Джам-и Джам, глава 83
Что такое маснави?
Маснави: длинная поэма, где каждый бейт рифмуется внутри себя; обычно эпос или повесть.
دزد را پیش رخت راه مدهخرنهای خرس را کلاه مده
Mülkə yaxın qoyma oğrunu nahaq,Ağlın var, ayıya gəl vermə papaq.
از سری با چنان پریشانیموی چون میبری به پیشانی؟
Dayanıb duranda halı pərişan,Saçını alnına dağıdan zaman,
با تو میگوید آن حکیم ولیکاول الفکر آخرالعمل
O birinci həkim söləyər belə:“Öncə düşün, sonra get əməl elə”.
مده، ای خواجه، بیگرو زنهارترک را جبه، کرد را دستار
Girovsuz, ey xacə, amandır, zinhar,Türkə cübbə vermə, kürdə də dəstar.
زنده را توبه ده، که دارد جانمرده خود توبه کرد از آب و ز نان
Diriyə tövbə ver, canı var, düzü,Ölü tövbə etmiş hər şeydən özü.
آنکه از بهر نان کند توبهمشنو گر به جان کند توبه
Çörək xatirinə tövbə edən kəsHeç zaman ürəkdən tövbə eyləməz.
نتوان دیو را به راه آوردسر دیوانه در کلاه آورد
Olmaz divi yola gətirmək heç vaxt,Kim qoyar dəlinin başına papaq.
روستایی که دیشب از دره جستمدهش توبه، کز مصادره جست
Bir kəndli qaçmışsa dünən dərədən,Tövbə vermə, qaçmış müsadirədən.
نیست آنکو سری به راه کشدبهلش تاقلان شاه کشد
Başı gəlməyəcək düz yola heç vaxt,Qoy onu məmurlar aparsın, burax.
به غرور جلب زنی عاطلحق سلطان چه میکنی باطل؟
Vecsiz, pozğun, lovğa bir şəxs üçün sən,Sultanın haqqını batil edirsən.
تو اگر مومنی،فرااست کو؟ور شدی متمن،حراست کو؟
Hanı fərasətin, möminsən əgər?!İnanılmışsansa, qorxmursan məgər?!
فال مؤمن فراست نظرستوین ز تقویم و زیج ما بدرست
Möminlik uzağı görən olmaqdır,Bu bizim təqvimdən, borcdan uzaqdır.
مؤمن از رنگ چهره برخواندآنچه دانا ز دفترش داند
Alim nə öyrənib bilsə-dəftərdən,Mömin onu üzdən oxuyur həmən.
مؤمنانش چو نور میبینندآنچه مردم ز دور میبینند
Hər nəyi dumanlı görsə xalq əgər,Mömin onu nurtək aydınca görər.
دل مؤمن بسان آینه استهمه نقشی درو معاینه است
Möminin ürəyi təmiz bir ayna,Hər şey düz əks olar orda daima,
دل، که چشمش به نور حق بیناستزانسوی پردهٔ «ولوشناست»
Gözü Haqq nurilə görən bir ürəkPərdə arxasında nə var görəcək.
دل بیعلم کی رسد به یقین؟علم حاصل کن، ای پسر، در دین
Elmsiz yəqinə qəlb haçan çatar?!Dində elmə çalış, ey oğul, aşkar.
عمل از تن بجوی و علم از دلزانکه ایمان چنین شود حاصل
Candan elm tələb et, bədəndən əməl,Bu yolla verəcək iman sənə əl.
چون زبان و دل اندرین تصدیقهر دو همداستان شوند و رفیق
Bunu təsdiq etsə dililə ürək,Həmfikir, bir olsa ikisi dost tək,
تن تتبع کند به پاک رویشود ایمان ازین سه پشت قوی
Düz yol arxasınca yürüsə bədən,İman möhkəm olar bax bu üçündən.
هرکس این اعتقاد شد مقدورهمه اجزای او بگیرد نور
Hər kəs bu məqama çatarsa belə,Bütün üzvləri parlar nur ilə.
نور معنی اگر نفوذ کندکشف راز نهفته زود کند
Məna nuru nüfuz eyləsə əgər,O, gizli sirləri çox tez kəşf edər.
در دل ما جزین امانی نیستزانکه ایمان مایمانی نیست
Yoxdur könlümüzdə başqa bir iman,“Yəmani” imanlı deyilik, inan.
نه به ایمان کشید سوی یمن؟خرقهٔ مصطفی اویس قرن
Mustafa xirqəsin buynuzlu Üveys,İmanla Yəmənə aparmadı bəs?
حامل خرقه آن دو صاحب حالکه ازیشان رسید دین به کمال
Bax, o iki xirqə, hal sahibininƏlilə kamala çatdı iman, din.
گر چه آن گل به خار بنهفتندزان تفرج چو غنچه بشکفتند
Gülü gizlədilər tikan içində,Qönçə tək açıldı bir an içində.
دل او با گمان چو یار نبوددیدن صورتش به کار نبود
Yox idi qəlbində zərrəcə güman,Yoxdu ehtiyacı ona heç zaman.
روستایی نبود و در ده شدرز خالص به امتحان به شد
O, kəndçi deyildi, kəndə getdi, bax!Çıxdı imtahandan saf qızıl sayaq.
امتحان دید و غیبگویی کردطلب خرقهٔ دو تویی کرد
Verdi imtahanı, qoçaqsan dedi,Ürəklilik etdi, xirqə istədi.
تیر ایمان چو بر نشان آمدخرقه و خرده در میان آمد
Hədəfə dəyəndə iman atan ox,Xirqə əldə etdi, həm qırıq-quruq.
یمنی صاحب سعادت شدمدنی را یقین زیادت شد
Yəmənli bununla sevincə çatdı,Həm də şəhərlinin yəqini artdı.
گر چه در عهد اقالت آوردندحالشان گفت و حالت آوردند
Qələm çəkdilərsə əhd üzərindən,Yeni əhdçün sözə başlandı həmən.
قاصد و مقصد این چنین بایدهر کرا کشف سر دین باید
Lazımsa sirrini dinin kəşf etmək,Bu sayaq bir məqsəd, bir qasid gərək.
خرقه پوشی، تو در چنین کس پوشورنه در خرقه کش سر و مخروش
Xirqə verirsənsə, beləsinə ver,Yoxsa ki, coşma get, xirqən altda gir.
چون تو قاضی شدی، مریدان دزدخرقهها رفت و نیست منت و مزد
Özün qazi olsan, müridin oğru,Xirqə, muzd minnət də gedəcək, doğru,
میکشی خلق را به بیخردیچه توان کرد چون طبیب بدی؟
Xalqı məhv edirsən nadanlıqla sən,Axı neyləməli, sən pis həkimsən!
نه به هر خاطر این نزول کندقابلی جوی، تا قبول کند
Bu, girməz hər qəlbə, eyləməz nüzul,Qabil adam tap ki, eyləsin qəbul.
آنکه در خورد صحبتست و حضورمکن او را به خدمت از خود دور
Söhbətə, hüzura layiqsə hər kəs,Qovma öz yanından sən onu əbəs.
وآنچه ارباب خدمتند و قیامهر یکی را نگاه دار مقام
Sən qiyam əhliylə xidmət əhlininGözlə məqamını, bax, hər birinin.
وانکه لایق بود به خلوت و صوممهل او را دگر به صحبت قوم
Namaza, oruca layiqsə hər kəs,Qoyma boş söhbətə qoşulsun əbəs.
وان کزین هر سه قوم بیرونندمده این دانهشان، که بس دونند
Kim ki bu qismdən olarsa kənar,Vermə bu dəni sən, alçaqdır onlar.
ارمغانی مکن بریشان عرضجز صلوة و زکوة و سنت و فرض
Namazdan, sünnətdən, fərzdən, zəkatdanBaşqa bir pay vermə onlara, aman,
گر به هر یک عمامه خواهی داددین به دستار و جامه خواهی داد
Sən əmmamə versən hər kəsə əgər,Onda din əmmamə, paltarla gedər.
نقد خویش اول آزمایش کنبعد از آن خلق را نمایش کن
Əvvəlcə bir yoxla öz nəqdini sən,Sonra xalqa göstər, əgər istəsən.
چون نکردی تو بد ز نیک جدااز تو طالب کجا رسد به خدا؟
Hardadır bilməsən sən yaxşı, yaman.Sənlə necə çatar Haqqa axtaran?!
چکنی جستجوی بوالهوسان؟زین یکی را به مخلصی برسان
Nə lazım, axtarma xamxəyalları,Çatdır müxlisliyə birini barı.
چون تو اسب و شتر بهم رانیبه گل و گوچو گاو درمانی
Dəvəni at ilə yanaşı sürsən,Öküz tək palçıqda qalarsan həmən.
آنکه سقمو نیاش باید دادگرش افیون دهی بقای تو باد
Xəstəyə dərman ver, içsin sağalsın,Əgər əfyun versən, canın sağ olsun!
هر که آمد، گرش مرید کنیدر زمستان مگس قدید کنی
Əgər hər gələni mürid eyləsən,Milçək qovacaqsan qış zamanı sən!
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/ovhadi-cami-cem-83
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
Стихи других поэтов
Səhər-səhər dad-fəryad edincə,Varıb bağ küncündə yatsın bülbül,
Arizin görmək ilə tərk-i dil ü can etdimArizin görmək ilə tərk-i dil ü can etdim,Bağrımı ləblərinin şövqi ilə qan etdim.
GörmədimAşıq Sayad Nova, Aşıq Ələsgər,Aşıq Musa, Alı, Məmməd Söyün var,
تن زود به خواری ای جلب بنهادیوز گفته خویش نیک باز استادی