Beşinci pərdə
Səhifə 3 / 3 · 67%
Çeşməkli kişi
Elə bildim nə üçün axtardığımı soruşursunuz. Mənim ata-babadan qalma bir daxmam vardı, dayanmışdı yolun ortasında, şəhərin bütün gözəlliyini pozurdu. Nə dediniz?
Ceyran xala
Mən bir söz demədim.
Çeşməkli kişi
Hə, demək istəyirsiniz sökdülər, ya yox? Əlbəttə, sökdülər. Budur, üçüncü mərtəbədə üçotaqlı mənzil almışam, uşaqlarımla, nəvələrimlə bərabər köçürəm, xahiş eləyirəm, məni ləngitməyin, gecikirəm.
Ceyran xala
Buyurun, buyurun, mən sizi saxlamıram.
Çeşməkli kişi
Yox-yox, gərək gedim. Demək, üçüncü mərtəbənin yolu ikinci mərtəbədəndir. (Gülür) Sağ olun! (Gedir)
Ceyran xala
Bu kişi kimdir?
Camal
Təqaüdçüdür, vaxtilə çox gözəl usta olub.
Zərifə, Bənövşə içəri girirlər.
Zərifə
Odur bax... Nə yaxşı oldu gəldi. Siz nigarançılıqdan qurtardınız.
Bənövşə
Camal!
Camal (həyəcanla)
Mən burada ana ilə söhbət eləyirdim.
Ceyran xala
Mənim dalımca gəlmisən, Zərifə?
Zərifə
Yox... Hə...
Ceyran xala
Gedək. (Bənövşəyə yavaşdan) Get görüş, orada ona deyiblər ki, iş məhkəməlikdir, təzə tikintilərə baxmağa gedibmiş, ürəyinə toxunma, onsuz da peşmandır.
Zərifə ilə Ceyran xala çıxırlar.
Bənövşə
Camal, hara getmişdin? Niyə bu vaxta qədər özündən bir xəbər vermirdin?
Camal
Nə xəbər verəydim? Kələf elə dolaşıb ki...
Bənövşə
Mən sənə çox dedim. Sən isə başa düşmək əvəzinə, hətta mənim özümdən də şübhələnməyə başladın.
Camal
Heç ağlıma belə gəlmirdi ki, gecə-gündüz sədaqətdən danışan adamlar mənə xəyanət edə bilərlər.
Bənövşə
Bəs mənim xəyanət eləməyim necə ağlına gəlirdi?
Camal
Sevgi ilə qısqanclıq adamın ürəyində hər zaman yan-yana durur.
Bənövşə
Camal, əvvəl onu deyim ki, bu, tamamilə yanlış fikirdir, sonra da... mən səndə sevgi görmədim, yalnız kor və mənasız qısqanclıq gördüm.
Camal
Mən sonralar başa düşdüm ki, şübhələrim çox səhv imiş. Bağışla, Bənövşə...
Bənövşə
Yox, Camal, belə şeyi bağışlamaq çox çətindir. Tramvayda iki adam təsadüfən bir-birinə toxunanda bu sözü demək olar və bağışlamaq da mümkündür. Ancaq ürəyə toxunanda...
Camal
Səhv yol ilə getmişəm. Bənövşə, indi dərindən anlayıram. Necə olmuşdu ki, o adamların murdar sifətini mən görə bilmirdim?
Bənövşə
Çünki xırda hörmətlər sənin gözünü tutmuşdu. Heç kəsi görmürdün. Qasım məclislərdə sənin sağlığına məzəli tostlar deyirdi. Sən papiros çıxardan kimi Mindilli kibrit yandırırdı. Sən ayağa duran kimi Mindilli palto tuturdu. Mindilli şifoner tap, hazırdır, yoldaş Camal. Sağ ol, Mindilli, qızılsan, qızıl. Ancaq soruşmurdun ki, Mindilli bunları haradan alır?
Camal
Şifoner? Şifoneri ki, mən özüm almışam.
Bənövşə
Sənin adına bizim dülgər sexində sifariş edib.
Camal
Dayan, Mindilli, səni mindilli qarmona döndərəcəyəm!
Bənövşə
İş onda deyil, səndədir. Sən vaxtilə onu müdafiə eləməsəydin, əsl siması çox tez bəlli olardı və bu qədər də ziyan vurmazdı.
Camal
Mən yalnız səninçün, Bənövşə, deyirdim, ev-eşik olsun, dolu olsun.
Bənövşə
Əgər ürək boşdursa, dolu ev mənim nəyimə lazımdır? Sevgi olmadıqda, sənin evində çilçırağın üçü də birdən yansa, yenə mənim üçün qaranlıq olacaq. Mən görəcəyəm ki, mebel var, xalı-xalça, bəzəkli otaqlar var, ancaq səadət yoxdur. (Getmək istəyir)
Camal
Dayan, Bənövşə, neçə ildən bəri arzu elədiyim söhbət hələ indi başlayır. Amma sən gedirsən...
Bənövşə
Dostun bura gəlir.
Camal
Kimdir? Hə, mən onunla iki kəlmə danışmaq istəyirəm.
Bənövşə
Danış, sonra mən də onunla öz söhbətimi eləyəcəyəm.
Bənövşə çıxır. Mindilli içəri girir.
Mindilli (böyük sevinclə)
Yoldaş Camal!..
Camal
Sənsən?
Mindilli
Mənəm, özüməm. Dünən gecə yuxuda səhərə kimi sizinlə söhbət eləmişəm. Yuxum gör necə düz çıxdı!
Camal
Yuxuda niyə? Gəl, həqiqətdə söhbət eləyək.
Mindilli
Eləyək. Siz buradan gedəndən sonra mən qüssədən yorğan-döşəyə düşdüm. Söhbət eləməyə, dərdimi deməyə bir dost tapa bilmədim.
Camal
Deməli, biz dostuq.
Mindilli
Buna şübhə eləmək göydə günəşi danmaq kimi bir şeydir. Sizsiz bu idarə susuzluqdan qurumuş ağac kimidir. Başlarına öz adamlarını yığırlar. Eybi yoxdur. Bunlar hamısı materialdır. Şikayət üçün yaxşıca əsasdır. Ağacın həmişə iki ucu olur, bir ucu əldə olanda o biri ucu yerə dirənir.
Camal
Biz hara şikayət edəcəyik ki?
Mindilli
Yuxarıya. Mən iki imzasız kağız düzəldib göndərmişəm.
Camal
Bəs imzasız niyə?
Mindilli
İmzasız daha yaxşıdır. Arxayınçılıqdır. Başa düşmürsünüz?
Camal
Yavaş-yavaş lap aydın başa düşürəm, mən səni bu neçə ildə bu qədər yaxşı tanımamışam.
Mindilli
Hələ bu harasıdır, bircə işlərimiz düzəlsin, görün, gələcəkdə sizə nə keflər verəcəyəm.
Camal
Mən elə bilirdim ki, sən böyük bir dənizsən, amma qabağını duman tutub.
Mindilli (utanır)
Çox sağ olun, yoldaş Camal.
Camal
Ancaq indi yavaş-yavaş duman çəkilir. Hava açılır.
Mindilli
Olmaya təşbehlə danışırsınız?
Camal
Duman çəkildikcə də məlum olur ki, onun arxasındakı dəniz deyilmiş, bataqlıq imiş.
Mindilli
Bataqlıq?..
Camal
Bəli, bataqlıq... Bu bataqlığın çirkli suyunda heyf ki, mən öz sifətimi görmürəm...
Mindilli
Deyəsən, bir az əydiniz axı?
Camal
Əyməmişəm, indi-indi düzəltməyə başlayıram.
Mindilli
Yox, lap pis əydiniz. Nişanlınızı, qulluğu itirdiniz, dostu da belə itirirsiniz.
Camal
Sənin kimi “dostlar” ilə görüşmək üçün çox ağır əlim var, Mindilli.
Mindilli (qorxu ilə geri çəkilir)
Mindilli yox. Mindilov, familiyamı düz deyin.
Camal
Mənə bu saat sənin familiyan yox, özün lazımsan. Yaxanı əlimdən daha qurtara bilməyəcəksən.
Mindilli
Qorxmuram, sizin öz yaxanız əldədir. Demək məni, yaxın dostunuzu tənqid eləməyə başlamısınız? Çox gözəl. Mən də keçirəm bu dəqiqədən tənqidə. Hanı iclas? Dayan, gör sənə neyləyəcəyəm! Mənə bu saat bir odlu iclas lazımdır. (Çıxır)
Camal
Necə oldu ki, bu vaxta qədər mən buna inandım. (Gedir)
Camal gedən kimi Mindilli tez qayıdır.
Mindilli
Onun canı bu kağızlardadır, bunları ələ keçirsəm, o, məhkəmə qarşısında oturacaq, mən də şahid olacağam. Heyf ki, qanun bərkiyib. Heç bir şey çıxarmağa qoymurlar. Yoxsa çatmayan taxtaların hamısını yıxardım onun üstünə. (Şkafı axtarır)
Zərifə daxil olur.
Zərifə
Sən yenə buradasan? Neyləyirsən?
Mindilli
Hə?.. Çıxışa hazırlaşıram, tənqid eləyəcəyəm.
Zərifə
Kimi tənqid eləyəcəksən?
Mindilli
Hamını, od olub dünyanı yandıracağam! Mane olma. Axırını fikirləşirəm. (Çıxır)
Zərifə (onun arxasınca)
Görəsən, bu kəllənin içində nə var? Mən imtahana canlı kəllənin üstündə hazırlaşacağam.
Zərifə onun getdiyi tərəfə gedir. Qasım gəlir.
Qasım (çağırır)
Mindilli, Mindilli, Mindilov!
Mindilli (qayıdır)
Nə var, nə çığırırsan? Bu Zərifədən quyruğumu qurtara bilmirəm ki.
Qasım
Gəl bəri, sözüm var. Əmrin surətini aldım. Deyirlər, Camal gəlib, gedim ondan bir tərcümeyi-hal alım, birbaş Bakıya... Haradadır?
Mindilli
Əlaqəmiz pozuldu. Mən keçdim tənqid cəbhəsinə. İclas axtarıram.
Qasım
Axmaq olma. Səndən tənqidçi çıxmaz. Yaxşısı budur mənə vəd elədiyin ağ kağızı ver, bir də bu zəhrimara bir möhür vurdur.
Mindilli
Görüm, nə kağızdır? Diplom? Necə-necə? Qırx altıncı ildə institut bitirmisən?
Qasım
Hə, ancaq möhür vurmaq yadlarından çıxıb. Elə vur ki, aydın düşməsin.
Mindilli
Bəs, Qasım, mən bilən sən qırx altıncı ildə bir az kefsiz kimi idin. Yadındadır?
Qasım
Uzatma, vaxt qiymətlidir.
Mindilli
Elə o da qiymət üstündə olmuşdu da... Qiymətini qaldırıb qədərini çoxaltmışdın. Yəqin institutu elə o vaxtlarda, kamerada bitirmisən.
Qasım
Bura bax, Mindilli, zarafat vaxtı deyil.
Mindilli
Zarafatı sən eləyirsən, mən yox. Bizə bu saat qara kağız verirlər, sən ağ kağız axtarırsan. Mən təhvil verirəm, sən məndən mühəndislik diplomu almaq istəyirsən. Professor-zad deyiləm ki!
Qasım
Sən professorlara dərs deyə bilərsən. Ancaq onu da bil ki, mən hər deyənə də təslim olan deyiləm. Bu diplom heç mənə lazım deyil. Mən diplomsuz mühəndisəm. Bu əmri dəyişməyə mən o xanımı məcbur eləməsəm, bu qaşları qırxdıraram. Qaldı ki, sən daha bir də mən işləyən idarələrə hərlənmə, yoxsa üyüdüb un eləyərəm... (Əlbəyaxa olurlar, tez ayrılırlar) Sənə əl bulaşdırmaq istəmirəm, daha vacib işlərim var.
Mindilli
Ömründə bir dəfə səmimi danış. Hara, eşidirsən?
Qasım
Maymaq adamlar o qədərdir ki, birisinin kölgəsinə sığınacağam.
Onlar getmək istədikdə Camal içəri girir.
Camal
Qasım, dayan. Bakıda nazirlikdə sənin saxta sçotlarını mənə göstərdilər, indi bu işləri pərdələmək üçün ərizəbazlıq eləyirsən, alçaq!
Bənövşə gəlir.
Qasım
Mənə qara yaxma, Camal. Özün dolaşmısan, namuslu adamları da özünlə bərabər dolaşdırma.
Bənövşə
Namus barədə danışmağa nə sənin haqqın var, nə də dostunun. (Mindillini göstərir)
Mindilli
Məni o siyahıdan çıxardın, yoldaş Bənövşə. Mən bu saat tənqidlə məşğulam. Tənqidçi dost-məst tanımaz.
Bənövşə
Gördüyünüz işlərə görə orada cavab verəcəksiniz – məhkəmədə.
Qasım
Mən məhkəmələrdən keçib gəlmişəm. Elə hədələrdən gözüm qorxmur. Bura, sənin hüzuruna, Bənövşə xanım, otuz nəfərlik bir komissiya ilə qayıtmasam, bu qaşları qırxdıraram. (Çıxır)
Mindilli
Çox kobud adamdır. Qadınla rəftar etməyin də qaydasını bilmir. Tərbiyəsi elə olub, onu öyrədənlər var. Nə vaxt iclas çağıracaqsınız, yoldaş Bənövşə? Mənə bərk lazımdır.
Bənövşə
Siz, vətəndaş Mindilov, gedin işinizi təhvil verin, daha bəsdir.
Mindilli
Xəstəyəm, bülletendəyəm, ancaq sizin bircə əmriniz mənimçün yüz penisillin iynəsindən təsirlidir. Sizinçün başımdan keçərəm. (Camalı göstərir) Amma onun üçün yox. (Gedir)
Bənövşə (gülə-gülə)
Sənin sağ əlin getdi, Camal.
Camal
O doğrudan da mənim sağ əlim olsaydı, kəsib atardım.
Bu halda Ceyran xala, Qəmər, Yusif gəlirlər.
Ceyran xala
Bənövşə, Qəmər yenə də bizi atıb gedir.
Bənövşə (onlara baxır, Qəmərin Yusiflə yan-yana dayandığını görüb gülümsünür)
Bu cür getməyin eybi yoxdur, anacan!
Zərifə qaça-qaça səhnəyə gəlir.
Zərifə
Mindilli uçdu... Mindilli uçdu.
Bənövşə
Nə olub, Zərifə?
Mirzə Salman tələsik səhnəyə çıxır.
Zərifə
Mindilli uçdu.
Mirzə Salman
Deməli, uçdu? Hansı şəhərə uçduğu məlum olmadı?
Zərifə (gülür)
Şəhər nədir? Yerə uçdu! Taxtaların altı çürük imiş, ancaq hamısını sağ taxta əvəzinə təhvil vermək istəyirmiş. Ölçmək üçün üstünə çıxanda, altındakılar davam gətirmədi. Mindilli kəlləmayallaq getdi.
Bənövşə
Sonra nə oldu?
Zərifə
Heç bir şey. Təcili yardıma zəng etməyə qoymadı, qaçmaq istəyirdi, prokuror gəlib tutdu.
Mirzə Salman
Hə, çox gözəl, deməli, quş uça bilmədi. Bəs Qasım?
Zərifə
Onu da apardılar.
Hamı gülür.
Yusif
Qəmər xanımın da adından, öz adımdan da xahiş edirəm, buyurun, bizim təzə evimizə. Burada bizə lojə mənzil veriblər. Mirzə, qabağa düşün!
Mirzə Salman (Camal ilə Bənövşəyə)
Siz də gəlin. Bənövşə, yenə də qabağa düş, yol göstər. Nişanlı qızın qədəmləri yüngüldür.
Pərdə
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/sabit-rehman-nisanli-qiz-besinci-perde
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Dördüncü şəkilYeni tikilmiş istirahət evinin böyük həyəti. Otaqlar rəngləndiyindən iş stolları həyətə çıxarılmışdır. Qabaq planda Nəsirovun stolu. Arxa tərəfdə də stollar var. Stolların üstündə telefon aparatları qoyulmuşdur. Mürşüd və Sadıq səhnədə kağızlara, proyektlərə baxırlar.*
Dördüncü pərdəBeşinci şəkilİstirahət evi hazırdır. Hər yan bəzənib, ağaclardan rəngli fənərlər asılıb. Pərdə açıldıqda uzaqdan orkestr səsi gəlir. Cavanlar oynaya-oynaya səhnədən keçirlər. Sadıqla Mürşüd oynayaraq gəlirlər. Musiqi kəsilir.*
Yalan3 pərdəli, 14 şəkilli komediya*İştirak edənlər
Birinci pərdəBirinci şəkilKüçə. Aslan gəlib ətrafa diqqətlə baxır, heç kimsənin olmadığını görüb fit çalır, əlində portfel olan Fərman tələsik səhnəyə çıxır.*