Əliqulu Qəmküsar
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Qoymayaq olsun ki, sahib-ixtiyar İngiltərə,Yoxsa bizlərdən çəkər axir damar İngiltərə.
Naxçıvandan bir nəfər dostumaÖzgələr dərs oxuyur, alimi-ferzane olur,Özünə, millətinə qövli-həkimanə olur,
DolaşmaEy Molla dayı, gəl bu müsəlmanə dolaşma,İnsaf elo, hər sahibi-iymanə dolaşma.
Vükəlayi-millətəGətməsə Batmanqılıc tranə, nəzm etməz qəbul,Cəlb edək ol zatı iovriyyəlle, Allah eşqina.
Əsfa, ey ədibi-pakzəmirƏsfa, ey odibi-pakzomir,Daim oldum qəyu dəfnə qərid.
Xuliqan olma, quzum, fikrini bir islah etXuliqan olma, quzum, fikrini bir isJah et,İstəmə bir bu qədor qəlbden İran şahm.
Ah, keçən günlərAtalar sözüdür: “Keçən günə gün çatmaz - calasan giinü günə”. Doğrudan da, hanı qədim vaxtlarl Rəhmətlik Dəli Haşim demişkən, hanı Molla Qənı dovrü, mağıl onda xeyİr-bərəkət var idi, hər yanda şeyxi, mütəşəni dəvası olurdu; hər məclisdə bəhslər açıb çığır-bağır saİıb kitabı bir-birlərinin başlarına çırpırdılar. Yaxşı böyük-büyük mollalarımız, imanlı qazilerimiz ve dindar vaizlerimiz var idi. Və hər biri özünü bir tərofə vurub pilovu yeyib, çayı içib merac məsələsi, berül-ələm dəvası və şəqqül-qəmər möcüzosi deyirdilər. Vo birbİrlərini gözəl həcv eləyİrdİlər və deyirdilər.Sən baxgilyn o Rəhim xan ibliso,
Şeytan fəhləsiKabla İmamverdi, neçə vaxtdır Meşedi Orucəli heç görükmür, bir ayrı ycrə-merə getməyibdir ki?Xeyr, kablayı, bankda isroqu var, neçə gündür əlləşir, diizolde bilmir, başı qanşıqdır.
ƏdəbiyyatBır hökumet tazə çıxmış, İsmi-Azərbaycan,Şəkli cümhuri, idarə üzvü yeksər bəylə xan.
Dindar olanın halı pərişan gərək olsunDindar olanın halı pərişan gerək olsun,Əfsürdə-dili, bisərüsaman gərek olsun.
İranlılarBarəkallah, çox nəcib insandılar iranlılar,Her kim eşşəksə ona palandılar iranlılar.
Oruc yeyənlərə kəc-kəc baxan, Oruc qardaşOruc yeyenlere kec-kec baxan, Onıc qardaş,Bİr azca hövsələ bas, səbr elə, danxma, yavaş,
Şpyon axundlaraDoğdu heqiqətin günü, yırtıldı maskalar,Çıxdı üzə cəmali-xəyanətmaabınız.
İrəvana səyahətimMən bu az ömrümdə çox şəhər gəzmişəm və çox yeriər kəştigüzar etmişəm. Amma heç bir yerin əhlini İrəvan adamı kimi xoşrəftar, holim, mehriban, dinc və sakit görməmişəm. Doğrudan, bu şehərdə qurd qoyunla otlayır. Hor bir yığıncaqda camaatın bəhsi elmdən, maarifden, toməddündən və söhbətİ İttihaddan, ittifaqdan və məhəbbətdəndir, Bir əhəddən eşıtməzsən ki, bir kəlmə xilafiinsaııiyyət vo ya xilafı-ədəb söz söyləsin. Amma bunun hamrsı İlə bclə bu şəhərin əhli çox rəşid, şücaətli ve igid adamlardır. Məsələn, çox vaxt görürsən ki, bir nefer bığıburma, şəstli, ucaboy, qazaçı formada, belinde qəmə cavan, yainkı bir saqqalı ağ, beli əyilmiş, başı qırxıq qoca əyləşib bir məclisin yuxarı başmda, camaat hamı dövrhadövr qulağın və gozün ona dikib baxırlar və başları ilə hey bəIİ-bəli İşarəsi ilə söhbət edirlər və o şexs de bu qərar ilə onlar üçün söhbət eləyir: “Mən indiyecən doqquz adam Öldürmüşəm - üçü crməni, altısı müsəlman. Dörd de arvad Öldürmüşəm, on doqquz ev yarmışam, bir ermeni qızı gotürüb aparıb heftelerlə gizlətmişem, Bunların hamısı ilə bele bir gün də qazamatda yatmamışam, divan-dere üzü görməmişəm. Səbəbi də budur ki, elə gəzmemişam ki, bir kəs həndəvərimə dolana bilmesin” .Bu cür söhbəüəri qəfəde, bulvarda, qəstində, bazarda və məsciddə çoxlarından eşİdirson və bclə igidlər camaatm ən bİrinci hörmətlisi, əzizi və İstəklisİ hesab olunurlar, Camaat onlan gecə-gündüz cvlərində arvad-uşaqlarına və qonum-qonşularına tərif edirlər ki, maşallah, maşallah, filankəs doğrudan çox qoçaq vo igid imiş, Bu gün Məşədi Yusif Cavad oğlunu dörd xəncər yarası ilə bazarda pristavların gözlərinin qabağında öldürdü, heç kəs yavuğuna düşə bilmədi.
Aşari-tərəqqiBir gün idarədə əyləşmişdim və Orenburqda nəşr olunan “Vaqt” qəzctində Buxaradan yazılan bir gözel mektubə mütaliə edirdim, Nagah gördüm qapı açılıb iki-üç nəfər şəxs sərasimə içəri girib başladılar məni məzəmmet eləyib yuyub arıtmağa ki, sen niyə bu şəhərdə bir bu qədər gözel-gozəl işlər olur ve qəribə-qeribə əhvalat üz verir götiirüb “Molla Nəsrəddin” jurnalına yazmayırsan? Məgər sen ancaq ona lazımsan, bircə yazasan ki, Göyçay qazısı qız qaçırdıb kəbin kesmək üçün onun yanına aparan oğlanın əlindən həman qızı aİıb neçe aydı özünə herəm eləyib saxlayır və indi biçara qız hey dad-fəryad eieyir ki, Aliah xatirinə məni azad elə gedlrn. Qazı körpə uşaq kİmi gözlorinin hiliyini axıdır ki, aman günüdür getmə, sən getsən men ölorəm?!Məgər son birco buna lazımsan götürüb yazasan ki, Culfada 2 fevral gecəsi “Anqlya” mehmanxanasında bir ədib və iki nəfər tacir keyflonib sazandar ilə bir naməhrəm oynadırmışlar. Nagah ədibin saxlaması Marusya qəflətən qapıdan girib şərab butulkasını çalıb ədibin başına. Qan durub fantan eləməyə və indi həkimlər deyırlər ki, şişə smıqları giribdir ədibin başının içinə daha onun beyni xarab olacaq və millətə bundan sonra onun faydası çatmayacaqdır!
YarəbQurtarmadımı ağlamağın mövsimi, yarəb?Hər gündə münacat olunur məscidimizdə.
Dinəndə yandı dilimDinəndə yandı dilim,Dinməyende dil yandı.
AxundQoydun əmmamə başına, dandın həqiqeti,Alat-həcvü məsxərə qıldın şəriəti,
Eyləmə qəmEyləmə qəm, ey başı boş bambılı,Dümbəyi çal düşgilə meydane sən
MüxəmməsçilərMolla dayı, işbu müxəmməsçiler,Yazmadılar şövqə gəlib şeİrlər.
"Şəlalə" ədəd 3Səbribəyzadə, bizi atma, amandır, getmə!..Millətin halı bu gün xeyli yamandır, getmə!
Rusların, ermənilərin, gürcülərin xəlfələriRusların, ermənilərin, gürcülərin xəlfələriBirliyə, mehrə, vəfaye çağırır milletini,
Sual-cavabMir Bağırlar**S u a l: Məşədi İmamqulu! Sən ki hey Mir Bağır, Mİr Bağır deyib çığır-bağır salırsan, məni də bir başa sal görüm, hansı Mir Bağırı deyirsən ki, mən də o mübarək vücudu tanıyıb dünya və axirətdo xoşbəxt olum, yoxsa sən canına qurban olduğum bizim Gəncədəki Ağa Mir Bağırı deyirsən ki, keçən il Xorasan ziyarotinə gctmişdi. Kor gözlerinə ağa şefa verib açıldı və özü də homişə xəlifayisülaləsinİn adlannı ehtiram ilə yad edər vo hər kəs fəndi sozü onun yanmda söyləsə deyər ki, mən Seyİd Bağır ollam, əfəndi olmaram?
Pələng iliƏlan əlimdə iki təqvİmin mütaiiəsine meşğulam ki, görüm bu ilin hodisatından nə yazılıbdır. Ta onları eynilo qareiərimə bəyan etdiiTt ki, bu pələng ilinin işlərindən qabaqdan xobərdar olub özJərini bİr para afətlərdən gözləsinlər.Taqvimin birisi Bakıda çıxan masa təqvimi, o birisi isə Tehranda çap olunub münəccimbaşı Serkarın öz mübarək dəstxəttilə möhürlənmiş teqvimdir ki, bu ilin hodİsatı onda nöqtəbənöqtə yazılıbdır.
SinəzənÇək xəncərini, baş-qulağın qan eyləyib yar,Vəhşiyyətini aləmə elan eyləyib yar,
Ey olan xas şiəyi-HeydərEy olan xas şiəyi-Heydər,Ver qulaq, eyle bu sözü əzbər:
"Kəlniyyət" məcmuəsinin ruhunaÖtdünsə sənin ruhuna mən fatihəxanəm,Rəhmət ola, min yol sənə rəhmət, genə rəhmət.
"Bayramlıq"Novruz yetişdi, füqera otdu pərişan,əfsürdə və nalan.
ƏşarMixəklİ, hıllidir ecəb tərəklə aşı mollanm,Tapılsa harda bir lotu olar həmaşı mollanın.
Bir əsridi çıxmışdı ki, meydanə pristavBir əsridi çıxmışdı ki, meydanə pristav,Mexluqu gətirmişdİ bütün canə pristav,