Töhfeyi-Sami, bölmə 228

از جمله مدرسین کاشان است و در ماده عاشقی زن کرمانی و شرب مدام شهره ی زمان این مطلع در جواب امیر شیخم سهیلی از اوست :نیاساید دمی از گریه چشم اشکبار من

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 230

مردی بسیار شریف است و متقی و پرهیزکار مدتی بامر قضای مشهد مقدسه و هرات اشتغال داشت و در آن کار رعایت امانت و دیانت میکرد در شعرید طولی داشت چنانکه بخود لازم کرده که هر شعری که باشد جواب گوید . اما تخلص مرا که عبارت از سامی است و بدو نسبتی ندارد غصب کرده و این از اهل امانت بعید و از روش دیانت بسیار بسیار دور است.

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 231

از بیارجند است و مردی عاشق پیشه و دردمند، مدتها ملازمت سلسله نور بخشیه کرد و بقدر در رمل وقوفی داشت این مطلع از اوست :رنجند از هم دوستان اما نه این مقدارها

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 239

مولدش قزوین است و از ملا زاده های آنجاست خطش خوب و حسن اختلاطش، مرغوب این مطلع از اوست :

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 246

خال مولانا شاه محمود است و در خط شاگرد مولانا سلطانعلی مشهدی با وجود کبر سن خط را خوب مینوشت . مصرع : سفید شد چو درخت شکوفه دار سرش . نهال آرزوی سرو قامتان در چمن جان می کشت مدتها در خدمت حضرت صاحبقران مشرف بوده در این دو سال بعالم جاودانی شتافته این شعر از اوست:ما را سریر سلطنت آن خاک در بس است

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 248

برادر مولانا انیسی است . وجه تسمیه او آنکه دماغش پریشانی پیدا کرده و خود را پادشاه نام کرد و بمردم حکم های غریب میکرد. اما فقیر و کم آزار بود نستعلیق را در روش برادر خوب مینوشت و رقم میکرد « کتبه خدا » و گاهی نوشتی که « کتبه زرافه » و رقم مقرری که مینوشت « کتبه شاه » بود و با وجود این شعر نیز میگفت . این دو مطلع از اوست :تو را در دیده جا کردم که از مردم نهان باشی

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 254

از خیابان شهر تبریز است . خط نستعلیق را بد نمی نوشت و در شعر تخلص او نجاتی است . این مطلع از اوست :دست عشق آمد ز کوی عقل بیرونم کشید

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 255

از شهر تبریز است و قرآن را حفظ کرده و قانون و شتر غو را بد نمی نوازد و در نقاری و خوش نویسی دستی دارد و سوای اینها بیست حیثیت می شمارد که دارم این مطلع از اوست :قدت نهال طوبی و طوبی روان خوش است

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 260

از سازنده های مقرر شاهزاده های شهر هرات بود بعضی اوقات در خدمت پادشاه گیلان بود بعضی از اوقات در خدمت حضرت صاحبقرانی بسر می برد آخر بطرف هرات رفته در شهور سنه تسع و اربعین و تسعمایه در آنجا فوت شد این رباعی از اوست :تا چند ز تو بر دلم آزار رسد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 265

اصلش از مشهد مقدس است و در کاشان متولد شده از طفولیت پیش من بود این مطلع ازوست :بسوزم از غم شمع شب افروزی که من دارم

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 268

هر چند اجداد ایشان از ترکان جغتایست اما در ولایت استرآباد نشو و نما یافته در غره ی ایام جوانی بعد از خروج تحت الشعاع طفولیت و نادانی، بصوب خراسان شتافته از افق شهر هری طلوع فرمودند و چون نور قابلیت از جینش هویدا بود مستهلین آنجا او را بسان ماه عید بهم مینمودند و در شهر چون ماه نو انگشت نما گشت القصه بعد از قطع منازل فضایل و طی درجات خصایل هلال آمالش بسر حد بدریت رسید فی الواقع هلالی بود از کسوف و خسوف و احتراق مصون، و بدر منیری از وصمت نقصان محروس و مأمون، هلالی بری از کسوف کسافت .طبعش در اسالیب شعر و اقسام کلام بغایت مرغوب افتاده و در غزل و قصیده و مثنوی داد سخن داده وی بسیار بصحبت من میرسید یکباری گفت که نوبت اول که بملازمت و خدمت میر علیشیر رسیدم این مطلع برایشان خواندم:چنان از پا فکند امروزم آن رفتار و قامت هم

Sam Mirzə7 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 270

چون پدرش مدت مدید وزیر سلطان ابو سعید میرزا بود آصفی تخلص کرد و او بصفای ذهن سلیم و ذکای طبع مستقیم از سایر شعرای روزگار و فضلای عالیمقدار امتیاز تمام داشت و به رعنایی و خود آرایی علم نزاکت میافراشت . دیوان غزل تمام کرده و مثنوی دیگر بوزن مخزن الاسرار گفته اما شهرتی نیافت . وفات او در سنه عشرین و تسعمایه در هرات اتفاق افتاده این چند بیت از اشعار آبدار اوست .که تا قلاب زلفش را بکام خویشتن دیدم

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 277

مشهور است که مروی است اما خود میگوید که از تونم از شعرای مشهور است در همه باب شعر گفته اما در منقبت بسیار کوشیده در اوایل جوانی بسیار بی قید و لاابالی بوده و اکثر به هجو مردم زبان میگشود و اهاجی که میان او و وحیدی قمی واقع شده مشهور است از غایت رکاکت ایراد آن ننمود این چند بیت از جمله ابیات اوست :آیت رحمتی چنین نامده بر زمین فرو

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 287

خواهر زاده ی مولانا شهیدی قمی است سرور بی باکان و سر دفتر چپانیان بود و در این وادی ها هر چند تعریف او کنند باور توان داشت، گویند بی باکی او تا بحدی بود که روزی سلطان حسین میرزا در خیابان هرات دچار او شده بواسطه مرض فالج در تخت روان سیر میکرده از کمال لطف و احسانی که با طبقه شعر او ظرفا داشته اند فرموده اند « هان مولانا چو نی؟» جواب گفته : « الحمدلله دو پای روان دارم و سیر می کنم! و همچون مرده ها مرا بر تخته پاره ای نبسته اند و چهار کس نمیگردانند!! » دیگر هزلهایی که او با مردم کرده بسیار است و تحریر آن موجب تطویل میشود. استغناء و عدم توجه او به مزخرفات دنیوی و کم طمعی او را در نظر خلق عزیز میگردانید . آخر بواسطه جنگی که میان یکی از اولاد سلطان حسین میرزا و سلاطین ازبک واقع شد کشته گشت . این اشعار از جمله زاده های طبع اوست :بکوی او مرا سنگین دلان دیدند و غوغا شد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 296

از قصبه اوبه است از ولایت خراسان در جوانی به تحصیل فضایل نفسانی موفق گشت و در نظم غزل و معما از فضلای زمان درگذشت این معما از اوست باسم شهاب :تصوریست چو بر کعبتین نقش زیاد

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 297

از جمله فصحا و شعرای خراسان است و در بلند پروازی نادره ی زمان دیوان غزل تمام کرده و قصاید بسیار دارد. این مطلع از مشهور از اوست :

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 298

از شعرای معروف اردوباد است در اوایل عمر بخراسان رفته بود و در آنجا بدقت ذهن و حدت فهم اشتهار تمام داشت، پیوسته در مجلس میر علیشیر بخواندن اشعار آبدار خود مبادرت میکرد و گاه بصله و تشریف سرافراز میگشت .اکثر قصایدش بطریق لغز واقع شده این مطلع از اوست :

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 305

ابیات آبدار و اشعار هموار بسیار دارد و صفات حمیده و اخلاق پسندیده ی او زیاده از تعریف است که به توصیف راست آید این دو رباعی از جمله اشعار اوست :چون نیک کنی تفحص احوالش

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 310

دیوانه وش مردی بود و شعر مردم باسم خود میخواند و نوبتی این مطلع مولانا جامی را تغییر داده چنین میخواند :گریه من کن که مجنون نوحه گر دارد بسی

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 312

تهرانی است و بقدر طالب علمی نیز دارد شعرش بغایت رنگین و نظمش متین است در اوان جوانی بمفاجا در گذشت مردم را گمان آن بود که نور بخشیه او را تسمیم کرده اند . این دو مطلع از اوست:گرهی در دل او هست که فریاد کند

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 319

از خوش طبعان سرآمد قزوین است در هجو خواجه یحیی قمی که در آن محل کلانتر آنجا بوده است ابیات متین دارد از جمله این دو مطلع از اوست :که بی رفیق بجایی نمیتوان رفتن

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 328

از شعرای مشهور مشهد مقدسه است این مطلع و بیت از اشعار اوست:سر تسلیم نهادیم بپایی که مپرس

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 331

مشهدی است و مرد فقیر و گوشه نشین است و از اقسام شعر برباعی میل دارد و بدین واسطه او را شیخ رباعی میگویند .این دو رباعی از نتایج طبع اوست :

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 332

از شعرای مشهور اصفهان است شعر بسیار گفته اما قافیه غلط در شعر او بسیار است این چند بیت از جمله اشعار اوست :مرا ز تیغ مترسان که من هلاک همینم

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 333

مولد او استر آباد است و اکثر شعرهای او هجوهای رکیک است که آوردن آن لایق سیاق این مختصر نیست اما در آن باب داد سخن داده در اواخر عمر بکاشان رفت و در آنجا فوت شد از اشعار او هجوی که در هجو خواجه مظفر بتکچی گفته بود و لفظ رکیک نداشت این قطعه نوشته شد:تیشه بر سر زده مرغ دل فرهاد بود

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 349

از جمله خوش طبعان و نادرگویان یزد است و اکثر اشعارش در غایت سوز و درد، این دو مطلع از آنجمله است :ای گل که چنین در بغلت تنگ گرفته است؟

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 356

از شعرای زمان سلطان یعقوب بود . شعرش روان و عام پسند است . این مطلع از اوست :گفتی بداغ هجر بسوزانمت جگر

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 367

از تربت خراسان است تخلص باطوارش مناسب در طلب علم اندکی سعی کرده و گاهی مثل این ابیات در سلک نظم میآورد :تا از رخ چو ماه گشودی نقاب را

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 374

بکسب والا بافی مشغول است که آنهم شعر بافی است و بقدر از تواریخ نیز وقوفی دارد این مطلع از اوست :شد کاسه چشمم ز غمت بحر پر آبی

Sam Mirzə1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 377

معمایی و کتابه نویس خوب است و گاهی شعر هم میگوید این مطلع از اوست:چون بگذرد بخاک من زار دلبرم

Sam Mirzə1 dəq