Beşinci pərdə
Səkkizinci şəkil
Xalçalar döşənmiş böyük çəmənlik. Bir tərəfində çay dəsgahı, o biri tərəfdə kabab bişir. Uzaqdan gülmək, oxumaq, tar, kamança səsi gəlir. Kolxozun məhsul bayramıdır. Təzə paltar geyinmiş kolxozçular çəmənlikdə gəzişirlər. Musa və Zalxa səhnədədirlər.
Musa
Aç bu sevda kəməndini mənim boğazımdan, Zalxa!
Zalxa
Dayan görüm, tərpənmə. Mən heç bunu bağlaya bilmirəm ki, ha eləyirəm, düyün düşür. Bəs, necə eləyirlər ki, bu cür fasonlu olur?
Musa
İnsan paltarı zinətləndirir, Zalxa, paltar insanı yox. Bu sevda kəməndini taxmasam da, mən yaxşı adam ola bilərəm.
Zalxa
Az danış, dayan görüm, mən istəmirəm ki, bu cür bayramda ərim başqalarından pis geyinsin.
Musa
Sən yaxşı geyinsən, mənə bəsdir.
Zalxa
Mən yaxşı geyinməmişəm? Xoşuna gəlmir?
Musa
Bir şeyə mən təəccüb eləyirəm, Zalxa. Necə olur ki, al da geysən sənə yaraşır, şal da. (Oxuyur)
İstər aç mahi-rüxün, istər nihan et, naz ilə,
Təki günüm keçsin mənim sən dilbəri-tənnaz ilə.
Zalxa
Necə də təsbeh kimi bir-birinin dalınca düzüb danışa bilirsən? Bu sözlərin hamısının mənası var, yoxsa ağzına nə gəldi, deyirsən?
Musa
Mənimləsən?
Zalxa
Yox, mən də göylərlə söhbət eləyirəm.
Musa
Zalxa! Göydə sənin nə işin var? Yıxılarsan, düş aşağı.
Gülürlər.
Zalxa
Maşallah, lap cavan oğlan olmusan, Musa!
Musa
Bəs, saqqalımı qırxdırdığım üçün məni danlayırdın?
Zalxa
Saqqalın da pis saqqal deyildi, hayıfım gəlirdi.
Surxay səhnəyə gəlir.
Surxay
Bu nədir, yenə pıçı-pıçı! Hara gedirəmsə, bunlara rast gəlirəm, pıç-pıç, pıç-pıç...
Musa
Surxay, axı, bu ki, mənim qanuni həyat yoldaşımdır.
Surxay
Sükut! Bağla söz körüyünün ağzını. Təzə kolxozçusan, təzə bəy. Gərək bir yaxşı oynayasan.
Zalxa
Surxay, qurbanın olum, əl çək kişidən, bizi biabır eləmə.
Surxay
Yox, Zalxa xala, mən sizinçün çox əziyyət çəkmişəm, ikiniz də oynamalısınız.
Musa
Surxay!
Surxay
Çəkil gözlərimin səkisindən, oyna dedim, qurtardı. (Səhnə arxasına) Ay Şirəli dayı, zurnaçıları da götür gəl, burada bir cüt həvəskar oynayan var.
Musa
Zalxa, tez gəl, bu ara yoldan əkilək.
Zalxa
Surxayı mən tanıyıramsa, onun əlindən yaxa qurtarmaq mümkün deyil. Yaxşısı budur, oynayaq. Mən sənin oynamağını heç görməmişəm.
Musa
Mən heç oynamamışam.
Zalxa
Eybi yoxdur, öyrənərsən.
Şirəli, kolxozçular, zurnaçılar gəlirlər. Onlar səhnədə olarkən Ziynət içəri girir. Ziynətə xüsusi yer verirlər.
Şirəli
Ay Surxay, oynayanlar kimdir?
Surxay
Budur, bax, bu iki cavan növrəstə.
İbrahim kişi
Mən də dedim, sən Bakıdan, filarmoniyadan rəqs dəstəsi çağırmısan.
Təmraz
Musa oynasın. Onun oynamağını biz heç görməmişik.
Surxay
Yox, mən oynayanların siyahısını tutmuşam. Birinci Zalxa xalanın adıdır.
Musiqi çalınır. Zalxa oynayıb, Musanı dəvət eləyir, ikisi oynayır.
Şirəli
Əcəb oynadınız. Papaq altında oğlanlar varmış, amma bizim xəbərimiz yox.
İbrahim kişi
Sən də bir oxu görək, Şirəli.
Təmraz
Hə, əcəb dedin. Bir-iki zəngulə vur görək.
Şirəli
Yox-yox, boğazım qaydasında deyil, dünən soyuq su içdim.
İbrahim kişi
Təzə sədrimiz buradadır. Oxumasan, şikayət eləyəcəyik.
Şirəli
Yox, məsələni Ziynət bacıya aparıb çıxartmayın, oxuyaram. Nə oxuyum?
Təmraz
Nə idi o? Oxuyurdun... “Özü bilsin”... (Zurnaçılara) Pəsdən malalayın görək.
Musiqi çalır. Şirəli oxumağa başlayır.
Şirəli
Mən vermişəm öz könlümü yarə, özü bilsin,
Qoy eləməsin dərdimə çarə, özü bilsin.
Yüz yol dedim əğyar ilə gəzmə, yenə gəzdi,
Ölsəm demərəm, bir də dübarə, özü bilsin.
Hamı ona əl çalır, səhnə arxasından orkestr səsi gəlir.
Surxay
Odur ey... Orkestrimiz də gəldi.
Tələsik durub səhnə arxasına gedirlər. Surxay da getmək istədikdə Ziynət saxlayır.
Ziynət
Nə var, Surxay?
Surxay
Heç...
Ziynət
Düzünü de.
Surxay
Heç...
Ziynət
Bu gün kolxoz sədrinə yaxın gəlmirsən?
Surxay
Kolxoz sədrinin sözü mənimçün qanundur.
Ziynət
Bəs Ziynətin necə?
Surxay
Ziynət mənə məhəl qoymayandan sonra neyləyə bilərəm?
Ziynət
Surxay, görmürsən başım nə qədər qarışıqdır?
Surxay
Mən belə olacağını əvvəldən bilirdim. Ona görə də susuram, bir söz demirəm.
Ziynət
Yox, susmağını istəmirəm, de, ürəyində nə sözün var, de!
Surxay
Nə çıxsın? O qədər demişəm ki, söz kasam boşalıb. Sən heç bir cavab vermirsən.
Ziynət
Bəlkə mən də bir cavab hazırlamışam?
Surxay
Qəti cavab?
Ziynət
Qəti.
Surxay
Onda bu saat ürəyimi süfrə kimi sənin qabağında açaram...
Şeyda içəri girir.
Şeyda
Salaməleyküm...
Surxay
Qoymazlar ki...
Şeyda
Bizim uşaqların anasını görməmisiniz?
Ziynət (gülür)
Uşaqların anasını?
Şeyda
Gələcək uşaqların anasını demək istəyirəm.
Ziynət
Mən görməmişəm.
Surxay
Mən görmüşəm, bax, indicə belə getdi. (Sağ tərəfi göstərir)
Şeyda
Bağışlayın... Təcili ailə söhbətimiz var, gedim tapım... (Çıxır)
Surxay
Ziynət, bayaqdan gülürdün, oynayırdın, ancaq ürəyimin lap dərinliklərində bir dərd vardı, məni rahat qoymurdu.
Ziynət
Nə dərd?
Surxay
Sevgi dərdi... Bir ətrafına bax, hamı sevişir, hamı toy eləyir... (Kamilə içəri girir) Xeyr a... Qoymazlar ki...
Kamilə
Ziynət can, mən bayaqdan səni axtarırdım.
Ziynət
Məni axtarırdın, ya Şeydanı?
Kamilə
Bilmirəm o da hara getdi?
Surxay
Şeyda elə bu saat, bax, belə getdi... (Sol tərəfi göstərir)
Kamilə
Bu tərəfə getdi? Mən onu tapıb, bu saat qayıdım. (Çıxır)
Surxay
Hə, onu deyirdim ki, hamı sevişir, hamı toy eləyir...
Kolxozçular içəri girirlər.
İbrahim kişi
Ziynət bacı, qonaqlar gəlib... (Səhnə arxasına) Ay Şirəli, bura gəlin, kolxoz sədri burdadır...
Surxay
Qoymadılar iki kəlmə söz danışım... Bəxtim yoxdur ki...
Şirəli qonaqlarla gəlir.
Ziynət
Xoş gəlmisiniz... Ay uşaq, oradan stul verin.
Təmraz
Stulu neyləyirlər? Burada, göy çəmənin üstündə oturarlar.
Hamı oturur. Zalxa və Musa içəri girirlər.
Zalxa
Gəl, ay Musa, qorxma, daha oynatmazlar. Biz öz toy payımızı oynamışıq.
İbrahim kişi (qonaqlara)
Bayaq soruşduğunuz məşhur dəmirçi Musa budur. Tanış olun...
Təmraz
Musa dayı, qonaqlar səninlə maraqlanırlar. Deyəsən, sənsiz körpünü başa çatdırmaq mümkün olmayacaq.
Musa
Məndən asılı iş varsa, deyin, canını alım. Salaməleyküm... Tanış olun, bu da mənim həyat yoldaşımdır.
Zalxanı onlarla tanış eləyir, hamı oturur.
Şirəli
Yoldaş kolxoz sədri, belə olmaz ha... Tez-tez bizi tək qoyub qaçırsan...
Surxay
Əşi, bizim burada kolxoz sədri ilə mübahisəmiz düşüb. Mən ona çox gözəl, təsərrüfatı genişlədən təkliflər eləyirəm. O razı olmur. İndi yoldaş kolxoz sədri, bax, bu camaatın qabağında de, mən neçə vaxtdır, sənə elədiyim təklifə razısan, ya yox?
Ziynət
Sən ki, deyirsən o təklif bizim təsərrüfatımızın genişlənməyinə kömək eləyər, yaxşı, razıyam...
Surxay
Dirildim. Bu sözdən sonra mən dirildim. Usta, çal!
Şirəli
Kim oynayacaq?
Surxay
Mən, Kərəmov.
Hamı gülür. Surxay oynayır, sonra Ziynəti qaldırır, o da oynayır. Bu halda bir neçə kolxozçu içəri girir.
Səslər
Mehralı dayı gəldi, Mehralı dayı gəldi.
Mehralı içəri girir.
Ziynət
Haçan gəlmisən, Mehralı dayı?
Mehralı
İndicə, hələ atımın təri soyumayıb.
İbrahim kişi
Lap vaxtında gəlmisən.
Zalxa
Danış görək, neylədin?
Mehralı
Balam, sizə bir şad xəbər verəcəyəm ki, lap ləzzət eləyəcək... Bu dələduzları, Mirzə Hüseyn ilə Salmanovu tapdılar, axı.
Ziynət
Tapdılar?
Surxay
Danış görək, necə tapdılar?
Mehralı
Necə tapdıqlarını danışmaq uzundur. O, süfrə başında olunası söhbətdir. Müxtəsər, bankdan bizim çeklərlə pul alanda hərifləri qamarlayıblar. Bu belə. Sonra da şəhər bankının direktorunun kabinetinə getdim. Salam verib oturdum... Bir xoşəhval oğlandır.
Surxay
Mehralı dayı, ucundan tutub ucuzluğa getmə.
Mehralı
Qərəz ki, tapşırdım, bizim sçotdan bir qəpik də olsun Kərəmovun qolu ilə pul buraxılmasın. Sözlərimi o saat başa düşdü, zəngi basdı, içəri gözəşirin bir qız gəldi. Direktor bu qızı başa saldı, qız da mənə baxıb gülümsədi. Dedim, elə o mənə bəsdir, durub düzəldim yola...
Ziynət
Mehralı dayı, bəs, mənim qolumu təsdiq elədilər?
Mehralı
Göydə... Direktorun yanından keçdim buxalterxanaya, bir arvad var idi ki, sən öl, Şirəli, bax, o ağac yoğunluğunda. Baxan kimi dedi, mojna. Mojnanı alan kimi Mehralı sıçradı atın belinə.
İbrahim kişi
Mehralı! Bəs Kərəmovdan bir xəbər bilmədin?
Mehralı
Necə bəyəm, Kərəmov gəlib çıxmayıb? O məndən qabaq yola düşdü.
Ziynət
Onun işi nə oldu? Bizdən şikayətə getmişdi.
Mehralı
Təkrar bu kolxoza göndərirlər, sıravi kolxozçu kimi... Qoy işləyib, özünü düzəltsin...
Təmraz
Susun... Sakit olun... Kərəmov gəlir.
Kərəmov içəri girir. Adi paltar geyinmişdir.
Kərəmov (bir qədər sükutdan sonra)
Ziynət! Sən bir kolxoz sədri kimi katibinə əmr elə, protokol yazsın. Eybi yoxdur, mən bu gündən başlayıram sizin səhvlərinizi öz boynuma almağa.
Ziynət
Bizim səhvlərimizi yox, öz səhvlərini... Protokol da bağlamaq lazım deyil.
Kərəmov
Mübahisə eləmə, protokolsuz kolxoz sədri olmaz. Məndən sənə vəsiyyət, camaatla yaxşı dolan, çığır-bağır salma. İşlə... Amma işlərin hamısını protokoldan keçirt... Bağışlayın məni, camaat. Mən elə bu dəqiqədən işə gedirəm.
Zalxa
Kərəmov, otur görək. Bu gün məhsul bayramıdır, işə sabah başlayarsan...
Kərəmov
Xeyr, mən bu dəqiqədən başlayıram. Görün başınıza nə oyun gətirəcəyəm! Salmanov! (Gülüş) Of, bağışlayın. Neçə ilin adətidir. O cür xəyanətkar adamları başıma yığmışdım, ona görə bu günə düşdüm. (Sağ tərəfdən getmək istəyəndə, qabağına Şeyda çıxır) Aha... Məqaləni yazan bu idi. (Gülüş) Bağışlayın. Yenə yadımdan çıxdı. Şeyda, oğlum, mənim ayılmağıma səbəb sənin məqalən oldu. (Geri qayıdıb soldan çıxmaq istədikdə, qabağına Kamilə çıxır)
Kamilə
Əmi...
Kərəmov
Min kərə demişəm ki, idarədə mənə əmi demə... Yox, qızım, sən də məni bağışla, hanı o, hə... Şeyda, bura gəl. Təbrik eləyirəm. Mən razıyam.
Şeyda
Nə olubdur ki?
Kərəmov
Mübahisə lazım deyil. Sizin evlənməyinizə mən Kərəmov icazə verirəm. Qurtardı.
Surxay
Kərəmov ömründə bir yaxşı iş gördü, o da budur. Camaat, Musa dayının toyu qarışdı hamımızın toyuna.
Kərəmov
Elə mənə də toy elədiniz. Yaxşısı budur çalın, özüm öz toyumda oynayım.
Çalırlar. Kərəmov oynayır.
Pərdə
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/sabit-rehman-toy-besinci-perde
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Başqa şairlərin şeirləri
Badi-səhər bir gözələ tuş oldumOndan mənə dəydi aya sərandı
Başına döndüyümUzun illər arzusun çəkdiyim,Getmə, bəri gəl, başına döndüyüm,
Dənizə göz yaşı deməyin...Dənizə göz yaşı deməyin,Deməyin: “Göylərin göz yaşıdı dəniz”.
Sərgəştə könlümün yenə min müddəası varSərgəştə könlümün yenə min müddəası var,Qovğalı başımın nə bəlalı bəlası var.