Leyli və Məcnun, fəsil 35
Məsnəvi nədir?
Məsnəvi: hər beyti öz qafiyəsi ilə gələn uzun nəzm, adətən dastan və ya hekayə.
روزی و چه روز؟ عالم افروزروشن همه چشمی از چنان روز
صبحش ز بهشت بردمیدهبادش نفس مسیح دیده
آن بخت که کار ازو شود راستآن روز به دست راست برخاست
دولت ز عتاب سیر گشتهبخت آمده گرچه دیر گشته
مجنون مشقت آزمودهدل کاشته و جگر دروده
آن روز نشسته بود بر کوهگِردش دد و دام گشته انبوه
از پرهٔ دشت سوی آن سنگگردی برخاست توتیا رنگ
وز برقع آن چنان غباریرخساره نموده شهسواری
شخصی و چه شخص! پارهای نورپیش آمد و شد پیاده از دور
مجنون چو شناخت کاو حریف استوز گوهر مردمی شریف است
بر موکب آن سباع زد دستتا جمله شدند بر زمین پست
آمد بر آن سوار تازیبگشاد زبان به دلنوازی
کای نجم یمانی این چه سیر است؟من کی و تو کی؟ بگو که خیر است؟
سیمای تو گرچه دلنواز استاندیشهٔ وحشیان دراز است
ترسم ز رسن، که مار دیدهمچه مار! که اژدها گزیدهم
زاین پیشترم گزافکاریدر سینه چنان نشاند خاری
کز ناوک آهنینِ آن خارروید ز دلم هنوز مسمار
گر تو هم از آن متاع داریبه گر نکنی سخنگزاری
مرد سفری ز لطف رایشچون سایه فتاد زیر پایش
گفت ای شرفِ بلندنامانبر پایِ ددان کشیده دامان
آهو به دل تو مهر دادهبر خط تو شیر سر نهاده
صاحب خبرم ز هر طریقییعنی به رفیقی از رفیقی
دارم سخنی نهفته با توزانگونه که کس نگفته با تو
گر رخصت گفتن است گویمور نی، سوی راه خویش پویم
عاشق چو شنید امیدواریگفتا که بیار تا چه داری؟
پیغامگزار داد پیغامکای طالع توسنت شده رام
دی بر گذر فلان وطنگاهدیدم صنمی نشسته چون ماه
ماهی و چه ماه! کهآفتابیبر ماهِ وی از قصب نقابی
سروی نه چو سرو باغ بیبرباغی نه چو باغ خُلد بیدر
شیرینسخنی که چون سخن گفتبر لفظ چو آبش آب میخفت
آهو چشمی که چشم آهوشمیداد به شیر خواب خرگوش
زلف سیهش به شکل جیمیقدش چو الف، دهن چو میمی
یعنی که چو با حروف جاممشد جام جهاننمای نامم
چشمش چو دو نرگسِ پر از خوابرُسته به کنار چشمهٔ آب
ابروی به طاق او بههم جفتجفت آمده و به طاق میگفت
جادو منشی به دل ربودنریحان نفسی به عطر سودن
القصه چه گویم آن چنان چستکز دیده برآمد از نفس رست
اما قدری ز مهربانیپذرفته نشان ناتوانی
تیرش صفت کمان گرفتهجزعش ز گهر نشان گرفته
نی گشته قضیب خیزرانیشخیری شده رنگ ارغوانیش
خیریش نه زرد بلکه زر بودنی بود ولیک نیشکر بود
در دوست به جان امید بستهبا شوی ز بیم جان نشسته
بر گل ز مژه گلاب میریختمهتاب بر آفتاب میبیخت
از بس که نمود نوحهسازیبخشود دلم بران نیازی
گفتم چه کسی و گریهت از چیست؟نالیدن زارت از پی کیست؟
بگشاد شکر به زهرخندهکای بر جگرم نمک فکنده!
لیلی بودم ولیکن اکنونمجنونترم از هزار مجنون
زان شیفتهٔ سیه ستارهمن شیفتهتر هزار باره
او گرچه نشانهگاه درد استآخر نه چو من زن است، مرد است
در شیوهٔ عشق هست چالاککز هیچ کسی نیایدش باک
چون من به شکنجه در نکاهدآنجا قدمش رود که خواهد
مسکین من بیکسم که یک دمبا کس نزنم دمی در این غم
ترسم که ز بیخودی و خامیبیگانه شوم ز نیکنامی
زهری به دهن گرفته نوشمدوزخ به گیاه خشک پوشم
از یک طرفم غم غریبانوز سوی دگر غم رقیبان
من زین دو علاقهٔ قویدستدر کش مکش اوفتاده پیوست
نه دل که به شوی بر ستیزمنه زَهره که از پدر گریزم
گه عشق دلم دهد که برخیززین زاغ و زغن چو کبک بگریز
گه گوید نام و ننگ بنشینکز کبک قویتر است شاهین
زن گرچه بود مبارز افکنآخر چو زن است هم بود زن
زن گیر که خود به خون دلیر استزن باشد زن اگرچه شیر است
زین غم چو نمیتوان بریدنتن در دادم به غم کشیدن
لیکن جگرم به زیر خون استکان یار که بی من است چون است
بی من ورق که میشماردایام چگونه میگذارد
صاحب سفر کدام راه استسفرهاش به کدام خانقاه است
همصحبتی که میگزیندیارش که و با که مینشیند
گر هستی از آن مسافر آگاهما را خبری بده در این راه
چون من ز وی این سخن شنیدمخاموش بُدن روا ندیدم
آن نقش که بودم از تو معلومبر دل زدمش چو مُهر بر موم
کان شیفتهٔ ز خود رمیدههست از همه دوستان بریده
باد است ز عشق تو به دستشگور است و گوزن هم نشستش
عشق تو شکسته بودش از دردمرگ پدرش شکستهتر کرد
بیند همه روز خار بر خارزینگونه فتاده کار در کار
گه قصهٔ محنت تو خواندوز دیده هزار سیل راند
گه مرثیت پدر کند سازوز سنگ سیه برآرد آواز
وانگه ز قصاید حلالتکاموختهام ز حسب حالت
خواندم دو سه بیت پیش آن ماهزانسان که برآمد از دلش آه
لرزید به جای و سر فرو برددور از تو چنانکه گفتم او مرد
بعد از نفسی که سر برآوردآهی دگر از جگر برآورد
بگریست به های های و فریادکرد از پدرت به نوحه در، یاد
وز بی کسی تو در چنین دردمیگفت و بر آن دریغ میخورد
چون کرد بسی خروش و زاریبنمود به عهدم استواری
کای پاک دل حلالزادهبردار که هستم اوفتاده
روزی که از این قرارگاهتتدبیر بود به عزم راهت
بر خرگه من گذر کن از راهوز دور به من نمود خرگاه
تا نامهای از حساب کارمترتیب کنم به تو سپارم
یاریت رساد تا نهانیاین نامه به یار من رسانی
این گفت و از آن حظیره برخاستمن نیز شدم به راه خود راست
دیروز بدان نشان که فرمودرفتم به در وثاق او زود
دیدمش کبود کرده جامهپوشیده به من سپرد نامه
بر نامه نهاده مهر اندهیعنی کرمالکتاب ختمه
وان نامه چنان که بود بگشادبوسید و سبک به دست او داد
مجنون چو سخای نامه را دیدجز نامه هر آنچه بود بدرید
بر پای نهاد سر چو پرگاربرگشت به گرد خویش صد بار
افتاد چنانکه اوفتد مستاو رفته ز دست و نامه در دست
آمد چو به هوش خویشتن بازداد از دل خود شکیب را ساز
چون باز گشاد نامه را بندبود اول نامه کرده پیوند
این نامه به نام پادشاهیجان زنده کنی خرد پناهی
داناترِ جمله کارداناندانای زبان بیزبانان
قسام سپیدی و سیاهیروزی ده جمله مرغ و ماهی
روشن کن آسمان به انجمپیرایه ده زمین به مردم
فرد ازلی به ذوالجلالیحی ابدی به لایزالی
جان داد و به جانور جهان دادزین بیش خزینه چون توان داد
آراست به نور عقل جان راوافروخت به هر دو این جهان را
زین گونه بسی گهر فشاندهوانگاه حدیث عشق رانده
کاین نامه که هست چون پرندیاز غمزدهای به دردمندی
یعنی ز من حصار بستهنزدیک تو ای قفس شکسته
ای یار قدیم عهد چونی؟وای مهدی هفت مهد چونی؟
ای خازن گنج آشناییعشق از تو گرفته روشنایی
ای خون تو داده کوه را رنگساکن شده چون عقیق در سنگ
ای چشمهٔ خضر در سیاهیپروانهٔ شمع صبحگاهی
ای از تو فتاده در جهان شورگوری دو سه کرده مونس گور
ای زخمگه ملامت منهم قافلهٔ قیامت من
ای رحم نکرده بر تن خویشوآتش زده بر به خرمن خویش
ای دل به وفای من نهادهدر معرض گفتگو فتاده
من دل به وفای تو سپردهتو سر ز وفای من نبرده
چونی و چگونهای چه سازی؟من با تو تو با که عشق بازی؟
چون بخت تو در فراقم از توجفت توام ار چه طاقم از تو
وان جفت نهاده گرچه جفت استسر با سر من شبی نخفته است
من سوده ولی درم نسوده استالماس کسش نیازموده است
گنج گهرم که در به مهر استچون غنچهٔ باغ سر به مهر است
شوی ارچه شکوه شوی داردبی روی توام چه روی دارد
در سیر نشان سوسنی هستریحان نشود ولیک در دست
چون زرد خیار کنج گرددهم کالبد ترنج گردد
ترشی کند از ترنج خوییاما نکند ترنج بویی
میخواستمی کز این جهانمباشد چو تویی هم آشیانم
چون با تو به هم نمیتوان زیستزینسان که منم گناه من چیست
آن دل که رضای تو نجویدبه گر به قضای بد بموید
مویی ز تو پیش من جهانی استخاری ز ره تو گلستانی است
خضرا دمنی و خضر دامندر ساز چو آب خضر با من
من ماه و تو آفتابی از نورچشمی به تو میگشایم از دور
عذر قدمم به باز ماندندانی که خطاست بر تو خواندن
مرگ پدر تو چون شنیدمبر مردهٔ تن کفن دریدم
کردم به تپانچه روی را خردپنداشتم آن پدر مرا مرد
در دیده چو گل کشیدهام میلجامه زده چون بنفشه در نیل
با تو ز موافقی و یاریکردم همه شرط سوگواری
جز آمدنی که نامد از دستهر شرط که باید آن همه هست
گر زین که تن از تو هست مهجورجانم ز تو نیست یک زمان دور
از رنج دل تو هستم آگاههم چاره شکیب شد در این راه
روزی دو در این رحیل خانهمیباید ساخت با زمانه
عاقل به اگر نظر ببنددزان گریه که دشمنی بخندد
دانا به اگر نیاورد یادزان غم که مخالفی شود شاد
دهقان منگر که دانه ریزدآن بین که ز دانه دانه خیزد
آن نخل که دارد این زمان خارفردا رطب تر آورد بار
وآن غنچه که در خسک نهفته استپیغامده گل شکفته است
دلتنگ مباش اگر کست نیستمن کس نیم آخر؟ این بست نیست؟
فریاد ز بی کسی نه رای استکاخر کس بیکسان خدای است
از بیپدری مسوز چون برقچون ابر مشو به گریه در غرق
گر رفت پدر پسر بمانادکان گو بشکن گهر بماناد
مجنون چو بخواند نامهٔ دوستافتاد برون چو غنچه از پوست
جز یا رَبَش از دهن نیامدیک لحظه به خویشتن نیامد
چون شد به قرار خود تنومندبشمرد به گریه ساعتی چند
وان قاصد را بداشت بر جایگه دستش بوسه داد و گه پای
گفتا که نه کاغذ و نه خامهچون راست کنم جواب نامه؟
قاصد ز میان گشاد درجیچابک شده چون وکیل خرجی
واسباب دبیریای که بایدبسپرد بدو چنانکه شاید
مجنون قلم رونده برداشتنقشی به هزار نکته بنگاشت
دیرینه غمی که در دلش بوددر مرسلهٔ سخن برآمود
چون نامه تمام کرد سربستبفکند به پیش قاصد از دست
قاصد ستد و دوید چون بادزان گونه که برد نامه را داد
لیلی چو به نامه در نظر کرداشکش بدوید و نامه تر کرد
Leylinin məktubunun Məcnuna yetişməsi
Parladı aləmə günəşin üzü,
Ondan aydın olsun hamının gözü.
Behiştdən doğmuşdu o gözəl səhər,
İsa nəfəsliydi əsən küləklər...
İşi düz gətirən hər məsud insan,
Sağ əli üstündə qalxdı yuxudan.
Tale usanmışdı acıqdan o vaxt,
Qayıdıb gəlmişdi gec olsa da vaxt.,.
Öz qəlbini əkib, ciyərni biçən,
Min bir məşəqqətin suyundan içən
Məcnun vəhşilərlə dağda durmuşdu
Onların içində tək oturmuşdu.
Səhradan kənarda, nəzərdən uzaq
Qalxdı dağa tərəf tünd bir tozanaq.
O toz pərdəsinin ardınca gələn
Bir atlı üzünü göstərdi birdən.
Bir nur parçasıydı o gələn insan,
Bir az yaxınlaşıb düşdü atından.
Məcnun duydu onun dost olduğunu,
Nəcib bir insana oxşatdı onu.
Baxıb yanındakı o vəhşilərə,
İşarə etdi ki, yatsınlar yerə.
Özüsə atlının yanına qoşdu,
Mehriban bir dillə belə soruşdu:
"Ey Yəmən ulduzu, bu nə gəlişdir?
Mən hara, sən hara, nə xeyir işdir?
Nə qədər olsa da siman mehriban,
Bu çöl vəhşiləri uzaqdır ondan.
Çatıdan qorxuram, ilan sancmış tək.
Əjdaha sancmışdır canımı, gerçək.
Bayaq hərzə-hərzə yalan danışan
Sinəmin üstünə sancdı bir tikan.
O dəmir tikandan çox ağrıdım mən,
Hələ mismar qalxır mənim sinəmdən.
Mətaın beləsə, yolunla düz keç,
Yaxşısı budur ki, ağız açma heç".
Yolçu mehribandı, qəlbi də kövrək,
Onun ayağına düşdü kölgə tək.
Dedi: "Ey dünyanın əşrəfi insan,
Vəhşilər dizinə baş qoyub yatan,
Ahular qəlbini vermişdir sana,
Aslanlar yolunda durur mərdana.
Bir qərib aşiqə sevgilisindən
Xoş xəbər gətirən bir insanam mən.
Sənə deyiləsi sözlərim vardır,
Gizli saxladığım bir yadigardır.
Açıb söyləyərəm, icazən olsa,
Yoxsa ağzımı da açmaram əsla".
Aşiq bu sözlərdən ürəklənərək,
Dedi: "Nəyin varsa, aç söylə görək"
Yolçu söylədi ki: - Tək qalan aşiq,
Bəxtinin tünd atı ram olan aşiq,
Dünən bir obadan keçirdim yalqız,
Yol üstdə durmuşdu ayüzlü bir qız.
Ay nədir, gün kimi üzü parlardı,
Qara bir ipəkdən niqabı vardı...
O, bağ sərvi kimi deyildi barsız,
Qapısız bir behişt bağıydı o qız.
Dinəndə bal dilli o gözəl nigar,
Lal olub yuxuya gedərdi sular,
Ahu gözləriylə baxsa o canan,
Dovşan yuxusuna gedərdi aslan...
Boyu "əlif" kimi, ağzı "mim" kimi,
Qıvrılmışdı saçı onun "cim" kimi.
Deyirdi: - Adımdır mənim də bu "cam",
Dünyanı göstərir özündə bu cam.
Qoşa nərgiz kimi gözləri xumar,
Sanki bir bulaqda bitmişdi onlar.
Qaşları çatmaydı, həm də tamaşa,
Təkəm söyləyirdi, olsa da qoşa.
Könül ovlamağa bir sehr açardı,
Reyhan nəfəsindən ətir saçardı.
Xülasə, nə deyim, o gözəl bədən
Doğulmuş nəfəsdən, yaranmış gözdən.
Lakin, məhəbbətin üzündən bir az
Saralıb solmuşdu haman sərvinaz.
Kamana dönmüşdü o gözəl pəri,
Solğun yanağında yaş inciləri...
Xeyzaran biləyi bir neyə bənzər,
Ərqəvən yanağı xeyriyə bənzər.
Xeyri sarı deyil, bəlkə də zərdir,
O ney qamış deyil, bir ney-şəkərdir.
O göz qələsinin üstündə fələk
Kəmənd oynadırdı rəqsə gələrək.
Sultan ilə Ayaz müttəfiq olmuş,
Keşikçi məst idi, sərkərdə bihuş.
Dostuna can-başla umud bağlardı,
Ərindən qorxaraq pünhan ağlardı.
Gülab süzüldükcə kirpiklərindən,
Ay işıq səpirdi günəşə, bilsən.
Oxşatma dedikcə, daima ağlar,
Duydum ki, qəlbində bir məqsədi var.
Dedim ki: "Nə üçün ağlayırsan sən,
De, kimin həsrəti keçir qəlbindən.
Acı bir gülüşlə o bal dodaqlar
Dedi: "Ey yarama duz səpən dildar,
Bir zaman Leyliydim, indisə nakam,
Məcnundan min dəfə artıq məcnunam.
Bəxtinin ulduzu batan aşiqdən
Min dəfə şiddətli divanəyəm mən.
O hədəf oldusa bu dərdə, yasa,
Bir qadın deyildir o, heç olmasa.
Sövda yollarında göstərir hünər,
Kimsədən nə qorxar, nə də çəkinər.
O deyil mən kimi zillət dustağı.
İstədiyi yeri gəzir ayağı...
Zavallı mənəm ki, ürəyimdə qəm,
Dərdimi heç kəsə aça bilmirəm.
Qorxuram, əhvalım pərişan ola,
Yaxşı adım belə çox yaman ola.
Zəhəri bal kimi içirəm bu dəm,
Cəhənnəm odunu otla örtürəm.
Bir yandan əlimdən itirdiyim yar,
Bir yandan üstümə tökülən əğyar,
Bu iki dəstənin əlindən, inan,
Bəlalər çəkirəm hər zaman, hər an.
Ərlə vuruşmağa yox cəsarətim,
Atamdan keçməyə yoxdur qüdrətim.
Eşq ürək verir ki, sən də qanad aç,
Bu qarğa-quzğundan kəklik kimi qaç.
Ad ilə namussa: "tərpənmə"- deyər,
Tək uçan kəkliyi qızıl quş eyər...
Bir qadın nə qədər cəsur olsa da,
Yenə də qadındır adı dünyada.
Cəsarət olsa da qadın qəlbində,
O, aslan olsa da qadındır yenə.
Qurtara bilmədim bu qüssələrdən,
Yenə qəm çəkməyə boyun əydim mən.
Lakin, ciyərim qan, vaxtım gecədir,
Kim bilir, yarımın halı necədir?
Kimin kitabını oxuyur mənsiz?
Ömrü necə keçir yurdsuz, vətənsiz?
Kim bilir, baş alıb hara qaçmışdır?
O, hansı sarayda süfrə açmışdır?
Hansı bir insana olmuş o həmdəm?
Kimlərə yar deyib, əylənir bu dəm?
Yolçu, bir az dayan mümkün olarsa,
Ondan bir xəbər ver, xəbərin varsa"
Qızdan eşitdikcə mən bu sözləri,
Barəndə bildiyim hər bir xəbəri
Hər sözü, qəlbimə nəqş edib, durdum,
Elə bil ki, muma bir möhür vurdum.
Dedim: "o divanə qərib bir quşdur,
Tayından, tuşundan uzaq uçmuşdur.
Maraldır, cüyürdür indi dostları,
Bir də səhraların başsız ruzgarı.
Eşqin o yazığın ağlını aldı,
Ata ölümü də nəfəsdən saldı.
Tikan, tikan üstdən batır qəlbinə,
İşdən işə düşüb dərd çəkir yenə.
Gah sənin dərdindən hekayət eylər,
Gah da göz yaşından şikayət eylər.
Bəzən atasına mərsiyə başlar,
Səsindən dil açıb danışır daşlar".
Sonra da o ayın hüzurunda mən,
Səndən eşitdiyim qəsidələrdən
İki-üç beytini dedim avazla,
Leyli də ah çəkdi min bir niyazla.
Yerində titrəyib, ağardı düm ağ,
Dedim qız öləcək, gözündən iraq.
Sonrasa başını qaldırdı yenə,
Ah çəkdi, sarılıq çökdü rənginə.
Hönkürüb fəryadla ağladı yalqız,
Atanı novhəylə xatırladı qız.
Sənin bu dərdindən deyib o mələk
Yanırdı ürəyi od püskürərək.
Ağladı, sızladı o vəfalı yar
Sonra da and verdi mənə o nigar:
"Sən, ey qəlbi təmiz xeyirxah insan,
Mən bir yıxılmışam, yapış qolumdan.
Ömür keçirdiyim bu düşərgəhdən
Yolun düşən zaman zəhmət çək də sən
Mənim o xeyməmə yaxın gəl bir an,
(Göstərdi xeyməni mənə uzaqdan).
Bəlkə öz halımdan mən yana-yana
Bir məktub düzəldib tapşıram sana.
Bəlkə, o məktubu sən götürəsən
Mənim can dostuma tez yetirəsən".
Deyib bu sözləri, getdi o sənəm,
Mən də öz yoluma düzəldim o dəm.
Verdiyi nişanla mən dünən getdim,
O vəfa evini ziyarət etdim.
Gördüm qara paltar geyinmiş o yar,
Məktubu öpərək verdi o nigar.
Qəm möhrü vurmuşdu məktubuna qız,
Kitabın mənası sondadır yalnız.
Yolçu ehtiramla öpdü məktubu,
Sonra da Məcnuna tapşırdı onu.
Məcnun o məktuba baxıb hıçqırdı,
Başqa nə varsa da hamsını cırdı.
Qıvrıldı, ruhuna dünya dar kimi,
Yüz dəfə fırlandı o pərgar kimi.
Sərxoş tək torpağa yıxıldı birdən,
O məktub əlində düşmüşdü əldən...
Elə ki, ayılıb gəldi qüvvətə,
Qəlbindən yol verdi o şikayətə.
Leylinin məktubunu Məcnunun oxuması
Məcnun o məktuba tez əl apardı,
Məktubun başında bu sözlər vardı:
"Əqlə dayaq olan, ömrə can verən
Bir şahın adıyla başlayıram mən.
Ondan dərs almayan kamal qalmamış,
Odur dilsizlərin dililə tanış.
Ondan ruzi tapır quşlar, balıqlar,
İşığı, zülməti bölən sənətkar
Göyü ulduzlarla işıqlandırmış,
Yerdə insan adlı günəş yandırmış.
O - calal sahibi əzəliyyətdir,
O - ölmək bilməyən əbədiyyətdir.
Ondan həyat alır bütün canlılar,
Həyatdan qiymətli xəzinəmi var?
Ağlın işığıyla bəzədi canı,
Bunlar da bəzədi bütün dünyanı.
Su kimi gövhərlər saçdı əlləri,
Sövdadan söz açdı onun dilləri.
Bu ipək məktubu oxu, gör nədir?
Bir qəm düşgünündən, dərd əhlindəndir.
Yəni bu hasarda həbs olan məndən
Sənədir ki, uçdun qırıq qəfəsdən
Necəsən, ey əhdi qədim olan yar?
Ey yeddi beşikdə yuva salan yar,
Ey dostluq mülkünə bir xəzinədar,
Məhəbbət işığı səndən alır, yar.
Sən, ey əqiq kimi daşda oturan,
Dağları qanıyla boyayıb duran,
Ey zülmətdə qalan Xızır suyu, sən
İlk səhər şəminin pərvanəsisən.
Sən, ey vəhşilərin qəlbinə həmdəm,
Pərişan şurinlə dolmuş bu aləm.
Ey mənim tənəmə hədəf olan yar,
Sənlə qiyamətə bir yolumuz var.
Mən verdim könlümü sənin eşqinə,
Sən də sevgimizə sadiqsən yenə.
Bildir, işin nədir, de, nə haldasan?
De, kimi sevirsən, nə xəyaldasan?
Sənin bəxtin kimi uzağam səndən,
Biz ayrı olsaq da, səninkiyəm mən.
Aldanmış ərimi sevmirəm, haşa,
Bir gecə yatmamış mənlə baş-başa.
Dürrüm deşilməmiş, ərisəm də mən,
Bir almas dəyməmiş o dürrə həmən.
Qapısı möhürlü durur xəzinəm,
Bağ qönçəsi kimi bağlıdır bu dəm.
Doğrudur, ərimin calalı vardır,
Sənsiz olan calal xərabəzardır.
Süsənə oxşayıb dursa da bir az,
Sarımsaq yarpağı ələ alınmaz.
Xiyar da saralıb turunca dönər,
Onun şəkli belə turunc görünər,
Dadı da turş olar, turunc dadı tək,
Lakin, turunc dadı verəmməz bişək.
İstərdim, dünyada sağ başım olsun,
Sən kimi bir yuva yoldaşım olsun.
Yolundan kim qaçsa çöl eşşəyi tək,
Meydini belində gətirsin eşşək.
Hicrana düşdüksə bu dünyada, ah!
Söylə ey sevgilim, məndə nə günah!
Ah, səni duymayan soyuq bir ürək
Bəlalar içində ağlasın gərək.
Hər kim ox qaldırıb qıysa canına,
Sağ əli quruyub düşsün yanına.
Bir tükün gözümdə dünyaya dəyər,
Xoşdur hər tikanın gülüstan qədər.
Xızır ətəyidir qaldığın məskən,
Xızır suyu kimi dərmanım ol sən.
Mən ayam, sən də bir günəşsən, inan,
Mən səndən alıram işığı hər an.
Səndən geri qaldım, əfv et məni gəl,
Bilirsən nə idi yolumda əngəl.
Atayın vəfatı incitdi məni,
Ölmüş vücudumdan cırdım kəfəni.
Elə zənn etdim ki, atamdır ölən,
Didib parçaladım üzümü birdən.
Gözümə gül kimi millər çəkərək,
Göy etdim donumu bənəfşələr tək.
Eşqinə sadiqəm, yolunda dustaq,
Dərdinə şərikəm, qəminə ortaq.
Yanına gəlməyim olmadı mümkün,
Başqa şərtlərisə görmüşəm bütün:
Vücudum ayrısa sənin yanından,
Ruhum ayrılmamış yanından bir an.
Dərdindən, qəmindən mən xəbərdaram;
Çarə axtarıram onlara müdam.
İkicə günlükdür bu düşərgəmiz,
Yola getməliyik zəmanəylə biz.
Sənə camal verən, rəng verən bu ev
Darısqal olsa da, gəl onu sən sev.
Günlərin yenəmi boş keçəcəkdir?
Bir az sakit ol ki, ömür gödəkdir.
Dünyada səbr elə hər şeydən əvvəl
İradə mülkünün hakimi ol gəl.
Bəsdir, az dərd çəkib şikayət eylə,
Cəfaya dözməyi gəl adət eylə.
Mən də sən gündəyəm, ey talei kəm,
Lakin qədəmimi tutmuşam möhkəm.
Gözünü bağlasa yaxşıdır insan -
Onun göz yaşına gülürsə düşman.
Düşməni şad edib güldürürsə qəm,
Ağıllı dərd çəkib, olarmı dilqəm?
Nə olur, bir az da sevinib şad ol,
Bu dərddən, qüssədən, qəmdən azad ol.
Bu dünya dəyişib dönür əzəldən,
O, alt-üst olsa da, gəl darıxma sən.
Kəndlinin dənini udsa da torpaq,
Yenidən göyərir, sən buna gəl bax.
Xurma ağacında bu gün tikan var,
Sabah yetişəcək şirin xurmalar.
Qönçə tikanlıqda olsa da əgər,
Açılacaq güldən bir müjdə verər.
Qəlbini sıxma ki, sən kimsəsizsən,
Mən kiməm, adamın deyilmiyəm mən?
Heç kəs köməksizəm, deməsin gərək,
Köməksiz olana allahdır kömək.
Yanma şimşək kimi atasızlıqdan,
Bulutlu gözündə qopmasın tufan.
Ata ölmüşsə də, oğul çağ olsun,
Mədən qırılmışsa, gövhər sağ olsun".
Məcnun bu məktubu oxuyan zaman
Çıxdı qönçə kimi öz qabığından...
"Ay allah"dan başqa dinmədi artıq,
Bir anlıq özünə gəlmədi yazıq.
Sonra huşa gəlcək öz adətilə
Bir neçə saatlıq ağladı yenə.
Qasidi ordaca saxlayıb bir an,
Gah əlindən öpdü, gah ayağından.
Dedi: "Nə kağızım, nə qələmim var,
Cavab gözləyəcək məndən o nigar".
Açdı heybəsini qasid belindən,
Heybənin içini tökərək birdən,
Yazı şeylərini göstərdi ona,
Sonra qaydasınca verdi Məcnuna.
Məcnun ki, qələmi aldı əlinə,
Min bir nüktə vurub, nəqş açdı yenə.
Qəlbində gizlənmiş hər dərdi, qəmi
Söz boyunbağına düzdü qələmi
Məktubun başını bağladı sonra,
Qasidə tapşırıb "Qaç" dedi ona.
Qasid də məktubu alıb apardı,
Yel kimi Leylinin yanına vardı.
Məktubu açaraq oxuyanda qız,
Onun göz yaşıyla islandı kağız.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/nizami-leyli-ve-mecnun-35
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Məsumlar haqqında düşəndə söhbətŞah dedi: "Rəsuldan mənə söhbət et.
Xosrov və Şirin, fəsil 109Büzürgümid birdən açıldı gültək,Qırx məna açdı qırx nağıl deyərək:
Xosrov və Şirin, fəsil 110Ey könül, nur saçan bir şam yandır sən,Oda vurğun olma, şam ki deyilsən.
Xosrov və Şirin, fəsil 111Xosrov öyrənərkən dərsi, hikmətiTərk etdi dünyanı, eyşi, işrəti.
Başqa şairlərin şeirləri
Belə əhd eyləmişəm, ey bacı, cananım ilən,Ərseyi-Kərbübəladə boyanım qanım ilən.
LələXəstə cismim bir cananın ucundan,Yanıb atəşlərə əriyir, Lələ,
Gəraylı: Bir qiya baxışlı yardanBir qiya baxışlı yardanCüda olmaq nə mümkündür,
Qəzəl: Düşdi dil şəm'i-ruxun şövqünə pərvanə kimiDüşdi dil şəm'i-ruxun şövqünə pərvanə kimi,Aqibət atəşi-eşqinlə sənin yana kimi