İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 22
بعد رنجوری سه سال اندر عذاب / رفت گر میبینمش آید به خواب
ز آستین دست محبت برفراز / اندک اندک پرده بالا رفت باز
در دوم پرده، حکایتهای عشق / صحبت عشاق و عادتهای عشق
سرّ معشوقان و آن عاشق کشی / وآن خوشی عاشقان با ناخوشی
آن سفر کردن به هر شهر و دیار / در پی معشوق خود با حال زار
قصهٔ معشوق و بیماری او / ماجرای عاشق و یاری او
آن پی چاره به پیش ایمن و آن / رفتن و خوردن قفا از ناکسان
قصهٔ آن خواب شخص محترم / که کنون آسوده در باغ ارم
نا امیدیهای امید جدید / بار دیگر باز گشتن ناامید
در فراش نامیدی زرد روی / در فتادن که منم بیمار اوی
آن فرو بستن لب از گفت و مقال / در فراش غم به سر بردن سه سال
نالههای مادر دل سوخته / که به دامادش دیده دوخته
آن حکایتهای محبوبه نجیب / سوزشش در فرقت وصل حبیب
سوختن چون شمع اندر شام هجر / که شود روزی وُرا گم نام هجر
آن کشیدن نالهٔ «حق یا مدد!» / که مگر شاهی به امدادش رسد
آن بریدن چشم امید از همه / روز و شب از مرگ کردن زمزمه
آن نگاه حسرت آمیزش به یار / که بود در گور آغوش و کنار
خود طمع از وصل من ای مه ببر / تا که در وصلم نباشد آبخور
جان سپردم در ره عشق وطن / گر تویی اهل وفا پی آی من
آن ثبات عاشق دلدادهاش / حال محبوبهای ز پا افتادهاش
که به جانان بود جانش متحد / ز انجماد خون او خون منجمد
در عروقش گشت و بیجان اوفتاد / در نثار جسم جانان جان نهاد
کز حکایتهای مجنون تازه کرد / چهرهٔ عشق کهن را تازه کرد
خواست چون فصاد تا فصدش کند / او به خود لرزید که قصدش کند
گفت: من از تو زنم رگ ای عمو! / گفت: از لیلی زنی هذیان مگو!
گفت: اندر دست من این دست توست / گفت: چشم من به فکر بست توست
من کیم لیلی و لیلی کیست من / چون یکی روحیم اندر در دو بدن
چون ز لیلی جان رود جانم نماند / من نمانم تا که جانانم نماند
دفتر عشق کهن پیچیده دار / که شگفتی بیش آرد این نگار!
عشق شاه است و همه عشاق شاه / عاشق خود را بدان بیاشتباه!
عاشق تو در تمنای وصال / داد جان اندر سر فکر و خیال
در ره معشوق خود جان باخته / گاه وصلش با جدایی ساخته
از غم بیماری جانان خویش / داد جان در راه عشق آن سینه ریش
این چنین معشوق و این عاشق که دید / تا محبت آفرین عشق آفرید
عاشق ما، عاشق خاک وطن / قبله گاهش تربت پاک وطن
او برید امید و دست از جان بشست / لیک ایدون گشته یارش تندرست
او همی پنداشت که جانش رود / خواست پیشاپیش جانانش رود
گر کسی گوید که یارش بیوفاست / ورنه معشوقش ز عاشق چون جداست؟
گویمش کاین یار خلاقی کند / هر چه هالک در رهش باقی کند
گر به صورت گشته از عاشق جدا / در به معنی دست در دست وفا
هم از این سان عاشق ما آرزو / داشت گر بینی به دقت ای عمو!
که کند جان در ره جانان فدا / تا فنای او دهد او را بقا
این چنین عاشق کجا کی مرده شد / مرده کی شد آنکه نامش برده شد؟
خاصه عشقی کو نه از روی هواست / نی به شوخ رومی و ترک و ختاست
عشق آن رخشنده خاک تابناک / که بود گلرنگ از خونهای پاک
خوابگه آن نیاکان غیور / که در او شیران نکردندی عبور
عشق آن خاکی که من خود از ویام / در فراقش روز و شب همچون نیام
عاشقم بر خاک و استقلال خاک / عاشقم بر حسن استقبال خاک
عاشقم بر خاک و بر قانون خاک / عاشقم بر لیلی و مجنون خاک
عاشقم بر خاک اما خاک خویش / سینه دارم چاک اما چاک خویش
عاشقم بر موسی و طور و قبس / عاشقم بر شحنه و دزد و عسس
عاشقم اما بر آن کو عاشقم / عشقبازی را هلا من لایقم
عاشقم من، عاشق استم بالیقین / هست بسرهانم زبان آتشین
های های آن عاشق دل باخته / سر ز پسا و پا ز سر نشناخته
رشتهٔ امید خود بگسیخته / در علاجش چارهها انگیخته
از طبیبان مسیحا دم، علاج / جستمی در دفعش این سوءالمزاج
تا مظفر شه، طبیب دین دثار / مهربان و واقف از اسرار یار
آستین بهر مداوا بر شکست / پس به نبض او ز رحمت برد دست
گفت: جستم درد و هم درمان او / من ز مردن میرهانم جان او
در مداوایش نخستین گشت راست / که قد چونان کمانش گشت راست
آب رفتهی ما در آوردی به جوی / کز گل رویش عیان شد رنگ و بوی
اندک اندک تکیه دادی بر عصا / میزدی گسامی به امید خدا
آن زمان خواهم به مصر آرم سفر / برد هم بر قبر آن عاشق خبر
عاشقا! برخیز کامد رستخیز / طوطیا! بار دگر شکّر بریز!
مژدهٔ صحت رسانید از عراق / وز علاجی خوش به حسن اتفاق
که ز انفاس مسیحای دوم / طاووس اقبال ما بگشود دم
یار بیمارت به بستر گشت راست / آمدش ز الطاف حق آن را که خواست
هین تو یا حق گوی که آمد مدد / خیز تا دستت به دامانش رسد!
بوسه زن بر پا و بر دست و سرش / هم به انفاس دم جان پرورش!
این طبیب است آنکه خود میخواستی / نیست اندر قول من ناراستی
حیر ای عاشق که دست سرنوشت / بهر ایران دفتری از نو نوشت!
در سوم پرده دهد عاشق جواب: / دارم امید قوی کاید به خواب
ای جهاندار ای دل افروخته / عشق این سان لازم است آموخته!
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/zeynalabdin-maragayi-2-ibrahim-beyin-isinin-sonu-ve-teessubkesliyinin-neticesi-22
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
علیالصباح برخاسته دوگانهٔ معبود یگانه را به جای میآوردم که ناگاه شنیدم در اتاق را طراق طراق میزنند، بعد از اتمام نماز گفتم: «کیست؟»محبوبه گفت: «منم یوسف عمو!»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 8از میرزا عباس پرسیدم: «این شخص کیست؟»گفت: «مازندرانی و در مارسل [مارسی] مقیم است، جهت ایران امتعه خریده میفرستد.»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 9شمهای از تمدن ژاپون را اجمالاً که سبب ترقی ایشان شده گفتم. با وجودی که قانون مدنیت اروپا را قبول کردهاند در مواظبت آیین و مذهب خود محکمتر از اول شده، مراقب شئونات آیین مذهبی خود بیش از پیش هستند. نسبت به سایر ارباب ادیان امانت و دیانتی که اینها دارند هیچ ملت ندارد. همه روزه به رونق معابد و بتخانههای خودشان میافزایند. ولی این فرنگیمآبان ما به محض اینکه یک ماه در فرنگستان ماندند، و همینقدر تحصیل زبان و اخلاق کردند که ایستاده بتوان شاشید، پس از مراجعت منکر آیین مذهب آبا و اجداد خود میشوند. علاوه بر انکار خودشان، در گمراهی دیگران هم اقامهٔ بینه و دلیل مینمایند: یعنی همان دلیلها که در مکاتب فرنگستان از کشیشان پروتستانی یاد گرفته، [بی]شعور بیان مینمایند. بدبختانه عقیدهشان این است که شریعت مطهره مانع از اجرای قانون اساسی است. و این قدر مدرک و تمیز ندارند که اولین قانون مکمل دنیا را صاحب شریعت مطهرهٔ اسلام در عالم ارائه نموده است. روزی یکی از مستفرنگها که خود را فاضلترین اهل ایران میدانست و در فرنگیمآبی اول شخص بود، به یک نفر از دوستان خود چنین نوشته بود:«تو قانون را چهقدر سهل و آسان میپنداری؟ تا سی هزار مسئله از شریعت اسلام محو نکنی و - العیاذبالله! - با آتش نسوزانی، اجرای قانون در اسلام نتواند شد.» آن شخص، مکتوب فاضل جلیل را به من بنمود و گفت: «شما را به خدا انصاف دهید که افکار باطل این فرقهٔ بیانصاف تا چه درجه است! نظم قانون و اجرای آن چه دخل به بطلان احکام شریعت مطهره دارد؟ ملت ژاپون از کدام مسائل شرعیهٔ خود یکی را ترک کردند؟ دولت عثمانی کدام احکام شریعت مقدسه را واگذارد؟ بلکه در استحکام بنیان شریعت مطهره زیاده بر سابق ساعی [شدهاند]. قانون چه چیز است؟ قانون همان دستورالعملی است که مولای متقیان امیرمؤمنان خلیفهٔ بر حق حضرت سیدالمرسلین، علیبنابیطالب - علیهالسلام - به مالک اشتر - رضیالله تعالی عنه - نوشته وقتی که به حکومت مصرش فرستادند. اگر بخوانند و بدانند که آن بزرگوار به مالک اشتر چگونه دستورالعمل داد هرگز برای ایشان شک و شبهه باقی نمیماند که قانون دول مغرب زمین از این دستورالعمل گرفته شده که کار خود را به درجهٔ علیا رسانیدهاند. غیر از سرمشق و دستورالعمل حضرت امیرالمؤمنین - علیهالسلام - هیچ مسلمان قانون دیگری را طالب نیست؛ خواه کشوری، خواه لشکری، خواه مالیات، خواه عدالت، خواه قضاوت. تماماً از روی دستورالعمل آن جناب اخذ شود کافی است.
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 10نخستین صفات مروجین هر قانون، در هر دین و مذهب و قوم و ملت که باشند، امانت و دیانت است و باید با اعتقاد پاک و استواری در دین و مذهب خود قانون را برای رواج آیین خویش مجری بدارند؛ و الا برای بیدین و لامذهب نه قانون لازم است، نه نظام. چه اولین مرتبهٔ بیقانونی و بینظامی سهل گرفتن احکام مذهب است، و حال آنکه قانون و نظام برای حفظ شریعت و محافظت طریقت و نگاهداری معابد و صیانت احکام کتاب آسمانی است؛ و تربیت لشکر به جهت جهاد و دفاع هجوم اعادی میباشد. اگر گفته شود: قانون به جهت حب وطن و حفظ آن است، خواهم گفت: ابداً! سربازان، بلکه غالب رجال بزرگ طبقات مختلفهٔ ما، هنوز اسمی از حب وطن نشنیده و رسمی از آن را نفهمیدهاند؛ و کلیه از این عوالم دورند، ولی نتایج حسنه قانون شامل حال وطن خواهد گردید.بالجمله عنان سخن از دست رها شد، باز بر سر مطلب خود رویم.
Poems by other poets
Obalarmız səf-səf olub yüklənir,Başı ala qarlı dağlar, qal indi.
Anam təlim edən dildəMənə lütf eylə, ey saqi, gətir o cami–sərşariKi, ta rəf eyləyim nəştov qarın bu rənci xümmari.
Pet qəpikFəqir kasıb oldu əyaldan xəcil,Hər nəmnə dindirirsən pet qəpik
Gəncüm AğayaGəncüm ağa, vilayətin dərdiniƏlbəttə get sahibkara ərz elə