-İki yıl sonra, Berlində üst qatda, alman zevqinə uyğun süslü bir salon. Sağda, solda və qarşıda balkona açılır birər qapı. Balkon qapısının iki tərəfində birər böyük pəncərə… Balkon və pəncərələrin ətrafında rəngarəng çiçəklər gözləri oqşar. Sağ və sol divarlarda Şiller və Hötenin böyük rəsmləri asılmış. S o l o m o n bir guşədə masa başında yazı ilə məşğuldur. Önündəki kitab və dəftərləri qarışdırıb bir qeyd yapar, həzİranın son günləri. Aqşam… Uzaq qomşuda pianoda lirik parçalar çalınar.*

-K n y a z alafranqa qıyafətdə olaraq balkonda ətrafı seyrə dalar. Salona keçib Solomona yaqlaşar.*

K n y a z
İştə Berlin! Mədəniyyət ocağı,
Hər yeşil səhnəsi cənnət bucağı…
Hər tərəf dalğalı, hər mənzərə şən,
Fərqi yoqdur gecənin gündüzdən.
Hər salondan uçuşur zümzümələr,
Qadın-erkək gülüşüb rəqs eylər.
Gecə Berlində çalışmaq bəncə
Sofuluqdur, var ikən əyləncə.

S o l o m o n
Bəndə əyləncəyə yoq meyl artıq,
İki yıldır ki, usandıq, bıqdıq.
İki yıldır ki, gedib var-yoqumuz,
Bəklədik, həp daşa dəydi oqumuz.

K n y a z
Hiç sinirlənmə, yoruldun, enəlim,
Musiqi dinləyərək əylənəlim.
(Yazılan dəftərləri süzərək.)
Bu nə, bilməm, səni həp cəzb eylər…

S o l o m o n
Vətən əhvalına aid şeylər…
-Dəftərləri toplayıb çəkməcəyə qoyar. Bu sırada yüzü təraş edilmiş, alafranqa geyimli Ş a k r o, knyazın panama-şlyapasını və bastonunu gətirər. Solomon ona bir paket uzadar*.
Bunu ver postaya…

K n y a z
Məktubmu?

S o l o m o n
Əvət.

K n y a z
Nerəyə?

S o l o m o n
Tiflisə.

Ş a k r o
(dərin bir ah çəkərək)
Qaldıq həsrət.

S o l o m o n
(Şakroya)
İki gündür yenə daşmış kədərin,
Düşünür, həp düşünürsün, bu niçin?

Ş a k r o
Özlərim Tiflisi hətta gecələr,
Doğduğum ev bana rö’yadə gülər.
Cənnət olsun da bu Berlin, nə çıqar,
Vətənin başqa gözəllikləri var.

K n y a z
Hiç məraq etmə, yaqınlarda səni
Yenə Kür nəhri öpər…
(Baston və şlyapasını alar.)
Dinlə bəni!
Lena dərs aldımı?

Ş a k r o
Zatən bitdi,
Dəmin almanca müəllim getdi.
(Sol qapıdan çıqar.)

S o l o m o n
Nerdə Jasmen?

K n y a z
Görünür süsləniyor.

S o l o m o n
Süs nə lazımdır, o bir işvəli nur,
İncə bir halı, ufaq qıvrılışı,
Qara kirpikləri, cazib baqışı
Məstü heyran ediyor hər salonu,
Berlinin gözləri alqışlar onu.
(Şapkasını, bastonunu alar, çıqarkən Knyaza)
Bana baq, Şakro sapıtmış da bir az,
Ona zənnimcə inanmaq yaramaz.
Onda Isayı satan Yuda kibi
Bir baqış var ki, bilinməz səbəbi.

K n y a z
Səhviniz var…

S o l o m o n
Xayır, əsla!
(Sağ qapıdan çıqarlar.)

Ş a k r o
(Qapı arasında görünər)
İblis!
Sezdi həp fikrimi bir anda xəbis.
(Salona keçər, saçlarını qarışdırıb düşünər.)

J a s m e n
(eyni qapıdan gələr)
Yenə dalğın kibisin, söylə, nə var?

Ş a k r o
Anton ölmüş də, sıqıldım…

J a s m e n
(ətrafa)
Canavar!

Ş a k r o
Kim bilir, bəlkə də sağdır.

J a s m e n
(ətrafa)
Budala!
(Şakroya)
Anmadım bən onu bir an əsla!

Ş a k r o
(Ətrafa)
Soğumuşdur bilirim Knyazdan,
Bəni sevməzmi şu afət bir an?
(Ansızın əlini yaqalar, öpər.)
Nə gözəl, ah, nə gözəlsin!

J a s m e n
(e’tinasız, məğrur bir tevrlə əlini çəkər, istehzalı qəhqəhələrlə)
Bu nə hal?

Ş a k r o
Bana yoq, könlümə sor!..

J a s m e n
Sus, abdal!
Duysa Knyaz səni məhv eylər, inan.

Ş a k r o
Şimdi artıq o, sönük bir insan…
İçki etmiş onu sərsəm və səfil…
(Öz qəlbini göstərər)
Fəqət atəşli könül öylə deyil…

J a s m e n
(tatlı qəhqəhələrlə)
Qorqarım səndəki atəşlə yarın
Bütün Avropayı sarsın yanğın.

Ş a k r o
Yetişir bunca həqarət, Jasmen,
Bəkliyorsun, bilirim Antonu sən.

J a s m e n
O ki, ölmüş…

Ş a k r o
Ölü məktubmu yazar?

J a s m e n
Kimə yazmış?

Ş a k r o
Sana.

J a s m e n
Xain, qəddar!
Böylə həzyanlara yol vermə, saqın!

Ş a k r o
Sən mələk çöhrəli bir şeytansın,
Gecə-gündüz bəni həp sıtma yaqar.
Səndə yalnız acı istehza var.

J a s m e n
(gülərək balkona çıqar)
Xastasın, get, azacıq yat!

Ş a k r o
(sol qapıdan çıqaraq, kinli və qızğın)
Mənhus!
Gül!.. Yarın ağlayacaqsın, əfsus!

L e n a sağ qapıdan əllərini bir-birinə çarparaq gülə-gülə gələr.

J a s m e n
Həp gülürsün, bu nə? Mə’sum İblis!

L e n a
Xoş xəbər!.. Berlinə gəlmiş Tiflis.

J a s m e n
Söylə anlat, nə imiş?

L e n a
Müjdəmi ver.
(Yenə gülüb durur.)

J a s m e n
Qız, nə olmuş?

L e n a
Səni Anton bəklər.

J a s m e n
Əcəba nerdə buluşdun?

L e n a
Əl’an,
Bana rast gəldi geçərkən qapıdan.

J a s m e n
Ah, fəqət görsə, əmin ol, Knyaz
Çıldırıb kökləyəcək bir yeni saz.

L e n a
Kimsə duymaz, çabuq söyləşiniz,
Bəklərim burda… Yarın hər ikimiz
Çıqarız seyrə, "Göy orman" eyidir.

J a s m e n
(Lenayı öpər, sol qapının açarını çevirib qapar)
Burda pək az da görüşsək yetişir.

L e n a
(sağ qapını açaraq)
Buyurun!..

A n t o n
(şıq alafranqa qıyafətdə görünər. Lenanın saçlarını oqşayaraq)
Ah, nə gözəlsin, bilsən…

L e n a
Gəlirim, şimdicik…
(Çıqar.)

J a s m e n
Anton!

A n t o n
(onun əlini sıcaq busələrə qərq edərək)
Jasmen!

J a s m e n
Bu səfa yurduna sən xoş gəldin,
Ah, nə parlaq, nə gözəldir Berlin.
İştə qüdrət və mətanət ocağı,
Hər tərəf nəş’ə, səadət bucağı.

A n t o n
Bil’əkis, fabrikalar, mə’dənlər
Ac və möhtac olaraq həp inlər.

J a s m e n
Öylə şey görmədim əsla…

A n t o n
Nə həzin!?
(Təbdili-ahənglə)
Pək küçük şeyləri, əlbəttə, sizin
Görəməz gözləriniz… Yoq ki, məraq…

J a s m e n
Yenə həp əski təbiət!.. Bana baq,
Söylə bir, söylə nasıldır Marqo?

A n t o n
Şimdi pək başqa bir aləmdədir o,
Hoppa knyazlara xidmət yerinə
Baqıyor şimdi çocuq evlərinə,
Gürcü öksüzlərinin annəsidir.

J a s m e n
Nə gözəl!.. Ah, onu görsəydim bir…
(Bir az düşünər, Antonun əlini əlləri içinə alaraq.)
Söylə, anlat ki, niçindir bu gəliş?

A n t o n
Knyazın qurşunu azğın, müdhiş…
Cigərimdən onu dəf’ etmək için
Bəni cəlb etdi uzaqdan Berlin.
(Cibindən bir qurşun çıqarır.)
Nerdə Knyaz, bunu ver kəndisinə…

J a s m e n
Yenə sən əski inadında, bu nə!?
Həp unut keçmişi, gəl, söz ver də,
Yarın erkən buluşub bir yerdə,
Çıqalım seyrə…
(Bir az düşündükdən sonra.)
"Potsdam" eyidir!..
Möhtəşəm mənzərələr var, nadir…

A n t o n
Ya?

J a s m e n
Fridrix sarayı pək dilbər,
Bir zaman orda yaşarmış Volter.
Nə böyük şöhrəti varmış!..

A n t o n
Bıraqın!..
Böyük olsaydı küçülməzdü, saqın!

J a s m e n
Küçük olsun, nəmə lazım… Əməlim,
Məqsədim bir görüşüb söyləşəlim…
Bəni yıllarca unutdun… Var-yoq
İki məktubunu aldım…

A n t o n
İş çoq…
Səni ansam da, inan, yoq vəqtim.

J a s m e n
(dərin bir ah çəkərək)
Bilirim, ah, nə qadar bədbəxtim,
Bəni bir ləhzə düşünsən nə çıqar?

A n t o n
Səni məs’ud edəcək yollar var…

J a s m e n
Ya xilas et bəni, ya məhv eylə,
İstəməm başqa təsəlli, söylə,
Nə zaman Berlini tərk etməlisin?

A n t o n
Kim bilir, bəlkə yarın…

J a s m e n
Ah, nə için?

A n t o n
Fikrim İsveçrəyə olmaq azim,
Bir çoq alati-sənaye lazim.

J a s m e n
Nə olur, söylə, bənim halım o gün,
Nə olur, Jasmeni bir kərrə düşün!

A n t o n
Şərqdən qərbə uçan bir tavus
Şərqə uçmazmı?

J a s m e n
Qanat yoq, əfsus!..

A n t o n
Sana Anton qanat olsun…

J a s m e n
(sevinclə)
Nə gözəl!

A n t o n
(bir kart-vizit verər)
İştə adres, yarın erkən bana gəl…

J a s m e n
Gəlirim.

A n t o n
Gəl də, könül şənlənsin.

J a s m e n
(onun əllərini yaqalar, süzgün baqışla)
Sən!?

A n t o n
Bənimsin, gözəlim.

J a s m e n
Bən də…

A n t o n
Sənin.
(Çılğınca busələrlə öpüşürlər)

J a s m e n
(dərin bir ah çəkərək)
Altı yıldır, yetər, oldum dutsaq!
Bəni Knyaz bir oyuncaq yaparaq,
Şən saraylarda zəhər yutdurdu,
Bıraqıb gəldim o munis yurdu.
Dayə oldum da şu sərxoş çocuğa,
Gündə bir qavğa çıqar ortalığa.
Şimdi pək başqa, fəqət bəndə məraq,
Dilərim canlı bir atəş olaraq,
Çalışıb zevq alayım sə’yimdən,
Rəhbər olsan bana sən, yalnız sən!?

A n t o n
(onu qolları arasına alır, pək məmnun və həyəcanlı)
Nə səadət!.. Nə səadət, bilsən,
Həmdəmim olsan, əvət, gerçəkdən.
Uysa məfkurəmə dilbər Jasmen,
Öyünür, göylərə sığmam belə bən.

J a s m e n
Tutduğun yolları həp izləyərək,
Sana Jasmen olacaq həmməslək.

L e n a
(qapını açaraq)
Gəldilər.

A n t o n
(şapkasını alar)
Bən gedəyim…

J a s m e n
Sağlıqla.

L e n a
Yenə təşrif ediniz.

A n t o n
(hər ikisinə əl verib çıqar)
Pək əla.

J a s m e n
(təlaşla)
Onu Knyaz çıqıyorkən görəcək,
Yenə dəhşət və alev püskürəcək.

L e n a
O qolay… qandırırım Knyazı bən.

J a s m e n
Lena! Ah, sən nə mələksin, bilsən.
Knyaz əlində gül dəməti sağ qapıdan girər.

L e n a
(ona yaqlaşır, gülləri heyrətlə süzərək)
Kimə aldın bunu?

K n y a z
(Dəməti kin və hiddətlə Jasmenin yüzünə çırparaq.)
Baq, iştə ona!

J a s m e n
Ah, yapılmaz şu həqarət qadına.

K n y a z
Söylə, burdan çıqan oynaş kim idi?
Bana düşman, sizə yoldaş kim idi?
Dağıdıb yurdumu məhv eylədilər,
Söylə bir, səndən o çapqın nə dilər?

L e n a
Bir günah yoq sanırım Jasmendə,
Bən çağırdım da, qəbahət bəndə.

K n y a z
(qızının qolundan tutub nifrətlə itər)
Haydı, dəf’ ol, bana dərs öyrətmə,
Bir çocuqkən, sapa yollar getmə!
(Lena sol odaya yaqlaşar, açarı verib çıqar, Knyaz bunu görüncə daha çılğın.)
İştə, həp bəlli qapanmış qapılar,
Görünür pərdəli hikmətlər var.

J a s m e n
Yetişir, qəhr ediyorsun bəni sən,
İftira, bən uzağım hər ləkədən.

K n y a z
Əvət, əxlaqı sönüklər, bəlli,
Göstərir kəndini ismət modeli.
Bir düşün, sən nə idin köydə ikən?
Nə idin, sonra nə oldun, Jasmen!?
Kimsəsiz bir qız idin ac, möhtac,
Gəlib oldun öyünən başlara tac.
Səni sevdirdi də ismət az-çoq…
Şimdi, əfsus, o da yoq, ah, o da yoq…

J a s m e n
Həp yalan… ən qara, ən kirli yalan!..
(Əlləri ilə yüzünü qapar, acı və sinirli bir halda ağlar durur.)

L e n a
(həyəcanlı fəryadla gəlir)
Getdi, həp var-yoqumuz getdi… Aman!
Qırılıb çəkməcələr, sandıqlar,
Aşırılmış paralar, hər nə ki var.

K n y a z
Nerdə baq, gör şu ədəbsiz Şakro?

L e n a
Evdə yoq…

K n y a z
Hanki cəhənnəmdədir o?

L e n a
Onu görmüş dəmin ev sahibəsi,
Əldə bir çanta… tıqanmış nəfəsi,
Savuşub bağça tərəfdən getmiş…

K n y a z
Bitdik artıq, bu xəbər pək müdhiş.
İştə! Oynaş güdən azğınlar için
Bu fəlakət belə azdır…
(Jasmeni nifrətlə süzərək.)
Miskin.
Bu xəyanətlərə bais həp sən!..
Hər bəla səndən, əvət, həp səndən…
(Kinli adımlarla sol odaya keçərək)
Sarmış ətrafımı vicdansızlar,
Ah, səfillər, qaniçən qansızlar!

J a s m e n
(göz yaşlarını silərək, Lenanı həsrətli baqışlarla qucaqlar)
Şimdi bildim ki, səadətmiş ölüm,
Öpəyim, gəl, səni son dəfə, gülüm!
(Öpər, palto və şapkasını alıb getmək istər.)

L e n a
(önünə keçərək)
Söylə, Jasmen, nerəyə, ah, nerəyə?
Yoq, bıraqmam səni…

J a s m e n
Dönməm geriyə.
Yetişir dinlədiyim son təhqir,
Bəni bıqdırdı şu altın zəncir.
Knyazın yapdığı vəhşi qabalıq,
Bir nəvaziş ki, çəkilməz artıq.
(Yerdəki gül dəmətindən birini alır.)
İştə bir xatirə… qalsın bəndə,
Bu da çignəndi, əvət, Jasmen də.
Bu gülün yoq deyil, əlbət, dəyəri,
Bir dikəndən daha kəskin zəhəri.
(Gedəcək olur.)

L e n a
Getmə, dur, mərhəmətin yoqmu bana?
Lena həmşirə qadar bağlı sana.

J a s m e n
Sən deyilsin bana həmşirə, xayır,
Taleyim çünki ölümdən qaradır.
Sən səadət və əsalət çiçəyi,
Bən fəlakət və səfalət böcəyi…
Bəni qoynunda böyütmüş boralar,
Kin və atəş savuran fırtınalar.
Olsa, həmşirəm olur həsrətlər,
Acılar, faciələr, dəhşətlər.
Əlvida!.. Artıq unut Jasmeni sən,
Unut artıq bəni…
(Sağ qapıdan çıqar.)

L e n a
(arqadan yaralı və ümidsiz bir halda)
Jasmen!.. Jasmen!..

K n y a z kinli adımlarla gələr.

K n y a z
Nerdə Jasmen?

L e n a
Savuşub getdi…

K n y a z
Əvət,
Bu da bir başqa xəyanət, dəhşət!..
Niçin uydum da, inandım ona bən!?
Sağ qalır sanma nə Jasmen, nə də sən!
(Sinirli bir halda bütün vücudu və səsi titrəyərək Lenaya hücum edər.)
Ah, rəzillər, yüzü ağ fahişələr!

L e n a
Yetər, ah!..
(Acı fəryadla başı dönüb yerə yıqılar.)

K n y a z
İştə cəza! Haydı, gəbər!..
Pərdə

Два года спустя. Берлин. На верхнем этаже просторная комната, обставленная в немецком стиле. Две двери: слева и справа. Прямо посредине - дверь, ведущая на обширный балкон. По обе стороны балконной двери большие окна. На балконе и в комнате у окон цветы. На правой и левой стенах портреты Шиллера и Гете. В углу за столом Соломон что-то пишет, листает лежащие перед ним тетради и книги. Князь в европейской одежде любуется с балкона видом города. Входит в салон приближается к Соломону.

Князь Берлин... Что может быть, скажи,
прекрасней...
И каждый уголок душе, как праздник.
Не отличить здесь ночи ото дня,
Короче-это город для меня.
Культура и традиции, ну словом —
Живи! А ты опять к столу прикован.
Когда повсюду блеск и развлеченья,
Работать, это-самоотреченье.

Соломон От шумных вечеров устал невольно.
Два года... Мы пресытились. Довольно.
Спустили все, что нажито веками.
Стрела, мой друг, расплющилась о камень.

Князь Не огорчайся, к черту сожаленья,
Пойдем туда, где музыка и пенье.

(Глядя на исписанные тетради).
И что тебя сей стол так привлекает?

Соломон (задумчиво) Воспоминанья, знаешь, возникают...

Собрав тетради, прячет их в ящик стола. Входит Шакро, он выбрит, одет по-европейски, несет шляпу и трость Князя. Соломон протягивает ему пакет.
На почту отнеси.

Князь Письмо?

Соломон (утвердительно кивает) В Тифлис.

Шакро (печально вздыхая)
Мы от корней своих оторвались...

Соломон (Шакро)
Ты все тоскуешь, ходишь сам не свой,
Но это не поможет, милый мой.

Шакро Тифлис во сне я вижу по ночам,
Мне снится дом... все рухнуло, к чертям!
Берлин? Пусть он провалится совсем,
Осточертела жизнь средь этих стен.

Князь Терпение имей, придет пора,
Твой пыл остудит быстрая Кура.

(Берет у Шакро шляпу и трость).
Скажи, где Лена? Кончился урок?

Шакро Вот только что учитель - за порог.

(Уходит через левую дверь).

Соломон А где Жасмен?

Князь Наводит марафет.

Соломон Она и так прекрасна, как рассвет,
Движения легки, влекущий взгляд.
И звезды под ресницами горят.
Поклонников толпа, отбою нет.
Блистательна, затмит весь белый свет.

(Задумчиво).
Послушай, а Шакро уже не тот,
Смотри не наживи себе хлопот.
Что на уме - кто знает, у мерзавца,
Глаза, глаза... как у Христопродавца!

Князь Ты шутишь?

Соломон Как бы плакать не пришлось!.. (Уходят).

Шакро (появляется как тень, в проеме двери)
Вот дьявол! Видит каждого насквозь!

Жасмен (входит в ту же дверь)
Грустишь?

Шакро Антона вспомнил...

Жасмен (в сторону)
У, шакал!

Шакро …А может, жив он?

Жасмен (в сторону) Крови возалкал!

(Шакро) Антон? Мне до Антона нету дела...

Шакро (в сторону)
Она заметно к Князю охладела,
Не вбить ли клин, когда такое дело?

(Быстро наклоняется, целует руку Жасмен).
Как ты красива!..

(в сторону) А какое тело!

Жасмен (отдергивает руку, смеется. Надменно)
Забылся ты?

Шакро Не я забылся - сердце.

Жасмен Узнает Князь, прибьет на том же месте...

Шакро Что Князь? Жасмен, вино его сломило.

(Горделиво тыча себя в грудь)
А здесь еще пока немало пыла.

Жасмен (с язвительным смехом)
Смотри, Шакро, воспламенишь Европу!
А, впрочем, от тебя не будет проку!

Шакро Европа и без нас сгорит... утонет...
А ты не забываешь об Антоне!

Жасмен Но он же умер.

Шакро Мертвые не пишут.

Жасмен Кому?

Шакро Тебе.

Жасмен Ни слова больше, слышишь,
И чтобы никаких намеков глупых!

Шакро Ты дьяволица в образе голубки.
От страсти я сгораю, как в огне,
А ты, надменная, ни слова мне...

Жасмен Что мелешь ты?

(Смеясь, выходит на балкон)
Пойди и ляг, ты болей.

Шакро (уходя через левую дверь, злобно)
Глумись!.. Еще заплачешь поневоле.

Из правой двери появляется Лена, смеется, хлопает в ладоши.

Жасмен Ты весела, чертенок мой невинный!..

Лена Тебя обрадовать? Тифлис — в Берлине.

Жасмен Как? Объясни!

Лена Что получу в награду?

Жасмен Но ты скажи...

Лена Антон в Берлине... Рада?

Жасмен Ты встретилась с Антоном? Не поверю!

Лена Вот только что, он - там, за этой дверью.

Жасмен Но если Князь узнает, думать надо —
Такая разразится канонада!

Лена Нет, нет! Молчи, не может быть и речи,
Никто не должен знать о вашей встрече.
Все это в тайне сохраним мы, трое.

Жасмен (Целует Лену)
Ах, если б здесь, сейчас... Но как устроить?

Лена (распахивает правую дверь)
Пожалуйста!..

Антон (Входит в безукоризненном европейском костюме, ласково гладит Лену по волосам)
Мой друг — средь этих стен...

Лена (лукаво) Так я сейчас вернусь?..

(уходит)

Жасмен Антон!

Антон Жасмен!

(Долго и горячо целует ей руку)

Жасмен Отлично, что приехал в этот край.
Здесь жизнь бурлит, веселье через край.
Берлин и вправду - бастион, твердыня,
Здесь мир и благоденствие поныне.

Антон Наоборот, нужда царит повсюду,
И здесь не сладко трудовому люду.

Жасмен Но я не замечала...

Антон И понятно.

(Меняя тон)
Не это волновало, вероятно.
Твой парус не у нашего причала.

Жасмен Несносен ты... Но все-таки, сначала,
Как там Марго живет, скажи мне лучше.

Антон По-новому живет, себя не мучит,
Прислуживая взбалмошным князьям,
В приюте служит мать, при деле там —
Детей растит, грузинских малышей.

Жасмен Как хорошо! Увидеться бы с ней.

(задумчиво берет Антона за руку)
Но объясни, чем вызван твой приезд?

Антон Раненье - вот причина. Этих мест
Мне не увидеть, если б не свинец.
Здесь извлекли мне пулю, наконец.

(Вынимает из кармана пулю).
Вот это Князю передай... на память!

Жасмен Ты все такой же, не характер - камень.
Забудь о прошлом. Дай мне обещанье,
Что завтра мы возобновим свиданье.
Есть предложение:

(Ненадолго задумывается).
Махнуть в Потсдам,
Согласен? А места какие там

Антон А может...

Жасмен Иль во Фридрихов дворец,
Там жил Вольтер когда-то, а?.. Мудрец,
Какую славу он завоевал!..

Антон Оставь!
Вольтер велик, да нам и этот мал.

Жасмен Велик иль мал, какое дело мне!
Мне нужен ты, ты снишься мне во сне.
Но за два года только два письма...
Забыл меня?

Антон Жасмен, пойми сама,
Всегда, везде я помню о тебе.

Жасмен (горестно вздыхает)
Несчастная, кто я в твоей судьбе?
Ждала тебя, измучилась, любя...

Антон Жасмен, но выход есть и у тебя.

Жасмен Освободи меня или убей,
Устала от невидимых цепей.
Когда ты едешь?

Антон День иль два побуду
И — в Швецию, мне предстоит оттуда
Отправить срочно партию товаров.

Жасмен А я одна, я в западне коварной.

Антон Павлин взлететь не может, обречен
Жить на земле?

Жасмен Жаль, крыльев нет, Антон.

Антон Вот я и стану крыльями твоими.

Жасмен О, если бы!

Антон (протягивает ей визитную карточку)
Здесь адрес мой, и имя.
Жду завтра.

Жасмен Я приду.

Антон Я верю... я...

Жасмен (бросается к Антону, берет за руки, нежно смотрит в глаза)
Ты мой?

Антон Моя Жасмен...

Жасмен Твоя...

Антон Моя!

(Порывисто обнимаются, целуются).

Жасмен (горестно вздохнув)
Шесть лет жила я в клетке золоченой,
Игрушка Князя. Глупая девчонка.
Он во дворцах губил мне душу ядом.
Где родина? И не достанешь взглядом.
Я стала нянькой пьяного кутилы,
За шум и блеск я юностью платила.
Но и во мне живое бьется пламя,
В душе моей, Антон, одно желанье,
Одно желанье и одно стремленье.
С тобой, Антон, я верю в обновленье.

Антон (обнимает Жасмен, взволнованно)
Какое счастье, если бы ты знала!
Так много нужно сердцу и так мало,
Одной надеждой жить, одною верой
С любимой... Счастлив, счастлив я безмерно.

Жасмен С тобою боль и радость разделю,
Тревоги разделю твои. Люблю!

Лена (открывая дверь) Идет.

Антон Я ухожу.

Жасмен Счастливо!

Лена Будем ждать.

Антон (помахав обеим рукой) Надеюсь, завтра встретимся опять.

Жасмен (с тревогой)
А если Князь в дверях Антона встретит?
Опять взорвется!..

Лена Не волнуйся, эти
Я мелочи улажу непременно.

Жасмен Ты - ангел наш, ты просто прелесть, Лена.

Князь с букетом цветов входит через правую дверь.

Лена (подходит к нему, вопросительно смотрит на букет).
Как живописны. А кому?

Князь (гневно бросает цветы в лицо Жасмен) Вот ей!

Жасмен За что ты так?

Князь Кто вышел из дверей?
Отняли родину враги мои,
Но мало им, добрались до семьи.

Лена Жасмен не виновата, это я
В дом позвала его, вина моя.

Князь (схватив за руку дочь, резко отталкивает ее)
Ты убирайся, слышишь, и молчи,
Девчонка, старших лучше не учи!

(Лена идет к двери, расположенной слева, поворачивает ключ, уходит. Увидев это, Князь в бешенстве).
Смотрите-ка, и двери-на запор,
Подстроили ловушку мне, позор!

Жасмен Несчастье! Что ни слово с языка,
То-грязь... Я от бесчестья далека.

Князь Все падшие, конечно-так всегда —
Ни в чем ни виноваты никогда.
И знай, во мне сейчас кричит не ревность,
Не ревность, нет! Кем ты была в деревне?
Служанку, сам себе же на беду,
Я превратил в алмазную звезду.
Стыдливостью меня ты привлекла.
Покорность? Где она? На нет сошла.

Жасмен Какая ложь! Ты топчешь боль святую!

Лена (вбегает, в растерянности кричит)
Ограблены! До нитки... Подчистую!
Все ящики пусты... до одного...
Мы нищи!.. Не осталось ничего...

Князь А где Шакро? Бездельник!..

Лена Дома нету.

Князь Куда же унесло собаку эту?

Лена Искали всюду, обошли весь дом.
Хозяйка видела его... с узлом.
Он пробирался, крадучись, по саду.

Князь О, замолчи! Понятно все... не надо!
Что может быть страшнее этой вести?
Ни в ком ни сострадания, ни чести!
(С ненавистью смотрит на Жасмен)
Ничтожная!
Одна ты виновата.
Любовники... грабеж... вертеп проклятый!
(Решительно направляется к двери налево)
Я окружен злодейством и изменой,
И ненавистью самой откровенной.

Жасмен (вытирая слезы, обнимает Лену)
Моя свобода - смерть, я это знаю,
Дай обниму тебя, моя родная.
(Целует ее, берет пальто и шляпу, направляется к двери)

Лена (становится на пути, заслоняя собой дверь)
Жасмен, куда? Я за тебя боюсь, Я не пущу тебя!

Жасмен Я не вернусь.
Вся эта жизнь никчемная, пустая...
Мне кажется, в потемках я плутаю.
От кутежей, от унижений вечных
Устала я, устала... стала вещью.
(Поднимает один цветок из рассыпанного на полу букета)
Пусть этот остается мне на память,
Раздавлен, как и я, но жив... с шипами.
Он колется, цветок, за жизнь цепляясь,
Живучестью своею удивляя.
(Хочет уйти)

Лена Не уходи... здесь пусто все и серо,
Ты мне сестра, ты - родственное сердце.

Жасмен Нет, Лена, нет, тебе я не сестра,
Я мало в жизни видела добра,
Судьба моя черна, как черен пепел,
Но твой удел пусть будет чист и светел,
Твои, быть может, сбудутся мечты.
А я дитя нужды и нищеты.
Что в жизни было светлого? Лишь имя,
Страданья были сестрами моими.
Прощай, забудь. Я добрых перемен
Желаю всем. Прощай...

(Уходит).

Лена (Вслед, с безысходностью в голосе).
Жасмен... Жасмен.

Князь (поспешно входит, злобно)
Где эта тварь? Ушла?

Лена Ушла.

Князь Ну да!
На что же я надеялся, когда
Предательство — и плоть ее, и кровь.
А я поверил в преданность, в любовь?
(В ярости бросается на Лену, прерывающимся от бешенства голосом)
Прочь, проститутки подлые!

Лена За что же?..

(в отчаяньи падает на пол)

Князь Казнитесь! Размалеванные рожи!..

Занавес

Əsl mətnWikisource (yeni pəncərədə açılır)CC BY-SA 4.0

TərcüməçiПереводчик не указан, 1982azeribooks.narod.ru (yeni pəncərədə açılır)

QeydПереводчик на странице не указан (по открытым источникам имя не установлено), по изданию: Перевод на русский язык. Издательство Язычы. Баку, 1982. Текст с сайта azeribooks.narod.ru (https://azeribooks.narod.ru/poezia/guseyn_djavid/knyaz.htm), набран с печатного издания и не вычитан.

Tərcümə təklif edin

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

Başqa şairlərin şeirləri