Çatlayır, Xanbacı, qəmdən ürəyim
Çatlayır, Xanbacı, qəmdən ürəyim,Qavışıb lap acığımdan kürəyim.
Nola bir evdə qoyaydız qarabaş,Verməyəydiz məni bu əbləhə, kaş!
Mən ki, damdan, bacadan baxmaz idim,Su kimi hər tərəfə axmaz idim.
Hərzə-hərzə danışıb gülməz idim,Ər nə şey olduğunu bilməz idim;
Oturub ac komasında atamın,Biş-düşün hazır edərdim anamın;
Bitləyərdim nənəmin baş, yaxasın,Yamayardım babamın çul-çuxasın,
Tez durub sübh sağardım inəyi,Xansənəmdən diləməzdim köməyi;
Neyləyirdim bəzəyi ya düzəyi?Dama, divara yapardım təzəyi.
Atam əllaf, babam dülgər idi,Qardaşım culfa, əmim kargər idi,
Xanbibim falçı, nənəm bağ toxuyan,Bizdə, haşa, yox idi bir oxuyan!
Evimizdə var idi hər nə desən:Qatıq, ayran ilə qaymaq, nə yesən!
Nə bilirdik nə zəhirmardı kitab?Biz olan evdə haçan vardı kitab?
Büsbütün gül kimi insanlarıdıq,Nə müəllim və nə dərs anlarıdıq.
Dəftərin andıra qalmış sözünüEşidib görməmiş idik üzünü.
Boylə bir tərbiyəli evdə müdamBəslədiz mən kimi bir sərvi-xüram.
Vay o gündən ki, məni ad elədiz,Elə bildiz də ki, dilşad elədiz.
Mən də sandım ki, dönüb bəxtəvərə, --Gedirəm bir nəfər insana ərə.
Nə bilim boylə də insan varmış,Şəkli-insanda da heyvan varmış.
Ər oxurmuş da, yazarmış da, atam!Ər deyil, möhlik azarmış da, atam!
Ər deyil, şair imiş xanəxərab!Fikri yazmaq, oxumaq, suglu kitab....
Saldız axırda yaman hala məni,Ərə verdiz də bu qəffala məni.
Gah yazır, gah oxuyur, gah danışır,Gündə bir hərzə kitabnan tanışır;
Gah gedir fikrə, bərəldir gözünü,Məhv olur oylə ki, bilmir özünü;
Sübh olunca gecələr darğa kimi,Yatmayır, qır-qır edir qarğa kimi;
Gah da bir yatsa da vəqtində əgər,Çəkməyir yuxladığı bir o qədər,
Qəflətən bir də görürsən ki, durur,Yandırıb lampanı çılpaq oturur;
Başlayır yatdığı yerdə təzədənOxuyub yazmağa bir də təzədən.
Belə od olmaz, atam, boylə alo!Od deyil, yanğı deyil, lovdur, lo!
Gah görürsən ki, miz üstə yıxılır,Baxıram halına qəlbim sıxılır;
Bir qarandaş, bir-iki parə kağızO qədər çəkmir -- olur qarə kağız.
Xeyrini, şərrini qanmır bu kişi!Yorulub bircə usanmır bu kişi!
Bizim evdə baxasan hər tərəfə --Taxçaya, boxçaya ya kim, irəfə --
Görəcəksən bütün işqabda kağız,Kasada, nimçədə, boşqabda kağız;
Yığılıb dağ kimi hər yanda kitab,Evdə, dəhlizdə və eyvanda kitab.
Deyirəm, ay kişi, bir gəl özünə,Bu nə işdir, a kül olsun gözünə!
Bu əməl etdi səni xanəxərab,Pulların döndü bütün oldu kitab.
Oxuduqca gözünün qarəsiniAparır, tap başının çarəsini.
Pul gedir, tabü təvanın da gedirÜstəlik bir quru canın da gedir.
Kəsbkarlıqdan əlin çıxdı, usan!Ər olan yerdə görüm yox olasan!
Боль разрывает сердце, душит горло,Дыхание в груди от гнева сперло.Прислуги участь менее горька,Чем быть женой такого дурака!Ни с крыши не глазела я, ни в щелку,Не растекалась в сплетнях я без толку,Я не была болтушкой, и к тому жНе знала, как живет с женою муж.В землянке у отца сижу, бывало,Иль матери на кухне помогала.У бабки в волосах искала вшей,Отец сует халат, штаны: «Зашей!»С утра должна была доить корову -И никому о помощи ни слова!Лепила кизяки я на стене,И ни к чему наряды были мне.Отец мой зеленщик, а дед - лудильщик,Ткач - брат мой старший, дядя мой красильщик,Гадалка - тетка... Но в роду у насНе знали грамотеев: бог нас спас!Хотя наш дом всегда был полной чашей -Залейся молоком и простоквашей, -Но этой дряни - книжек - ни однойНе видел никогда мой дом родной!Росли мы в доме, как цветник веселый, -Не знали ни учителей, ни школы,А это слово мерзкое - тетрадь -Не приходилось даже и слыхать.В дому, благочестивом и достойном,Я вырастала кипарисом стройным.Несчастной стать пришлось, однако, мне:С замужеством пришла беда ко мне!Я думала: муж - человек примерный,Счастливейшей женою буду верной!Могла ли знать тогда я, как теперь,Что муж иной - не человек, а зверь!Я слышала - мужья бывают всяки,Но чтоб читаки были и писаки!..Подумайте, для жен какое зло!Мне именно вот так не повезло!Какой же это муж, будь он неладен, -Поэт! Ему лишь книжки да тетради!До смерти не прощу я ни за что вамСвой брак с писакой этим непутевым!То он читает, то, в тетрадь строча,Задумается, что-то бормоча,Как бы в беспамятстве, с застывшим взглядом,Не видя ничего с собою рядом.Всю ночь иной раз он не спит - молчитИль как сорока до утра трещит.Иной раз ляжет рано, а без толку:Не спит, ворочается очень долго,Вдруг из постели вскочит, бос и гол,Засветит лампу - и строчить пошел!Какой-то в нем огонь пылает вечно,Пожар! Да он ведь не в себе, конечно!Поймите вы, как меня муж мой злит,А всё же сердце за него болит.Что ему горе, что ему нужда!Ни устали не знает, ни стыда!Хвать карандаш, и - смотришь - на бумажкеПолзут, плодятся черные букашки!Зашли бы вы к нам в дом и поглядели:На полках, в нишах, даже на постели,В комоде, в платяном шкафу - бумага,В тарелках, в казане - тьфу, тьфу! - бумага!А книги! Кучи, горы в доме книг -Нет ничего как будто, кроме книг!Я говорю: «Одумайся, послушай,Протри глаза, дурак, прочисти уши.Все деньги ведь на книги ты извел -Мы по миру с тобой пойдем, осел!Дурной ли глаз, шайтана ль наважденье?Ослепнешь скоро ты на этом чтенье,Чахотку наживешь себе, глупец,Весь высохнешь - и сдохнешь наконец!Возьмись за ум, найди себе занятье -Иль провались! Напасть моя, проклятье!»
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/sabir-catlayir-xanbaci-qemden-ureyim
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Sən beləsənmiş, balam, ay barakallah sənə!..Fisq imiş əmrin tamam, ay barakallah sənə!..
Olmur, olmasın! ("Ata: Kuçədə tullan, ey oğul, sənətin olmur, olmasın!"A t aKuçədə tullan, ey oğul, sən’ətin olmur, olmasın!
Madam ki, hamiyani-zülmətMadam ki, hamiyani-zülmətXoşlar ki, dəvam edə cəhalət;
Məsləhət ("Ağrın alım, ay Məşədi Sijimqulu")Ağrın alım, ay Məşəd Sijimqulu,Altmışa yetdin, demə oldun ölü,