Страница 4 из 4 · 75%

-Səlim**

Ah, fəqət xain Murad
Nişanlamış Qanpoladın qəlbini...

-Səlma**

Ah!..

-Səlim**

Sağalmaz bir yara açmış dəni...

-Səlma**

(Təhəssürlə)

Uf! Quzum, toy qismət olmadı sana!

(Şiddətlə ağlar, bir az sonra təbdili-tövr ilə)

Xayır, xayır, göz yaşı tökməm ona!
Gərçi dünyadan almamış kamını,
Qanlısından almış intiqamını.

-Səlim**

Fəqət Murad!? Qaçsa da sağ qurtulmaz.

(Bir tərəfə qoşmaq istər)

-Səlma**

(Hiddətli)

Səlim, burax getsin, qaçan qovulmaz.
Yüzlərcə öylə miskin parçalansa,
Bir tükünə dəyməz oğlumun əsla!

-Səlim**

(Gəldiyi tərəfə baxar, birdən-birə həyəcanla)

Gəl, ana, oğlun gəldi iştə!

-Səlma**

(Yola baxaraq)

Eyvah!
Kaş ki, öləydim, görməyəydim, allah!

(Hər ikisi yola doğru qoşar, sonra Qanpolad yaralanmış olduğu halda bir ləzginin yardımı ilə görünür. Səlim, Səlma da ətrafını almış olurlar)

-Səlma**

(Oğlunu bağrına basıb ağlayaraq)

Oğul, oğul!

-Qanpolad**

Uf, ana!

-Səlma**

Can, Qanpolad!
Ah, sənə kim qıydı, kim? Hansı cəllad?

-Qanpolad**

... Ağlama, heç kimsə qıymamış mana.
Düşmənim qanlı taleimdir, ana!

(Bu sırada anasının qucağına yıxılıb uzanaraq)

Ana! Heç təlaş etmə, heç sıxılma!

-Səlma**

Ah, yavrum! Kaş ki, məhv olaydı Səlma,
Görməyəydi səni al qan içində...

-Ləzgi**

(Hiddət və təəssüflə)

Ah, Murad, alçaq Murad!

-Səlim**

Durma sən də,
Haydı, fürsətdir, intiqam almalı!

-Qanpolad**

Səlim! İstəməz...

-Ləzgi**

Xayır, tez bulmalı!
Əvət, xain gərək həddini bilsin,
Namərd izi yer üzündən kəsilsin.

(Hər biri bir tərəfə qoşub gedər)

-Qanpolad**

Səlim! Burax, haqsız yerə tökmə qan!
Mən özüm intiqam aldım onlardan.

-Səlma**

Ah, yavrum, quzum! Sən rahatsız olma!
Nasıl? Yaran nasıl?

-Qanpolad**

Uf, yandım, ana!
Alovlandı qəlbim, tükəndi səbrim;
Ah, bir az su... Atəş almış hər yerim.

-Səlma**

Aman, övladım, su zərərdir sənə...

-Qanpolad**

Ah, nerdə İsmət? Çağır gəlsin mənə!

-Səlma**

Oğlum! Şimdi gəlir, burdaydı əvvəl...

-Qanpolad**

İsmət, son nəfəsimdir, ah, çapuq gəl!
Gəl, gediyor Qanpolad...

-Səlma**

Ah, arslanım!
Qurban olsun sənə dəyərsiz canım.

-Qanpolad**

Əlvida!.. Əlvida!.. Gözəl İsmətim!

-Səlma**

(Ayağa qalxaraq)

Aman, ya rəb! Uf, kəsildi taqətim...

-Qanpolad**

İsmət! Ah, sənmisən?

-Səlma**

Ya rəb, mərhəmət!
Mərhəmət, ya rəb.

(Bu sırada ismət gəlir)

İştə gəldi İsmət...

(İsmət ilk baxışda şaşıraraq donub qalır)

-Qanpolad**

İsmət!

-İsmət**

Ah, Qanpolad!

-Qanpolad**

Əlvida!..

-İsmət**

Eyvah!..

(Hönkür-hönkür ağlayaraq Qanpoladı qucaqlar)

-Qanpolad**

Əşhəd... ən... la ilahə... illəllah...

-Səlma**

(Həyəcanlı)

Ah, getdin? Səni çox gördümü tanrım?
Qızıl güllər açmış köksündə, yavrum!

-İsmət**

(Sinirli)

Qanpolad! Sən nə tez unutdun məni?
Xayır, yalnız buraxmam əsla səni.

(Qanpoladın xəncərini çəkib özünü vurmaq istər.)

-Səlma**

(Xəncəri onun əlindən alaraq hiddətlə)

Mən səndən daha müstəhəqqəm, İsmət!
Lakin allah nəhy etmiş bunu... lənət,
Lənət bu iqbala, bu ömrə lənət!..

-İsmət**

(Cənazəni qucaqlayaraq)

Ah, Qanpolad! Könlümdə qaldı həsrət...

(Şiddətli hıçqırıqlar içində boğularaq bihiss qalır)

-Səlma**

(Qapıya yaxınlaşaraq şaşqın və sinirli bir halda)

Allah, allah! Təhəmmül ver, səbir ver!
Açıl, yarıl, parçalan, ey alçaq yer!
Yarıl! Bu talesizi çək qərinə!
Məndə artıq təhəmmül yox qəhrinə!
Yalnız bir pənahım, bir oğlum varkən,
Qanlı torpaq! Ayırdın onu məndən.
Ya rəb, ədalət! Məni öldür, qurtar!
Hər yer mənə zindan kimi oldu tar.

(Qapıya doğru baxaraq)

Ah, bu xain qonaq aman istərkən,
Neçin mən ona yer verdim bilmədən.
Oğlumun köksünü yarsın da gəlsin,
Bir cəllad özünü amanda bilsin?!
Xayır, xayır, bu mümkün deyil əsla!
Sağ buraxmam... Mənim pəncəmdə hala!
Onun həddini bildirir bu əllər!
Qəlbinə yerləşsin gərək bu xəncər!
Gərək bulsun cəzasını...

(Təbdili-tövr ilə)

Ah, fəqət;
Oğlumun ruhu bəlkə eylər nifrət,
Bəlkə məndən incinər, çünki imdi
Qan tökməyə əsla riza vermədi.
Həm mültəci, həm qərib, həm müsafir;
Xayır, vicdanım olmaz buna qadir.
Bir də hər nə yapsam bu dərdi silməz,
Məhv olsa aləm Qanpolad dirilməz.
Xayır, əfv etməli!.. Getsin də miskin
Xəcalətdən ölsün, yerlərə keçsin!

(Dönüb İsmətlə oğluna baxaraq)

Ya rəb! Ah, bu nasıl mənzərə? Dəhşət!..
Sonsuz bir ayrılıq içində vüslət!
Şəfəq zənn olunan şey yanğın oldu;
Qönçələr açmadan saraldı, soldu!
Ah, nasıl iki heykəl kimi bihuş,
Bir-birini eyləmişlər dərağuş!?

(Ətrafa baxaraq)

Xayır, gecikdirməsi çox səmərsiz;
Burdan bu qanlı dəf olsun gərək tez,
Yoxsa xain parçalanar əllərdə...

(Yollara baxmaq üçün çəkilərək)

Bir baxayım kim var? Səlimgil nerdə?

(Büsbütün uzaqlaşıb gedir, sonra Murad əlində tapança evdən dişarı çıxır. Həmən gözü Qanpoladın cənazəsinə ilişərək titrər, şaşqın və qorxulu bir halda)

-Murad**

Ah, mən nə yapdım? Nə günah işlədim!
Durduğum yerdə mən nə suç eylədim?
Qanpolad!.. İştə, qıydığım növcəvan
Tükənməz bir uyğuya dalmış... aman!
Aman, ya rəb, nədir bu qorxunc əhval?

(İsmətin halına diqqət edərək)

Ah, bu qız neçin böylə pəjmürdəhal?
Bu İsmətmi? Solğun bir gülə dönmüş?
Orxanı yandıran atəşmi sönmüş?
Odur, o... qızcığaz nasıl da bayğın!
Ah, mənəm bais... Əllərim qırılsın!

(Ətrafa göz gəzdirərək)

Xayır, bundan sonra durulmaz burda,
Tez sovuşmaq gərək başqa bir yurda;
Yoxsa buğum-buğum doğrarlar məni,
Qurtaracaq yox bir havadar məni.

(Əlindəki tapançaya baxaraq)

Boş bir silah!.. Çox tühaf, imdi bundan
Həm daşıyan qorxuda, həm də düşman.

(Qaçmağa hazırlaşırkən Səlma qarşısına çıxar)

-Murad**

(Təlaşlı və şaşqın)

Ah!

-Səlma**

Qonaq qardaş, dur! Təlaş etmə sən,
Qorxma, bir zərər gəlməz sənə məndən.
Amandasan; heç qorxma, heç sıxılma!
Çünki mən əvvəldən söz verdim sana.
Sən bir qonaqsan, qatil olsan belə,
Səlma həlak olur da, verməz ələ.

-Murad**

(Tapançanı yerinə qoyaraq)

Aman! Ah, nə böyük qadınsan!

-Səlma**

Amma,
Bir ricam var, sənin adın nə?

-Murad**

Sorma!

-Səlma**

Bilmək istərəm, söylə!

-Murad**

(Mütərəddid bir tövrlə)

Çərkəs Murad...

-Səlma**

(Sinirli və çılğın bir halda)

Ya rəb, mərhəmət! Ah, oğul! Qanpolad!

-Murad**

(Başını aşağı dikərək öz-özünə hiddətlə)

Öldürdüyün Qanpolad, Səlma pənah...
Murad! Sən nə vicdansız oldun eyvah!

-Səlma**

Aman, nə müşkül mövqedə qaldım, ah,
Ah, nə talesiz ana oldum, allah!

(İsmət bu sırada saçlarını aralayaraq, başını qaldırıb baxınır)

-Səlma**

(Yumşaq səslə)

Murad! Sən həm qəribsən, həm mültəci...
Burdan sağ qurtulub gedərsən imdi,
Fəqət bilməlisən, bu qanlı arslan,
Bu qıydığın cavan oğlumdur...

-İsmət**

(Çığıraraq)

Aman!
Ah, nerdəsən Səlim! Gəl, iştə fürsət!
Qanlımız burda...

-Murad**

Ah!

-Səlma**

(İsmətə)

Sus, qızım, İsmət!
Sus! Qərib bir qonaq verilməz ələ...

-İsmət**

(Səlmadakı xəncəri almağa çalışaraq)

Xayır, böylə vicdansız gərək ölə!

-Səlma**

(İsməti əli ilə rədd edərək)

Amandadır, yavrum, bildinmi?

-İsmət**

(Həyəcanlı bir halda Murada)

Cəllad!..

(Cənazəni qucaqlayaraq)

Ah, qanın yerdə qaldımı, Qanpolad!?

-Murad**

(Səlmanın əlindəki xəncəri qopararaq İsmətə)

Xayır, bu qan yerdə qalmaz, bax iştə!

(Ürəyinə saplamaq istədiyi halda Səlma şiddətlə qoluna vurur, xəncər yerə düşür, dərhal özü alır)

-Səlma**

(Hiddətli)

Murad!..

-Murad**

Doğrayın məni riştə-riştə!
Əvət, doğrayın, məhv olmalı zalım!
Ah, bir alçağa mərhəmət nə lazım?
Qanlı bir canavar sağ buraxılmaz;
Mən bir xainəm, öldürün!

-Səlma**

Heç olmaz!

-Murad**

Yaşatma, öldür, ana! Məncə hala,
Billah, gəbərmək yaşamaqdan ula...

-Səlma**

Xayır, sən mənə eylərkən iltica,
Söz vermişəm, dönməm sözümdən əsla!

(Bu sırada bir-iki islıq və tapança səsi eşidilir)

-Murad**

(Diksinərək)

Aman, ya rəb!

-Səlma**

(Qolundan tutub çəkərək)

Gəl! Heç təlaş etmə, gəl!
Qaçmaq gərək... Qorxuram arta əngəl...

-Murad**

(Özünə)

Hər tərəf qorxuluq, qaçmaq səmərəsiz,

(Aşkar)

Ah, mən nə bir yol bilirəm, nə bir iz.

-Səlma**

Gəl, heç qəm etmə, gəl! Bax, iştə bir yol...
Düz, qorxusuz bir dərədir, əmin ol!
Burdan çıxar bir köyə, həm çox sürməz;
Sağ qurtulub gedərsən, kimsə görməz.

-İsmət**

(Başını qaldırıb həzin və atəşli bir ahənglə)

Ya rəb, nə bəxtiyar imiş ölənlər!..

-Murad**

(Səlmaya)
Ah, nə qədər alicənabsan...

-Səlma**

(Murada)

Yetər!
Yetər get, durma get! Haydı, çəkil get!
Artıq sovuş! Durmaq vaxtı deyil, get!

(Murad Səlmadakı böyüklüyə qarşı sıxılaraq şaşqın bir halda yürür. Bir-iki addım getdikdən sonra dönüb baxır və dərin bir ah çəkərək büsbütün uzaqlaşır)

-Səlma**

(Muradın getdiyi tərəfə doğru hiddətli və həyəcanlı bir səslə)

Get, namərd qonaq, get! Alçaq mültəci!
Get, miskin hərif, get! cəllad, yırtıcı!
Get, vicdansız! Özünü qurtar, yaşa!
Ancaq vicdansızları bəslər dünya!

(Daha sinirli və qızğın)

Get, gözüm görməsin! Uzaqlaş dəf ol!
Nə haqsızlıq etdinsə allahdan bul!
Get, çəkil get! Dinsiz, allahsız xain!
Murdar izin bu torpaqdan silinsin!
Oğlumu söndürdün, yandırdın məni,
Get, kamə irdirməsin allah səni!

(Göyə doğru titrəyərək)
Mərhəmət! Ya rəb, mərhəmət, inayət!
Təhəmmül ver! Qalmamış məndə taqət;
Ah, qəlbim az qalır partlasın, allah!

(Cənazəyə doğru qoşaraq çılğınca)

Allah, nə bədbəxt ana oldum... Eyvah!
Həsrəti könlündə can verən övlad!
Ah, qəhrəman oğul, nakam Qanpolad!

(Haman oğlunu qucaqlayaraq şiddətli və yaxıcı hıçqırıqlar içində boğulub düşər. Bu sırada Səlim ilə arxadaşı dəxi birər tərəfdən çıxaraq hiddətli və məbhut bir halda baxa qalırlar)

PƏRDƏ

SON

Случайное стихотворение

Другие произведения автора

Стихи других поэтов