ما دریغ نفرماید. شما را به خدا آمین بگویید!»

19 мин

Стихи других поэтов