Məşrutiyyətin tarixi
Page 2 of 3 · 33%
خوش بشارتی! ای ایرانیان و ای هموطنان! از یمن همت این پادشاه دلآگاه ابدان شما حیات تازه یافت و مردم ایران را برازندگی حاصل، خورشید اقبال شما درخشیدن گرفت و نام شما به نیکویی علم شد. برات نجات ملک و ملت را شاهنشاه رئوف شما امضا نموده، جای آن است که عموم ثنا خوان گردیم و همآواز بسراییم:
چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی آن شب قدر که این تازه براتم دادند
من اگر کامروا گشتم و خوشدل، چه عجب مستحق بودم و اینها به زکاتم دادند
هاتف امروز به من مژدهٔ این دولت داد که به بازار غمت صبر و ثباتم دادند
واقع، این عید را از بزرگترین اعیاد اسلامیان باید دانست. زیرا آزادی بر قانون شریعت محمدی (ص) نسیاً منسیاً بود، امروز دوباره به موقع اجرا گذارده شد. یعنی مساوات و امر به معروف و نهی از منکر -که اس اساس شریعت است- از حکم ساقط مانده ظلم و ستم و تعددی و فسق و فجور رواج یافته رسم مؤاسات متروک و قانون عدل منسوخ شده بود، کسانی که قلباً تصدیق از مسلمانی داشتند گوشهنشین و سر در زانوی غم و اندوه، قرین انین و دم زدن نمیتوانستند در انتظار این چنین روزی بودند، بحمدالله به مراد رسیدند. درخت آزادی بارور گردیده امراض مهلک از وجود وطن رفع و رو به صحت و عافیت گذارده و عقدهٔ ملک و ملت [را] که پنجهٔ استبداد بسته بود اعلیحضرت شهریاری با ناخن حکمت گشود، ابدان مرده را حیات بخشود. از امروز به بعد، هر کس میتواند خود را مالک هستی خود بداند. از جان و مال و اهل و عیال و شرف خود ایمن باشد. ای نیکبخت ایرانیان پس ازین، از تعدی داروغه و کدخدا و فراشان بیمروت، آردلهای بیرحمت و قاطرچیان بیحیای حقناشناس خلاص گردید و آنان هم در قید قنون الهی در آمدند و بندهٔ فرمان گشتند و مانند شما مجبور به رعیتی میباشند، بار آنان از دوش شما برداشته شد؛ و ای سربازان و مجاهدان -که حفظ حوزهٔ اسلام موکول به جانبازی شماست- پس ازین، بیشرف و پریشان نخواهید بود و به فحوای آیهٔ وافی هدایهٔ «فضلالله المجاهدین علی القاعدین» عزیز و محترم بوده، ژندهپوش و محتاج حالی و مجبور از بیگاری جهت دَهباشی و نایب نخواهید [شد] یعنی پس از این در نزد ملت ایران در اعداد آدم معدود خواهید شد، حق و وظیفه هر کس محدود و معنی خواهد گردید، مواجب مجاهدین بدون تخلف در سر هر ماه خواهد رسید؛ دست
اختلاس سپهسالار و لشکرنویس و خزانهدار و سرتیپ و سرهنگ و یاور و آجودان و سلطان و دهباشی از جیره و مواجب شما کوتاه گشته و نام شما به احترام یاد خواهد شد، اهالی از همه فرقهای شما را گرامی و محترم خواهند داشت؛ و ای هموطنان که به عنوان تجارت و یا زیارت کربت غربت اختیار مینمایید خوشدل باشید که پس ازین قنسولها حق آن را نخواهند داشت نسبت به شما بیاحترامی نموده و کبریایی بفروشند و در محاکمات حقوقیه و جنایيه اعلیٰ و ادنیٰ یکسان خواهند [بود] یعنی بنیان ظلم پراکنده و بساط عدل گسترده گردید. «لاحول و لاقوة الا بالله علیالعظیم!» از کثرت شعف و مسرت نمیدانم چه بنگارم!
این که میبینم به بیداریست یارب یا بهخواب خویشتن را در چنین نعمت پس از چندین عذاب؟
این مژده مرا از اعتدال طبیعی به در برده نمیدانم از شوق دست بکوبم، «اگر مجنون شوم عیبم مکن حق با من است امشب» لذا با آواز بلند میسراییم:
شاه ما با کامرانی زنده باد مجلس شورای او پاینده باد
دوستانش را نگردد دل غمین دشمنان در خاک و خون آکنده باد
در سریر حکمرانی تا ابد شمس اقبال از افق تابنده باد
زنده باد و زنده باد و زنده باد خسروان پیش سریرت بنده باد!
ای پیشوایان دین و ای مقتدایان ارباب یقین و مروجان شریعت حضرت سیدالمرسلین (ص)! حق این است که وظیفهٔ ریاست روحانیهٔ خود را به حق اجرا فرمودید و ما سرگشتگان وادی ضلالت [را ره] نمودید و کافهٔ مسلمانان بهویژه موالیان را از هر گونه گمراهی رهانیده و بر عالمیان آشکارا فرمودید که دین اسلام مروج ترقی و تمدنست، نه مانع؛ بلکه احکام اسلام طریق تمدن و ترقی را به سایر ملل ارائه فرموده، یعنی هر قومی که قوانین اسلام را اخذ و به حکام او عمل نمودهاند، نائل ترقی گردیده محض توهین ورد زبان نموده بودند که اسلام مانع ترقی است و برخی سبکمغزان نیز نزدیک بود باور نمایند. ای اهل تبریز و ای فدائیان شورانگیز که از خارجه با نیت پاک جهت مجاهده در این راه آمده و واسطه فرح بعد از شدت گردیده یأس ما را مبدل به امید ساختید! خالق به شما اجر جزیل کرامت فرماید که اهالی آذربایجان را مفتخر و سربلند نمودید، عیشتان مدام و کارتان به کام باد که عجب نام نیکی به یادگار گذاشتید، عزیز دارین و کامروای نشأتین باشید! «یالیت کنتا معکم!» هزار آفرین بر همت تبریزیان خصوصاً پیشقدمان آنان مانند جناب حاجی مهدی و امثال ایشان که از بذل هیچ چیز
دریغ نفرمودند! حاسدشان کور و از هر خیر مهجور باد و آنکه در ضد این مقصود مقدس برآمده محض اغراض شخصی به کارشکنی میپرداختند، خداوند آنان را در زمرهٔ «یا اهلالکتاب لم تلبسوا حق بالباطل و تکتمو الحق و انتم تعلمون» محشور فرماید!
باری، قلم عنان اختیار را از کفم ربود؛ با آن که ابداً در خیال این نگارشات نبودم مجبورم ساخت هم بر سر مطلب خود آمده به دعای وجود حضرت ظلاللهی ختم کلام نمایم.
ای ظل خدا ظل خدا بر سر تو تشریف سعادت اندر بر تو
شاهان جهان نهند رخ بر در تو نصرت به تو همعنان، ظفر چاکر تو
مقصود تاریخنگاری نبود، بلکه خواستیم بهطور اجمال قارئین را از تاریخ احداث مجلس شورای ملی آگاه سازیم. لذا از نگارش تاریخ احداث قانون اساسی سایر دول صرفنظر شد، بلکه مقصود عمده این بود که قدر این پادشاه فلک دستگاه را ظاهر سازیم که از ملوک اسلام گوی سبقت ربود، آیین حضرت خاتمالمرسلین (صلعم) را اجرا و نام نیکو در جهان به یادگار نهاد، بدعت استبداد را برانداخت و درخت داد را بکاشت. لذا این دو فرد را به مناسبت بزرگواری او در اینجا مینگاریم.
ای خسرو فرخنده که در تخت شهی بر مشرق و بر غرب جهان حکم دهی
در پیش عنان اشهبت فتح و ظفر توأم بروند هر کجا روی نهی!
این نیت مقدس خود را -که از اول جلوس در خاطر خطیر همایونش مخمر بود- ظاهر و مجرا فرمود، همچنان که کافهٔ ایرانیان را رهین احسان، صد چندان ایل جلیل قاجار را به ویژه حضرت ولیعهد را مرهون این احسان ساخت و از صدمه و نطمهٔ آنی رهاند، زیرا طبیعت مردم را استعداد آنکه بنابر مقتضای وقت تمام سلاطین مستبد را مجبور از قبول مشروطیت بنمایند بخشوده. پس باید حضرت ولیعهد بیش از همه ممنون و متشکر پدر بزرگوار باشد، زیرا از برای او سلطنت را پایدار فرمود و خوف زحمتی باقی نگذارد. فرمانفرمایی بیزوال و بیرنج و کلالی از برای او آماده و پایهٔ سریرش را استرار ساخت. در صورتی که استبداد در تمام مملکت ریشه انداخته و تنه محکم نموده، ظلم و ستم از حد اعتدال گذشته و مردم به ستوه آمده بودند، قوام و دوام سلطنت در این عصر و در این مملکت محال بود، یک دفعه اهالی را دیگرگون ساخت. به تاج و تخت کیانی قسم و به جقهٔ شهریاریت سوگند! که ما رعایای شاهپرست دولتخواه شب و روز در فکر آتی بیقرار و وحشت اختلال و بلوایی که در مد نظر بود ما را مضطرب میداشت که آیا مدعیان شراندیش، دولت و ملت و مملکت را چگونه درهم و برهم و حبل امید ما را
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/zeynalabdin-maragayi-3-mesrutiyyetin-tarixi
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
قدری مزاح و صحبتهای متفرقه کرده شام صرف شد، حاجی.... تبریزی گفت: «بگو میرزا یوسف! باز از تبریز چهها خواهی گفت؟»گفتم: «این فقره به تبریز شما راجع نیست، این حکایت مال مراغه است.»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 7علیالصباح برخاسته دوگانهٔ معبود یگانه را به جای میآوردم که ناگاه شنیدم در اتاق را طراق طراق میزنند، بعد از اتمام نماز گفتم: «کیست؟»محبوبه گفت: «منم یوسف عمو!»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 8از میرزا عباس پرسیدم: «این شخص کیست؟»گفت: «مازندرانی و در مارسل [مارسی] مقیم است، جهت ایران امتعه خریده میفرستد.»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 9شمهای از تمدن ژاپون را اجمالاً که سبب ترقی ایشان شده گفتم. با وجودی که قانون مدنیت اروپا را قبول کردهاند در مواظبت آیین و مذهب خود محکمتر از اول شده، مراقب شئونات آیین مذهبی خود بیش از پیش هستند. نسبت به سایر ارباب ادیان امانت و دیانتی که اینها دارند هیچ ملت ندارد. همه روزه به رونق معابد و بتخانههای خودشان میافزایند. ولی این فرنگیمآبان ما به محض اینکه یک ماه در فرنگستان ماندند، و همینقدر تحصیل زبان و اخلاق کردند که ایستاده بتوان شاشید، پس از مراجعت منکر آیین مذهب آبا و اجداد خود میشوند. علاوه بر انکار خودشان، در گمراهی دیگران هم اقامهٔ بینه و دلیل مینمایند: یعنی همان دلیلها که در مکاتب فرنگستان از کشیشان پروتستانی یاد گرفته، [بی]شعور بیان مینمایند. بدبختانه عقیدهشان این است که شریعت مطهره مانع از اجرای قانون اساسی است. و این قدر مدرک و تمیز ندارند که اولین قانون مکمل دنیا را صاحب شریعت مطهرهٔ اسلام در عالم ارائه نموده است. روزی یکی از مستفرنگها که خود را فاضلترین اهل ایران میدانست و در فرنگیمآبی اول شخص بود، به یک نفر از دوستان خود چنین نوشته بود:«تو قانون را چهقدر سهل و آسان میپنداری؟ تا سی هزار مسئله از شریعت اسلام محو نکنی و - العیاذبالله! - با آتش نسوزانی، اجرای قانون در اسلام نتواند شد.» آن شخص، مکتوب فاضل جلیل را به من بنمود و گفت: «شما را به خدا انصاف دهید که افکار باطل این فرقهٔ بیانصاف تا چه درجه است! نظم قانون و اجرای آن چه دخل به بطلان احکام شریعت مطهره دارد؟ ملت ژاپون از کدام مسائل شرعیهٔ خود یکی را ترک کردند؟ دولت عثمانی کدام احکام شریعت مقدسه را واگذارد؟ بلکه در استحکام بنیان شریعت مطهره زیاده بر سابق ساعی [شدهاند]. قانون چه چیز است؟ قانون همان دستورالعملی است که مولای متقیان امیرمؤمنان خلیفهٔ بر حق حضرت سیدالمرسلین، علیبنابیطالب - علیهالسلام - به مالک اشتر - رضیالله تعالی عنه - نوشته وقتی که به حکومت مصرش فرستادند. اگر بخوانند و بدانند که آن بزرگوار به مالک اشتر چگونه دستورالعمل داد هرگز برای ایشان شک و شبهه باقی نمیماند که قانون دول مغرب زمین از این دستورالعمل گرفته شده که کار خود را به درجهٔ علیا رسانیدهاند. غیر از سرمشق و دستورالعمل حضرت امیرالمؤمنین - علیهالسلام - هیچ مسلمان قانون دیگری را طالب نیست؛ خواه کشوری، خواه لشکری، خواه مالیات، خواه عدالت، خواه قضاوت. تماماً از روی دستورالعمل آن جناب اخذ شود کافی است.
Poems by other poets
Gəl ey bülbül, bahar keçdi,Nə ağlarsan, nə sızlarsan,
NuxaTərif edim Nuxa yerin yerləri gülşən kimidir,Söyləyib danışmağı hər biri bir can kimidir,
A zalımMəgər məşuq aşiqin dərdindənHalı olmaz, xəbər bilməz, a zalım
OlduƏyyami-nəhsdə qəmər əqrəbdəBir neçə kəslərə siyasət oldu,