İkinci pərdə
Səhifə 3 / 4 · 50%
İ k i n c i c ə n g a v ə r
Bən ayıldım, şərab verin!
B i r i n c i d ə l i q a n l ı
Yay gətirin, oq gətirin!
(Əlindəki yaya oq qoyur.)
S ə y a v ü ş
(düşən yaralıları göstərər)
Bunca xalqı əzib bitirmək niçin?
Hər tərəfdən çəlik qollar seçilsin.
Çarpışsın yigitlər həp birər-birər,
Kim üstün gəlirsə ondadır hünər.
R ü s t ə m
Əfrasiyab hanı? Çıqsın meydana!
Büksün qollarımı, ər deyim ona.
G ə r ş i v ə z
O yoqsa da qarşındadır Gərşivəz.
R ü s t ə m
Rüstəm hər qəhrəman ilə döyüşməz.
G ə r ş i v ə z
Öyünmə çoq, ağlar öncə gülənlər.
S ə y a v ü ş
(Bəhrama)
Umulmaz bir təhqir, bunu kim dinlər!?
R ü s t ə m
Unutma ki, o yılmaz bir qəhrəman!
S ə y a v ü ş
Ər deyilim ona verirsəm aman.
G ə r ş i v ə z
(alaycı gülüşlə)
Çocuqlarmı çıqmaq istər qarşıma?!
S ə y a v ü ş
Nə cür’ət!.. Çocuqmu söylədin bana?
Ucuz oturmaz bu gülünc söz sana.
G ə r ş i v ə z
Bir düşün, anana yazıq deyilmi?
S ə y a v ü ş
Boş öyünməkdənsə vuruşmaq eyi.
Qılıclar parlar, bir qədər vuruşurlar.
R ü s t ə m
İran güvəndikcə böylə arslana,
Gülünc olmaz hiç bir dosta, düşmana.
G ə r ş i v ə z
(qalqar, yenə hücuma başlar)
Böylə boş yaralar vız gəlir bizə.
S ə y a v ü ş
Bən hazırım.
P i r a n
(xızlı adımlarla gəlir, hayqırır)
Durun! Nə olmuş sizə?
R ü s t ə m
(Tusa, xüsusi)
Kimdir şu ixtiyar, hanki qəhrəman?
T u s
İştə Əfrasiyab vəziri Piran!
P i r a n
Bu dəhşətlər niçin, bu qan niçindir?
R ü s t ə m
Onu sərdarınız Gərşivəz bilir
G ə r ş i v ə z
Bənsiz alavlanmış bu kinli qavğa.
R ü s t ə m
(türk əskərlərini göstərir)
Bunları coşduran hanki qasırğa?
G ə r ş i v ə z
Bən göndərdim doğru xəbər bilsinlər,
Gərginlik sirrini duyub gəlsinlər,
Sonra baqdım ki, parlıyor qılıçlar.
P i r a n
Fəqət niçin? Bəlli ki, bir səbəb var.
R ü s t ə m
(cibindən çıqardığı kağıza ona uzatır)
İştə məktub, oqu!
P i r a n
(oqur)
Bu bir fitnədir.
R ü s t ə m
Ya o talanlar, o basqınlar nədir?
P i r a n
Basqınmı? Hər zaman bildiyin oyun…
Sizinkilər çalar qaramal, qoyun,
Bizimkilər ərzaq için saldırır,
Məs’ulmu ya buna hökumət?.. Xayır!
-Coşqun muzika… Bu sırada yarımçıplaq və yaralı bir yığın erkək köylü gəlir. Köylülər əllərindəki dəyənək, yaba, oraq və baltaları sallayaraq isyançı bir ahəng ilə.*
İ x t i y a r
İştə onlar, iştə onlar!
Tüğyan edən şu azğınlar!
Həp əzildik, həp soyulduq,
Xain əllərdə məhv olduq.
R ü s t ə m
Göstər, hanı o xainlər?
Cəza görsün birər-birər.
A l t a y
(Həyəcan içində həm uzaqları, həm də İran əskərlərini göstərir.)
Bir yandan Turanın qaçaq elləri,
Bir yandan İranın azğın əskəri.
Qanımızı içib-içib doydular,
Qız-gəlini soyub çıplaq qoydular.
İ x t i y a r
Yüzlər soluq, gözlərdə fər qalmamış,
Çökmüş göküslərdə cigər qalmamış.
R ü s t ə m
(ətrafındakılara)
Ar olsun sizlərə, ar olsun, əvət!
Əsla ummadığım alçaq xəyanət.
Sizdən uğurludur taun, qasırğa,
Xayır, yol verilməz bu azğınlığa.
P i r a n
İştə, ən silinməz qara bir ləkə,
Hiç də yaraşmıyor bu, əskərliyə.
A l t a y
Lə’nət bu varlığa, yetər, usandıq,
Kəndi yaqdığımız atəşdə yandıq.
İ x t i y a r
(köylüləri göstərir)
Baqın bunlara, bir baqın bunlara!
Nifrət sizə, sizdəki qanunlara!
A l t a y
Taun da, vəba da uğurlu sizdən,
Ölüm belə qaçar işgəncənizdən.
S ə y a v ü ş
(sarsılır, qızğın və coşğun)
Ötər keçdiyiniz yerdə bayquşlar,
Qəhrəman cildinə girən sərxoşlar!
Məzlumlara qarşı duyğusuz qalan
Bir insandan daha şərəfli qaplan!..
Biz gəldik ki, çignənməsin yurdumuz,
Məgərsə çignəyən kəndi ordumuz.
Qıtlıq, aclıq, tufan, ölüm, fırtına…
Cümləsi bir yana, sizlər bir yana.
A l t a y
And olsun vicdana, bu gündən sonra,
Hər kim yan baqarsa şu yoqsullara,
Yıldırımlar patlayacaq başında,
Adı yazılacaq məzar taşında.
Pərdə
-II SƏHNƏ**
-Keykavus sarayında başqa bir salon… Südabə taxt üzərində yaslanmış, cariyələr ətrafını sarmış. Rəqqasə – çinli qız incə və lirik musiqi ilə həmahəng olaraq şarqı söyləyib oynar.*
R ə q q a s ə
Qayğısız baharın ılıq busəsi
Tellərimə qondu zülmət uçarkən.
Sərxoş bülbüllərin o bayğın səsi
Oqşadı ruhumu güllər açarkən.
Yasəmən, nilüfər, sümbül, mənəkşə
Mey sundular bana elmas jalədən,
Günəş üryan vücudumu əmdikcə,
Bir tülə büründüm sanki lalədən.
(Salonu tərk edər.)
S ü d a b ə
(qalqıb oturur, coşğun baqışlar və şən qəhqəhələrlə)
Pək tühaf! Səyavüş öylə sandı ki,
Zindan olur məzarım.
Zülmətləri yaran böcəklər kibi
Sönmək için parlarım.
B i r i n c i c a r i y ə
Halbuki bir quldur sana Keykavus.
S ü d a b ə
Çoq da bəni öymə, sus!
İ k i n c i c a r i y ə
Sənsiz bütün cihan məhbəsdir ona.
S ü d a b ə
Xayır, inanmam buna.
İ k i n c i c a r i y ə
İnan, səhər yıldızına and olsun!
B i r i n c i c a r i y ə
Suriyənin şən qızına and olsun!
S ü d a b ə
(həzin bir ah ilə)
Qarşımda diz çöksə bütün yer yüzü,
Yenə Səyavüşdə könlümün gözü.
Məhbəsdə inlərkən düşündüm onu,
Aşqımın həp odur əvvəli, sonu.
R ü b a b ə
(gəlir, son cümlələri dinlər)
Yazıq!.. Bunca zəif bilməzdim səni,
Öpsün zəfər dalğaları çöhrəni.
S ü d a b ə
Xayır, bu gün bənim halım başqadır,
Könlümdəki çarpıntılar pək ağır.
Bir diləyim varsa, onun visalı,
Gözlərimdə yalnız onun xəyalı.
Səyavüşün o dik, o məğrur başı
Əyilməz olursa sevgimə qarşı;
Onu al qanlarda görmək istərim,
Saçlarından çələng örmək istərim.
Muzika.
K e y k a v u s
(gəlir, Südabəyi məhzun görüncə)
Niçin dalmış yenə bahar günəşi?
R ü b a b ə
Anarkən sıqıldı mənhus keçmişi.
K e y k a v u s
Keçmişdən nə çıqar, yarın xoş olsun.
R ü b a b ə
Lütfünüzə qarşı Südabə məmnun.
P i ş x i d m ə t
(gəlir, əyilir)
Çin elçisi!
K e y k a v u s
Gəlsin!
(Südabəyə)
Səninlə sonra!..
(Onlar çıqar, elçi gəlir. Ona yanında yer göstərir.)
Buyur!
E l ç i
(oturur)
Son görüşçün gəldim hüzura.
K e y k a v u s
Əfrasiyab haqqında fikriniz nə?
E l ç i
O bir təhlükədir İranə, Çinə,
Gündən-günə aşıb durur həddini,
Həm sizə, həm bizə qarşı var kini.
K e y k a v u s
Qorqutamaz bizi öylə fırtına,
Məndən səlam edin Çin xaqanına!
Dostluğumuz sağlam, təməlli olsa,
Altay üfüqləri batar həp yasa.
E l ç i
Əlbir olsaq, əvət, onlar tez susar.
S ü d a b ə
(rəqqasə və kösə ilə bərabər gəlir. Keykavusa.)
Rəqqasənin sizə bir ricası var.
K e y k a v u s
Nədir?
S ü d a b ə
Diyor: lələm Çinə getməsin,
Çocuqluqdan bəri alışmış ona,
Ayrılıq yük olur incə ruhuna.
K e y k a v u s
Qalsın.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/cavid-seyavus-ikinci-perde
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
I SƏHNƏ**Bir buçuq sənə sonra, son baharda mehtablı bir gecə... Səhnənin ucunda domuz yatırılmağa məxsus bir dam... Damın qapısı önündə 2-3 domuz yatmış, yan tərəfdə bir su dəstisi var. Içəriyi sönük bir işıq aydınlatır. Pək kənarda Xumarın odası gözə çarpar ki, pəncərəsindən saçılmaqda olan incə bir aydınlıqla nəzəri-diqqəti cəlb edər, ətraf ağaclıqdır. Serğo əlində şərab dəstisi, taxtadan yapılmış bir qədəh və 2-3 əkmək olduğu halda türkü çağıra-çağıra yarımsərxoş və laübali bir tevr ilə domuz damından çıqar.*
Dördüncü pərdəI SƏHNƏ**İkinci pərdənin səhnəsində olduğu kibi, yol üzərində küçük bir balkon... Qarşıda çiçəkli bir baqça; mayıs... Pazar günü... Pərdə açıldıqda dört-beş dəliqanlı gürcü sərxoş bir halda yoldan keçərlər. Bunlardan biri öndə çalğı çalar, biri də tuhaf və gülünc vəziyyətlərlə oynar, digərləri isə əl çalarlar. Nina balkona çıqıb onları tamaşayə dalar. Dəliqanlılar çalıb oynadıqları halda uzaqlaşıb gedərlər. Bu sırada Xumar da çıqar.*
İlavəAydın bir mayıs gecəsi... Kürdən azacıq kənarda çiçəkli yeşil bir dağ kəməri... Şeyx Sən’an Xumarı qolları arasında tutmuş olduğu halda pək güc nəfəs alaraq, yorğun adımlarla dağın təpəsinə çıqmaq istər, fəqət yürüməyə taqəti qalmadığından, Xumarın duyğusuz, hərəkətsiz vücudunu yerə bıraqır və başını dizi üstünə alaraq, dağınıq saçlarını oqşamağa başlar.*Şeyx Sən’an
Topal TeymurƏŞXASI
Başqa şairlərin şeirləri
رأی طرب قوی شود، رایت غم نگون بود
CəmaətSəd heyf, əzizan, belə mərdanə cəmaət,Görməyibdilər eşqi-mey-ü-meyxanə, cəmaət.
Həyat fəlsəfəsiQuşlar qatar-qatar ellərdən keçər,Bəşər nəsil-nəsil dünyadan köçər;
Muxəmməs (Nəsimiyə nəzirə)Sənə ey sərvi-səmənbər dedilər gerçəkmişLəbinə qəndi-mükərrər dedilər gerçəkmiş