Khosrow and Shirin, chapter 9
What is a masnavi?
Masnavi: a long poem in self-rhyming couplets, usually an epic or a tale.
زهی دارنده اورنگ شاهیحوالتگاه تایید الهی
پناه سلطنت، پشت خلافتز تیغت تا عدم، مویی مسافت
فریدون دوم، جمشید ثانیغلط گفتم که حشو است این معانی
فریدون بود طفلی گاو پروردتو بالغدولتی هم شیر و هم مرد
ستد جمشید را، جان، مارِ ضحاکترا جان بخشد اژدرهای افلاک
گر ایشان داشتندی تخت با تاجتو تاج و تخت میبخشی به محتاج
کند هر پهلوی خسرو نشانیتو خود هم خسروی هم پهلوانی
سلیمان را نگین بود و ترا دینسکندر داشت آیینه، تو آیین
ندیدند آنچه تو دیدی ز ایامسکندر ز آینه، جمشید از جام
زهی ملک جوانی خرّم از تواساس زندگانی محکم از تو
اگر صد تخت خود بر پشت پیل استچو بی نقش تو باشد تخت نیل است
به تیغِ آهنین عالم گرفتیبه زرین جام، جای جم گرفتی
به آهن چون فراهم شد خزینهاز آهن وقف کن بر آبگینه
به دستوری حدیثی چند کوتاهبخواهم گفت اگر فرمان دهد شاه
من از سِحرِ سَحَر پیکان راهمجرسجنبانِ هاروتانِ شاهم
نخستین مرغ بودم من درین باغگرم بلبل کنی کُنیَت و گر زاغ
به عرض بندگی دیر آمدم دیرو گر دیر آمدم شیر آمدم شیر
چه خوش گفت این سخن پیر جهانگردکه دیر آی و درست آی ای جوانمرد
در این اندیشه بودم مدتی چندکه نزلی سازم از بهر خداوند
نبودم تحفهٔ چیپال و فغفورکه پیش آرم، زمین را بوسم از دور
بدین مشتی خیال فکرتانگیزبساط بوسه را کردم شکرریز
اگر چه مور قربان را نشایدملخ نزل سلیمان را نشاید
نبود آبی جز این در مغز میغمو گر بودی نبودی جان دریغم
به ذره آفتابی را که گیرد؟به گنجشکی عقابی را که گیرد؟
چه سود افسوس من کز کدخداییجز این مویی ندارم در کیایی
حدیث آنکه چون دل گاه و بیگاهملازم نیستم در حضرتِ شاه
نباشد بر ملک پوشیده رازمکه من جز با دعا با کس نسازم
نظامی اکدشی خلوتنشین استکه نیمی سرکه نیمی انگبین است
ز طبعِ تر گشاده چشمهٔ نوشبه زهد خشک، بسته بار بر دوش
دهان زهدم ار چه خشک خانی استلسان رَطبَم، آب زندگانی است
چو مشک از ناف عزلت بو گرفتمبه تنهایی چو عنقا خو گرفتم
گل بزم از چو من خاری نیایدز من غیر از دعا کاری نیاید
ندانم کرد خدمتهای شاهیمگر لختی سجود صبحگاهی
رعونت در دماغ از دام ترسمطمع در دل ز کار خام ترسم
طمع را خرقه بر خواهم کشیدنرعونت را قبا خواهم دریدن
من و عشقی مجرد باشم آنگاهبیاسایم چو مفرد باشم آنگاه
سر خود را به فتراکت سپارمز فتراکت چو دولت سر بر آرم
گرم دور افکنی در بوسم از دورو گر بنوازیَم نُورٌ علی نور
به یک خنده گرت باید چو مهتابشبافروزی کنم چون کِرمِ شبتاب
چو دولت هر که را دادی به خود راهنِبِشتی بر سرش یا میر یا شاه
چو چشم صبح در هر کس که دیدیپلاسِ ظلمت از وی در کشیدی
به هر کشور که چون خورشید راندیزمین را بدره بدره زر فشاندی
زر افشانت همه ساله چنین بادکه تیغت حصن و جانت آهنین باد
جهان بیرون مباد از حکم و رایتزمین خالی مباد از خاکِ پایت
سرت زیر کلاه خسروی بادبه خسرو زادگان پشتت قوی باد
به هر منزل که مشکافشان کنی راهمنور باش چون خورشید و چون ماه
به هر جانب که روی آری به تقدیررکابت باد چون دولت، جهانگیر
جنابت بر همه آفاق منصورسپاهت قاهر و اعدات مقهور
Allah köməyilə tapşırılan taxtŞərəflidir, onu alan da xoşbəxt!
Səltənətin böyük sığnağı sənsən!Xilafətin güclü dayağı sənsən!
Sənin qılıncından yoxluğa qədərMəsafə bir tükdür, desəm müxtəsər.
İkinci Firidun, yeni Cəmşidsən,Yanlış bənzətmədir, səhv elədim mən.
Firiduna südü vermişdir inək,Sənsə bəxtiyarsan, igidsən şirtək.
Cəmşidi öldürmüş Zöhhak ilanı,Sənə göy əjdəri vermişdir canı.
Onlarda təxtü tac vardısa dünən.Təxtü-tac verirsən möhtaclara sən.
Hər bir igid umar şahdan bir nişan,Sən həm Keyxosrovsan, həm də pəhləvan.
Süleymanda üzük, səndəsə din var,İskəndərdə ayna, səndə ayin var.
Sən görən sirləri görərmi məgərCamda Cəm, aynada böyük İskəndər?
Xoşbəxtdir cavanlıq mülkü səninlə,Əlinlə bərkimiş bu aləm belə.
Dəmir qılıncınla dünyanı aldın,Qızıl camla Cəmşid yerində qaldın.
Dəmirin gücüylə dövlət yığaraq,Yığdığın dövləti kefə qoy ancaq.
Bu dünya fanidir, qalma eyşindən,Bu mənim fikrimdir, özün bilərsən.
Söz deməyə şahdan icazə olsa.Bir neçə hekayə deyərəm qısa.
Yolunda çaparam, hər səhər erkən,Şah harutlarına zəng çalıram mən.
Birinci quş kimi qondum bu bağa,Ya bülbül adlandır məni, ya qarğa.
Çoxdan düşünürəm böyük şah üçünLayiqli bir töhfə düzəldim bir gün.
Töhfəm yoxdur nə Hind, nə Çin şahıtək.Qoyum kandarını tağ-tağ öpərək.
Bir ovuc xəyaldan doğulur fikir.Şabaştək tökürəm qarşına bir-bir.
Qarışqadan olmaz qurbanlıq tikə,Süleymana layiq deyil çəyirtkə.
Buludumda yoxdur bundan yaxşı su,Can əsirgəmərəm sizdən, doğrusu.
Bir zərrəylə günəş heç tutularmı?Sərçəylə tərlanı ovlayan varmı?
Sözlərin hakimi olsam da, yazıq...Bir tüküm də yoxdur bunlardan artıq.
Sizinlə olsa da qəlbim daima,Özüm orda yoxam, neyləyim, amma...
Mənim sirrim şahdan pünhan deyildir.Duadan başqa bir şeyim yox, bilir,
Bu ikdiş Nizami qərib haldadır,Yarı sirkə dadır, yarı bal dadır.
Bir mey çeşməsidir, açmış təbi tər.Quru zöhd yüküdür, dalında gəzər.
Quru çeşmədirsə zahidlik ağzım,Dirilik suyudur şerim, avazım.
Göbəkdə tək qalıb müşkləşmişəm,Simurğəm, tənhalıq olmuşdur peşəm.
Mən gül məclisinə olmaram tikən,Duadan başqa şey gəlməz əlimdən.
Hüzuruna bir az gec gəldim, ancaqGəldim bir şir kimi qoçaq və qıvraq.
Dünya görmüş qoca gözəl demişdir:"Gec gəlsən, ey cavan, düz gəl", demişdir.
Səhər səcdəsinə vardır qüvvətim.Yoxdur şaha layiq özgə xidmətim.
Qorxuram qürurdan yetişər xətər,Ürək xam tamaha meyil göstərər.
Tamahın üstünə xirqə çəkərəm,Qürur paltarını cırıb tökərəm.
Mücərrəd bir eşqə yetişdiyim günQayğısız və yalqız olaram bütün.
Başımı qoyaram yəhər qaşına,Bəxt kimi çıxaram ordan qarşına,
Rədd etsən, uzaqdan səcdə edərəm,Könlüm işıqlanar göstərsən kərəm.
İstəsən mahtabtək bir gülüşündənİşıldaquş kimi nur saçaram mən.
Dövlət quşu kimi bəyənsən kimi,-Olar bu dünyanın böyük hakimi.
Sübhün gözü kimi hər kəsə baxsan,Qovarsan zülməti üstündən asan.
Hər ölkəyə getsən günəş kimi sənSimü zər tökülər ətəklərindən.
Hər il belə payla sən qızılları,Canının dəmirdən olsun hasarı.
Hökmün, rəyin olsun dünyada qaim,Kölgən əskilməsin bu yerdən daim.
Başında şahlığın papağı olsun,Övladın arxanın dayağı olsun.
Hər mənzildən gəlib keçdiyin zaman.Ay və günəş kimi parlaq olasan.
Allahın hökmüylə getsən hayanaHökmün vacib olsun bütün cahana.
Bütün bu dünyaya hökmüran olub,Ordun qalib çıxsın, düşmənin məğlub
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/nizami-xosrov-ve-sirin-9
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Poems by other poets · Praise
Ana güldür, bir gün solur,Ana dili şirin olur.
اگر در طاعتی، گر در گناهیاگر چون که گران ور برگ کاهی
La'ali-Manzuma, chapter 14نیک پیِ اسب چرا بیرخ شاه آمدهایپیل بودی تو چرا مات ز راه آمدهای
Nuşirəvan və iki bayquşNuşirəvan əcəm padşahlarındandır və Kəsra dəxi onun bir adıdır.Belə rəvayət edirlər ki, Nuşirəvan əvaili-səltənətində çox zalım idi.