Yeddinci şəkil

Səhər ertə. Dəmirçi Musanın dükanının qabağı. Dükan bağlıdır. Surxay və bir neçə kolxozçu səhnəyə çıxırlar. Mehralı, Şirəli və sairə kolxozçular onları qarşılayırlar.

Surxay

Mehralı dayı, sən get xəbər ver ki, o yoldan keçən olmayıb.

Mehralı

Yaxşı, bəs bu yoldan keçmədilər, o yoldan keçmədilər, quş olub uçdular?

Şirəli

Yox, onlar bu kənddədirlər. Evləri, anbarları, tövlələri, hətta ot tayalarının arasını möhkəm axtarmaq lazımdır.

Surxay

Hər halda tapılacaqlar, geci-tezi var.

Şirəli

Bəs təzə sədrimiz haradadır?

Surxay

İdarədədir, şəhərlə danışır.

Çıxırlar. Musa zümzümə edərək səhnəyə çıxır.

Musa

Kimin ki, yarı var, onda qəm olmaz, kimin ki, yarı yoxdur, xürrəm olmaz.

Zalxa gəlir, onun əlində bir bağlama var.

Zalxa

Sabahın xeyir.

Musa

Ay səbbəhükumullahi bilxeyri vəl afiyə. Nə xəbər var, tapıldılar?

Zalxa

Yox, hələ axtarırlar.

Musa

Xeyir ola, bu əlindəki nədir?

Zalxa

Sənə gətirmişəm.

Musa

Mənə?

Zalxa

Hə, sənə bir az qatıq, bir az da qaymaq gətirdim ki, ac qalmayasan.

Musa

Bu yaşa çatmışam, hələ birinci dəfədir ki, yeməyi mənə gətirirlər, özüm hazırlamıram.

Zalxa

Təqsir özündədir. Bu vaxta kimi bir ağıllı vaxtın olmayıb ki...

Musa

Zalxa!

Zalxa

Can, qurban olum, nə var?

Musa

Əşi, daha bu olmadı ki... Heç bilmirəm, nə cavab verim.

Zalxa

Elə bunu deyəcəkdin?

Musa

Zalxa, sənə bir sözüm var.

Zalxa

De, görüm.

Musa

O indi kolxoz sədri olub, mən istəyirəm ki...

Cibindən kağız çıxarır.

Zalxa

Hə, başa düşdüm, ərizə yazmısan? Ver görüm. Ziynət səni də kolxoza götürməyib, daha kimi götürəcək?

Musa (kağızı verir)

Ancaq bir məsələ var, deyir ki:

Qələm aldım ələ bu naməni cananə yazım,
Şövqdən düşdü əlim, bilmədim, amma nə yazım?

Zalxa

Bu ərizədir, yoxsa eşqbazlıq kağızı?

Musa

Xeyr, xeyr, ərizədir... Ancaq məsələ burasındadır ki, çox qarma-qarışıq yazılıb, mən təzə hərfləri hələ yaxşı bilmirəm.

Zalxa

Eybi yoxdur. Bizim qızlardan birinə verərəm üzünü köçürərlər. Ziynət xətrini o qədər istəyir ki, ərizəni alan kimi səni kolxoza götürəcək.

Musa (Ziynət adını eşitcək yenə özünü itirir)

Of... Yenə onun adı çəkildi. Həqiqətən mənim ondan xoşum gəlir.

Zalxa

Sənin kimdən xoşun gəlir, deyirsən?

Musa

Heç. Mən... Mən göylərlə danışıram...

Zalxa

Sən yenə göyə çıxdın? Demədim, düş aşağı? Düş, mən tələsirəm, iş adamıyam, düşdün?

Musa (tərini silir)

Of, düşdüm, düşdüm.

Zalxa

Bir də mən sənin yanında olanda göyə çıxma. Gül kimi torpağımıza nə olub ki?

İbrahim kişi və Təmraz yoldan keçib işə gedirlər.

İbrahim kişi

Səhər-səhər bizdən bir salam qəbul eləyin.

Musa

Qəbul eləyirəm, hələ, üstəlik, mən özüm də birini sizə təqdim eləyirəm.

Zalxa

İş üstünə gedirsiniz?

Təmraz

Səhərə kimi yuxulamamışıq, ona görə də bir az ləng olduq.

İbrahim kişi

Kərəmov bərk keflidir, bir kəlmə söz almaq olmur.

Musa

O elə həmişə kefli idi.

Təmraz

Hamımız deyirdik ki, bu nadürüst adamları başından elə, qulaq asmırdı.

Zalxa

Qoy bir onlar tapılsın, gərək bu kənddə bir büsat quraq ki... Ziynət söz verib, ictimai məhkəmə düzəldəcək.

İbrahim kişi

Biz gedək, daha yubanmayaq. Zalxa, Musadan muğayat ol.

Gedirlər.

Zalxa

Yaxşı, mən gedirəm, vaxtım yoxdur. İşdən sonra gələrəm, doyunca güldən-sünbüldən söhbət eləyərik. (Çıxmaq istədikdə, Şeyda ilə Kamilənin gəldiyini görüb dayanır) Yenə pıçı-pıçı, səhər alaqaranlıqdan?

Şeyda

Zalxa xala, icazə verin, sizi öz nişanlımla tanış eləyim...

Zalxa

Necə, necə?

Şeyda (qulağına pıçıldayır)

ZAQS-a gedirik. Əmisi ayılmamış məsələni qurtarmaq istəyirik.

Zalxa

Nə danışırsan, müəllim? Musa, eşidirsən? Gəl sizi qucaqlayıb öpüm. (Onları qucaqlayır, Kamiləyə) Utanma, ZAQS-a gedəndə utanmırsan, məndən utanırsan? Xoşbəxt olasınız, oğul-uşaq əlindən evə girə bilməyəsiniz.

Şeyda

Zalxa xala, bir o qədər də sizin özünüzə lazımdır.

Zalxa

Mənim yaşım keçib, bala, yarısı da kifayət eləyər.

Şeyda

Eşidirsən, Kamilə? Biz gərək belə işlərdə böyüklərdən ibrət alaq.

Kamilə

Şeyda, məni utandırma.

Şeyda

Sağ olun.

Zalxa

Xoşbəxt olun, sizə bir toy eləyəcəyəm ki...

Şeyda

Bir toy yox, çox toy olacaq.

Çıxırlar.

Zalxa

Eşidirsən, Musa? Deyir, çox toy olacaq. Başa düşürsən nəyə işarə eləyir?.. Sən də tələs, aç ürəyinin sözünü de, məsələni qurtar...

Musa

Mənim sözüm ona çoxdan bəllidir.

Zalxa

Kimə, ona?

Musa

Zalxa, mən insanların ən bədbəxtiyəm.

Zalxa

Bədbəxt niyə olursan? Üzün həyalıdır, ürəyindəkini açıb deyə bilmirsən. Utanma, eybi yoxdur. İstəyirsən mən deyim? Bax, qoy bir başımız açılsın, Kamiləni Şeyda ilə, Ziynəti Surxay ilə evləndirərik, sonra da...

Musa

Necə, necə? Mənim qulağım aldandı, nədir? De görüm, ey insan qızı, axırıncı cümləni bir də təkrar elə!

Zalxa

Səbirli ol, darıxma... Deyirəm qoy qabaqca Ziynət ilə Surxay da evlənsinlər, sonra... Onlar bir-birini dəli kimi sevirlər...

Musa

Bu nə sözdür mən eşidirəm? Gör mən neyləmişəm, kimə öz sirrimi açmışam? Sevgilini sevgilidən ayırmaq istəmişəm... Ah, aman! (Ürəyini tutub divara söykənir)

Zalxa

Musa, ay Musa, sənə nə oldu? Ay uşaq, kim var orada? Su gətir...

Surxay içəri girir.

Surxay

Nə olub, Zalxa xala?

Zalxa

Ay Surxay, bu cür dəmir kimi bir adamın ürəyi xarab oldu...

Surxay

Nədən oldu?

Zalxa

Sevindiyindən. Toydan danışan kimi bu kökə düşdü...

Surxay

Yavaş-yavaş özünə gəlir. Sən get, Zalxa xala, mən onu özüm başa salaram.

Zalxa

Mən gedim görüm, Kərəmovu nə elədilər. Sən bunu başa sal, sevindiyindən ürəyi niyə gedir?

Surxay

Başa salaram, sən arxayın ol.

Zalxa gedir.

Surxay

Musa dayı, bir başını qaldır görüm, nə olub?

Musa ətrafa baxır. Zalxanın olmadığını görüb, Surxaya yaxınlaşır.

Musa

O nə söz idi mənim qulaqlarım eşitdi, Surxay?

Surxay

Haradan bilim, Musa dayı? Sizin qulaqlarınız o sözləri eşitdiyi vaxt mən burada deyildim.

Musa

Bağla söz körüyünün ağzını. Zalxa dedi ki, Ziynət kimə isə ərə gedir?

Surxay

Ərə gedir? Nə danışırsınız, a kişi? Kimə ərə gedir?

Musa

Bilmirsən?

Surxay

Bilmirəm. De görək kimə? Tez ol, bağrım çatladı!

Musa

Zalxa arvad səni nişan verirdi.

Surxay

Məni?

Musa

Səni.

Surxay

Hə, məni... Çox gözəl... Doğrusunu desəm, Musa dayı, şeydir... Lap təsadüfi oldu. Bir de, görüm...

Musa

Bağışla məni, Surxay, iki sevən ürəyin arasına girmək istəyirdim. İndi üzr istəyirəm. Doğrudan da, Zalxa haqlıdır. Mən göylərdən yerə enməliyəm. Budur, sabah-birigün əlli yaşım tamam olacaq. Onun isə hələ iyirmi yaşı yoxdur. Baba nəvəsinə eşq yetirib. Yox, Surxay, mənim bu saat başım daşa dəydi, ayıldım. İndi doğrusunu de görüm, Zalxa nə üçün mənə bu qədər hörmət eləyir, nə üçün?

Surxay

Çünki sevir... Sevgi...

Musa (onun sözünü kəsir)

Sükut! Bağla söz körüyünün ağzını, qoy fikrimi tamamlayım. Mənim dünyada heç kəsim yoxdur, Surxay! Yetiməm!

Surxay

Nə olar ki?

Musa

Dayan, sözümü kəsmə... Mənim tərəfimdən sən öz sevgilin Ziynətdən üzr istə, de ki, indi mən onu qızım kimi sevirəm.

Surxay

Üzr istəmək lazım deyil.

Musa

Lazımdır, dedim, qurtardı.

Surxay

Qurtarmadı, Ziynətin heç bu işlərdən xəbəri yoxdur...

Musa

Xəbəri yoxdur? Sən mənim sevgimi ona yetirməmişdin?

Surxay

Yox.

Musa

Demək, mən saqqalı da nahaq qırxdırmışam?

Surxay

Musa dayı, bax bu mənim başım, bu da çəkic, qoy zindanın üstünə, əzim-əzim elə, səhv eləmişəm.

Musa

Yox, Surxay, yaxşı olub. Mən onu görəndə xəcalət çəkmərəm. Bağlan, ey köhnə eşq üçün çırpınan ürəyim!

Surxay

Bağışla, Musa dayı, ürəyi geniş açmağın əsl vaxtı indidir.

Musa

Çəkil gözlərimin səkisindən. Mən təzə eşqimin qaymağını yeməyə gedirəm.

Musa, Zalxanın gətirdiyi yeməyi götürüb çıxır. Şeyda gəlir.

Şeyda

Surxay, bu gün mənim ən xoşbəxt günümdür, niyə təbrik eləmirsən?

Surxay

Nə olub ki, Mirzə Hüseyn ilə Salmanovu tutubsan?

Şeyda

Yox, tapa bilmədim.

Surxay

Yəqin yenə şerin çap olunub?

Şeyda

Dostum, bu elə bir işdir ki, yüz şerə əvəzdir.

Surxay

Yüz şerə əvəzdir? Bu nə ola bilər? Hə, yəqin istiqrazla pul udmusan?

Şeyda

Pul nədir ki, hələ onun haqqında söhbət də aparırsan? Sevgi aləmindən danış!

Surxay

Hə, yəqin evlənmisən!

Şeyda

Özüdür ki, var, tapmısan. Bu saat ZAQS-dan gəlirəm.

Surxay

Ürəkdən alqışlayıram! Gəl səni qucaqlayım. Dostum, xoşbəxtsən ki, o cür üzüyola nişanlın var, sevəndə də gərək o cür qızı sevəsən, yoxsa mənimki kimi?.. İndi də kolxoz sədri oldu, daha heç o barədə danışmağa qoymayacaq.

Şeyda

Mən sənə onun yolunu öyrədərəm. (Yavaşdan) Pəncərədən düş evlərinə, ha çıx desələr, çıxma.

Surxay

Mümkün deyil, Şeyda! Mən çıxmaram, o, məsələni qoyar kolxozun iclasına... Sədrlə o cür zarafat eləmək olar?

Ziynət və Kamilə içəri girirlər.

Ziynət

Xoşbəxt ol, bacım! Belə gündə sən gərək sevinəsən, güləsən, niyə belə bikefsən?

Şeyda

Əmisinin dərdini çəkir.

Ziynət

Nahaq, əmin qoy öz dərdini özü çəksin.

Kamilə

Aləmdə biabır oldum. Hələ indi də keflidir, ayılmır.

Şeyda

Bizim evləndiyimizi eşitsə, o saat ayılar.

Ziynət

Şeyda, toyunuz mübarək.

Surxay

Hələ toy deyil, toyu ayrıca eləyəcəyik...

Ziynət

Surxay, sən niyə Kamiləni təbrik eləmirsən?

Surxay

Sədr imkan verir ki... Kamilə, icazə verin, əlinizi sıxım. Tez-tez ki, müəllimi soruşurdunuz ha, mən bilirdim ki, axırı ZAQS-la qurtaracaq.

Ziynət

Bu cür ciddi məsələni zarafata salmazlar, Surxay!

Surxay

Onu özünə də de də, heç olmasa, bunlardan ibrət al.

Zalxa tələsik gəlir.

Zalxa

Gətirirlər, yer verin, yer verin, gətirirlər.

Ziynət

Kimi gətirirlər, Zalxa xala?

Zalxa

Kərəmovu gətirirlər, özündən çıxıb, bir yerdə dayanmır.

Kamilə

Mən gedirəm. Başımı yerə soxdu... (Çıxır)

Şeyda

Kamilə, dayan, Kamilə!

Onun arxasınca gedir. Mehralı, Şirəli və qeyri-kolxozçular Kərəmovu gətirib daşın üstündə oturdurlar. Onu güclə saxlayırlar, kiminsə üzərinə hücum çəkmək istəyir.

Kərəmov (bərk keflidir)

Hanı o? Tapın onu, gətirin mənim kabinetimə.

Mehralı

Dayan görək, a kişi! Kimi axtarırsan?

Kərəmov

Onu... o yazanı... məqalə yazanı... Salmanov, protokol bağla!

Zalxa

Bəs Salmanov, Mirzə Hüseyn hardadırlar? Elə biz də onları axtarırıq, tapsaq, özümüz protokol bağlayacağıq. De görək, haradadırlar?

Kərəmov

Araq şüşəsində.

Zalxa

Çaxır boçkası kimi doldurub qarnını, üç günə ayılmaz.

Şirəli

Yoldaş Kərəmov, bəs tapança haradadır?

Kərəmov

Araq şüşəsində, hörmət də araq şüşəsindədir, kef də...

Surxay

Bundan bir kəlmə də söz almaq olmaz. Dünya bu saat bunun gözünə araq şüşəsi şəklində görünür.

Kərəmov

Bütün dünya qurulub araq şüşəsinin üstündə, bircə mən ora yerləşmirəm. Mən Kərəmovam. (Ayağa qalxır, yenə hücum çəkmək istəyir, onu güclə saxlayırlar) Buraxın məni, mən bu saat yaralanmış aslanam. (Birdən gözü Ziynətə sataşır) Görün, mənim yerimə kimi qoydunuz, ağzından süd iyi gələn bir qızı. (Ziynətə) Mənim kabinetimə ayağını basma. Bəs, hanı o demaqoq? Mirzə Hüseyn, Salmanov, tutun qapı-pəncərəni, qaçmağa qoymayın.

Mehralı

Bunu kefləndirən araq deyil, vəzifədən çıxarılmağıdır.

Şirəli

Bundan bir kəlmə də söz almaq olmaz.

Zalxa

Aparaq salaq zirzəmiyə, ikicə saata ayılar.

Kərəmov

Buraxın məni, özüm gedib onu tapacağam. Buraxın məni, aslan azadlıq sevir.

Kərəmovu aparırlar.

Pərdə

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

Nəfəs pulu

Əsgər ağa konyak butulkasını boşaltdıqdan sonra qolunun bütün qüvvəti ilə bağın aşağısına doğru fırlatdı və ayağa durub donuq gözləri ilə o yan-bu yana baxmağa başladı.Uzaqdan qulağına incə bir zarıltı gəldi.

19349 dəq
Çiy ət

Tədarük anbarının müdiri Məmməd Qəribov səhər tezdən yerindən qalxıb tələsik geyinməyə başladı.Arvadı təəccüb qaldı:

19444 dəq
Ceyran

Atalar deyirlər ki, söz vaxtına çəkər. Elə keçən il bu vaxt, bizim məhəllədəki Əhməd evləndi. Əhmədin atası Qənbər kişinin bizim tərəflərdə tanımayan az tapılar. Böyük bir idarənin anbar müdiridir. Evi də düz anbarın yanındadır. Qapıbir qonşudular. Çox rica edirik ki, bu, sizin ağlınıza pis-pis fikirlər gətirməsin, Qənbər kişini hələ bu vaxta kimi əliəyrilikdə tutan olmayıb. Düzdür, bir az qohumbazlığı var, məsələn, oğlu müavinidir, arvadı tədarükçü adı ilə məvacib alır. Ancaq bunların işə heç bir təsiri yoxdur. Anbar düpbədüz, aptek tərəzisi kimi işləyir. Söhbət bunda deyil, söhbət Əhmədin toyundadır. Bir toy oldu ki, gəl görəsən. Zurna çalan kim, şabaş yığan kim, tar dəstəsi gətirən kim, müxtəsər, Əhməd gözəl qız aldığına o qədər sevinmişdi ki, qırx gün, qırx gecə toy çalsaydı yenə ürəyi soyumazdı.Əhmədin öz savadı yediillikdən yuxarı deyildisə də, qız ali məktəbdə oxuyur, adı Ceyrandır. Həqiqətən adına layiq qızdır... Yeriyəndə min can alır, danışanda elə bil bülbül oxuyur, güləndə ətrafa sanki gül səpələnir. Qərəz, toyda oturanlara elə gəlirdi ki, Ceyran nağıl kitablarının səhifələrindən çıxıb bir baş bu toya gəlib.

19565 dəq
Altı qızın atası

Arvad xəstəxanaya gedəndə Pirəliyə sarı dönüb zırıltılı səslə dedi:– Uşaqlardan muğayat ol!

19577 dəq

Başqa şairlərin şeirləri