Məşrutiyyətin tarixi
Səhifə 2 / 3 · 33%
خوش بشارتی! ای ایرانیان و ای هموطنان! از یمن همت این پادشاه دلآگاه ابدان شما حیات تازه یافت و مردم ایران را برازندگی حاصل، خورشید اقبال شما درخشیدن گرفت و نام شما به نیکویی علم شد. برات نجات ملک و ملت را شاهنشاه رئوف شما امضا نموده، جای آن است که عموم ثنا خوان گردیم و همآواز بسراییم:
چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی آن شب قدر که این تازه براتم دادند
من اگر کامروا گشتم و خوشدل، چه عجب مستحق بودم و اینها به زکاتم دادند
هاتف امروز به من مژدهٔ این دولت داد که به بازار غمت صبر و ثباتم دادند
واقع، این عید را از بزرگترین اعیاد اسلامیان باید دانست. زیرا آزادی بر قانون شریعت محمدی (ص) نسیاً منسیاً بود، امروز دوباره به موقع اجرا گذارده شد. یعنی مساوات و امر به معروف و نهی از منکر -که اس اساس شریعت است- از حکم ساقط مانده ظلم و ستم و تعددی و فسق و فجور رواج یافته رسم مؤاسات متروک و قانون عدل منسوخ شده بود، کسانی که قلباً تصدیق از مسلمانی داشتند گوشهنشین و سر در زانوی غم و اندوه، قرین انین و دم زدن نمیتوانستند در انتظار این چنین روزی بودند، بحمدالله به مراد رسیدند. درخت آزادی بارور گردیده امراض مهلک از وجود وطن رفع و رو به صحت و عافیت گذارده و عقدهٔ ملک و ملت [را] که پنجهٔ استبداد بسته بود اعلیحضرت شهریاری با ناخن حکمت گشود، ابدان مرده را حیات بخشود. از امروز به بعد، هر کس میتواند خود را مالک هستی خود بداند. از جان و مال و اهل و عیال و شرف خود ایمن باشد. ای نیکبخت ایرانیان پس ازین، از تعدی داروغه و کدخدا و فراشان بیمروت، آردلهای بیرحمت و قاطرچیان بیحیای حقناشناس خلاص گردید و آنان هم در قید قنون الهی در آمدند و بندهٔ فرمان گشتند و مانند شما مجبور به رعیتی میباشند، بار آنان از دوش شما برداشته شد؛ و ای سربازان و مجاهدان -که حفظ حوزهٔ اسلام موکول به جانبازی شماست- پس ازین، بیشرف و پریشان نخواهید بود و به فحوای آیهٔ وافی هدایهٔ «فضلالله المجاهدین علی القاعدین» عزیز و محترم بوده، ژندهپوش و محتاج حالی و مجبور از بیگاری جهت دَهباشی و نایب نخواهید [شد] یعنی پس از این در نزد ملت ایران در اعداد آدم معدود خواهید شد، حق و وظیفه هر کس محدود و معنی خواهد گردید، مواجب مجاهدین بدون تخلف در سر هر ماه خواهد رسید؛ دست
اختلاس سپهسالار و لشکرنویس و خزانهدار و سرتیپ و سرهنگ و یاور و آجودان و سلطان و دهباشی از جیره و مواجب شما کوتاه گشته و نام شما به احترام یاد خواهد شد، اهالی از همه فرقهای شما را گرامی و محترم خواهند داشت؛ و ای هموطنان که به عنوان تجارت و یا زیارت کربت غربت اختیار مینمایید خوشدل باشید که پس ازین قنسولها حق آن را نخواهند داشت نسبت به شما بیاحترامی نموده و کبریایی بفروشند و در محاکمات حقوقیه و جنایيه اعلیٰ و ادنیٰ یکسان خواهند [بود] یعنی بنیان ظلم پراکنده و بساط عدل گسترده گردید. «لاحول و لاقوة الا بالله علیالعظیم!» از کثرت شعف و مسرت نمیدانم چه بنگارم!
این که میبینم به بیداریست یارب یا بهخواب خویشتن را در چنین نعمت پس از چندین عذاب؟
این مژده مرا از اعتدال طبیعی به در برده نمیدانم از شوق دست بکوبم، «اگر مجنون شوم عیبم مکن حق با من است امشب» لذا با آواز بلند میسراییم:
شاه ما با کامرانی زنده باد مجلس شورای او پاینده باد
دوستانش را نگردد دل غمین دشمنان در خاک و خون آکنده باد
در سریر حکمرانی تا ابد شمس اقبال از افق تابنده باد
زنده باد و زنده باد و زنده باد خسروان پیش سریرت بنده باد!
ای پیشوایان دین و ای مقتدایان ارباب یقین و مروجان شریعت حضرت سیدالمرسلین (ص)! حق این است که وظیفهٔ ریاست روحانیهٔ خود را به حق اجرا فرمودید و ما سرگشتگان وادی ضلالت [را ره] نمودید و کافهٔ مسلمانان بهویژه موالیان را از هر گونه گمراهی رهانیده و بر عالمیان آشکارا فرمودید که دین اسلام مروج ترقی و تمدنست، نه مانع؛ بلکه احکام اسلام طریق تمدن و ترقی را به سایر ملل ارائه فرموده، یعنی هر قومی که قوانین اسلام را اخذ و به حکام او عمل نمودهاند، نائل ترقی گردیده محض توهین ورد زبان نموده بودند که اسلام مانع ترقی است و برخی سبکمغزان نیز نزدیک بود باور نمایند. ای اهل تبریز و ای فدائیان شورانگیز که از خارجه با نیت پاک جهت مجاهده در این راه آمده و واسطه فرح بعد از شدت گردیده یأس ما را مبدل به امید ساختید! خالق به شما اجر جزیل کرامت فرماید که اهالی آذربایجان را مفتخر و سربلند نمودید، عیشتان مدام و کارتان به کام باد که عجب نام نیکی به یادگار گذاشتید، عزیز دارین و کامروای نشأتین باشید! «یالیت کنتا معکم!» هزار آفرین بر همت تبریزیان خصوصاً پیشقدمان آنان مانند جناب حاجی مهدی و امثال ایشان که از بذل هیچ چیز
دریغ نفرمودند! حاسدشان کور و از هر خیر مهجور باد و آنکه در ضد این مقصود مقدس برآمده محض اغراض شخصی به کارشکنی میپرداختند، خداوند آنان را در زمرهٔ «یا اهلالکتاب لم تلبسوا حق بالباطل و تکتمو الحق و انتم تعلمون» محشور فرماید!
باری، قلم عنان اختیار را از کفم ربود؛ با آن که ابداً در خیال این نگارشات نبودم مجبورم ساخت هم بر سر مطلب خود آمده به دعای وجود حضرت ظلاللهی ختم کلام نمایم.
ای ظل خدا ظل خدا بر سر تو تشریف سعادت اندر بر تو
شاهان جهان نهند رخ بر در تو نصرت به تو همعنان، ظفر چاکر تو
مقصود تاریخنگاری نبود، بلکه خواستیم بهطور اجمال قارئین را از تاریخ احداث مجلس شورای ملی آگاه سازیم. لذا از نگارش تاریخ احداث قانون اساسی سایر دول صرفنظر شد، بلکه مقصود عمده این بود که قدر این پادشاه فلک دستگاه را ظاهر سازیم که از ملوک اسلام گوی سبقت ربود، آیین حضرت خاتمالمرسلین (صلعم) را اجرا و نام نیکو در جهان به یادگار نهاد، بدعت استبداد را برانداخت و درخت داد را بکاشت. لذا این دو فرد را به مناسبت بزرگواری او در اینجا مینگاریم.
ای خسرو فرخنده که در تخت شهی بر مشرق و بر غرب جهان حکم دهی
در پیش عنان اشهبت فتح و ظفر توأم بروند هر کجا روی نهی!
این نیت مقدس خود را -که از اول جلوس در خاطر خطیر همایونش مخمر بود- ظاهر و مجرا فرمود، همچنان که کافهٔ ایرانیان را رهین احسان، صد چندان ایل جلیل قاجار را به ویژه حضرت ولیعهد را مرهون این احسان ساخت و از صدمه و نطمهٔ آنی رهاند، زیرا طبیعت مردم را استعداد آنکه بنابر مقتضای وقت تمام سلاطین مستبد را مجبور از قبول مشروطیت بنمایند بخشوده. پس باید حضرت ولیعهد بیش از همه ممنون و متشکر پدر بزرگوار باشد، زیرا از برای او سلطنت را پایدار فرمود و خوف زحمتی باقی نگذارد. فرمانفرمایی بیزوال و بیرنج و کلالی از برای او آماده و پایهٔ سریرش را استرار ساخت. در صورتی که استبداد در تمام مملکت ریشه انداخته و تنه محکم نموده، ظلم و ستم از حد اعتدال گذشته و مردم به ستوه آمده بودند، قوام و دوام سلطنت در این عصر و در این مملکت محال بود، یک دفعه اهالی را دیگرگون ساخت. به تاج و تخت کیانی قسم و به جقهٔ شهریاریت سوگند! که ما رعایای شاهپرست دولتخواه شب و روز در فکر آتی بیقرار و وحشت اختلال و بلوایی که در مد نظر بود ما را مضطرب میداشت که آیا مدعیان شراندیش، دولت و ملت و مملکت را چگونه درهم و برهم و حبل امید ما را
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/zeynalabdin-maragayi-3-mesrutiyyetin-tarixi
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Bir qədər zarafatlaşdıq, ortalıqda müxtəlif söhbətlər də oldu. Şam elədik. Hacı ... Təbrizi dedi: “Mirzə Yusif, indi təbrizlilərdən daha nə deyəcəksən?”Dedim:
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 7Səhər tezdən durub yeganə xaliqin dərgahına iki rükət namaz qıldım. Birdən otağın qapısını taraqqa-taraqla döydülər. Namazı qılıb qurtarandan sonra dedim:“Kimdir?”
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 8Mirzə Abbasdan bu adamın kim olduğunu soruşdum.Dedi:
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 9İnsan olan gərək xalqı yaxşılığa yönəltsin, onları pis yoldan çəkindirsin, hamı ilə eyni tərzdə bərabərliklə rəftar eləsin, təkəbbür geyimini əynindən çıxarıb, təvazö və mehribanlıq paltarını geysin, ağa ilə, nökərlə, şah və gəda ilə bir cür rəftar eləsin. Yalan danışmaqdan, mərdümazarlıqdan uzaq gəzsin, heç bir canlıya azar-əziyyət verməyi rəva görməsin. Əgər insan, insan olsa, ondan bir tük ucu qədər insanlığa xilaf olan əməl baş verməz....Qanun ölkəni idarə eləmək, qoşunu nizama salmaq, vergi toplamağı qaydasına qoymaq, təbəələrin hüququnu qorumaq və ədalət bərqərar etməkdən ibarətdir....
Başqa şairlərin şeirləri
Gəl ey bülbül, bahar keçdi,Nə ağlarsan, nə sızlarsan,
NuxaTərif edim Nuxa yerin yerləri gülşən kimidir,Söyləyib danışmağı hər biri bir can kimidir,
A zalımMəgər məşuq aşiqin dərdindənHalı olmaz, xəbər bilməz, a zalım
OlduƏyyami-nəhsdə qəmər əqrəbdəBir neçə kəslərə siyasət oldu,